Die Berichte über die Schlacht auf dem Weissen Berge by Prag

51쪽

cognato, bonia in publicum privato, logitimum regona invasoriante tulerit; hi quoius, dux Croy duces sex 19, idem dux Serenissimus avarus 29. dux Croy 39. dii Saxoniae ex parte nostra et ex parto hostili tres Woim nisi itidem ducos

SaXOniam praeter principes inter quos dignitate, canitieque sex. Car0lus ioch tensiain praefulsit marchiones, comites, Vicecomites, barones et inelytos magno numero heroes ermaniae, Italiae, Galliase, Belgii, Poloniae, 0henaiae, oraviae, Hungarino, qui Caesari ita Suns a Sanquinem libenter prOpinarunt.153. Justa donique fuit, cum numerus utrinque vel non omnino vel orto longo dispar non esset et ubi occurrebat umboni umbo, ens ensis, pedi pes, equitatus equitatui, tormenta tormentis. Si forto nostri virtuto praestabant, iniquitatu loci adversarii multiana su porabant. Sed justissima fuit alio nomine, qu0d Ferdinandus secundus hereditarius simulque eluetuS, Oro natus, denique legitimus o orem reportaverit de rideri uoiniquo usurpatore per summum nefa alionum regnum o Cupante.

154. ain appetebat aurora fugans micantin Sidera, eum ad liquoium accurrit quispiam narrans a Wallonibus perforatum essu murum. Statim mandat Don ullo ino, ut totis viribus prolii buro irruptio iurin, o diriperetur rugin civitas perii univo mixti obollibus plurimi catholici, alioquin corto id statim venisset. Fieri amon non potuit, quin clam liqui fuerint ingressi per carcerem, qui orat in moenibus, quem sorte Wall0nes pers durant, data captivis lauta libertato Civos oro minoris urbis constat Praga tribus urbibus Minoro, quae est pulcherrima, Veturi a Nova in tanto periculo sibi sapienter consuluerunt missis, qui ultro clavus ossurroni. Et patuit statim proXimis nostrorum militibus porta, nudo obsistento. i55. Quid hoc si Rogo practonso adhue in ivitate,

nulliani amon omnino fuisse, qui jus gratia XCubaret, aut uno saltum die tam potentum Civitatem propugnaret.

156. Hoc est quod dixi, calvinianos ubiquo gentium ita pestifero Olere, ut cimicibus, a quavis sulphure mephite sint longe graveolenti0res. Quot ex iis judaui a multa motan saeti sint et tamen judito Pragonsos lico pulchro e0nveniat impr0bis Cinaedis pro 00rum Xtirpatione jejunia publica, ut

mihi constat orationesque constituerunt. Luthorani nemussitae, de eorum Xitio jubilantium more exultRVerunt.

52쪽

1 57. Cum ero reX, Xrex, o Stris aditum patefactum esse intolloxisset, ita inopinato nuntio eum Omnibu suis perculsus

e St, ut VRSi argenteis, Omnique fere derelicta supolloetito regni coronam frustra auferre voluit fugam praeeipitaverit. 158. In ponte magna est erucifixi imago a calvinistis frustra ad rogum expetita quam ne Videret Xregina palatini uxor, interdiXit sibi quamdiu Pragae fuit omni per p0ntem transitu Nolo, inquit, balneatorem istum nudum Semel aspiuere. Crucifixo tamen in p0nte prostant hodie festinans transivit: sublata illi modestia revisendi Crucifixum ac per pontem ulterius transeundi. An Di te bona domina tuum ridericum rugae prope molendinum magna omnium indignatione eum faece populi balneanto non vidisti si vidisti et ferre potuisti curita excandescis contra Crucifixum filii Dei imaginem sanquine Suo nostrarum animarum balneatorem Ad Dei auro tua blasphemia pervenit, ligabotha, sed ejus faeces exhibere aliquando debebis, cum diphteram uspexerit, ille quidem lentus ad vindictam Deus sed am gravitate compensans, et u humaniS viribus etiam regiis, plus valet uXta indignatio. 159. Novsembris non in festo dedicationis Salvatoris sub horam undecimam liquoius, non pompa triumphali in capitolium, sed supplici pietate in patrum capudinorum templum rem divinam auditurus Pragam ingressus est. 0rtitudo inquit)mea et laus mea Dominus et factus est mihi in salutem. Sic

in veXillo proprio, non brachio Suo earn eo, neque agenae uae

immolans, sed divino auxilio se fidere manifesto demonstrat. Ab una enim parte Crucifixi imagini literis majusculis ait: Exsurge Deus et judica ausam tuam. Ab altera ver parte Deipara imagini inquit Monstra te esse Matrem. De cujus ad Deum quotidianis deprecationibus e Terentio dicam Tu pol, Si Sapis, quod ei S, eSeiaS. 160. Post horam duodecimam eodem die serenissimus Buvnria dii in eorundent patrum monasterium advenit. Diss-cile est dictu, quantis partim enuomiis, partim Vultu applauSuomnium bonorum Xeeptus fuerit. Hi inquiunt est magnus navaria dux Ilaxi milianus, sui consobrini rideri ei propter Deum oblitus, sui commodi propior commune bonum in Curius, Suae otium vitreo propter fidem ac ordinandum Caesarem prodigus Hic os uomulationis invetera tuo inter augusti SSimas

53쪽

Domiis ustilaeam et Bavaiicam, Cliaritate erga Deilii Sua1nque ecclesiam in senapiternae necessitudinis foedus transfornaator. O gratum Deo obsequium, beatum Christinuis omnibus gaudium, Optatissimunt tot Imp0ri beneficium Nullus tu illo post tantam victoriam fastus, nihil foeliei successu insolens, nihil in tot homine incompositum. In tanta denique vestium m0destia, vultus serenitate, iustum Odio mihi ne Soliis nee rem inter tot nu0miastes quot orant h0mines illud Martialis de Nerva Trajan dicendum ei ceurrit

Bavare tanta tibi est re et reverentia et aequi Quanta Numae fuerat Sed Num pauper erat. Ardua res haec est, Opibu non tradere more S Et cum tot Croesos viceris QSSO Numam.

XIII.

Eollus Julius Laurea Austriae si vo o Dello germanteo.

Ad octavum igitur Novembris diem, qui Doluini eu erat, c0nvenientos ducos et u0nsiliarii belli doliberaverunt, an tostis, qui jam vallo ae s0ssa se muttire cooperat et nova militum supplementa ab urbe Praga in castra receperat, ad orienduSesset. Vicit eorum Sententia, qui contemnenda hostium munimenta, qu0d tanti non essent, censebant, nee tam pulchram pugnae Censionem e manibus dimittendum sequendum potius Buqu0ii consilium petenda in quo Pragam adeoque ipSum Caput, Sed per cadavera et stragem hostium. Hac quidem sententia ab innibus, etiam si ui diversum Son Serant, Comprobata, UXBRVRPUS, Summu Omnium copiarum imperator, tesseram militarem et signum pugna dedit Sanctam Mariam, cujus effigiem ipse quoque in peculiari maXimoque suo veXillo prae rebat. Dux Secundarius avariet xerditus J0hannus illius baro dictus fuit, ut is in sinistro cornu, in doXtro Buquoius eum Caesarianis tenderet res turmas equitum eum notidem 4

54쪽

phalangibus triariorum loco post ultimam aciem consistere jussit Bavarus, ut inde laborantibus auxilia submitti possent. Hoc ordino circa mori diem inter duodecimam et primam dio horam ad hostoni tum est. Ubi utrique in ulterorum onspectum Venere, factum Si conflictus initium, tormentis majoribus horrendum cientibus sonitum. Hunc equutus et legionum

alarumque Congres Sus Cerrimu S. Initio dubitare visa ostvictoria, utrorum Sequeretur parteS, eum neutra pars alteri e-doret, sed per dimidiam horam legio legioni mixta acerrime ac

constanter praeliuretur. Imo videbatur Caesariana acies abdoXtro cornu vacillare, eum Christianus Anhaltinus juni0 qui pro patre equitum alae praefectus erat, tam alide inveheretur sequitatui Buc quoiano, ut confusis igni referre pedem Ogeretur.

Constiterant in eodem aciei latero legiones peditum uase Ti0 nbachia se Breuneriana. Utraque trepidatione equitum animadversa, eum nudari illud latu Viderent, pariter de sorore Signa et referre pedem cepit, utique OStquam Breunerus dux alterius legionis captus fuit. Tillius conspecto periculo celeriter GratZio mandat, ut eum quingentis quos ducebat equitibus, novem signis equitum Anhaltinorum jam prope victoribus ab latere invehatur. Hoc facto porturbati Anhaltini, qui fervidiu pugnaverant, OnSi- Stere non potuerunt, quin et ii Se juvenis Anhaltinus cum prolapso quo fortiter se defendore aeceptis aliquot vulneribus captus est equites ejus fugerunt. Erant in acto Bolio morum circiter novem millia Hun-gurorum. Hi contra Cossaeo pugnare juSSi, cum magna eod-gissent praedas, fugere sub ipsum praelii initium, suaque

eon Servare poli quam pugnare maluerunt, qui eum Scelerate deseruissent peditos eos quoque una Secum in fugam abripuerunt. Superorant adhue quaedam munimenta, quae se defendebant.

Ibi liquoius dat iis signo, qui post principia constiterant,

ad0riri atque X pugnare munimenta ea uSSit, quo facto universa acies Bohomica, cum aut nus uoluasso in non dubiam fugam compulsa atque profligata fuit, Cum praelium non omnino duabus horis duraviSSet.

In soli fuit uni toti xercitui tum ipsis Ungaris flagitiosa

illa Deo necessaria fuga. Multi enina dum essugere suaque Servare Spolia mitiantur concisi a Bavari eis non vitam solum

55쪽

Sed et praedam omnem perdiderunt, plurimis otia in in Moldavia amne Submersis. Bohemorum quaedam copiae robus perditis in Vivarium Regium se receperant, sed partim occisi partim

erepti nihil ibi inv0nor praesidii. Adepti sunt avari tot monta majora VII, Bucquoiani III.

signa militaria tam equestria quam pedestria Circiter Centum. Interiisse dicuntur ex palatini exorcitu circiter millia VI tam in pugnae ardore quam fuga, in quorum numerum otiam ii computandi veniunt, qui in transitu Moldavia fluvii domorsiperiere quo mon pauciore mongenti et ultra fuisse oonstat. Capti fuisse putantur quingenti, inter quos primi nominis Dux quidam inmariensis, Christianus unior Prin eops Anhaltinus, Rhingrauius, Schlichius, Hostiirchius, qui post ex vulnere mortuus est, aliique complures illustribus nobilibusvo nati familiis. Ex Caesarianis perisse putantur circiter trecenti, ut tunc quidem existimatum fuit, inter qu0 Comes Rechbergensis, Preisingus Baro, Moggavius ductor Legionis, primus hospiti0rum designator, Baro PeterShemiuS

XIV.

Acisim igitur in Pragensium conspectu juxta Palatium Stellatum, loco longo sublimior instruxerunt Bavaru duX, et u nomen sit in bono lictio no cum Christum cognato, bonum publicum privat0, legitimum regem invasori antetulerit praeclarum Xercitum exercitui Imperatoris, cui ii iurius ille militari gloria celeberrimus praefuit, libens conjunxit. Ita tamen acie utraque dispo Sita est, ut avaricae copiae a Sinistris, Buqurianae a dexti is, quatuor phalangibus peditum et quindecim turmis multiplicibus equitum improssionem facerent. Signo dato, bone DeuS, quale tonitrum tormentorum, Stridor lituum, clangor tubarum, militum ardor leones videbantur non homines fuit. Inito conflictu, Salvo Regina subeunte avaro ac Buqulo Vicem respondontium, lectum fuit Nec frustra, cirruit inim

56쪽

Celeri noster exercitus gradu in Sublimiorem situ se a dextris saltu muris incinet defensum a tutum hostem, tormentis fulminantem, elamoribus rugientem fistulis telisque nequicquam repugnantem Pugna neutro inclinato stetit aliquandiu ot illi pro ari fociSque, quo ad licuit, obstiterunt, Sed fortioribus ae causa bonitate fruentibus sensim edere eoaeti sunt. Equitatum quidem cornu utriusque ac incenses pedites, fortissimi

eorum liquot paSSUS retroegerunt, Sed eontinuo uecurrentibus

sociis, ordine quem omne belli peritiores admirati, ad imitationem merito ibi delineari curant in praecipitem fugam relictis tormentis repulsi sunt. Et a siniStri Bavarietas exercitus egregie instans, fortalitium sublimius, fusis fugatisque hostibus expugnavit duoque tormenta aequisivit. Emicuit Walonum quod omnes dicunt, ac sine invidia dici debere consentiunt ardor, qu ad porta ipSa Pragense praeeunte Strenuissimo ac militur multorum annorum gloria celeberrimo D0n Guillelmo Vor-dugo non solum viam vi aperiente Sed et manu propria hosti vexillum ac libertatem Xtorquente, quin imo Anhaldi primogenitum Xarmante et suum captivum faciente adversarios pansis vexillis in Offenso pede subsequentes, ad deditionemuSque Sunt persecuti. Sed et utriuSque exercitu virtus reSplenduit tantu, Qui nee muri saxei quo certe oculis meis vidi

Prago litetiae a Pisca altos 30 sedes ab illis folium instar Scandentibu superari nodum vis hostilis inexpugnabilis haberi p0sset. Haud alioquin pane aliquot non diebus tantum sed septimanis indiguntos sub dio in hyome qua in Bohemia citius

saevit algentes, vicino semper hostili Xercitu Vigilantes, noctu dieque itinerantes, animis ad confligendi tempus Stetissent. Quanta denique eorum fuerit fortitudo, non mea Verba, Sed reportatue Xuviae loquantur : VEXilla nimirum, qua peditum, qua equituni plus minus Oct0ginta et in iis regium, in quo Sphera cum h0 emblemate, divorti nescio, cum tamen ridericus et diversus et i ei versus, subverSu et Vei Sus paSSim Cognoscatur Noe etiam puduit eum, cum veXillo, periscelidem

auream, equestris supremi in Anglia ordinis tusseram cujus jactura maximo habetur initimis uni allonum praedam reliquisse, adeo omnis illi Salu pernici fuga Constabat. Aliud vexillum habebat bonam causam tandem inCel Q. Omnino ita est, ut ventu jum liquet, adeoque Fridorici alienum

'egnum anno tantum unico perside occupantis, delud a Summo

57쪽

regni culmino roponto deuidentis ot quo Soeuro Se Vertat neSeientis, causam fuisse iniquam. Hae inquam tot veXillorum In RI UViae, tam pudeis nostrorum adsentibus, integro hostili exercitu dissipato, victores absque me abunde Gommendant. Contum forte ex nostris partim caesi partim saueiati. Cases baro etersona vortis Martis alumnus o terror hostium, non reliquorum tantum sed ipsius Bu tu i maXim luctu . comes

o alii milii ignoti Lausi vero vicecomes Gaudensis, fortitudinis inclytae, comes Pontuibo, praeclarae Spei adolescenS, Baro 'Iney, ordiri, Suisse ut inferioris notae reliqui. Dicunt quidem adversarii, septem millia suorum non comparere. 0Stri quoquo plures longe in dumetis ne silvis, quam in pugna loco occisos deprohendi atque fluvium perplures absorbuisse SSerunt. Rumor igitur constantior quinque millia interiisse pronunciat. At capti ,rincipis Λnhaldi primogenitus, dux Saxoniae de otii mar Comes chliut ensis, Comus Rhenen Sis, SupremuS Nuduel Selicissent, urgus et colon elli, capitanui, nobileS, quorum ne nomina ne numerum X plorare laboravi, cum millibus

aliquot rugariorum cum quinque saltem millibus quorum, cunctis tormenti eorumque apparatu, omni Omeatu, eaStris denique totis nullo obsistente. Vallonos ad ipsas usque Pragonsus portas PerrupiSSe Om- memini, ne iisdem ae steteris militibus inoonia triginta pedibus alta obstaculo solere non esse, Sine hyperbola asserui. His perniciem ae direptionem machinantibus, Consultius sibi esse Pragen Se merito putaverunt, pacificum permittere aditum et porta recludere Indomnitatem ergo pacti et sui rogis arbitrio

subjecti extemplo se dedunt in illud chronicum In octava Boatorum fuso hoste, Praga proprio regi postridie est SSerta. Ad distinction in ab h0stibus sol albo aliquo strophiolo

aut charta nostri visebantur, quamdiu dignoscendi Sus postulabat hostes vero simul cum albo ca0rutoum adhibebant. In nostro autem ingressu Pragensos omnis aetati et SeXus abjeeto caeruleo conati sunt albo gestientes optimi subditi abori. Jesultis vero qui plures sunt in utroque Xercitu conspectis Catholici ix animi gratulabundi manus oculo8que ui Sum

58쪽

0lovant haeretici qu0 quo foroe servientes capita aperiunt deX-trasque porrigunt et nemo non Vult illorum amicus enseri. Si tempora mutantur et nos mutamur in illis. XV. Lottro u Duo ct Bavior isserito fi a Majosty Imperiato. Do Praguo 1 13. Novo ro 162O.

59쪽

Silosi et Moraule, et ii suit me mirent en uin es riginauxiles promesses et tranSaetion passi es ue lesilit Est is, comme