Novissima Sinica historiam nostri temporis illustratura in quibus de Christianismo publica nunc primum autoritate propagato missa in Europam relatio exhibetur, deque favore scientiarum Europaearum ac moribus gentis & ipsius praesertim monarchae, tum

101쪽

in eo fiunt, admirabilium perspiciendi. Quare in hoc argumentum, praeter prius propositum nostrum, incubuimus. Cum vero Sinenses, licet a multis seculis periti existimentur Medici non nisi confusam Anatomes notitiam habeant: primum justus erat commentarius conficiendus de partibus eorporis humani tum generatim Omnibus, tum singulis speciatim: ut ob oculos posita partium conneXiΟ- ne & mutua inter se copula tota cor- .poris Oeconomia intelligeretur. In quod opus traduximus recentissima& utilissima hujus seculi inventa, praecipue a celebri Du Verneio aliis- que Academiae scientiarum Regiae sociis prosecta, ut qui in hoc genere aeque ac in aliis reliquas genteS Omnes post se se relinquunt. Simulac linperator vidit duode-- .cim vel quindecim priores propositiones cum figuris aeneis, sti ect que singularum explicatione, qVas illi ex Tartaria reduci offerebamus:

it' sibi illas placere ostendit, ut de-

102쪽

clarandi pretii carisa, quod illis ponerat, statiliniusserit primum pictorem suum, qui teneritate piinirae excellit, relictis rebus omnibus, figuras istas depingere. Cum vero dc haec scieriistia plus midii & contentionis requireret, qVam valetudo Imperatoris ferret δc hunc laborem aliquandiu in termittere nos Voluit, aliumqVe a

gredi explendo ejus sciendi desiderio,

qVantum ad morbos praecipuos, in-prianis eos, quibus ipse fuerat aut as. nluc erat obnorius. QVorum causas

Physicas nos explicare jussit, ea me- thodo qua Medici Europaei solent. Neq'e hac in re Numen nobis defuit, cisus providentia hanc viam dispexerat, Da tanti principis an, , anum Religioni verae eiusque Ministris eX voto nostro conciliaret. Duorum aut trium mensiiun matio octodecim fere aut viginti libe)los de totidem diversis morbis composuimus, eo ordine quem Imperator praescripserat. Cui tantopere labores istos approbavimus, ut dc scripto dc voce

audaret illos nosque in hunc finem

103쪽

ad se arcesseret, ut qVantopere sibili bri isti placerent, testaretur. Quibus ut praemium tribueret dignum maxime Evangelii praeconibus, dedit tandem veniam instantissimis precibus nostris, dc exoptatum illud Edictum nobis concessit, quo sancta nostra re ligio e servitute, qua tamdiu tenebatur oppressa, in libertatem affereba

tur.

In primis illis libellis, ubi de remediis internis egeramus, arte Chemica paratis, horum virtutem & excellet tiam eXtuleramus, in eo qVOd praeter

vim sanandi aut iuvandi nullo cum taedio nec dissicultate sumuntur, uti vulgaria. QDd sibi experimentis quibusdam demonstrari Imperator

expetivit. Frustra eXcusabamus nostram his in rebus imperitiam, qVi inim rerum nullum haberemus usum ab iis tentandis deterreremur.'t Imperator non accepit excusationem nostram, persuastis& hanc reni aeque nobis successi iram,ac alias a nobis non infelici successu tentataS me

minerati

, Evolvimus itave Pharmacopoeb

104쪽

am Charassii tium Regiae ossicinae Chymicae praefecti, & in quodam P latii cubiculo genus qVoddam Laboratorii, qVod Vocant, adornarimUS. Erant in eo fornaces diversie formae: omnis generis instriimenta Sc vasa laboribus Chimicis accommodata. Imperator, cui nullae impensae in hoc genere Videntur nimiae, eX argento ea

fabricari jussit. Per tres menses eff-ci curavimus quas Chimici dicinat, Conservas, strupos, &varii generis Essentias. Ipsi praeeramus his laboribus : Imperator iis nonnunquamii tererat spectator. Postquam horum

remedioriun e erimentum enit captum, Imperator illa sic probavit, ut in sitos ipsius uis seponeret. Circumserebat ea secum iter faciens Vasis aureis Sc argenteis iii hos imsus factis, & subinde vel principes liberos suos vel purpuratos vel etiam Aulicos sitos his medicamentis cupidissime donabat. Est enim Principis 'animus ad bene merendum singulariter propensiis simulac percipit aliquem suorum aegrotare ad eum Medi-

105쪽

Medicos suos dc pretiosis a mittit remedia, qVae levando morbo jud, cantur idonea. d nobis ipsis prae stitit, quoties nostrum aliquis decubuit. Non pauci aegroti Sc in his quidam aulici ministri & Ιinperatoris qVoqVegener adhibitis Medicamentis ex Europa allatis convaluere. Imperatoriple non multo post gravi mo so correptuS, cum suis remediis nihil pros, cerent Medici Sinenses, ad nostra coniugii, dc ex discrimine, in quo VNta eius Versabatur, evasito Eius me dici gloriam si non redditae at confise matae saltem sanitatis inpetiverunt: sed neque hac parte res iis successit. Neque enim Imperator cum Valetudine in gratiam redire potuit, nisi usu Κinianae, quam Fonten iis ScVladelous, commodum eo tempore in aulam advenientes, secum attulerant. Numen cuius hoc tempore si gularem manifestamque opem sensi, mus, Videtur dc praemium tribuisse

Irincipi ob indultam priore annoRegioni libertatem, S animum ejus ad

106쪽

tuendos 'vendosque ReligionisMLnistros magis magisqVe adducere VO-luisse, quibus vitam ipse suam S sanitatem deberet: sicuti ipse audient, bus principibus Jc Auli primoribus publice est confessiis. QV tacunque benevolentia Imperator. fuerit complexus Patrem maxime Verbiestium, quem reVera plurimi fecit: nunquam tamen tam aperta dc singularem animi in nos sui significationem dedit, quam his postremis annis, quibus nostris sciemtiis tanta contentione operam dare coepit.

Qui norunt, quam alienum sit ab imperatoribus Sinensibus, ut aliquoi niliariter utantur,& quam dissicilis etiam Magnatibus & Principibus Re

in san inis ad illos pateat aditus,nisi

in publicis ceremoniis: vis persVadere sibi poterunt, eum nobis prae CE teris tantum tribuisse, ut & exteris S religiosis libere DequenterqVe ad se adire permiserici Tota ejus aula obstupuit, videns nobis per unam aut duas horas quotidie dari cum eo co loquen-

107쪽

loquendi copiam, nonnisi tribus aut quatuor Eunuchis cubiculariis prae sentibus. QV0 tempore admodum s miliariter confabulari solebat de scibentiis nostris, de moribus, institutis rebusqVe noViS, qVae in regnis Europae aliisque orbis terrae partibus

acciderunt. Uti Vero nulla res erat, a qua paratioreS essemus, qVam recitandis ingentibus rebus gestis Ludovici Magni: Sic affirmare possum, nullius rei narrationem ab illo majori studio dc voluptate fuisse auditam. Tandem eo descendit, ut ad latus suum sedere nos juberet, in eodem,

quo ipse, suggesto, quod nulli itin- quam permisit niti liberis suis. Neque privato loco suam erga nos bonitatem conclusit; Sed & publica

saepe eximiae in nos benevolentiae suae documenta dedit, notum omnibus testatumque esse cupiens, qVa topere nos charos acceptos re habeat. Satis constat, qVam singularem

honorem Patri Verbiestio & vivo &mortuo habuerit. Cognitum est,

quam honorifice P. Thomamstib ejus

108쪽

sis in Sinam adventum Peliin 'am messiverit , primosqVeqVinque Jestatas e Francia oriundos in Aulum suam receperit. Testes sunt Mosco- vitae, qVem ante hos octo annos lo-a cum inlegatorum Sinensium&Mos viticorum de pace tractanda con-Wessibus Per ram dc Gerbillonium

Jesultas tenere voluerit. Celebratum est aliorum sermonibus,qVam Gimi : is honoribus per totum imperium asefiei jusserit P. Grimaldum, quem in Moscoriam mittebat legatum. λ's v o mihi in Franci ciun mandatis sius misso, a maioribus Imperii 3 Magistratibus in con ectu Evangelii Harconum ex Variis gentibus, quin di Mercatorum ex Anglia & Lusit ima publice haberi voluerit, alii re-

Hius narrare poteriunt. Q res fecitui per totum Orientem etiam hostes gentis nostaeinagnam mei ratio .nem haberent. EXemplo aliorumJestutarum in operaante nos Peliingia usus est Impera Π modis ornnibus annisi sumus , ut imperatori eiusque Proceri

109쪽

biis persuaderemUS, nos fugere ho- nores illos,qui humilitati Evangelicae

mininae consentiant. Sed, quicquia repligneamus princeps publica ista singularia bbuitatis si testim0hia . stibinde nobis impertiri voluit. per si iustistis nobis conciliari Magnarunii:

dicationi non leve pondus adjici Eadem curiositas, qVar Imperato-' rem adduxit ad scientiarum nostri rium studia, eundem pulit . ut eligi'nis nostrae rationem cognoscere , in animum induxerit. Primam eius

notiti hausit e colloquiis cuias tr' Verbiestio , prae se se iis se ex illo

dire velle, quae sit scientiarum pararum rare'. Legit quoque plures libellos in hunc maxime finem cori scriptos, qv0s Praecones Evangelu illi offerre non dubitarunt. In primis excellenti libro celebris illius I ccii Jesultae plurimum tribuere esst visu quem perintegros sex menses secum retinuit. NeqVe nos ullam praeter mittimus occasionem, qua pxaeci Clarisianismi capita vide ui

110쪽

usum in toto a Matiosio permittit. Saepe ex eo haec excepta esst, ex pr cipiis Religi- Mnis Ch anae, ejusque in regno SD

asensi ad hoc diem progressu, in eam te iniquem addi iei, ut non dubitet, sere aliquandis, ut Christiana religiopiae reliquis emergat piincipatui liii regno obtineati l .i' id appes et, multos error Sc nini, restition es Sinensium perantiquas de illius animo esse deletas.Verbi gratia vix quisquamest Sinens tres tristianos, qui rem alicujusmonaehreaggrediatur, quin horam&dbiem actitrio Mathematici eligat. Is ..het C hegium Mathematicorum pe- . haren uriam, cuius omnis occu-

Wtio estin eligendis sup-'

cis, diebμ , , cuique rei conim datis : tresque nutus C llegi Doctqr hodierno Imper,

tore adhuc minore capitis Aere d an aris neglexerant obsiet axe .lior in . qua Frater imperatoris esset terea mandandus, quam negligenti, vim existimabant Imperare lice senestam. Fa)- In