장음표시 사용
31쪽
Esse potest; praeelara magis nee gloria, vestrum
Quae nomen magnis populorum plausibus ornet. Pareere subiectis, pacisque imponere morem Principis imperium magni, & suprema potestas.
Pendere quin etiam semper juvat illud, iniqua Conditione minor, fastuque oppressus, in iram Ne serus insurgat pro libertate, superbumque
Imparibus quamvis armis vi deleat hostem. Casibus extremis, quando spes occidit omnis, Iunctaque virtuti mens irritata repulsa , Viribus exiguis nonnunquam fracta potentum Agmina regnorum, amissisque insigitibus alti Inde eores abiere duces. Natura superbos
Se ille et est fastu quia dedignata superbo . Et variantis erit semper dubia alea Martis. Si pacem Graecis poscentibus ante dedisset Rex Maee dum fastu tumidus, victorque Philippus Forsitan ad Manes non Perseus i stet inultus, Noe capta imperium e essisset Pella Latinis.
Staret adhue Carthago maris regina neque omnes Res Asiae Antiochus vidisset turbine volui. Plurima nee desunt hae tempestate per Omuem
Europen, Asiamque tibi documenta, Magister. Quae quoniam longum mihi percensere, docebsint Te varii rerum annales, fastique vetusti . Insuper his, illud tota vos mente sagaces Maturate, senes, erebrique expendite, bello Plurima si vobis sint emolumenta futura . Ne damnoque gravi, summoque petita labore, Spem magnam populi tenui victoria luero Frustretur, nullos vel sit latura triumphos. Auratis velut aequoreis qui pistibus hamo Insidiatur, ei si fors disrumpitur inter
Linea piscandum, fulvi jactura metalli Nul
32쪽
Nullaeapturae I uero pensabitur unquam . Id ei reo nunquam sunt Patribus arma movenda , Commoda ni multo damnis majora sequentur .i Praeterea sit cura, aequis ut quaestibus auri im magnam, argentique, futuri prima reponas Belli fundamenta; quibus non rite locatis, Haud laeto Mavors vultu tua signa praeibit. Agmina nam frustra juvenum generosa parantur, Magnanimique duces frustra; flamissima quando Robora militiae, nervique ad praelia desunt. Fulmine Mars, ferroque incassum armatur acuto , Ni simul ardenti stipatus fulguret auro. Quamvis ore minas, oculis cita sulmina vibret, Et dextra assiduε rotet implaea bilis ensem; Divitias, & opes nisi det diffusa sinistra, Haud equidem poterit palmas ex hoste reserre. Ideirco sit prima Patrum vim cogere cura δῖris inexhausti: quae multos cerca per annos Sustineat belli pondus, coeptumque secundet Ubere proventu . Nonnunquam maxima bella Principio magno rerum suseepta paratu , Viribus & magnis,subito sublapsa referri Visa retro, & medio spes eursu amissa triumphi . Qualiter e paleis aestate aeeenditur ingens Ignis ubi in eampis, late prima omnia circum Arva tenent flammis ineendiae cunctaque eomplent Immani strepitu,& sylvis, campisque minantur. Vis tamen illa brevis mox ut consumpta, repent εOmnis flamma ea dit, timor omnis: solus & amplo Exiguus restat campo ei nisi & puer unus Insultans cinerem dat flatibus. Aurea, Patres , Robora militiae, Martique parate latur . At cauti prohibete, duees ne forsan avari Per vim, perque nefas rapiant nimium a populis aes. Nam
33쪽
Nam bene non iacto landa mine, tuta sub auras Haud surgit moles : verum est casura ruina Iam jam praecipiti, quando erudelis oborta Seditio, gentes vocat in ei vilia bella. His animadversis, instat jam tempus habendae Pubis, & egregios ad signa voeare maniplos.
Fortia sed quoniam, generosaque eo Ida reposcunt Munera bellorum, non gentes eogier Omnes Praeeipio: tibi multus erit delectus habendus . Delige pauca virum, sed Martia pectora: palmae Nee spes in numero armorum, turbisque reponas. Parva manus juvenum, sed lecta, ingentia bella Confecit, nitidosque tulit, victo hoste , triumphos. Non populum innumerum, non millia multa trahebat Magnus Alexander: erant ter dena virorum Miltia, parva phalanx Maee dum, sed vivida multo Robore, lecta animis, usuque asperrima belli. His Asiam in magnam, numero, no a viribus impar, Ingressus, tantis ausus se opponere regnis, Persarum & mille agmini bas, Medumque syrumque Ausus & Hirea nos, atque ipsa lacessiere Baetra :Et tandem extremos eonvertere signa sub indos.
Quae damnanda quidem fidueia tanta fuisset, Robora ni Maee dum , & virtus lectissima regi Pelleo tantas & spes, enimosque dedissent, Atiae idae bello victi, totumque subactum Regnum Asiae, Gangesque simul superatus, & Indus, Urbibus atque potens magnis AEgyptus: & omnis Late Oriens Graiis et tus legibus, ingens
Parva peregit opus gens invictissima. Poeni Non aliter tantis Libyam domuere subactis Gentibus: & domini tot sulcavere per annos omnem non multis cum Massibus Amphitriten.
bed quid ab externis populis exempla requiro ,
34쪽
LIBER I. Stant quando majora domi 'si Romula tantum
Res erevit: dominam terrarum pronus adorat
Si Romam, & signis servit famulantibus Otbis;
Irbs una, N paucis Italum eo mi tantibus armis. A ttamen electis foetorum, est ausa superbis Tanta animis tentare. viris & grandia bella
Suscepit paucis, paucis per feeit: & illa Magnis eum dueibus, bellaci dc gente peracta. Macedones rerum domini, Poenique subacti. Victus Iber, domitique Afri, Gallique fero erat Cimbrorum fractae vires, iunctique Britanni.
Divisi quamquam Oceano: Germania eladem Non unam sensit: perfracta audacia Daeum e Et tandem indomiti e essere insignia Parthi. At eontra imbellis numerus , confusaque tu iba Haud equidem quidquam prς clarum praestitit unquam Millia quot Xerses Persarum fusa maniplis Graecorum exiguis eo ram spectavit ρ & i pia Agmina tot paueis Syrii flevere tyranni Caesa Palaestinis rinsecta saepe soluti Re Libyam rediere Arabes: rediere potentes Saepius Otho mani, vultu pallente, Polonos Seu fortes bello peterent, seu Pannonas, aut cum Tentare Italiae robur sunt e lassibus ausi. Quin etiam in primo pauet stant agmine: 5c omnem
Rem pauet peragunt: qui si delecta juventus ,
Spem certam palmae laeti praesumite, Patres. Praeterea raro magni data eo pia campi, Ut tantas populorum acies dux explieet: ingens Hine illud retro consistit inutile vulgus, Spectator tantum pugnae, non actor. & inter Tot varios lingua populos, & moribus , ordo Martius haud certa poterit ratione teneri.
Et si forte pedem reserunt primi, ruiῖ omne Tum
35쪽
Tum quoque Vulgus iners, magnoq. urgente tumultu Terrorem foetis , & vires hostibus addit . Quae cum sie habeant, delectus plurima semper Cura tibi. pubem selectam transtulit Argo Vellus in auriferum : Danaumque electa iuventus Ilion ad magnum cum magnis venit Atridis . Quare age, quae duro potius gens apta Gradivo, Aecipe: Sylvestrem primo describere pubem Ne dubites: semper tractando aptissima bello Rusti ea gens; multo quoniam nutrita labore , Et Iove sub nudo, ventisque exere ita, & imbri. Est Solis patieus, & amicas despicit umbras rNestia delieiis frangi, parvoque beata: Simplicitate potens animi, durata palaestris Membra, manu valida, & rigido eonsueta labori. Quae ferrum gestare, profundam ducere fossam , Ferre onus, a primis didicit solertior annis. Sie olim bellator erar, qui rustieus idem
Exere ebat humum, & terram vertebat aratro .
Qui Cererem curva flaventem falce secabat Faleatos idem currus dueebat in hostem. Quique ligone alto vallabat limite campos, Per validas urbes idem obsidione premebat. Quin & Dictator iussus, Consulque creatus Quintius, Attiliusque, serens hie, ille nitentii omere dum terram durus se indebat arator o niveos patrum mores o aurea seel alQuin etiam agrorum, & nigrae gens ineola sylvae, Quae vix delicias vitae, vix Otia novit, Nescio quo minus in mortem perterrita fertur An quia chara minus, facilem dat prodiga itam pHine semper pubis supplendum robur ab arvis Praeeipio , rigidosque in bella armare colonos.
Plui ima sed vitae norunt qui commoda cives,l
36쪽
urbibus in mediis geniti, multaque parentum Cura, divitiis & tot felicibus alti,
Apta minus Marti sunt corpora: neve magistro , Ni fors urget opus, numerumque implere necesse Re ei De morbo pubis, pugnisque sinistris , Seribendi signis . Verum, Praetore jubente, Cogendi tibi si ei ves et ne scribere nullo Delectu properes: mixtimve ad praelia dueas Vulgus iners, eunctisque aptes neu artibus arma. Non igitur piseator erit, non nauta probandus. Quamvis multa tibi belli praee epta gerendi Piliator dederit, quamvis & Navita eo ne haBellatorum animos ferventi aeeenderit ira. Se ille et hune mater inter ei vilia bella Cratere in medioeonnixa, ex urbe Diearebum
Dum petit, & patriam percurrit Olympida puppi. Infantem genitor regalia signa seeutus
Bellae es inter strepitus nutrivit, M arma . Erea sulmineo tormenta sonora metallo, Atque fuere tubae, & ra uel eui naenia cantu 1. Nimirum trepidis ductorem per freta nautis,
Et praeeeptorem dederant pistantibus, illum Di melles idem belli qui traderet artes Militibus, dueibusque, parabant Fata magistrum.
Nunere pro tali tripli ei e ui tempora serto, E musto, myrtoque levi,& Parnasside lauro Gaudent tergeminae pariter praeeingere Musae. Arma nee aucupibus, nee inerti danda telonae δLinteo non Marti, non par dulearius, aut qui Faemineas studiis exere ent mollibus artes. Ast aeris, serrique faber, durusque macelli Tractator: rigidam qui earpentarius urget Assidue serram doeilis, lignoque dolando Plurimus insudat: quique arma tonantia cudit
37쪽
Cui venator aprum jaculis, eursuque fatigat: Qui cervos novit, leporesque aequare sequendo , Inque feram et amore avidos urgere Molossos, Aptior in bellum veniet: discrimine quando Non longo distat: pubes e eu rustica, tantum Arma armis, similem permutat & artibus artem. Ast urbe e media Marti quaecumque vovetur, fixere enda tibi primum gens illa labore est . Pondera ferre humeris , cursu transmittere campum Ingentem, & rapido discat consuestere Soli: Et victu modi eo, facilique, & tenuibus uti Vestibus, & nudis interdum incedere suris. Edoctamq; velim nandi: si e flumine cursu Collectos erebro sudores abluet: omnes Sic morbos vitabit: erit sic aptior armis .
Insuper his, ei ves ad martia munera lecti, semper ab illecebris patriae procul urbis agendi rΑere & in nudo condistant carpere somnos :Degere & in campis sua per tentoria; & ipsi Illa sibi sylvis sue seant metare sub altis . Bellae es sie Sparta suos instruxit alumnos: Si e mundi domitrix sese Romana juventus Exercebat agris: luxu, longeque remotis Deliciis, bello pariter se aptabat, & armis.
Hi ne &digressus, quae sint e et tissima signa Bellatoris: erit pubem eui eura legendi , Plurimus insudet, juvenes ut deligat ipso
Membrorum nexu, vultuque, oeulisque valentes.
ut varii possint implere gravissima belli
Munera. quandoquidem certis Natura re eludit Indiciis, hominum quae sit solertia cuique indita, quae vires animo, quae robora membris, Cui genius, vel eui succedat promptior arti . Quae signa in brutis pariter manis est a patescunt
38쪽
Nempe quibus meliora queas praenoscere, quaeque Apta magis soboli veniant, duroque labori. Ergo signa tibi semper tutissima fortis
Pugnatoris erunt, cervix erecta supernε,
Distincti maculis humeri, longique lacerti, Praeduri nervo digiti, nisuque potentes et Et vigiles oeulorum acies, & pecto ia lata . At modicus venter, sint tenuia erura, pedesque Non pingues, latique nimis, distentave surar Duritia nervi sed sint eollecta valentis. Pluribus his pollens adolescens, optimus armis, Aeer equis, promptusque manus ad bella voeandus. Et quamvis Mario delecti Consule , tantum Proceri iuvenes, primaque in fronte reposti, Qui senis alti pedibus: tamen illa relata Delecto si signa viro, ne plura requiras: Nam fortem praestat, quam grandem scribere pubem. Corpore non magnus, magnus sed robore Tydeus , Aeer erat bellator. erat, quis erederet ipse Exiguus pariter Pelleus mole, futurus Gesta per, & palmas re mox, & nomine Magnus. Quod superest, potior semper delectibus artas Prima, puer quoniam distendo est aptior: & quae E teneris imbuta, insidunt altius, annis . Quin etiam tentanda prius sortissima belli Munera, veloces arcus, agilesque palaestrae , Et salius artate vigor quam langueat, & quam Corporis invalidi vires, animique senes eant. Qui velox, agilisque, atque omnes dexter ad usus
Armorum, pugnator erit insignis, &acer. Nec te paeniteat, quod multos atterat annos, Ante puer bello quam surgat idoneus: aevum Causetur juvenis non dum venisse merendi,
Quam vacuum doleat jam praeteriisse triumphis.
39쪽
Ingenio fuit aeer, & ausis maximus ille Otho manum rex, qui tenero praecepit ab ungue, Eque sinu matrum pueros ad munera Martis Dura rapi, & rigido sub praeceptore feroees Institui, atque ipso cum lacte haurire Gradivum; Vagitu simul arma sonare, & praelia primo.
Sunt arcus, pharetraeque, Venenataeque sagittae,
Vertibilis turbo, & se uti eae, teretesque trochisci: Suntque ollis ludi pueriles martia bella . Nembra labore domant, aestuque, & frigore durant Et cursu, fortique student contendere lucta . Hi ne aeris gens illa virorum, & nescia vinci rCui ludus sunt bella, nee es, stragesque voluptas. Vitibus his nostra, pudor o h l de gente paratis , Barbarus imperium rapuit sibi victor Eoi . At non praeteream, quae primas in milite dotes Semper erunt, pudor ingenuus, visque aurea honesti. Hate habilem bello reddit, dum vertere terga Ille vetat, multa victorem laude remittit. Hi ne tibi nobilium semper sit primus ad arma Delectus, Martisque voeentur ad alta decori. Quid iuvat ignavum exercere ad praelia Vulgus, Pluribus in eastris annis & habere, sine ulla Optatae spe frugis ' agro quae futilis arbor, Agrestum multo nee profectui a labore est, Tollitur, ex ima radie e excussa securi. Non aliter pellendus iners tibi miles ab armis.
int quia saepe duces his indui sere, cruentas Nempe hinc & elades populorum, & vidimus a re es Exei fas, flagrasse urbes, subversaque regna. Id ei reo, cui ear a datur deseribere pubem , Mente sagax, rectique tenax, sitque integer, Ore Ille sit & blando pariter, pariterque severo .
Imperii cui totus honor, eui tota salutis Spes
40쪽
Spes eommissa, fides laetorum, at q. omnis opum vis Publi ea namque salus, sociumque, & gloria regni,
Divitiaeque omnes versantur cardine In uno , Prae veteres, clarosque duces felicior ibat. Sed neque, terrarum quae sit, caelique patentis Conditio, te praetereat. Tellus licet Omnis, Et caelum Ite et omne bonos, & gignat inertes rQuaeque tamen bello gens gentem vineit: & ipsa Caeli quaeque plaga, & tellus bellaeia mittit
Corda magis, roburque animis insunditur alto . In medium eonversa diem, mundique teporem , Et gens Aurorae, & nascentis conscia Phoebi, Chara minus Marti: quoniam sic eata calore Prae nimio, tenui turgescit sanguine venas .
Id ei reo sapit, & consultior illa; eruorem Fundere &hine renuit, refugitque fero ei a bella . Quin & divitiae multae, luxusque superbi , Et piae idi emollit gentem clementia coeli. At vero gelidas quae gens devexa sub Arctos Nastitur, & rigidis erescit durata pruinis, Aerior, indomita, & duris magis effera pugnis. Temperieque procul, rectoque ex Orbe remota, Ineonsulta venit, largo sed sanguine dives rPlurimus ad serri qui vulnera suppetat, & qui Audacem faciat, contemptoremque pericli Plurima non animum versantem,& nulla timentem. Hi ne Asiae gentes, molli quas irrigat unda Euphrates, flavoque humectat flumine Ganges rEt quas frugiferar tractus telluris amoeni , Et sontes vitrei, Se eaelii mollissimus aer
Allicit, & luxus animorum,& duleia suadet B Otia,
Nimirum forti,& generoso milite mllae. Egregius quamquam multis virtutibus esset Attamen hae laude insignis Sertorius una