장음표시 사용
461쪽
In Sextum AphorisCommentaria. 2 et r
APHORISMUS LIII. l. i , , Deliratio quae cum risu fit tutior deci
CVm de cerebri morbis in antecedentibus egi siet δε hoc etiam apbo. rimo delirium accipit, quod etiam cerebri passo est celibris, Gualde pernicios. Intentio Deliratio qus cum risust tutior, qus uero studio adbibito periculosior. No iri eri Vt demonstret ex IImplomate apparenti non solum quid sentiendum rionis.
medicost de progno Ilico, st det desperie morbi, a qua etiam curatio pendet. Diuisio. votest diui sententia in duas partes , iuxta duas conclusiones quaproponuntur in textu. Demon-Deliratio cum risu causim habet benigniorem ea, e cum studio: tr- stravo . .. go minus periculosa. Consequens certum M. Antecedens probatur qu, dem quae cum risurii causam habet sanguinem parum a siua natura recedentem;studiosa uo a sanguine fit ad malignam qualitatem mutato. r. adnota Quod delirium deprauatus motus est Princisis facultatis, qui est uel cu xio. febre,uel sine febre Et utroque modo, uel est cum risu, uel sne eo, cum studio. Si cumfudio, aut ibundum s audax aut melancholicum, .
G timidus. Lyrsius omne deliri u uri et I per essentia in cerebro, vel percosensum. terii aphorismus Nerus es de omni deliris,genere,ut semper cursu sit securior ne eo uo periculo OGquia dispositio sanguinis in delirio cum risu parum recedit a natura sua : at in studioso ,scu furibundum sit, seu timidum, multum. Adhuc autem si cum febre continuasit delirium Ludiosum, teia mortale est;si sene febre,ut in mania'; uel melancholia sanari raro contingit. Et licet propositio haec de omni delirio uera sit, seu cum febre, seu ne illa: H p ramon sententia praecipuὸ de eo, quod cum febre, est, intelligitum. . . . . . Quod delirium cum febre continua durans pluenitidem significat. scuri bile, cusuuiosum tu melanch.licum', quamuis ea quisera porcuitis hio. potius ferina si quam melancholicaae ritur phrenses cum inflammatur cerebrum,praecipue ad partes interiores:neque im necresse es ad omnem inflammationem cerebri uel membranarum eiu demsequi delirium scutuissemus in bis,quorum craneum Iecatur in percusso vibus inflammatam matre sine deliriopertim ea res itastiabere uidetur cuti de melacholia dicebat Hipp.nam si ad animam vergat,facit melanchesiam morbum ad corpus epilapsa,ita etiam si 'cci facientes inflammationes in cerebro id mi, vergant ad animam,boc es ad partes cerebri intrinas acere deliriums ium. D d a uero ad
462쪽
vero ad ere ut terebri, hoc est ad partes cerebri exteriores,non item . Ideo aliquando uidems adeo tumefieri cerebrum ad potes exteriores, uaferὸ sutura disrumpantur.3. Adnot. Hιπφή ως magnam sapientia partem esse positam in sanguine,cumqt si in temperie fuerit prudentiaesie instrumentum: desipientia. quoties a sua recesserit natura,vel ad aliquem succum transmuteturi, tura enim eu pertingat cor cu cerebrum, tionem uitia quod deinceps rationis uuium pessmum eui inter symptomata. Oditur autem triplex facultas inima,imaginatio,cogitatio,cs memoria, aliquando uero solumm-
In acutis passionibus cum febre, δα. Conexio Vm de Issione mentis pessimo θmptomate in antecedenti AH riseno determinasset,nunc de rethratione verba facit: nam sicuti delirium accidens en animalis facultatis ta respiratio cum gemitu uitalis. Inxentio, acutis morbis cum febre quasi gemituum Iustiria,malum. - . signum notabile in febre acuta ad praedictionem scribat. Dem. n. FUFiratio suspirios prauas affect/ones significat in acuta febrer ergo stratio. mala . Consequens clarum ess . Antecedens probatum quia sust tria illaeum febνe acuta laticant ut magnam uiscerum πρresonem aut malignitatem morbi in signem opprimentis cociaut visu languorem, ignota Q ὸd respiratio luctuosa seu suspirios tripliciter intelligi potessi etiatio. talis qualis pueris sit plorantibus,quam appellat Hipp. duplicem intus reuocationem : uel talis, qualis cogitabundis ex longo interuallast:aut danique quae cum gemitu o luctu fit. Omnibus modis uera est sententia ;nin ρι ima ι onuιl ouem significat, siquidem Diritus offendit ta ex mi fusis thoracis iam conuulponi proximis oritur. Secundo modo etiam de liriu is ρὼrtendere solet, magnum ardorem uiscerum. Tertio modo malignitatem morbi γ virium imbecillitatem indicat. .adnota- QAod morbus acutus,aut est sine febre,quod raia accidit,ut tetanor,π ψ apoplexu;aut cum febre,ut ardens, ni ρhrenitis Idire. proponis acutum morbum cum febre,non quod in aliis etiam acutis sine febre vera fiente tia non sit,sed quia acuti morbistia cum febre iunguntur. gon est autem ita timendum Me accidens in morbis non acutis, ut in dolore dentium ,
aut podagra, quibus suspirare cogantur homines, sed me pericula ; ideo, scrint,aculos morbos.
463쪽
In sextum Aphoris Commenta r ia. a o
Dolores Podagrici uere & autumno, & FEcerat Ii ρ supra mentionem de podagra eam remouens ab em m Conexi
Dolores podagrici uere,cs autumno seia mouentur. Intentio 'Vt doceat hoc uno ex lo omnes fluxiones per illa tempora soleresim R5 in te stram exercere; ac perinde eo cum corpora ueniunt praservanda esse ,seu MQdis. purgatione seu anguinis missione,cs recta ratione uictiis., Vere ta autumno praecipup commouentur fluxiones: ergo illis tempo- Demon vibus dolores podagrici praecipuὸ sient, , mouebuntur. Antecedens pro- stratio. lbatur: quia uere funduntur se mores , ta uiae patefiunt, ta labor iam ingruit : at autumno impeditur transpiratio, σ multa adest cacoc mia. Quod sicuti de roliques morbis dicitur,quod omnibus temporibus fieri y- ad nor posui magis tamen in quibusdam fieri 2 irritari; ita de podagra dicen- V ' . dum Hl .Et licet in omni tempore fieri possit, tamen oporIuna tempora sunt uer, ta autumnus: vere enim, ut diximus, funduntur humores qui ter Demem coaceruati erant, ct inter eos pituita praecipuPat autumno homυνes abundant,qui astate transpirabant idque ob constipationem, bideo bilis praecipue eo tempore mouetur;hinc it, ut ista duo tempora paratissimi sinit adfluxiones. Maximὸ autem commouentur humores ad articulos,qune qui tari Autita pauci caloris, ta labore calescentes. QEod sicuti de podagra, ita etiam intelligendus est Aphorismus de r. adnota omni morbo qui ex luxione sit, ae de omni abscessu qui per circuitum af xi0 figit: unde doloresgallici morbi cs pustula per ea tempora quoque si lent a fluere homines cs illis etiam temporibu
' temporibus maximὸρ cauendi, tacurandi sunt. Licet autem autumnus sit uericontrarius, ta morbus unius resporis contrarii soluatur ab alio, nihilominus non est inconueniens eundem morbu min contrariis temporibus fieri a diuersis tamen causis.
Quod Cardanuis in hoc horismo modum sanandi podagram innuit, quem ipsesecuris v appellat, ut scilicet bomo ieiunus sie exerceat usque adsudorem ; inde ponat se in lecto calido, ta contectus pannis sudet quo usque potest; cs hoc faciat quotidie, vel semel, aut bis in hebdomada , Nprandeat parum fitq; in loco calido ac suco clausis fenes, is contectus, tacontinuet per annum : ta cote non es a ratione alienum, quidem per illam extretion m V siudorem euocatur ad cutim materia podagrae . habet
enim hic morbui dissicillimam flationem, ideo peregrino curationes requirit.
464쪽
Morbis Melancholicis,&c. ne tu, Vmamantecedenti Aphorismo de tempore egi et quo podagra affligere solet, quae species quidam abscesius eiis nunc de absces
bus,qui in melancholicis morbis fieri solentsermonem instituit. Intentio. In morbis melancholicis abscesius perit ulosi fiunt, aut enim apos
xiam,aut conuulsionem,aut maniam aut cstitutem significant.
v9 In ς' Vt demonstret qui simi mali abscessus sperandi per melancholicos mor
j'μj ' bos.ac perinde ubi talis humor in corpore abundat diligenti cura tra laudos esse aegros ne incidant in tales morbos. Demon, Melancholia humor est crassus I tenax cerebrum praecipia asciens: β δ i' ergo tum abscedit ad illud praedidit morbi sient. Antecedens manifestuest: nam melancholicus morbus ad cerebrum spectat, O animalis facultatis est deprauatum symptoma deo necesse est in eo morbo, aut per Gentiam aut per consensum assici cerebrum. Consequens probatur: quia, cumfertur ad cerebri corpus melancbolia, couullionem, V epilepsiam pariet, sicuti cum uentriculos ob Iruit,ta uenas iugulares apoplena, maximeq humore corru to assato: quod si cerebrum ad oculi neruo s, eum transmittat Ucitas oritur:adde surditatem, si ad aures: quamuis melancholle ea sit crassiter, ut non facile ad meatum auditorium peruenirepo R.
. Adnot. Quod per morbum melancholicum intelligenda lectio illa, qua sine causa manifeIia homo trinis est, pauidus: uel etiam intelligere debes acutos morbos,iu quibus melancbolica se Vendunt signa: de quibus pU-cipia loqui eum est uerisimile. De illis quoque quibus humores melau -cbolici abundant, ta lienosi sunt, cs Dyochon ria babent tumida sermo
esse potest: cum enim lim amplius accipere non potest humorem atrum, transimittit ad corpus'ad partes superiores vapores,unde in cerebro tales asseetiones fieri solant: quamobrem debet medicus humorem euacuam do, rectaque uictus ratione instituta, Ualys auxil s, ne tales abscesus ant,prouidcre.
Odnota udia uerba pre Lec tem Ora significant: aut quod praecipue iutio. uere,&autumno tales in m lancholicis fiunt, sicuti ta de podagricis dictum en in antecedenti siquidem uere dutumno melancholici morbi vigent,&fluxiones commouentum: aut ita latelligere o ortet, quod a sesius fiant per c remouendo tepora, ut uox haec significet morbos quos statim subiungit, quo modo siententia potius uidetur iritelligenda esse: Glicet etiam in morbis pituitosis haec feri possint tamen non est eorum tamia malitia,ut ita facile tales producere polynt morbos.
465쪽
In Sextum A phoris Commentaria. Ilo A PHORISMUS L VIL
ad melancholicos morbos, nunc de tempore agit Do illa corriperes Abudilexia sunt maximp a quadragesimo ad sexu simum κηnum 5 Intentio. Vt emonstret qua aetate potissmum hic morbus soleat uagare,nec xo R6imis. per id temporis magnam babendam esse curam seni ipsius, atque procinde M R . potissimam huius morbi causam se melancholiam. quadragesimo ad stragesimum annum bilis atrae Illux es maxi- Demos mὶ fiunt rergo eo topore praecipue et apoplexia: fluxiones uero commouentur, quia iam calor innatus languet. Adde homines per illud tem
pus robustos, non ita curare errores,ut comestiones, oratIones, Itus,qua-
uis minurferre po sint: ergo fluxiones per illud tempus maxime commo. Mentur. Consequens probatur: quia rebelles 'Ixiones, quales sunt quae appoplexum, epilaniam esciunt,ex rebelli atro humore fieri magis es verisimile, quam ex pituitoso: νndesiripsit Hipp. xiones bilis q. Auct. atrae omnium serὸ magnorum morborum carisas esse, Quod non ut putat Galenus, solum de appoplcxia loquitur,qme ab hu' t. adnotamore fit melancholico, sed in uniuersum de omni Voplexia, siquidem N tio. a pituita prouenire solet,sed dicit quod hic morbus,ab hoc humore potissmum, ta in hac aetate fiat, ut sanguineis, ta boni habitus, ac robustis, tacalidis hominibus.Et quanquam Hipp. Apoplotam,quo nomine carum I 'ph . intelligit,proprium senum morbum clicet raro illo corripianturo elye 6, rat, nihilominus ut uerissimum,eam magis Melancholicis,diotarum natum , non solum ob pituitae copiam ct quibus scatent cruditates , sed tapropter melancholium a qua maximp proficisci consueui euenire. . Quod etiam epilosia,cum ci illa a melancholico bμmore stat, epi' ,a.. . leptici fertaret melancholici,deberet in hac aetate etiam scri magis,quod itis. tamen non accidit e Die epilepsiam requirere praeter repletionem Mau-ἔvam cerebri qualitatem,quae ex natiuitate solet originem habere.
466쪽
. Da utilitatem cheirmetis allaturus en .' Si omentum exciderit necessirio computrefiet. Vt medicus aduertat cum excidit omentum G aeri exponitur, per aliquod vulnus,non remittendam, ed resecandam illam partem alioquin reliquum corpus infectarum putredine. Onentum faciij refrigeratur, ct calorem extraneum concipit: ergo Iexciderit putresset. Antecedens probatur: quia pinguedine multa staret, qus d calido externo gelatur facila, ct nigressiti adde esse insteium qualitate intestinorum , c, facilὸ ad putrescendum paratum: adhuc autem si reponatur magis , siquidem tum calor intus adiuuabit p.
QAod omentum membrana est multo adj eferta, quae pondet ex ue triculo, S inteliina eooperit,adiuuatque coitionem ta habet uenas multas, o cum tanquam sacculus pendeat, facilὸ vulnerato abdomine exciadere potest extra vulnus.Cum igitur ad aere vcnit flatim reponere oportet; alioquin putresiet; quod si quando accidit,secare oportet, deligatione tamen ficta ad partem sanam, nesanguinis copia ei at, cuius per culum imminet ob vasa quam plurim:..titi is autem necessario putre fere intelligere oportet, si aliquamdiu extra maneat, ta non sta tim reponatur. Quod omentum non Dium extra excidit per uulnera,sied intus etiam, oe facit berniam, ut rupto uel relaxato perilsuco : sed tunc omenitim eo ridit O non putrefit. Hoc autem membrum in tantam ex ista magnia tudinem adiposis hominibus, ut vGrem ad tumorem maximum attollat, Abhoiae. mulieribus Obturet os Meri; inde Valde crassis praeter naturum impe- , dimentum fit conceptionis. Cum autem prsciditur omentum, necesarius codilonem vitiari , cum tanquam culcitra protendatur uentriculo, intestinis ..
Quibus longo coxendicum dolore , dc io. de podagricis morbis, qui ad articulos pedum pertinent, anteex plura dixisset,nunc ad dolores cois proceditis sententiam producit ualde notetbilem. Intenti . Caput femoris ὸ loco excidens,oe rursus incidem,praecedente iam dolo, re,ex mucosa ad eum locum pituita sit. i. .
ibis , ' Ρω iis ii causam dignosiamus, quae non modo in coxa, sied etiain omni articulo obstruanda est, ac proinde ad dignotionem ta curam utiliter Medicus procedere pos
467쪽
In sextum Aphoris Commentaria. 2I I
I bipraecessi Coxae dolor,sive articulus,seu caput femoris, excidat S DRN ' insus decidat,ex laxitate ligamenti fit: ergo ex pituita mucosa eo loci ad R 'μφ' rente. Antecedens probatur: quia ex dolore Wscedente signum es materiam adesse in parte: at non potes excivere articulus remota causa aliqua manifesta ris quia laxatur,ta assectionem patiturparastyi similem. Consequens equitur facil&quoniam humidum quod in articulis comtinetur mucosum est ta obfrigiditatem eo constuentem tale sit. Quod os coxae cum sacro coniungitur magnum es , ta uaria habes r.adnota nomina arte enimsuper pudoda os illi uocatum parte media os coae, quia xi in ea est magna cauit. υ n quam implantatur femoris caput;atq;hic articulus plurimum morbis obuoxius e II ct assiis a igitur doloribus, ti. quod profundam admodum habeat cauernam, tum quia iuxta partes humidas ae quasi corporis seminas locatur,intesina,vesicam uterum, pudeda; tum etiam quia per illum locum ad crura magna vasa transtini: binc . . ist ut scpe doloribus assciatur,qui diuturni sunt, oe vehementor affligus homines; maxime autem ex pituita eo loci confluente, ct coacervata. Quod summum femoris excidere potest ad omnem partem, raro tame 1.adnota, in anteriorem,vel polieriorem s frequenter ala latera sed frequentius ad xio partes externas: Ubi igitur facile e loco decidat semar, ta facile etiam se, eu etia ope medici recidat in locura, signum es mucosum pituitam eo loci esse, ta laxitatem articuli inducere: adde extenuationem causam quoq; esse,quod coxa excidat nec enim bene queritur coxast clui per bemem bobus frequenter accidere se et coxae luxatio ob gracιlitatem. Quod dixit diuturniorem praecesso dolorem: quia luxatio non facilis,A ηψς-s in eo articulo nise a diuturno dolore iam esciatur,s debilitetur. Caeteram quod de coxa,idem de Ue humeri alijsarticulis intelligendum uenit nam humiditas in illis abundans, ta laxans,atq; paralysen inducens laxationes oceνe solet.Dolent autem articuli,non olum ex fluxione humoris alicuius ed etiam cu deest in illis natiua humiditas, exsiccatur,
Quibus diutorno ischiadico dolore,&cia CVm de causa laxationis coxae tu oti lenti tractast nunc curam Conexio. ilius proponit. Fietis dolore coxas articulus excidat,ihfemur contabescit, ta clau Inrςnxio dicant,nisi curentur. O praedictionem, cae curam aptissmam seu tensiam praescribat,in η' ' doloribus cou caedoceat inter estera remedia, uilionem securam atque '' 'essco auxilium se in his morbis Luxatis
468쪽
Iuratio articuli infirmitatem inducit: ergo claudica tk ct tabe Rontini si uratur. Antecedos declaratur:quia cum excidit articulus, non habet firmum hnendi locum, O dolorum inducet, ideo necesse est claudicare ob in equalitatem maximὸ : sed nec recti nutriri potest,quia imbecillitas partis, ta intemperies,ta dolor matcria ibi collecta impedit nutriti
nem,ta quia munus suum articulus escere nequit Consequensprobatum quonia ustio hiιmiditatem consumit, cutem densat, ideo facise in locurecidet articulus ta intemperies tolletur.3 adnota- Quod cum talis dolor ex pituita fiat, que sim per congestione,seu per j'' fluxionem in articulo colligitur,ideo tentare oportet curationem euacua- do, ta ex siucando,& ubi malum non cedit ignem admouere oportet, ta- crustas inducere ad locum ipsiιs doloris, ta supra articulum. Caeterum 16eIesi, Hipp. curabat hos morbos ures sectione a poplitibus, purgatione,cucurbito. tulis, ta demum usiione, ut in lacone habes exemplum. Huismodi eηim dolor non repercutientia requirit, sed euacuantiata temperantia: unde scripsit in hunc modum pro cura istius morbi: Cum coxendicus morbus afluxione fiat, cucurbitam medicam onere oportet, ta Ioras trahere, ta, non scarificando pertundere,& calefaetorio medicamentis in potu exhibitis intus calefacere, quo exitus fiat cum f0ras ad cutim per cucurbita
attractionem tum intus ad ventrem per caliditatem: nam cum obtura
tus fuerit fluxus,ta non habeat quo iter faciat, viam ad articulos facit, cs id quod cedis influit, sic coxendicum morbum inducit.
469쪽
Iu Septimum Aphorismorum Commentaria.
In morbis acutis stigiis partium externarum malum.
i Iestiti hic liber praecedenti nectitur,ita etiam bis CVne,i.. Apbor laus ad praecedentes. In hoc itaq, lιbro, sicuti in precedenti de iis, quaesuperueniunt morbis ignis pertractatur; ta cum ex symptomatibus frigiditas ' insignis sit,ideo de illa sermonem inchoatur.
In morbis acutis frigus partium extremarum Intentio
Vt ex θmplomate insigni, uno tempe frigore in omnι morbo acuto Rointe medicus ad malum praedicendum occasionem habeat. . tio Id quod indicat morbi magnitudinem,uel illius uariam naturam,uel DEm6ntiirium imbecillitatem malum: Sed tale est frigus partium extremarum i iratio. in omni acuto morbo ergo in omni acuto morbo frigus artium extremarum malum. Maior dese nota es. Minor probate Namsi robur utrium adsit,magnus morbus significatur in visceribus, quasi cucurbita trabens calorem e vel diuersas febres a uaria materia progredientes horrifican vel uirium debilitatem, non potente corde extendere calorem ad partes ex-
Td seliditas partium eternarum,ueI eii cum ardore internarum, i. Adnotanel sine eo. Iterum ea frigiditra, uel est a proprio, vel sequitur poster.
Rursius utraque, vel e t cum uirtute constante, vel prostrata.Omnibus hιs modis mala est externori frigiditas,n5 tamen aeque mala in omnibus. Nam tibi uruntur interna cum siti eibale est Iam uero debiti exissente aegro mors propinqua estiat frigidito quae est a mincipis,non inflammatis visceribus, non perinde mala e l. intelligitur autem in acutis moi bis, qui ferὸ cum continua febre coniuncti sunt: rigor uero aliquando iudicatorius e forigidito nequaquam- Quod extremorum frigus causam habet,vel inflammationem alicuius , agnoi m ceris, vel extremorum exsiccatione sui in ardenti febre autuirtutis tib irubecillitatem,uel magnum dolorem, Guemricati mouum, aut uia nDiu se
470쪽
laterceptionem: quacunque ex causa ueniat malum exi mandum Hr, nam tam emper lethale.Ideo dissert b sententia a qradragesimaocta . quarti libri: illa enim de sola febre acuta est, haec de morbo acuto omni rilia supponit ardorem in uisceribus Ustim baec omnem frigiditatem amplisitur quaecunque ista sit: unde primo videmiorum scpe inter signa
malignarum febrium, O inter immensem extremorum refrigerationem
ponit Hjocinec amplius recalestentem, tamaximpsi cum sudore illo fures horetic rigido circa faciem G ceruicem.
Propter os aegrotans caro liuida, malum,&c.
ccne,io G Vm de extremorum refrigeratione in antecedenti sententia sit lacutus inunc de liuore agit, qui frigoris essectus essesolet.
Intentio. Propteros egrotans caro liuida malum.
Ro intcn Vt demonii, et ossum aegritudines , qu carnem liuid facere posui, existimandas se mal. . Dem6n- Ercuito conclusionis diuisionem non patitur. uratio. Quodgrartem lectionem adhuc grauiore ostendit, malo. Sed tulis est liuor carnis ob ossis aegritudine:ergo propter os aegrotas,caro liuidamatu. Maior dese nota eH.Minor, probatur:nam omnis ossis uritudo est granis. quia partes solidae ta durissime, ct non nisi a magna causa issionem
patiuntur:adde lectionem ossis non si per liuidam carnem eDercini cum adeo grauis est,ut putrescat os ipsum. Quod liuor et procedit ex propria camis ctione,vel ex ossis aegraia I .adnota tudine: primo modo minus malum I, quia resecatione, velIcarificatio- ι'' ne curari poteri: at ex osses procedat nou item sed os sanare oportet, unde magnam ossis putredinem ex carnis livore significari, ac perinde camnis liuorem,ob os aegrotans,malum dixit. a. adnota Quod s aegritudo, vel caries M, uel teredo,vel desquamatio, uel fiax30- mra,vel resecatis,uel luxatio: a quacunque ex ijs assetionibus fiat, caro liuida,malum: algrauius malum est,ubi magna adsunt vulnera,cs pessimis in capite: nam lethale idygnum est,ut in proghostico . Ulcus autem, sue prius De tum fuerit,sive in morbo accesserit considerare oportet. Si enim periturus en bomo, ante mortem liuidum aut siccum erit, aut pasti dum cssiccum. 3 64R' ' Quod ad ossς corruptionem imp bile en non maculamcutem, ita ut necessest fieri carnem,uel liuidam,uel rubram, aut Otroque modo asseelu. Ideo liuor omnis corrupti ossa est signu pathognomoniosi: idem etiaossidens erit ubi late disenditur. iuet autem caro, uia ex se manat s Hera