Commentatio exegetica de loco Evangelii Joannei II. 19

11쪽

Apostolus v. l. q. Jesum de templo non Hierosolymitano, sed corporis sui loquutum esse, ejus ero discipulos verum horum Verborum sensum tum demum Percepissae dicit, quum dominus revixisset. Et in hae apostolica Verborum Jesu interpretatione, donec Hen-kiu si meimstadiensis de hoc loco scriberet, omnes adquieverunt interpretes. Etenim praeter patres ecclesiae η etiam Grotium, Bengelium, olfium atque eos δ hanc explicationem adoptasse video, qui singulares de hoc loco commentationes scripserunt. Ex quo vero Henkio primum auctore controversia de horum Verborum sensu coorta est, non defuerunt, qui Joanneam sententiam defendere studerent. Et primus quidem HenriΜatth. Aug. Cra merus, ecclesiastes Quedlinburge

sis, Henkium literis ipsi scriptis impugnavit ). Cr

merum sequuti sunt latius, torrius, Suis hi dius, uino elius, Hildebrandus, Heubnerus, Tholuccius, te eius, lingius atque a se tus ) Praeter hos hoc loco commemorandi sunt Ols-1 m. h. . enhe: Ioannes apostolus nonnullaruni Iesu apophthematum in v. suo et ipse interpres Helmst. 1798. Hanc enhii commentationem iterum typia exscribendam curavit Potius in sylloge commenti theossi e stadii 1800. I. g. I. sqq. f. inprimis g. 8 sqq. 2 Cf. Corderii eatenam patrum in et Ioann. nive cI630 sol. g. 78 sqq. - Thomae quinatis catenam vere auream in quatuor em sol CCL. 3 Innotuerunt mihi Frid. Sellius meditatio de ea li e sonalis Iesu Chri solutione et excitatione ex dicto Ioh. II. 19 Ar gentorat 1686. - Chr. F. Boerner oraculi Christi Ioh. II. 19. e

positio Lips. 1722 4. cf. ejusdem disserit sacras Lips. 1752. XIII. Pg 212 sqq. - . H. Becker: g. pasta ad Io. II. 19. Rost. 1753. 4. Misas literas ipsius Heniat eommentationi subjunxit otius

an sylloge I. pg. 22 sqq. Cram eri specimen animadversionum in locum Jo. II. 19 sqq. 5 Storr: at Iesus inne unde fur inen Beves seiner

12쪽

hau senius . , qui tamen duplicem sensum literalem

atque mysticum Jesu Verbis subesse opinatus Iudaicam eum apostolica interpretatione conjungere Voluit, atque Η Α Wme Ferus 7 , qui, singularem iam ingressus, Jesum de corpor quidem suo, neque tamen de futura sua e mortuis resurrectione cogitasse contendit. Qui mihi omnes de apostolicae sententiae Veritate non persuaserunt. Hoc quidem lacile largimur iis, qui hanc apostoli rationem defensum luerunt, verba ipsa, quae hic leguntur, non impedire, quo minus Joann adsentiamur. olumus enim in scriptoris Verbis alium quaerere sensum, atque Dium, quem iis inesse ipse voluit. Quare ii mihi operam Perdere videntur et oleum, qui ex ipsis illis, quibus Jesus usus esse dicitur, Verbis, et grammaticis quidem ilonibus usi, demonstrare Velint, eum corPus suum non significasse Etenim nisi quis Paulo Heidemergens ex dat Iesum Graece hic loquutum esse, nemo facile nega-hit, Joannem ne potuisse quidem aliis verbis uti, quam pri-hus ille sensus inesse posset, quo Jesus ei loqui tus esse videbatur. Quare argumenta potius e re ipsa petenda sunt. I Et primum quidem ex ipsa narratione PParet, neque Judaeos, neque discipulos Christi tum de corpore ejus cogitasse. Quamvis enim Suis hin diu ex . 22. apparere dicat, apostolos verba recte quidem de eo

porti templo Intellexisse, sed iullam iis fidem tribu-

Kle ei commentarios in v. o.

13쪽

iane, lamen speeiosior ius ara enistis esse iidiarin, quam verior. Nam quomodo aut domini in vitam redartum istum sermonem intellexerint ejus rei nulla in ΡΟ- stoli v bis significasio inest. Quae quum ita sint, minima est probabile, Christum corpus sum digito monaras. ut volunt ii, qui Joanneae interpretatibni favent ). In quovis alio laeo omnes, qui sanae hermeneuticae levibus Futent, se responsione Judaeorum hoc potuis conclud rent, Iesum templum es oculis in illud c verias, vel sublata manu monstrasse. Itaque Christus, si de corpore alio loquutus fuisset, eri aliquid dixisset, quod audie te neque intellurissent, neque intelligere potuissent. Quamvis enim corpus humanum I Cor. 6, 9. ναος diauatur loci I Cori 3 16 2 Cor 6, 16 in quibus non de singulis Christanis, sed de toto Christianorum, qui co-- hi erat, Oei sermo est, male huc trahuntur , tamen ex hoc Paulino loco minime probari potest, auo η- parationem vulgarem fuisse. Neque e s eomus νεηος adpellari potest, nisi quid accedat, quo audientes lege tesve ad hoc vocabulum metaphorico accipiendum adducantur, quod hoc loco eo ininus omitti potuit, quo facilius omnes de templo ipso, in quo Versabant , --gitare poterant. Recte enim ei aerus quidam 'DPraeeipite videndum ea semper interpres, ut dieantur, qvae explicare sustinet. Perpendat, inquit Erasinus in egregio illo libesis de ratione verae theologiae, ni Pres, a quo dicatur, cui dieatur, quo tempore, qua occasione, quibus verbis, quo animo, quid Praecesserit, quid consequatur. - - - Intelligi enim eum quisque cupit ab iis, quibus scribit, usurpasse, modo sit ruden , censen dua erit voees loquutionesque ηs, quae lectoribus sunt

8 v. e. r. Nie. a uberi disseri herm de repraesent tione actionis h. e. pronuntiationis e gestua tanquam subsidio ex aetico mimat. 17 46 4 DL. g. 74. ,non obscurior dicendus est sermo domini. Adhibito enim nutu vel gestu demonstravit M. intelligendum esse corpus suum. similiter Cram erus, holu eius, lingius. M Chr. G. Zetae in inmmentati menta o. 1782 vicimvlae diis. --

14쪽

mmum perapie-ec faciet hoc inprimis dum in gravidissicisque argumento versatur. MM uvarum suum e mortuis reditum Christum in mente hahmase, etiam propter rimam personam θερῶ

non verisimile ea me erum apud sacros serimores semper ad omnipotentem deum auctorem refertur cf. . .

L 3, 15 1 Cor. 6, 4. est. Quamquam negari nequit, huius argumenti pondus non tam loco ep. 10, 17. 18. quam apostoli piaus auctoritate nonnihil elevari. Sed non dubito adsentari uinio, cui Mannes, qui universammam sententam, quam singula verba spectaret, ad hanc verborum Iesu suaeque explicationis repugnantiam anumum non advertisse Videtur. - .

3 Sed tertium accessit et grarius argumentum. Si vere de templo corporis futuroque in tam reditu dixisset dominus noster, hic ejus visias sensus inesset: ,inter-Mite me c. post duos annos quod absurdum est nisi quis hac ipsa de caussa statuere malit, hanc rem non primo illo paschate, sed - ut est apud reliquos evangeliasius. - serius accidisse aucis ante mortem Christi die-hus . Quam dissicultatem ut evitaret, eyerus recte haud disie statuit Iesum Iudaeos statim aliquid facere dubere. Sed utravis ratione videremus Jesum Iudaeos ad se interficiendum, ad crimen turpissimum committe dum incitantem et quasi ipsum interficiendi jure eos donaniem, quod neque potuit facere, neque unquam ei Hoc certe esset ιπειρα ιη τον θεον' atth. 4, 7. Huc accedit, quod Jesum multo post adversariorum

insidias evitare videmus, τι υπω ἐληλυθε ἄρα --του L in 7 6. M. 8, 20 59. 10, 39. 12 36. Αι-que hoc mihi primarium videtur in refutanda apostolica

illa horum verborum explicatione. Cujus argumenti Pondus qui sentirent, neque tamen deserere vellent Ioannem, eo confugerunt, ut imperativi vim elevarent alii Cyri Dius Alexande eumque sequutus Oerne rus ita, ut eum Pro futuro positum esse dicerent; alii v. e. ho- luce ius ita, ut eo solam comvsonem indicari eonte derent, sub qua aliquid futurum esset hoc modo: si me interfeceritis etc. Sed caret haec ratio sandamento

15쪽

grammatico neque ara'meritis idoneis defendi potest. Etenim imperativus an huius generis locis nunquam sine Causa neque ita Positus est, ut nihil dubeatur cf. S. Fen. Wineri gramm. g. 258 sq. d. 3. g. m. m. d. . ad quam Tholuce ius hastra Provocat, ut sententiam suam defendat. credit vir doctus Jesum Luc. 10, 28. verbis τουτ πο- καὶ his hoc solum dicere: hoc si feceris, rives panno potius graviter duberer ita fac, et si Moris rivea miam viam Heubnexus Ingres-nus est, ut, quomodo desus i erativo uti potuerit, oste cleret. Scilicet lane eodem modo, quo aith. 23, ast ,,καὶ μου πληρωσατε το μέτρον των πατέρων amo Ν sum ita loquutum esse putat, ut animos feriret et, quo se jam abripi Paterentur audientes, aperiret. Sed ille

apud atthaeum locus non recte cum nostro componia

lux ibi enim ex toto orationis tenore luculenter adparet,aesum non dubere, quod fieri vellet, sed summo dolore inflectum tandem permittere, quod amplius imΡedire non Posse, a Wineri gramm. g. 258. e l. 3. g. m.

M. ε ostro vero loco adversarii Jesu eum intemselendi consilium nondum Prodideranti Quae quum ita sint, a nobis impetrare non om mus, ut in apostoli sententiam discedamus. Neque e Tum apud nos Valet auctoritas, qui ut' uino elius

--ας -τως ἔσται ὁ ως του ανθρωπου, πῆ καρδίντης γης τρεις ἐμέρας καὶ τρεῖς φατας interpretationem

apostolicam mirifice confirmari dicunti am qui genuiana haec verba et ab ipsius des ore Profecta esse Putant, quomodo, quaeso hoc vaticinium cum iis evangelistarum testimoniis conciliabunt, quibus Jesum duas summum noctes in sepulcro fuisse nuntiant Storrit 10

enim computatio, qui efficere studet, tribus diebus tribusque noctibus non langius temporis spatium indicari, quam quod Iesus in sepulcro degerit, meis, Pinor, lacebiti suare haec verba eo magis susPecta esse debent, is l. supra L g. 1ae noti m.

16쪽

quo magis ex loco Parallelo apud Lueam 11, 29 sqvapparet, si studinem his in locis minime -- id quod facile rederes, si avium au eum geres, in eo inesse, quod Jonas in ventre ceti tres ias tresque -- ciea versatus fuerit, sed in eo, quod quemadmodum tunc, sic nunc pagani facilius, quam Judaei resipise rent λ). Itaque hic primi evangelii loeus frustra in auxillum vocatur ab iis, quibus Joanne ratio placet quid vero lucis nostro loco affundat, infra declararo studebimus. His ommbus de caussis Persuasum habeo, ne nemunquam dubitaturum fuisse, domini nostri verba aliqua ratione ad ipsum templum referre, nisi evangestatae obstitisset auctoritas. Itaque a quis quaerat, quo tandem dure ab ipsius apostoli interpretatione recedamus, recor indetur ille, in n. o. et apud ipsum Ioannem non a eos e M locos, qui tum, quum scriberentur, longe alium haberent sensum, ad Jesum ita resem, ut, quod dem vel fecerit, vel passus fuerit, in gnificare diacantur: v. c. o. 12, 15 16 coli Zachar. 9, 9. --, M.

12, 38 - 41 coli. Jes. 53, 1. 6, 1 -- et inprimis do. 19, 24 36 sq. oll. s. 22, 19. Exod 12, 46. Zachar.

12, 10 3). - Simili ratione hic auctor nonnunquam ipsius es verbis usus est iisque id, quod ostea V nit, obscure praesignificatum esse Putavit. Nam ex locis Jo. 7, 38 39. 12, 31-33. coss. 18, 32. fortasse etiam 21, 18 19. intelligimus, Joannem ea etiam Jesu Vein quibus nullum inest vaticinium, lubente ad eriam alia

12 es praeter ea, quae viri doeti in ominentariis de his locis adnotarunt de Ammon: Fortbildg des Christerith etc. I S. 182 f. 189. s. d. l. - de Coun bibl. Dieol. d. 2. S. 291. sq. - Bleehii commentationem etnim Bemerkungen uber die dogmati nudiung alitest. Aus Hebe imis T. und dere nomia Bedeurungsar de chr. A leger mi bes. Beahg. avs Ebri I, 5 - 13. in theol. Stud. v. Krit 1835 Hst. II pg. 441 ff. - denique Theilii Aphorismen liber de sog. alieno neue Glauben. ieipxig 1839. g. 26 - 34. 13 Non nego, eandem mihi esse videri originem eorum apud synopticos loco D, in quibus, quamvis claria et nullo modo ambia

17쪽

II. Quod si apostolo in dicto Iesu explicando adsentiri

nequimus, eorum nobis examinandae erunt sententiae, qui alia atque ea, de qua hactenus actum est, ratione huius Ioc nodos expedire posse sibi videbantur. Et supradam commemoravimus, Henkium Primum multis auctorem exstitisse, ut allegorico quodam sensu desum de templo et destruendo et instaurando dixisse putarent: ita ut non templi aedificium ipsum, sed sacra Judaica in mente habueriti ). Praeter er derum et Echer mannum λβ viam ab Henkio tentatam mu

gula etina de s itura sua morte atque adeo de ipso spplicii genera sua loquatur, tamen discipuli ejus hos se ones non intellexisse dicuntur cf. Hase L 4 109. - aeterum lege, quae si hius in commentario g. 432. ed. 2 et Bleehius theol. Stud. u. Κfit. 1833. 1 . II. g. 448 seq. - disputarunt, ut ab apostoli iure Pretatione recedendi jus sibi vindiearent. 14 Hen hi verba l. L haec sunt: ,diruite vestriar hoe

templum, utinamque jam sublatum esset hoc probrum et melioris disciplinae obstaculum brevissimo tempore novum, imo sanctius alia quando instaurabo h. e. meliorem religionem tradam et in locum fuerorum vestrorum sumesam. Proposita tamen hae explieatione Henkius, ne injuria fieret apostolo suam et apostolicam sententiam ita inter se conciliare tentavit, ut ναον του σωμαπος v. i. vllegorie de ecclesia christiana, tanquam Christi corpore, dictum sumi LPlane eandem viam jam rigenes ingressus est: s. opp. d. Delam to A. in v. o. rum X Pg. 196 sq. ampoτερα --o a τὰ τε δερον, καὶ τὰ σῶμα του γησου κατα μίαν τῶν ἐκδοχων --πος ιιοι εἶναι φαινεται τῆς ἐκκλησίας. 9 20 - 26. Sed σωμαv. 21. ab apostolo non allegorice, sed proprie dici ex . 22. ubi

de resurrectione sermo, satis luculenter appareti

18쪽

k1us λη atque de Mettius '). Jam vero si quaerimus,

quibus hi viri argumentis sententiam suam probaverint, PR-xm nobis consultum videmus. Etenim si ab iis recesseris, quae contra apostolicam atque Judaicam quam vix dignam h bent, de qua accuratius dicatur explicationem disputant, omnia eorum argumenta aliunde Petita sunt, ne unum quidem ex ipsis Iesu verbis, nisi hoc hanc eo rum interpretationem probabilem aliquem exhibere se sum atque eum, qui illi laco et tempori maximae esset accommodatus. Num vero per loquendi usum et per ipsa, quibus Jesus usus est, verba liceat, ναου ocabu-

Ium ad sacra Judaica referre, hanc difficillimam et, si quid rideo, cardinalem quaestionem ne adtingunt quidem. Praeterea non adsequor, quid commendationis lichii explicatio ab illo seudomartyrio ducat, quod apud in

eum 14, 8 his verbis relatum legitur: οτι θω πιπα--χυσω τὸν ναον τουτον τον φροποικητον, καὶ δια τριῶν περ- αῖ- αχειροποίτων οἰκοδομήσω. Nam his ex verbis hoc solum adparet, tum temporis etiam fuisse, qui verba Christi sensu non proprio acciperent sed nullo modo hoc, ea vere ita esse accipienda. - Itaque in tum abest, ut hi interpretes nobis de veritate explicationis suae Persuaserint, ut gravissimas de ea dubitandi

caussas habeamus Nihil nunc dicam de eo, quod Iesua

volloenitate eige soli in rei agen ritate ita me de Tempe aus, d. h. in hiirgester ei erbaue in euch de Wahren -- pel Gottes, die neue messianistae Vertarun Gotte i Geiste undi de Wahrheit, vergi. 4, 24 uehius igitur imperativo similem atque eubnerus potestatem tribuit ab Henkio autem eo dissentit, quod Jesum neque optasse, neque jussisse putat, ut templum deleretur, sed exprobrasse Iudaris profanati templi cria

Bleehius plane eum lichio conspirat.1M urge alarun de Evang. und de Mese Iohannis,ia Ei 1837. . S 39. - de eitius eo tantum a Lachio ascedit, quod imperativum hypothetice positum esse contendit: , aedit, in bractet dicte Tempe ab so habe ita die acti, itabat Meder aulauritatis sed imperativi vim, cur elevare non liceat,

supra exposuimus

19쪽

alibi, ubi inpropHa ejus verba proprio sensu capiuntur ab audientibus, melius hos edocere et ad sublimiorem

istum sensum animos eorum advertere solet, velut aissi.

1 5-12. Joh. 4, 11. 6, 2 sqq. Hoc tamen loco

tacet, neque erroris eos convincit. Sed, quod o vius est, nemo facile demonstraverit, ναου vocabulum eam habere potestatem, ut simpliciter sacra significare Possit. Et quamvis Henkius, sic kius et qui eos quuti sunt, non tam hanc in eo vocabulo notionem qua rant, quam id quod ne injuria iis fiat probe observandum est, hunc sensum ex eo elicere studeant, tamen ne hoc quidem defendi potest. Facile quidem hoc largior, perobscuram esse et nequaquam satis e

plicatam difficillimam illam quaestionem de verbis translatis. Rectissime tamen jam Cicero libro III de oratig 155 docet, modum transferendi verbi a necessitate genitum, post a delectatione et jucunditate celebratum esse.,yam ut vestis Digoris depellendi caussa reperta primo, Post adhiberi coepta est ad ornatum etiam corporis et dignitatem sic verbi translatio instituta est inopiae caussa, frequentata delectationis.- - - Quod enim declarari vix Verbo Proprio potest, id translato quum est dictum, illustra id, quod intelligi volumus, ejus rei, quam alieno verbo Posuimus, similitudo' Propriis autem verbis Modeclarari non potuisse, quod Jesum hoc loco significasse volunt illi, quos diximus, interpretes, nemo contenderit. Neque quis dixerit, hanc translationem tam vulgarem et tam facilem fuisse ad intelligendum, ut, quid sibi vellet aesus, non Potuissent non perspicere Iudaei; multo minus ita comparatam, ut rem illustrare posset. Imo obseurius Ioquutus esset Jesus hoc loco, quo eum obscure loqui voluisse parum credibile est. Nihil enim inest in ejus verbis, unde Judaei suspicari potuissent, eum symbolice vel allegorice loquutum esse in tota enuntiatione nullum est Verbuin, quod improprie accipi debeat: χυενν erum et ἐθειρεν etiam apud Graecos de diruendis et exstruenita aedificiis dici, exemplis bene multis ostenderunt interpretes: et illud γερεῖς v. 20. eodem sensu dictum esse, res Psadoces Perspicuitas igitur male consuluisset Iesus, si maes

20쪽

-iando res Iudae in sacras significare voti sese se Rosit -- ut Favori via rom mann ver-- o mi et dies inmissam viri nimia inses gum , a 'torem aliquem, quamdiu improprie loqui m me nondum fuerit prohatum, Proprie loquutum puta indum esse. - mandae autem orationis caussa Iesum alleranslatione usurum liasse, non verisimile est: nam,si cui ut est propositum, nisi ut alios doceat, non udi et aurium delectationem aut Pulchritudinem orationis, sed mram Perspieuitatem atque etiamsi in sapiens non trulam um sectetur, sed sermonis quoque elegantium P Nileuitati adjunctam, neque tamen sic insistet oratores omamentis, ut iis inlata prima orationis virtus, Per D mutas, videatur Quare non Possumus non nostram eonsensionem etiam in hac altera verborum Iesu interpreta ne cohibere. Quamvis enim eum templi versione sacrisrum minatio conjuncta esse posset et fortasse

Meet 333, tamen hae Iesu verba ad hane solam, illa Plane erecta, referri non Possunt, nisi rhario plua, mina inuene eis inbus tribuere mamus.

Sed Priusquam exponamus, quamnam hae leges seplicationem sagitent paucis adtingenda esse videtur Bre ι-sehneideri e Straus sit, mythorum Venatoris, sevie sa, qui, an ipsa Iesu verba hoc loco legantur, dubiis

20 Io Ern Faber et xl Andri rom mann dispari hemaenetaim de anone, quo a sensu verborum Proprio non esse fatale re dendum praecipitur. Coburg 1765 4. s. inpr. LXIV. m. XXIII. Propria rimoriam significatio, quae in usu adhue et eoasuetudine hominum versatur, quia ad quas res significandas verba inventa sunt, earum etiam cogitationem in animis lectorum sarissime exinunt, adjuvare multum potest perspicuitatem.

21 IIae verba deprompta sunt ex disputa ne hermeneutis bonae frugis planismma, ,de discemenda propria et Minea dictione, quam au praesidi Io Aug. Noes sellii edidit Nerv. Frid. Lude ins malae Magdeburg 1762. . cf. g. XUL 22 Utrumque inest in illo Actorem loco , 14. καταχυσει τὸν τοπον τουτον in διλώρει τὰ - δ -- κεν ἡμῖν Μωυσῆς.