N. Parthenii Giannettasii Bellica

61쪽

3s BELLICO Ru M

Ouin etiam sibi signa rei manifesta serebat

Indagator amor, quo non solertior alter In penitas intrare si bras, inque abdita rerum Areana, occultosque palam reserare reeessus .

Cuncta oeulis lustrat pernicibus: & vigil intrat

Mente per area nos aditus: argutus & omnem Observat nutum, & taeitus se eum Omnia confert. Est oeulis amor acer, acutus mente, sagaci

Est animo: multoque evadit doctus ab usu. Non illum visu Lynceus, non fama volatu, Non Maja satus eloquio , non vine et u lysias Astibus: arguto nee fallet acumine Pallas.

At iuvenis , magnum qui jam conceperat ignem , Ine omitatus adit Nympham: quae sorte sub alta Valle sedens, piae idi captabat murmura rivi , Et dule es umbras, & ami eae sibila quereus.

Dis propior divam aggreditur: Puleberrima Virgo Nam talem te forma faeit, vox arguit ipsa: Ine effus&signa serunt manifesta in quid ultra

Virgineos vultus aliena in veste recondis rQuid teneros vexas artus quid membra fatigas Mollia ρ florentes ignara quid atteris annos 'Bella viri tractent: Veneris te saera reposcunt et Egregiamque petit soboles numerosa parentem. Si quidquam ossietis meruit Podamyrus,amicum Conjugio dignare virum. Regina paterni In partem regni venies: te semper Aquinum, Te piae ida semper Liris venerabitur unda. Quid dubitas sermosa δ moras quid lenta beato Moliris nexu, & sortem frustraris a mi eam fHi liquidi fontes, hae e numina vallis , & ipsa Connubii testis sit nobis pronuba Iuno. -Ηaee dictis puer: atque audax iam plura parabat. At virgo, eui verba dueis sine more pudicum

62쪽

LIBER II. 37

Reeendunt animum, & vis addita suscitat iras, Si e contra vultu fata est sue censa minaei: Quis Deus, aut quae te, juvenis, dementia adegit In tantum venisse nefas ' dabis, improbe, paeuas. Non mihi sunt molles animi, non Re mina , vir sum. Cumque viris, dum fata dabant, certare duello Haud renui. quot enim, scia jam, sub Tartara misi. I, galea induere, & duro praecingere serro :Praevalidaque hasta, & clypeo munire patenti. Te te ego, te solum in certamina sola reposco. At juvenis lenire animum sie eoepit: Aeerbo Non te eonvicio, durove ineessere facto Rufus: nee potui: summi vos eonseia coeli, Sidera, vos sylvae testor, vos flumina; quando Vos etiam sy lvae, vos flumina numen habetis .

Sed me sanctus amor nam non indebita posco

Impulit, atque tui, virgo pulcherrima, mores. Nam quis te talem neget esse Deus quoque nobis Haec dedit argumenta . Deo ne, pulchra, resistas. Pone iram,& teneros virgo iam eonei pe sensus. His magis irritata, odiisque furentibus acta, In campum pergamus, ait: decernere ferro Pugnator ne vir, an mollis sim foemina, certum est . Haee dedit: & sese in tentoria protinus infert Bellatrix virgo, famulosque ad munia poscit. Arma citi, fatur . quae vos mora tardat, inertes Ocyus arma ferunt illi. sed caussa furoris Quae subiti, nemo dominam seitarier ausus. Tantus in ardebat vultu furor. Illa comanti AEre caput, pectusque tegit thorae e trilice . Insignis latus ensis habet, eapulumque nuescit Aureus: & magnam praeae uia e uspide pinum Dextra tenet: elypeum sustentat laeva, polit

AEre renidentem: gyro eui triplice circus

63쪽

38 BELLICO Ru M

Argento rutilat: modio stat gemmeus umbo. His telis armata, & virtutis conscia virgo, Bellatoris equi saltu se vibrat in armos.

Inque ferox aetem prodit; sed nescia sati. At iuvenis, quamquam invitus, non segnior ibat. Verum animi dubius, Divos quid posteret hostem

Vinceret at vitam victa morienta daturus

Ipse erat infelix. vineine ρ probrumque, pudorque Id vetat. A h demens: in quae discrimina, virgo, Te, sociumque rapis, suspirans fatur. & aeriurget equum stimulor volat hic perni eior Euro.

interea trepidas vulgi compleverat aures Effusus late rumor, eertaro duello

Leueosyri Poda myron, amico scedere rupto Hospitii: caussasque odii, pugnaeque latere . Ergo Omnes permixtim acies, densique manipli Accurrunti castrisque ruens effusa juventus Omnis it in campum, pugnam visura: ducesque Aeeelerant iter: & dictis, jussuque parati Cone iliare animos, tristesque avertere casus. Ine assum tamen: adversis, ceu sulmina, pilis line fera Leueosyris veniebat, & aerior illine Instabat Podamyrus equo. sed eo minus ut jam Virginis ora videt, dextra vix sustinet hastam Infelixi tenerumque iras bibit inter amorem . Flectit equum laeva, pulsu ne laedat amantem . Vieit amor laudem. at non implae abilis ictum

Virgo fugit: dum flectit equum, stringitq. premendo

In latus oecursat juvenit occursuque repulsa

Decidite atque excussa manu simul hasta refracta est. At virgo subito ea su non territa, surgit Ιl te et in pugnam, veluti leo tactus: & ipse Vim magnam vindex animus sibi suffieit: ipse In rabiem versus multam pudor g xcitat iram .

64쪽

LIBER II. 39

Igne mitant oculi, rubet os, frons fulgurat . ensem Stringit dextra mina xt inque hostem coeca ruebat. Cum medium tenuere duees , Rex adfuit ipse:

Et pugnam dictis, & majestate diremit.

At non ultriees cesserunt pectore eurae rSed magis oce ultis sera virgo furoribus ardet rEt victae nomen fuerit casusve, Deusve Indoeilis perferre, fremit, magno aestuat igne. Ceu sera , quae postquam eoepit pugnare theatris , Nec primo assultu risit fortuna, magistri Cogitur ad nutum eampo decedere, M arcto In eludi septo; sola hie furibunda remugit, Et seeum indignans iram de pectore proflat.

Jam coelo tenebras extincta luee vehebat Humida nox: tacitae quando tentoria turmae Densa tenent, sternitque thoros de selsa juventus: Tum virgo in sylvam, nullo comitante, relictis It eastris; seeumque animo meditatur iniquo Vindieet ut se se r pamamque ex hoste reposcae . Quam cito cone epit, sero vix mitigat i iam Foemina: nee violata magis fera perfurit ulla . Condensum transgressa nemus, sub celsa Vesevi Culmina tendebat, nullis exterrita monstris rPlurima quae montem perhibent errare per altum. Non emeae sistunt umbrae, saltusque maligni Audaeem faciunt animum furor , ira , pudorque .

Iam summum defessa jugum pervenerat, ignem Cum videt exigua tuguri radiare fenestra: Aceedit: pulsatque fores eornace propinquas. Forte senex Periander, amor cui plurimus artis Empyricae, verique sagax, si eae tera desins, Indagator: erat studiis simul ille Minervae Excultus, ei tharaeque modos, & carmina norat. Carmine quin etiam ventos placabar, & undas et

65쪽

Eque ipsas tumulis animas, umbrasque voeabat iInque ibat chaos, & eoeeos tellure sub alta

Lustrabat ealles, rerumque areana petebat. Et tune forte novum senior, mirumque parabat Inventum, quo omnem terrarum everteret Orbem Ut primum raueae strepitus eornieis ad aures Pervenit, reserat valvam, visurus an umbrae Sylvestres, ductive homines errore Fiarum. At vero ut pulehrae eonspexit virginis ora.

Armatumque latus ferro : Quis nocte sub alta Hue deus, o virgo, satur, quisve attulit error pSis foelix: nostrisque hospes suecede ea minis. Seu sors, sive aliquis Deus hue, vel compulit errore

Non sors, nee Deus incassum, nec inutilis error. Ista senex. ingressa speeus dum lustrat opaeum , Multa oculis rerum spectat miranda, novasque Armorum species, dc nitrum, vivaque sulphura, Atque novas etiam restes , dc pulveris atri

Materiem et miraeque animum novitatis amore

Capta, senem poscit, quae sint ea mira sed ante Ipsa sui virgo, quoniam sie ille petebat, Erroris reserat caussas, de sortis iniquae Arbitrium p referensque gravi simul aestuat ira. Eituar ipse senex, sed amore iacensus: at ignem Corde premit: nee sas animum tentare pudicum. Atque his ingreditur , oculis in virgine fixis: Credo equidem, Deus ultor in haec te nostra reduxit

Ilospitia; authoremque novae te destinat artis, Atque novorum operum. Ducent utcumque minores, Admiranda senex in venta, & scemina mundo Interer: una odiis, alterque incensus amore. At vero ut totam teneas ab origine ea utam, Est opus, ut me eum gremio telluris opaea:

Succedas, Manes subter, nigrantiaque antra

Ditis

66쪽

LIBER II. 4t

Ditis Iaaeeess. Sed primam ut ea acta seeundia Auspieiis incoepta fluant, cratera Lyaeo Spumantem libemus opir libemus & atrae Nocti alium: plaeata fores ops maxima pandeta Nox saeilem per cinea viam dabit, inque repostoa

Ire sinus naturae, atque abdita viscera terrae .

Haec ubi, faventis libant crateras Iaechi: Nigra unum tibi,Nox, tibi & unum,frugiferans Ops. Hi ne tacitum Periander iter cum virgine carpit, Mons ambustus ubi magno cratere patestit, Eruetiitque globos flammarum, & sydera pulsat. Iam medium eceli bigis eoaseeerat albia Sylvarum Dea, sydereis eomitata choreis, Cum summas tenuere arces, sumumque malignum Excepere oculis: tum virgo exterrita, Gregiiso age, siste, senex, inquit; namque invia nobis Semita per medios sumosi turbinis ignes. Mitte metum, tune ille. simulque incognita verba Fundit multa precans, & gyro triplice virgam Circumfert , signatque areanas pulvere formas . Extemplo totus ecepit, mirabile dictu, Mons tremerer & eoeeae subter patuere cavernae Cessit & atra loeo cito flamma , nigerque refugit Fumus: & horrendi venere ad iussa ministri. Tendit iter per opaea senex: quem pone secuta Leae ostris , nullis Erebi perterrita monstris . Ibat & audaei gressu, vultuque minaci Bellatrix: eapuloque ensem eductura tenebat: Seu datus id malus,aut si res deposceret. Inter Iam cineos aditus, loea nigra horrentibus umbris , . Perventum: & glauci nidor jam sulphuris, & jam Pulsat odor nitri nares, atque aeris usti . Tum foetae Periander, ait: Sine lumine vastas

Has ini speluncas habitant: tenet ima prolandus

67쪽

M BELLICO Ru M

Tartara Dis, nigrique tenent, turba impia, Manes et . Atque situ angusto, aeternoque homo re premuntur: Et coe eae nocti, de rapidis data pabula flammis. Has sed supremas liquidis resonantia rivis Flumina habent,eseeos quae per tellusis hiatus

Lapsa mari ex alto veniunt: atque incita rursus In mare per latas redeunt eurrentia terras. In medio sedere Deae, quibus omne metalli Cone essum genus. has miseri venerantur avari: Hae e bona, quae stulti precibus noeitura reposeuat. Proxima sulphurei, quae jam propi Ia videmus , . . Amnes, atque nitri venae tenuere, Tagique

Argenti, liquidae quod ritu defluit undae. Hae modo quandoquidem sunt hinc inventa petenda

Mira nova, horrendumque metum ineussura tonanti

Fulmine: promeritas dabit ille his & quoque poenas 3 Sunt tibi lustrandae sedes propioris Averni .

Haec loca, quae vastis fervent ineensa ea minis, Dum terrae humorem recoquunt, praemolle bitumen, Et densam emittunt spumam, quam sulphura nostri Appellane, quorum tenui vix lumine flammae Praelucent: spatium nee multum ae censa reposcuntis I aee sed vena nitri, quae sub telluris opaco Conerescit gremio, umbrosisque meatibus undae, Quos nullae subeunt dule es, nee Solis aprici De stendit vis ulla. nitro bis, terque recocto , Natura purgante, ereat ut fulmineus sal.

Sulphure sal mixtus glaueo, & eum pumice tri O , Materiam faeit horrendam, quae flammea milla Semina sunt rapida quae eandestente favilla, Corripiet, emeis si qui latet abditus antris, Vel si qui nimia servore eruperit, ignis; Momento i a flammas abeunt rarissima: & ingens Lat E implent spatium, cum perruptura super DE

68쪽

43 LIBER IL

Ingenti sonitu,& caelum obductura tenebris. Se ilicet id; quoniam nonnunquam eoncita tellus Horre ndum nutat, penitisque excussa cavernis , Saepe aperit montes, α numina sorbet, de urbes Sternit humi, summoque a vertice dejicit arce s . Hi ne docet, ut ruptis nimio fervore caminis , Vesbius ignitos jaculetur ad aethera nimbol a Ferventesque amnes, fusique bituminis imbrem,

Sulphuraque, nitrumque, M sumina viva metalli Evomat indignans: Iat que incendia eam pia Vasta serens, eaedem villis molitur, & agris . Nimirum multo quoniam succensa calore Materia in rapidum vertit se fossilis ignem. Quae postquam intumuit: nec iam spumosa tenet se, Instar aquae, rupto quae defuit aggere ripae, Immensa ex alto sese eratere refundit Eluvie. dcciretita rapidis vorat omnia Bammis . Idque magis cum bruma riget: quia frigore bruma Dum furit, ima magis servescunt viscera montis a Scilicet externi propulsent frigoris iram . Haec ubir Perge.modum formandi pulveris, inquit, Et formidandas artes jam suscipe, virgo . Principio qua terra nigris patet ima cavernis , Et dulci rivo, rutiloque imper. ia soli est; Vanescit nam Sole nitrum, rivoque liquestit Qua circum stabula alia boves habuere, suesque

fetigeri, vel oves, haedive, armentaque equorum: Quaque exercitibus caesis certamine longo, Permixtim coe eis infossa eadavera terris, Materiam accipies nitri, eupisque repones εEt cineres ulmi misces, & roboris alti, Quosque ambusta dedit multo tibi staxinus igne . Praeterea vivam pariter superaddere calcem

Cura tibi: duleem Me infundas Najada cupis.

69쪽

Materies postquam rivo fuit ,& sale multos Exaturata, ea vo Nais demissa ea nati, subjectas fletat in pelves, vel ahenea vasa . Iam vero, purganda focis tibi Nais: & illam Exeoctam lento eo ne restere jusseris igne . Inque salem concreta venit . quae prima peracta Est ubi pars operis, subit altera: fossile sulphur Ut famuli indueant certatim: & feeibus illud Expurgent, liquido rivo bis, terque refuso ;Ut eo lor abscedat glaueus, mixtumque rubenti Transeat in niveum, & pars ignea purior insit. Tertia subsequitur eurae pars; igne salictum , Aut densam incendes eorylum. sed rei iee nodos Anter graves apti non sunt ad munera nodi. His consectus ubi earbo, tibi massa peracta est , Qua pulvis tandem fiat Vulcanius. artem

Aeeipe: si valido qui nisu proruat hostem, Confieiendusi agit quique incitus, obite e rupto, E parvo siphone citam sub sydera glandem tDeeocti primum libras salis ae ei pe eentum: Bis quinas det sulphur, erunt ear bonis & octo . At pyrobalistae fuerit si pulvis ad usum Bisque novem eoryli libras dent igne praeustae r His & viginti fumantia sulphura jungant.

Qui superest, majora movet tormenta, pilasque Ingentes per inane jacit, tonitruque remugit Pulvis, & immenso fumi tegit aera nimbo; Sulphura viginti,&quinas tibi viva ministrent, Et totidem ear bonis erunt. Age, disce, parata omnia mitaeendi pariter quae eura, modusque τSingula quaeque prius pistillo contere: &unam Mox et tus in massam permisces omnia , & undam

Desuper infundas: flammisque ardentibus illam Ea eoque; multus uti desudet inutilis humor . , Ma

70쪽

Materies, quae spissa cavis restabit in ollis, Ad Solem sieeanda tibi, furnove tepenti .

Postremum sieeata eribro sue eernitur: instar Granorum fiet pulvis lethalis arenae. Illius & miram tibi vim, roburque tremendum, Protinus expediam . Canna conclusus ahena , Inque unum stipatus , Nobiice glandis adactus, ut flammas, ardente laco, concepit, in ignem I lie et erumpit, glandemque emittit ad auras, Terrifieis resonans bombis. volat illa, tonantis Fulminis instar, agitque metum,tristemque pavorem. Et mixtos horrore sonos: scinditque, secatque

omnia, flammatoque reponit vulnere mortem. .

Tantaque vis olli; subitum quia totus in ignem

Vertitur; id ei reo magnas late aeris oras Flammiser aflectat: quas ut ei tus occuper, uno Nomento ruite eanna, cireumque remugito

Extrusamque una jaculatur ad aethera glandem. Igneus e gremio ceu cum telluris in altum Assurgit vapor, & mediis se nubibus insert. Ille densatus ubi obsistente a frigore erevit Fulmen in horrificum, majorque exarsit, aperto Erumpit, tonat horrendum; volitatque citat Impetu, & annosas in sylvis atterit alnos .icta gemui nemora alia,& murmure plagit Olympus.

Ast illud mirum est, tenuati pollinis instar Si teritur, toto pulvis vaeat impeter viresque Amittit pariter perfusus Najade molli .

Nimirum, vivo quia dum torrente madescit et Et eum pollis uti nimium tenuatur, aeutum Haud ignem et to eo ne i piet: sed tempore longo, Intervalla'velut per multa, aeeenditur: olli Non muliae infracta vires virtute supersunt. Idcirco eura semper majore cavendumsNe