장음표시 사용
261쪽
cHRONICORUM TOMus II LIB. M. Fol a CXXVIII. chias nobilissimas Parthorum urbes Cochem Sc Thesphontem cepisset, super Tygridem in castris fulmine ictus interiit. NUMER IAN US,qui
cum patre fuerat, dum oculorum dolore correptus, in uehiculo ueheretur: impulsore Apro, qui socer eius fuerat, per insidias occisus est. Cum dolo occultaretur ipsius mors, quousque Aper inuaderet imperium: se tore caesdaucris scelus est proditum. Hinc Sabinus Iulianus inuadens imperium, a Carino in campis Veronensibus occiditur. Hic Carinus omnibus sese sceleribus inquinauit. Plurimos innoxios fictis criminibus occidit,matrimonia nobilium corrupti ondistipulis quoque,qui eum in auditorio uerbi fatigastione laxaverat,perniciosus fuit. Ad extremum trucidatur eius precipue tribuni dextera, cuius dicebatur coniugem polluisse. Anatholius Alexandri nus Laodici Syriae episcopus, sub Probo Caroque Imperatoribus fori tumirae doctrinae uir in Arithmetica, Geometria, Astronomia, Grammatica, ctorica, Dialecticae Cuius ingenij magnitudo de uolumine quod super Pascha compositit: ac decem libris Arithmeticae institutionis,quos uix intelligere possumus, declaratur. Victorinus Pictaviensis episcopus non deque Latinae ut Graecae linguae distinctionem nouerat: unde opera eius grandia uidetur sensibus uiliora compositione uerborum. SCnt autem civ
commentarii in Genesim,in Exodum,in Leuiticum,in Isaiam, in Ezechiel, di in Habacuc,in Ecclesiasten, in Canticum Canticorum, in Apocalypsim Iohannis, aduersum omnes haereses, & multa alia, ad extremum martyrio coronatus est. Pamphilus presbyter Eusebii Caesariensis episcopi Neas caesaraeae, tanto bibliothecae diuinae amore flagrans, ut maximam pars rem Adamatij uoluminum sua manu descripserit, quae usque hodie in Caesariensi bibliotheca habentur. De quo Hieronymus ait: Scd in duodecim Prophetas XX.quoq; Adamantii uolumina manu eius exarata reperi:que tanto amore amplexus seruo gaudeoque , ut CHRISTI opes haberesne credam. Si enim laetitia est unam epistolam habere martyris:quanto maris tot milia uersuum, quae mihi uidentur suo sanguine signasse uestigia , Scripsit antequam Eusebius scriberet Apologeticum pro Adamantio, Sci assus est Caesaraeae Palestinae sub persecutione Maximini. Pierius eccic ita Alexandrinae presbyter, sub Caro 3c Diocletiano principibus,eo iems re quo eandem ecclesiam Theonas episcopus regebat, florentissime posvulos docuit: 8c in tantam sermonum diuersorumque tractatuum, qui uso
que hodie extant,uenit elegantiam, ut Adamantius iunior uocaretur. Consseat hunc mire appetitorem uoluntariae paupertatis, scientissimumque Dia lecticae artis: post persecutionem omne uitae suae tempus R O M AEDisse conuersatum. Huius est longissimus tractatus de propheta Oseae:
quem in uigil is P A S C H AE habitui pse simplici sermonede
262쪽
. De Diocletiano p incipe,' Maximiano,& caeteris Csseribus,quos ipse creaue rau&de eorum praeliis.' persecutionibus Christianorum Cap. XIV.
Iocletianus tricesimus tertius ab Augusto, DaImata Anuli sena
toris libertus,matre pariter atin oppido nomine Dioclea.Quos rum uocabulis donoe impertu sumeret, Diocles appellatus: ubi orbis Romani potentiam cci pit, Graium nomcn in Romanum morem conuertit. Imperauit annis XX.statimq; ut potestatis copiam habuit,Apruna intersectorem Numeriani manu sua interfecit. Carinum deinde.
quem Carus Caesarem in Dalmatia reliquerat flagitiose uiuentem difficiulimo bello 8c maximo labore superauit. Dchinc cum in Gallia Amadus et
Helianus collecta rusticorum manu,quos Vacandas uocabat, pei niciosos tumulius excitassent, Maximianum cognomcnto Herculium Caesarem secit. Quem misit in Gallias: qui facile agrestium hominum imperitam 8c cosusam manum militat i uirtute compescuit. Deinde Carausius quidam genere insimus, sed consilio Sc manu promptus, cum ad obseruanda Oceani lit rora,quae tunc Franci 5c Saxones infestabant,positus, plus in perniciem si in prouectum reipublicae ageret:ereptam praedonibus praedam, nulla mp rte rcstituendo dormnis, scd soli sibi uendicando,accendens suspitionem, quia ipsos quom hostes,ad incursandos fines artifici negligetia permitteret, quamobrem a Maximiano iussus occidi purpuram sumpsit,ac Britannias occupauit. Igitur perosites Romani imperii fines, subitarum turbationum fragores concrepuerunt:Carausio in Britannia rebellante, Achilleo in Acrapto: cum & Aphricam Quinquelatiani infestarem, Narsicus etiam rex Perssariam,Oriente bcllo premeret. Hoc periculo Dioeseuanus permotus, Maximianum Herculium ex Cssare tali Augustum.Constantiu ucro& Maximianum Galerium Caesares Icgit,Constantius Maximiani Herculi j pi Dignam Thc oram accepit uxorem. Ex qua sex filios fratres Constamini sustulit.Constantinum ucro filium,ex Helena habuit concubina.Carausius Britannia sibi per scptem annos sortissime vcndicata ac retenta:tai cm Daude Adlecti socii sui intersectius est. Adlectius postea ereptam Carauso inses lam per triennium tenuit: quem Asclepiodotus praesectus praetorio presesit Britanniam* post X. annos recepit. Constantius uero Carser in Gallia primo bello ab Alamannis profligato exercitu suo uix ipse subreptus est: scundo autem secuta est satis secunda uictoria. Nam paucis horis XL malia Alamannorum caesa seruntur. At Maximianus Augustus Quinquentianos in Aphrica domuit. Porro autem Diocletianus Achineu obsessum. Per oesto menses.apud Alexadriam cepit 8c interfecit. Sed immoderata uis istoria usus, Alexandriam direptioni dedit:Aegyptum totam proscriptionibus caedibus cp tardavit Preterea Galerius Maximianus cum duobus iam proeli js aduersias Narseum conflixisseutertio inter Gallinicum 8c Charra
263쪽
CHRONICORVM TOMVs IL Ll A. U. DL CXXIcgit. A quo arrogantissime excepius: ita ut per aliquot milia passuum purali ratus ante uehiculum eius cucurrisse reseratur. Veruntamen hac contus
melia confusus ad uirtut usus est ea per quam detrita rubigine aciem metis exacuit. Itaque mox per Illyricum & Mesiam, undique copias contra xit. Statimquein hostem rcuersus Narseum magnis consitus uiribusque suPerauit, unctis Persarum copqs. ipsoque Narseo in fugam uerso VIII. castra eius inuasit: uxores, sorores, liberosque cepit:immensam uim gazae Persicae diripuit, captiuos quam plurimos Persarum nobilium abduxit. Reversus in Mesopotamiam a Diocletiano plurimo honore suscepius est Postea per eosdem duces strennue aduersus Carpas Bastemasque pugnastum est. Sarmatas deinde uicerunt:quorum copiosissimam captiuam mulstitudinem, per Romanorum dispersere praesidia. Interea Diocletianus in Oriente, Maximianus Herculius in occidente,uastari ecclesias affigi inter scique Christianos,decimo post Neronem loco prsceperunt:quae persecutionibus sere anteactis, diuturnior atque immanior fuit. Nam per dccem annos incendiis ecclesiarum, proscriptionibus innocentum, caedibus martis
rum incessabiliter acta est. Sequitur terraemotus in Syria:ex qua apud Tyrum 8c Sidonem passim labentibus tectis, multa milia hominum prostrasia sunt. Secundo persecutionis anno, Diocletianus ab inuito exegit Maximiano,ut simul purpuram imperiumque deponerent: ac iunioribus in rc inpublicam substitutis,ipsi in priuato otio consenescerent. Itaque sub una die Dis etianus apud Nicomediam, Maximianus apud Mediolanum potestas rem imperii simul cultumque deposuerunt. igitur Diocletianus in propriis agris consenuit. Qui dum ab Herculio atque Galerio, ad recipi dum im prium rogarem tanquam pestem aliquam detestans, in hunc modum reo spondit: Utinam Salonae possetis uisere holera nostris manibus instituta, prose sto nunquam istud tantandum negotium iudicaretis. Tandem Conostanimum ac Licinium ueritus, quasi partibus Maximini Sc Maxent i s ussissent, per sermidinem ueneno hausto interiit.
De Galerio& Constantio,qui orbem Romanum primi diuiserunt
in duas partesdiuiserunt: Galerius Maximianus Illyricum, Asi am,& Oriciatem:Constantius Italiam, Aphricam SI Gallias obstinuit. Sed Constantius uir tranquillissimus Gallia tantum Hispaniaque contentus. Et dum persecutiones diuersas ecclesiae in alio terrarum
orbe paterenturisbius Constantius CONST ANT IN I pater,
licenter Christianis in sua consistere religione concessit. Denique tale alio quod eum miraculum 8c memoria dignum egisse cognouimus. Is enim
probare uoles isda in suo palatio Christianos, si boni δc solidi essent uiri.
264쪽
euocans uniuersos praecepit dicens: ut siquidem uentirent ad sacrisicandum& eius colerent deos circa eum essent,& in suo cingulo permanerent: si uesro refugerent,egrederentur de palatio, gratias agetes quod minime punirentur. Cum* in utro apparuissent,alii quidem religionis desertores, alii uero diuina praesentibus praeponentes: se sta dcliberatione,ijs amicis & conaliari js uti decreuit,qui in melioribus sideles constantesqs permanserant. Alios ucro uelut efici minatos auersatus expulit a suo colloquio: credens nun
quam cos circa principe deuotos fore,qui fuerunt dei sui sic paratissimi proditores. Et ideo adhuc superstite Constantio, nonuidebatur contra legem
quempiam esse Christianum, apud cos qui intra Italiam Gallias SI Britaniam,& qui circa Pircneum habitabant montem usq; ad occanum Hcspericum. Galerius porro duos Caesares lcgit Maximinum, inciri in Oriente constituit Sc Seuerum cui permisit Italiam, ipse in Illyrico ccnstitutus Costantius uero Augustus summae mansiicrudinis δέ ciuilitatis in Britannia obiit Eboraci,XV I. imperii sui anno. Attamen ecclesiarum dcuastatio,iiss ique ad septimum Constantini annum, Christi morum 'sanguinis emasio struere per diuersa loca non cessati Igitur hec persecutio tam erudelis & crebra flagrabat: ut intra unum mensem XVll. milia martyrum pro Christo passi inueniantur.Nam δέ oceani limbum transgresso Albarium, Aaron et Iulium Britanniae cum alijs pluribus uiris ac foeminis felici cruore damnascit. Passus est h*c tempestiue Pamphilus presbyter Eusebi jCssariensis episcopi Neocaesarius:cuius uitam ipse tribus libris comprehcnditide quo siis
pinus mentionem ficimus. Tertio anno persccutionis,quo:&.Constantius
obiit,Maximinus 5c Seuerus a Galerio Maximiano Caesares fae E quia bus Maximinus maleficia Sc suipra sua Chrianoiu psccutioibus accumuσlat. Passus est ea tempestate Petrus Alexandriae episcopus cum pluribus Aegypti episcopis. Lucianus quo ,uir moribus 8c continentia dc crudit one praecipuus, Antiochenus presbyter:pasius est, & Timotheus Romae X.Calendauiij. Quibus diebus qus in orbe Romano ut pauli per superiora repetamus) gesta sunt propter innoxium Christianorum sanguinem si
sum tino quidem pene tern re Imperatoribus creatis,repties re curabo. igitur Constantius Consi insini pater,at Armentarius,Caesa Augusti appellanturicreatis Caesaribus Seuero per Italiam, Maximino Galerq sor iis filio per Orientem: denim tempore Costantinus Cae sex emcatur. M. xeuus Imperator in uilla seximilibus ab urbe dissii in itinere Lauicano. De hinc Licinius Augustus esticitur, parim modo Alexander apud Carthagis nem I inperatorem Simili modo Valcns Imperator creaturi Quorum Pisius iste fuit:Seuerus Cssar ab Herculio Maximiano Romae ad tres tabcse s exiviguitur,funusq; cius Gallicri sepulchro insertur quod urbe abesto Appiam milibus nouem. G letius . Maximiamas oesumptis genitalibus de
265쪽
de raptus,panas desit mortis:postremo fractis laqueo ceruicibus. Alexa4der a Constantini exercitu iugulatur. Maxentius dum aduersus Constan timina congressisur,mululum ponicin nauigiis compositum ab latere ingredi sestinans, lapsu equi in profundum demersus est: uoratumq; limo pondere thoracis corpus uix repertu. Maximinus apud Tharsum morte simplici periit: Valens a Licinio morte mulctatur. igitur tempore praedictorum principum, qui doctores seu martyres extiterint, ex plurimis paucorum memoriam replicare curabo. Lucianus ergo uir disertissimus Antiochenae ccclesiae presbyter:tanto scripturarum studio laborauit,ut iis. nunc quaesdam exemplaria scripturarum Luciana nuncupentur. Feruntur esus de si,
de libelli,& breues ad nonnullos epistolae. Passus Nicomediae ob confessonem CHRISTI, sub persecutione Maximini, sepultusque Helio, poli Bethaniae. Phileas de urbe Aegypti,quae uocatur Thy inius, nobili gesnere,& non paruis opibus: suscepto episcopatu elegantissimum librum de martyrum laude composuit. Et disputatione authorum habita, aduersum iudicem qui eum sacrificare cogebat, pro Christo capite truncatur: eodem in Aegypto persecutionis authore, quo Lucianus Nicomediae. Arnobius sab Diocletiano principe apud Aphracam florentissimae Rhetoricam dos cuit: scripsitque contra gentes uolumina,q uulgo extant. Firmianus qui ScLactantius, Amobii discipulus, cuius sub Diocletiano principe, acciti cum Flabuo grammatico de medicinalibus uersus compositi extant: Nicomes diae Rhetoricam docuit:ac paenuria discipulorum inde in Graeciam, uide licet ad scrib ndum se contulit. Habemus eius comatum Symsesium,quod
adolescentulus scholis scripsit de Aphrica usq; Nicomedia hexametris scriPtum uersibus. Et alium librum qui inscribitur grammaticus 8c pulcherriσmus. De ira des,& Institutionii diuinaist, aduersus gentes libri UII. Aequalitatum et Epitomu eiusdem operis lib. I. S ad Asclepiadem II.de persecu tione lib. I .ad Probum epistolam lib. IIll. ad Seueru epistolam II lib. ad Demetrium auditorem suum epistolam lib. II. ad eudem de officio des uel seromatione ho is lib. I. Hic in extrema senectute magister Caesaris Crisipi filii stantini in Gallia fuit:qui postea a patre ut fertur interseiscus est. igitur Eusebio reserente, haec persecutio sub Diocletiano S reliquis principibus
eiusdem temporis ab ipsis militibus exordium coepit: S uelut ex parua scintilla pene totis Romanu inflamauit orbem, maxime Aegyptum,Aphrica, Zc Mauritaniam:dum inter se diligetius perquireret Christianos,reptos autem immolare cogebant:noletes,militia 5c uita privabant.Inter is Nicomedis Augusto Cesare assistere,Dorotheus cubiculo regis p situs,et socius eius Gorgonius, a pene oes cubicularios sibi subieetos doetrina et fide effectiarit Christianos, cum uiderent costantiam Petri cuiusdam nobilissimi uiri,a iniquas leges cotra Christianos promulgatas publice rapuerat atri' mimitatim discerpserat:qua ob causam omnia tormentotu gna coram Augussio patulerat: nouissime in craticula positus super pruinas in fide laetus exshalat
266쪽
halaLTunc praedicti aiunt: cur Imperator punis in Petro mentis sententisam,quae in nobis omnibus uigeKVt quid in illo crimen ducitur,quod a nobis omnibus confitetur Haec nobis fides, hic cultus, Sc unanimis eadem sentcntia. agos ille cum in medio nihilominus uenire iussisset: similibus poenae,ut priores; suppliciis assessitos,ad ultimum laqueo appesos necari iussit. Tunc Anthymus ipsius urbis episcopus,in domini nostri Iesu Christico sessione perdurans,martyrii gloria capitis obtruncatione suscepit. Hunc autem tanquam uere bonum pastorem,uiam martyri3 praeeutem, iuersa pene gregis sui multitudo prosequitur. Itam explicari non ualet,quam des sanastis martyribus excogitabantur tormenta ea lcmpestate:seu quanta sanctios rum milia nouis Sc inauditis cruciatuum tormentis intercmpta sint: qiubus
Eusebius Caesaricnsis episcopus,ecclesiasticae scriptor historiar, dum intersesset,quae in ueritate competit S cemendo conspcxit, octauo historiam Sc . nono libris partim manisestare studuit.
Qualitex Constantinus ad Imperium euellius fit, 3c quos Imperatores perses quentes Claristianos opprestetit. Cap. IVI.
Onst nilnus ii icesimusquartus gubernacula imperii, a Constamtio patre suscepinquar uno & XXX. annis stlicissime tinuiti Igit mortuo ut dixi Constantio in Brittannia, Consianiinus Imperastor creatus primus Imperatorum Christianus, excepto Philippo qui Christianus annis admodum paucissimis, ad hoc tantum constitutus suisse mihi uisus est:ut millesimus Romae annus Christo potius quam idolis dicaretur. A Constantino autem omnes semper Christiani Imperatores ussque in hodiernum diem creati inuexcepto Iuliano, que impia ut aiunt machinante exitiabilis uiiadcseruit. Igitur Crispo 8c Costanti ' Caesaribus atque consulibus Romanae quidem ecclesiae Sylvestrius praesidebat:Alexandrinae Alexander:& Hierosolymorum M acharius: Antiochiae uero, quae est apud Orontem,post Romanum nondu quisquam suerat ordinatus,persecutionibus scilicet prohibentibus. Non longo post tempore hi qui Nicsse colicisti erant,eloquentiam eius admirantes, Eustachium dignu approbauerunt,qui sedi apostolicae praesideret,& cum esset episcopus uicinae Boeoo eum in Antiochiam transtulerunt. Tunc ergo Christiani orientales quid usq; ad terminos Aegypti circa Lespiam commorantes, non praesumebat aperte in ecclesias conuenire cum Licinius fauore quem in eos habuerat. permutassensed ne* per occidentem Helladisi,uel Macedones,& Illyriaci licenter in religione durabat, propter Constantinu qui princeps erat in his partibus Romanorum.Huic efii uiro plura postea prouenisse percepimus, quibus flexus in Christianorum dogma uenerari: prscipue tamen proptersgnum quod ei diuinitus est ostcnsum.Et quoniam ad haec uenamus Paulo latius aliquid reseramus.Cu Diocletianus 3c Maximianus Herculius,pristiatam Hegissent uitam,& Maximinus Galerius,qui cum eis imperauerat,
tenens Italiam duos Caesares fecisset, Maximinum in Oriente, dc in Italia
267쪽
Seuerum. Tunc Constantinus in Britannia patre mortuo ordinatus Impe rator,primo anno ducentesimae prima: Olympiadis,XXVII. die Iulii me sis, Romae uero a praetorianis militibus Maxentius, Maximiani Herculii filius,instituit Imperator. Hic eius pater imperandi cupiditate noluit silium
regno priuare quod facere nequiuit. Porro Seuerus Romae contra Maxeistium ueni ens,militum proditione peremptus cst.' Proinde Maxentius uos mae uelut tyrannus habebatur,adulteria impudcnter exercens,& earum uti ros occidis. Quem uolens Constantinus opprimere & Romanos a cladishus liberare,cogitabat quem in bello deum haberet auxilio,sciens nihil pro desse deos quos Diocletianus umerabatur: 8c quia potius eius pater pagas norum contempta religione feliciter aduixissset. In his igitur solicitudinibus constitutus, in somno uidit signum crucis coelo splendide collocatum, misrantiq; uisionem astiterunt angeli dicentcs:O Constantine in hoc uince. Fertur autem 5c ipsum Christum apparuisse ei, numq; monstrasse crucis,ac praeoepisse ut figuram similem saceret:& in praeli js auxilium hoc haberet, quo uictoriae iura conquireret. Eusebius ita Pamphili cum iuresurando
ipso Imperatore dicente audisse refert,quia circa meridiem declinate iam sole,crucis signu ex lumine factu, & scriptura coserta es dicentc:in hoc uince. uidisset ipla 8c milites qui cum eo tunc essent. Pergenti nanch aliquando cirexercitu per iter:hoc,inquit, ei miraculum est ostensium. Dumm cogitara
quid esset nox superuenit:& dormimti Christus apparuit cum signo quod uidit in coelo:iussit ut sicret eius signi figuratio,quae seret auxilium in co gressibus praeliorum. Igitur ut praemissa quadam ex parte 8c aliquoties memorata iterum rcpetamus,Galerius occiso Seuero, Licinium Imperatore creauit. Cumque persecutionem a Diocletiano et Maximiano missam ipse atrocioribus edictiis accumulasset,ac postquam per annosX.ex omni gen re hominum exhausit prouincias:putrefa sto introrsem pectore, Sc uitalib. dissolutus, cum ultra horrorem humanae miseriae etiam uermes eructaret, atq; medici ultra iam foetorem non serentes,crebro iussu estis occidoeentur:
a quodam medico costantiam ex desperatione sumente increpitus, iram desine poenam suam, atq; ideo a medicis non posse curari: edictis late missis. Christianos de exiliis reuocauit:ipse autem cruciatus non sustinens, uim uistae suae intulit. Ita respublica tunc sub nouis quatuor principibus fuit. Consstantino & Maxetio filijs Augustorum, Licinio autem & Maximiano homuribus nouis: Costantinus pacem ecclesiis post X.annos, quibus a persescutoribus uexabantur,indulsit. Deinde inter Constantinum et Maxentium bellum ciuile exortum est.Qua necessitate compulsus Constantinus,quem haberet adiutorem deum in praeliis imminentibus,mcnte selicita pertractas
hac Vnde dc signa ccclitus es osteia sunt,quae superius iracmorauimus. Igis tur Maxentius saepe multis praelijs fatigatus: ultimo ad pontem Miluium
uictus,& interemptus est.Maximinus persecutionis Christianorum inccno
268쪽
ciniu disponeret,interiit. Licinius re una rabie suscitatus,ocs Christianos e palatio suo iussit expelli. Mox bellu inter ipsum Liciniu et Costantinu efferbuit. Sed Costantinus Liciniis sororis sine uirum,in Pannoniis primu uicit,deinde apud Cibalas oppressit. Universa Graecia potitus, Liciniucrebris bellis terra mari asiiugente & represTum,tandem ad deditionem coae t. Sed Herculii Maximiani socer sui motus exemplo, ne iterum deposistam purpuram in perniciem reipublicae sumeret, priuatu iussit occidi. Qua uis omnibias iam ministris nesaris persecutionis exemptis, hunc quoque ii quantum exercere potuit persecutorem digna punitio flagitaret. Constantioni filii Crispus Sc Constantinus, & Licinius adolescens Licinii Augusti istius, Constantini autem ex sorore nepos, Caesares creati sunt. De vesania Arrii,& de synodo in Nicaea congregata,& quid in ea gestum sit. Cap. X
HI S di bus Arrius Alexandrinae urbis presbyter, a ueritate sues
catholicae deuians, exitiabile plurimis dogma constituit. Qui sis mul ut primum Alexandriae, uel notus uel notatus, inter consussos uulgi se statores, insediatores facitus est: ab Alexadro eiusAEdem tunc urbis episcopo pulsus ecclesia est. cum quo homines quos in errorem seduxerat,etiam in seditionem excitauerat. Qua de re apud Niceam urbem Bithiniae conuentus trecentorum X.& VIll. episcoporum se stus est: Per quos Arrianum dogma exitiabile SI miserum esse cuidentissime dcprehensum,palam proditum ac reprobatum est. Undecunque ad eundem conuentum Syros, simul & Cylicas Phoenicasque& Arabes, atque Palesti nos inter hos Aegyptios,Thcbaros, Libyos, nec non 8c eos qui ex Me sopotamia oriuntur:ctiam Persas ad concilium uenisse constat. Verum nec Scytha defuit. Ex eorum choro Pontusque Sc Asia, Phrygia Sc Pamphi lia: uiros probatissimos praebuerunt. Aderant Thraces, Sc Macedones. Achiui,SI Epirotae,' his quoque interius habitantes. Ipse aut Hispanorii valde famo sus Osius unus aderat, & simul plurimis assidebat. Talem itasque solus a secundo unus I inperator Costantinus Christo coronam uincus IO pacis exornans, suo saluatori de uictoria inimicorum 8c hostium deo de cibilem dedicauit. Itaque maximam domum praeparauit, in regalibus Imperator sedens:& subsellia in ea poni praecipiens,quae sitffcerent ordini sacerdotum. Ita dccentcm praeparans eis honorem: inuitauit ingredi,& de praeflsentibus habere consilium. Introiuit autem & ipse princeps ultimus cum paticis,laude dignam sui magnitudinem habens: 8c mirabilem speciem,mis rabilioremque geres dignitalcm pudoris in fronte Minore uero sede quam ali js posita in medio corum sedit: primo tamen petens, hoc sibi episcoporuaestione cocedi. Tunc cum eo resedit sacratissimus ille chorus. Erenim cum
in omnibus pene locis episcopi conuenissent, & ut fieri solet diuersis ex
269쪽
CHRONICORUM TOMVs II. LIB. Ill. I. CXXXII. causis inter se quaedam iurgia detulissent,interpellabatur si equenter a singulis,offer bantur libelli,culpae proferebantur: 8c magis ad haec quam ad id,' pro quo uentum fuerat,animos dabant At ille vidcns,quod per huiusmodi 'segia causa summi negotii seustraretur:diem certam statuit qua unusquissoue episcoporum si quid quelimoniae habere uideretur,deferret. Et cum res' sedisset, suscepit a singulis libellos, quos simul omnes in sinu suo contisnens,nec in eis quid contineretur,aperiens, ait ad episcopos: Deus uos constituit sacerdotes, & potestatem uobis dedit de nobis quoque iudicandi: δέ
ideo nos a uobis recte iudicamur, uos autem non potestis ab hominibus ius dicari. Propter quod dci solius inter uos expcistate iudicium: 8c uestra iuro a quaecunque sunt, ad illud diuinum reseruentur examen. Vos etenim nobis a deo dati estis dii et conueniens non est,ut homo iudicet deos sed ille Blus de quo scriptum est : Deus stetit in congregatione deorum, in medis ausum deos discernit. Et ideo his omissis illa quae ad fidem des pertinent,absq; ulla animorum dissensione distinguite. Cum haec dixisset,omnes simul querimoniarum libellos iussit exuri, ne innotesceret ulli hominum simulatio sacerdotum sed ecclesiasticum omnes unanimes, ad quod uenerant, negociuagere sollerter inuigilarciat. Igitur uenerabili huic cocilio ex paucorum mes
moria coniici potes quam magni interfuerint deo amabiles uiri, qui leges
ecclcsiasticas quos canones vocamus, sanxeriit:& peruertum dogma Arrii cum ipso authore anathcmatizantes damnauerunt. Fuit praeterea in illo coscilio Paphnusius homo dei ex Aegypti partibus episcopus confestar:α il lis quos Maximianus dextris oculis estos sisS sinistro poplite succiso,per
metalla damnauerat. Sed in hoc tanta uirtutum inerat gratia:ut signa per eunon minus quam dudum per apostolos fierent, nam & daemones tantu uerbo fugabat, SI aegrotos sola oratioe curabat: sed Sc caecis dicitur uisum reddidisse,& paralyticos ad stabilitatem corporum reuocasse. Quem Constatinus in tanta ueneratione Sc asse stu habuit,ut saepius cum intra palatiu euocatum complecteretur:& illum oculum,qui in consessione fidei fuerat evulsus, auidioribus osculis dcmulceret. Ex eorum numero, & si quid adhuc eminctius suisse dicitur etiam Spiridion episcopus Cyprius, uir unus cx ordine prophetarum. Hic pastor ovium, etiam in episcopatu positus permansit. inadam uero nocte cum ad caulas sures uenissent,& manus improbas quo aditum educendis ovibus facerent,extendissent: inuisibilibus quibusdauinculis astricti, usque ad lucem uelut traditi tortoribus permanserunt. Cuuero oues diusturus ad pascua,matutinus se ageret senior:uidit iuuenes absoque humanis uinculis caulis pendere distri stos Cumque causam noxae coperisset ab luit sermoe,quos meritis uinxerat:& ne eis inanis nocturna cesderet occupatio:d ollite inquit,o iuuenes unum uobis arietem, ne sine cati salienisse uideamini quem melius prece, quam furto quae si me couenerat.d radiit de eo etiam illud factum mirabile,siliam habuit Hyrenem nomine:qug
270쪽
es cum bene ministrasset,uirgo dcfunesta est. Post cius obitum umit quidam dicis se ei quoddam depositum commendasse,rem gestam ignorauerat pater:perquisitum in tota domo,nusquam quod poscebatur,inuentum est. Persistebat ille qui commendauerat & fetu ac lachJmis perurgebat: uitae quo suae illaturum se es e exitium, nisi commendata reciperet,iestabatur: Permotus lachrymis eius senex ad sepulchrum filiae properat, atq; eam nomine clamitat. Tunc illa de sepulchro quid uis,ait, patere Commendatum, inquit illitis ubi posuisti At illa locu designans:illic,ait,inuenies desessum. Regressus ad domum, rem sicut filia de sepulchro responderat, repertam tradidit reposcenti. Sed & multa alia rius gesta reseruntur mirabilia:quae recentium tunc ore omnium celebrabantur. Talis igitur in illis adhuc tem aribus per multi uiri in ecclesii is domini rcsulgcbant: in quibus plurimi in iis Io concilio suerunt Sed et Athanasius codem tempore Alexandri diaconus Alexandrini episcopi adcrat consiliis senem quam plurimis iuuans. Interisit etiam magnus Eustachius Antiochenae sortitus ecclesiae praesulatum:meritis ac uirtutibus insignis.Pariterque Eusebius Pamphili Caesaricia sis ccclesiae pontifex: qui t pore persecutionis nobilirer in fide perdurauit,& multorum illustrium opusculorum scriptor fuit sagacissimus. Praeterea & alij plures uiri probatissimi ibi affuerunt:quorum ingenia sapicntiae Sc animos rum uirtutcs, tam Sc principi quam in reliquis dignitatibus clarueriit. Ergo qui per singula scire uoluerit , quae in hoc gesta sunt concilior omissis ali rum opusculis ecclesiastici causam Eusebii Caesariensis historia perlviat, qa Rufino in nostrum interprctata est eloquium :nec non trium uirorum illustrium historias,Sozemmi,βocratis, & Theodorici. Actus uero & uitam huius principis Constantini qui scire plenius desiderat, Eusebi j praedicti opuscula de hoc latum negotio perlegat.Nos uero ad opus compendii cceptum stilum scribendo reuocemus.
De Helena Constantini matrer 8c qualiter erucem dominicam inueniti ' cap. XVIII.
PER M tempus Helena Constantini mater, foemina incomparas
bilis fide,religione animi ac magnificentia singulari: cuius uero Constantinus 5c esset filius 8c crederetur : diuinis ammonita uisionibus Hierosolymam petit,atque ibi locum,in quo sacro sanctium corpus Christi patibulo astixum pependoeat, ab incolis perquiriti Qui idcirco ad inueniendum dissicilis erat, quod ab antiquis persecutoribus simulachrum inco Veneris sucrat defixum : ut si quis Christianorum in loco Christum adorare uoluisset, Venerem uideretur adorare: Sc ob hoc ius eques 8c pene obliuioi datus fuerat locus. Sed cu ut supra dixit nus religiosa foemina properasset ad locu ccclesii iudicio designatum cucta ex eo prosana Sc polluta
deturbans in altu purgatis ruderibus, tres coisse ordine reperit cruces. Sed obtura