장음표시 사용
81쪽
Propulsabit equum, de pedites teget objice Iongo. AEratoque pedem cono praecingito et durae Ut figatur humo firmissima. robore pilum Fraxineo pariter formatur, euspide ferrea. Quae minor, & sit stricta magis sit & hasta minori Corpore: nimirum pedibus praelonga novenis. At no praeteream,quod , Dux, advertere multum est; Ne pueri breviora ferant hastilia, truneo Vel fragili tenuata nimis, vel euspide obesa rNil et enim prodesse queunt eertamine equestri. Nam nihil ingentemq animum, & vim fragit equo ru, Quam ferrum, pungens ubi e uspide pectus aeuta Exeipit adventantem. Est hae e natura superbi, Ae bellaeis equi, flagrantem turbine multo Non ignem, glandesque timet, non fulmina bombis Emissa horrisonis: nec totus sanguine inctus , Vulnere nee erebro laeerus, magno impete coeptum Interrumpit iter . verum se pungi ubi ferro Senserit, extemplo trepida formidine pulsus , Praeeipitem sistit eursum, mirabile visu lEt pavet, & timet, & nullis ealearibus ultra
Urgetur. tantus tenui de euspide terror. Praeterea, jacta noeeat ne ferrea glande Fistula, lori ea iuvenes cingantur abena , Aut tu ni ea, duris eonsuta e pellibus alces :Et galea breviore eaput, v vj tusque tegatur . Hi ne & digressus , teneat quae ea ter a tiro Munia sint, nostro eontendam earmine: & illa Ut ne ite e valeat condistere, prima eanenti Cura sit, instr uetae partes monstrare eo hortis. Quae quoniam selopis una conflatur, & hastis ;Id ei reo ternas in partes tota secatur .
Ex his una viris armatis obtigit hastis, Fclopiseris geminae. medium tenet illa phalangi ;Hae
82쪽
Hae gemisam complent latus. ordine prima Linea, frons, capur, & facies quoque dicta eo hortis
Atque jugum princeps Romano nomine; totum Electo quoniam, x veterano e milite eonstat. Est, animis attende, iugum, qui dicitur ordo Romanis pariter, series extenta virorum , Quae latere a dextro proe urrit ad usque fici struin. At versus series, quae rima a fronte recedit . In tergus. Verum quoniam sunt sex iuga tantum Agminis 3 ideirco numero qui tertius ordo est , Concludens medium nostris cognomine dictus . At medium dixere jugum, qui proximus ordo, Et quartus numero est: e laudens postremus,& Ura Grajugenis quoadum, Romano nomine Tergus . Qui dextra versus prior est, ille agminis ala Dextra: sed in laeva qui stat prior, ala sinistra :Instructae pariter quae eornua dicta cohortis. Insuper his, quamquam mos sit eonflare phalagem Sex tantum ordinibus: tamen, est si plurima pubes Bellantum , ex octo faeies: ipsoque virorum
Pro numero,sas est alios adiungere versus. Quos quadragenis nunquam eompone minores .
Semper& aequali euncti diserimine distent Sese inter: simul & spati ix aequalibus ipsa
Exeurrant iuga directum : nee longius unqu mConveniant producta: sciatque insistere eodem
In versu miles, ea su quocumque cohortem, Seu sit opus totam, seu partem vertier unam . Idque Instructores praestabun r, agmina circum Dum eursant , omnes & ponunt ordine turmas.
Sed quae sit versus inter distantia, tiro Edistat; servare loeum quo possit: dc ipsa
Tota cohors instructa arvis eonsistat in unguem et
Pulchra ves ut textura . sed hae distantia semper
83쪽
Non una: ut structi pariter non agminis uua Conditio, eam p. que situs non unus: & ipsa Non eadem semper miscendae occasio pugnae . Si Consul cunctas aetes, atque Omala luit ratAgmina, si ve novis pueri exercentur in armis,
Fac pedibus distent senis jugai singula: versus
Ter, quatuorve inter sese, non amplius, absint. AEnea si eontra juvenes inimica tremendis Tormenta inclamant bombis, & fulmina vibrant,
Orao quisque pedem, sed versus quisque recedat
Unde nos: magnum nam sic per inane recurrent
Bellantum sine eaede pilae . si fervida signis Collatis fit pugna , manus & comminus ipsi
Conseruere simul pedites, tum versibus uua , Atque una ordinibus detur di itantia, terni Nempe pedes, quatuorve. aerem si Pugnat equorum Vim contra peditatus. erit distantia tantum Quattuor in versus. Dum MarS tonat aere tremendo , Conflictuque inito, fervent iraeque, necesque , Bel Iantes, qui sorte locum tenuere priorem , Ignivomo ut primum glandem intorsere metallo, Ille et extremum versentur in agmen; ut aera Lethi feris onerent iterum , globuloque, nitroque :Rursus de, ut factum signum est, jaeulentur in hostem. Utque agiles possint eonfestim extrema tenere, ordine servato, sua per discrimina e uncti , Quae series inter spatia inter posta recurrant. Quique jugo interea perstabant ante secundo, Tum frontem sortiti, aeeenso pulvere, rauca Explodant tormenta: modoque recedere eodem Per versus medios conentur: ut ignea rusus Ipsi etiam in vaeuas protrudant semina canna S. Atque lite In structor is erit non ultima eura , Si e cunctos certo spatio disponere versus, Ut
84쪽
ut via militibus pateat se eura, supremum
Dum repetunt agmen: certet que reducere eosdem Ilicet, inque aciem primo servare tenore.
Et ne tirones trepidi formidine pugnae,
Perturbent versus, ea veat solertior: et si
Forte iugum, versusque aliquis dissol vitur, ipse
Corrigat errorem, & seriem citus integret illam. His animadversis, sequitur postrema Deea nos Cura, vel Emeritos haec ipsa ad munera lectos , Qui sint militiae mores, quae jura docere Tirones: positu quo scilicet arma gerenda , Quove modo: & melior qui sit certantibus usus ipso in eonflictu; quaeque intervalla tenenda. ia super adso ei os , qui sit respectus habendus. Quin propriis tiro dum stat succinctus in armis, ut pes intersit spatii talum inter utrumque. Inque situ tali doceat convertere sese Ad laevam, dextram ver eitumque ad jussa sini stro e pede, quo jussum fuerit rectore, movere :Mox pede, praeeipiet cum dux, se vertere eodem. His super, edoceat, dum latis ordine campis Agmen it, erecto procedat eorpore: & altos Recta humeros, se apulasque gerat, spectet q. sodalem; ut versus , rectusque omnis se porrigat ordo . icque instructa phalanx paribus formosior armis Terribilis stabit campo,& seeura triumphi .
illum etiam retinere situm doceatur, eisdem Sive immota locis acies stet firma, calentem Seu pugnam ei et instructa legione; premit veRuptis signa retro reserentem versibus hostem. Et tandem , paucis complectar ut omnia) curam , Atque operam solers impendat, ut, agmine structo , Seu moto, recta semper eonsistat in illo,
Quo primum steterit versu et jugore: neque unquam
85쪽
In latus hae, illae exorbitet: ipsaque retro Pectora, neve ante ordinibus dimota relictis , Inelia ent se ser sua sed discrimina servent. Robur enim totum, & structae decus omne eo hortis Martius est ordo, quo recte armata resulget Pugnam initura. Chori ceu puletiri gratia tota est , Promeritam ex omni laudem latura theatro; Cum qui saltando choreas par mutua nectunt, Ad numerum glomerant gressus: & eunt, redeuntquot bibus implexis, intricatosque feruntur. Per gyros babiles , spatiisque rotantur eisdem. Se nune in volunt permixti erroribus, & nu ac Ille et extri eant. nunc & variante figuras Designant coetu varias, mirabile visui
Quisque loeum servare suum studet impiger , & se
Per certos passus, & per discrimina certa Versat, agens gyrum; & saltus retinere tenorem
Nititur: atque manus agilis simul exeipit, & dat . Itque. reditque: pedes praescripta lege magistro, Attollit paribus numeris, quibus alter eodem Momento modulis respondens surrigit: una Mistentes choreas: simul δc sua eorpora flectunt una omnes nexi per mutua. si eque decorem, Atque venustatem festivis saltibus addunt. Gaudia si e populo poterunt praebere: faventi, Murmure sic ipsi laudes, & dona mereri. Si contra nullo pereurrant ordiae, & extra Exiliant sine lege eborum, numerisque relictis , Hae, illaeque vagi choreas, & earmina jactent, Ridie uti risum referent, turpesque caehinno S . Sed jam me raueo bellaeia tympana cantu In pugnas, inque arma voeant, hostemque lacessunt Alternis pereusa: sono latε obstrepit aer rAtque repercussa ex alto vox bella reclamat.
86쪽
LIBER III. ggQuos equidem variosque sonos, quae Martia di illis
Dentur signa viris, multum cognoscere Iefert Tirones; varii nimirum iussa Magistri Reeipere ut valeant, subuique facessere: nostro
Ideirco teneant variantia murmura versu,
Quidque illis fieri dux imperet. o age, Musa,
Carmine dicamus, quae Martia tympana, quique Et quam sint varii eantus, quos verberς certo Emittunt pulsata: ipsam pulsoris & artem , Qua vario appellet cantu ad sua muni. pubem . Sed tamen ante modum, quo fiant tympana, disce. Castanea e tenui vacuam compingere capsam, Inque styli morem tonabere; ut intus inanem In gyrum allisus tremet aer verbere pulsus; Et varias reddant vocalia tympana voceS Est etenim sonus , & tenues quaecumque per auras Vox delapsa , fugax tremula sormidine motus Aeris undanti fimilis, similisque trementi, Dum cursat per dura, per aspera : & incitus ista Argutus ratione venit: vocalis & aura Crispante, emittit diversas murmure voces: Sunt diversa velut resonantia corpora sorma , Per quae eontinuo saliens fugit, & vagus undar. Id ei reo bovis exuviis, utrimque xegaturos captae; quoniam pellis Magis apta tremori Aeris est. verum valeat nune stringier, & nunc Laxari; eeu fila fidis revoeantur ad unum , Plurima sunt ealis transversim utrimque ligetur: Qui super exuvias extentas, undique firment. At virgas, pulsata quibus dant tympana cantum, Sive pyro facies, ebenove, aut robore, ab Indis, A quibus advehitur, nomen secere Latini . Materies olli durissima, quaeque tremorem Sir potis Hicere, & percussa a pelle ciere, t
87쪽
ut variant ipsi, variantia murmura, pulsus Ter quinis longae digitis sint eorpore: latarunciola minus; & tornatilis utraque vertex Crassior, ut eo nus truneato eulmine, fiat. Sollieitata modis sed quotquot murmura miris Castra per, & turres bellaeia tympana mittant, Aeeipies facile exemplo pulsator: & omnem Ad disces artem pulsando . carmine euncta Haud equidem possunt eomprendi. Verum age, tiro, Quam varii eantus inducti more minorum , usus quosque petit, dieamus. Primus Eous Surgit ab Oeeano eum Lucifer: ille Iuventam Admonet ε stratis eonsurgere, protinus & se Flectere humuml, meritasque Deo persolvere gratesCujus ad id tempus servata est munere vlta. Qui sequitur, pubi eantus cum eastra movenda , Edieit: pelago nimirum prima eoru seis Cum surgens radiis Aurora retexerit orbem . Ad sua signa vagos e elerato tertius aecit Pugnates sonitu: simul &, iam falae parato, Promptus qui'; viam stet earpere. Quartus in illam
Sese eontinuo mandate ommittere. Quintus
Tollere signa iubet, gressusque intendere in hostem. Martius hie pariter, qui explodi fulmina, & acres
Imperat accendi pugnas. Hie suscitat iras , Irrit atque animos, & praelia murmure rauco Cruda fovet, viresque novas eert an ribus addit. Hi e vero ardentes proe edere longius tiras, Vibrarique vetat glandes, & eontinuo se E pugna revoeare. Hilaris fert nuneia paeis Hie alter, valloque hostes eompellat, amicis Et fatur verbis: suadetque extrema ea ventes s Victori ut fractis eo ne edant moenibus urbem , Et dedant sese: vel satiem tempore certo
88쪽
Induetas miti malint victore pae isti: Ut sie interea videant de paeis honesta Conditione, petantve locum, vel tempus humandis Nilitibus pugna caesis de more vetusto. Est tandem nova, qui praesert mandata Magistri Per pubem vulganda. Mihi sed pandite, Musae , Qui primum doctus bellaei murmure pugnas Urgere, atque animos pugnantibus indere eantu pHaud equidem vos ista, Deae, latuisse putandum est. Ergo agite, & vestro faciles succurrite Vatir
Atque antiqua, novo si fas e gnoseler oestro , Inspirate animis, operique accedite tanto .
At quoniam Heroo vati si e Musa eanenti Commemorat) suit ille tuo de sanguine cretus, VINCENTI, Latio qui dudum insignis in ostro
Romuleos inter Patres, sanctumque Senatum Non pietate nites minor, & virtute decora: It tituli, regale genus, saera purpura, mitra, Sint animi dotes, infra, praeclaraque facta: Hue ades, & tantis facilis, precor, annue coeptis: Parthenioque novum vati da ear minis Cestrum . Quippe soles nonnumquam illum auscultare benigno Numine eantantem, plausuque ornare de eo ro . Tempestate illa, qua conjuraverat omnis Extera in Ausoniam et rcum gens accola, aviti
Invidia Imperii flagrans, odiisque malignis. Hi ne &, Penninis perruptis Alpibus, illine I
Pannonicis magno veniens gens agmine, latos obtegit Italiae eampos, atque omnia ta dat Caedibus, in voluit flammis, turpatque rapinis . Tantum animos valet invidia irritare furentes. Ceu verno eum Sole nives solvuntur in altis Alpibus, & lath largis torrentibus undant:
Tum Padus ingenti consurgens numine, ripas
89쪽
Exsuperat victor, latosque effusus in agros, Aggreditur sata euncta, inimi eo x demetit imbre. Et pecus omne trahit, deiectis undique ea ulis ;Atque eatas, villasque ferox, quere et aque vastat :Diluvio & uix tutae arces, vix oppida tanto . Tantus inest furor Eridano, vis tanta tumenti. Nempe animos centum faeiunt, quos exeipir,amnes.
Primi qui patriae pro libertate ea dentis
Tot eontra immanes consurrexere catervas Cum venetis ei reum gentes, urbesque fuere .
Heroum Veneti soboles, factisque superbi,
Qui dextra, magni faue animis,& mente ea paei, Antiquum deeus imperii tenuere tot inter Diversos rerum casus, sortisque malignae, Arbitriumque, vicesque ,& non eonstantia Fata. Ergo omnes uno connexi foedere in arma
Assurgunt, bellumque parant, atque omnibus qnus Ursini des plausu Consul eone orde ereatur . Ut fini des Marti charus, laudisque decorae, Et vir amans aequi, prisco vir tempore dignus, Et dignus Fatis melioribus. Ergo ubi eampo Direxere aciem, & larvato splendida ferro Spicula, & adverso mi everunt Sole bipennes, Haud mora eonseritur mistis pugna aspera signis . Viribus &magnit, animi'ης interrita pubes Certaret quamvis OEnqtria , sors tamen olli Obstitit, immensis & inundans Barbarus undis. Tum dux ursini des, cui qMntum pectore robur ,
Tanta erat expertae toties prudentia menti, Praesenti duxit Fortunae cedere, nee se,Nee totam sorti pubem objectare malignae. Saepe vices rerum mutantur tempore: &ipsa Tempore se, varium semper, Fortuna remittit.
Quin & saepe homines eorrupti sorte se e unda ,
90쪽
sponte sua absistunt emptis, torpentque supini. Bellantes igitur non aequo Marte Latinos Colligit extemplo , ducitque Antenoris areem :Ostentans hosti frontem, ferrumque eoruscum. Ille eitus sua eastra movet victri eia, & arcto
Obsidio ob vallat spatiosi celsa Patavi
Moenia, tormentis & eentum verberat aer eis.
Et jam per latos murorum irrumpere hiatus Tentabat. eontra se tota opponere pube Ursini des olli eertabat. at illa repenthInsolito perculsa metu torpebat: aeuti Nee litui in promptu, nee eornua rauca, tubaeqt et Exeiderant namque illa manu certamine laevo ὶ Quae segnes possent animos accendere cantu .
Tum Consul geminas tendens ad sydera palmas , Bellonam alloquitur supplex, & talia satur ro adsis, preeor, e eoelo De a Martia, belli
Quae praeses, nostroque volens sue eurre labori. Semper & Ausoniae, & regni si cura Latini, Diva, tibi fuit,&dextra tegis ardua Romam ἰPraesentem fer opem, & subita formidine eaptos Tu, precor, o animos irrita in praelia: signum Fae prima, & dio trepidantes erige eantu . Vix haee, eum laeva intonuit de parte eoru seu SAEther, & nubes inter lux et ara refulsit. Mox Dea terribilis visa est de stendere , dextra Inventum deferre novum, cava tympana, laeva Tornatas sublustri ebeno perstringere virgas. Hi ne ubi suprema Virgo superastitit arce , Confestim nitidis nova virgis tympana coepit Sollieitare modis bellaeibus . ilicet ardor Est ingens animis divino murmure sactus . R equo sua jam sponte ruunt in praelia: & aeri Obsistunt virtute, hostemque e moenibus arcent.