장음표시 사용
12쪽
Octauiano v baldino merchatelli domino:illustri limo ducis Vrbini Germano dignissirno:doctorum uiro3 Patrono. S.P. . velle Octauiarie princeps illustris: & doctorum uir o3 psidiu ac decus: ut de uiuo Mario philelpho poli ' q mortuo ornando: nunc m hi conterio esset.Iucundi' enim eam non dica feruentius suscipere. Sed quonia tuetiatura:siue fato ita secti actu est:ut prius u nos ex hac uita decederetmo putaui comittendu esse: ut ei quoi mortuo meu offici si deesser. Et quide3 per deum imortale quid est quod defunctis maius ipendere possin sucis uitam per gloria propagare:imortaleste quodam odo eos reddere. Solent aute pia rid sic defuncto': gloriae studere:ut marmoreis monumetis:aeneisue signis positis:eoru titulos di spectandos Sc legendos posteris reliquat . UcFhac in re Marius superstitu amicordi ope non indiger. Satis erat, magna m irumcta ipse uiues sibi posuit:fatis magnas statuas erexit:quae nulla unquauetustas: nulla uioletia: nulla denice duro robore innata caprificus desiicier
nas rei publicae romanoru armatus:tantum noster romanae linguae contutulit togatus In hoc tantumodo locus officio mihi relictus est: ' cu Ps monumeri sui quasi angulus qda: tenebris resus sit:& ueluti sub opaca:um,hra ita costitutus:ut minime uel spectari uel legipossit: circi fusas tenebras pella & obubrantes ramos penitus abscida monumentussi Marii tam sub luce constituarat non minus operosis 3 appareatasia suo artifice costructu sit. Epistolaris.n .inter caetera pclara opera byrius cd cerat: in quo no solu3. Epistolarii genera octaginta numerauit:sed singulotu formulas di locosysecutus est: nee id quide simpliciter: sed tripliciter pro numero tria dicendi figurarum:ordine compleuit: opus prosecto iuuen:bus , mediocriter doetis uriliis muriande non minus latinitate N elegantia exhaurire.s exercitationis latissima fruste uberrimu* fructum cossequi possint:doctis uero su ruru u grati stimu: et pote quod multo labore: ii quocun* genere dicenda fuerit:possit eos releuare.Opus tarpen ipsum non ediderat. aut si editum dici potest:uni mihi tantu cul dicauerat: oc Archetypum nullo sibi retento exemplo aut aliis comunicato tradiderat:editu fuerat.Decreuerat illa omnibus aperire:ur quantu laudis di gloriae inde proscisci potest i Mario non intercipeta tutare monumentu illud ex pluribus constans pubus:i hac quo in parte ut in caeteris nulla caligie obscuraretur: Debeo sibi hoc ex pietater multi a me amauit multu me litteris di Eapientia ornare studuit:Eius benclicio hac Pticula uiuacis anime s sortitus su in habeo.Ingratus di impius cen
13쪽
sendus essemisi ego qui suo teneri non intereui nuc licet logo post i ore
cu possu; quasi popa instaurata: ad eu orna diu mea semulos pie no afferre fi no di mea thura incedere odores miscere fi eius seretru hoc nobili Irin , pni quasi alio spolio non accumularem . Caetersi quo plenius huic laudi ditioriae marii consulerem an hac regia Parisioru ciuitate i qua iam benivnu nudlon: efa fui.epistolariu ipsum iptimendu dare statueram: ut in loco totius orbis eminentiori inter tot achademias inter tot sapietissimos re diumementis uiros:ab Oibus marius et iunctus re coleres: oc admetraretur. lom:qua orbis plaga ad cius nome talebradu et italli comendandum potui eligere aptiore. Verum huic pietati meae uua res obitabat: P ea lege ab ipso opus mihi tradi metraul: ut in alterius manus non perueniret: idqipse tuis in libri inscriptioe testatus est monumentis.Nec qile a me id ea me te factu est ca am bitione ducerer:aut quia si omnes ide icirci quod ego me minus scire putare. Sed F rofecto quia illi mario tribucba: tantat me uoluptate eius elegantia a taeerat: ut non uidercr satis meo facere desiderio nisi ab eo quodpla singulare dc quasi meu Ppriu pigri' habere:quod noctu dium uersando ueluti quanda estis imagine conte piarer. Quo fit ut si nuncii bruimprimi iubea verear ne ab Oibus inconstantiae accuser: uel quia ias uelim quod modo noluerim: uel tanu Marii contemplatione post eius mor tem continuo omiserim. Alius praeterea scrupulus ea in re male me haberecta forte cuipia callido rerum: aestimatori possit id operis non dignum Mallo uideri:quia dixerit non eande; u extera Mariana opera claris principibus dicata elegantia redolere. Contra uero si in sententia manea re unicus libri possessor sim illud timea ne impius i udicre: quia marii gloriae de imortalitati defuerim. Deinde ne multis inuidi si e uidear:quia ad multo 3 utilitate in lucerdire libru no permiserim: uel eo maxime quo sicuti caeteris doctis uiris ita di mario oes existimant illud scientiae munus a deo collatu non tali sibi re paucis amicis:sed toti huano generi Psuturu fuissse cocessum:ob q re si eos hoc caelesti munere private i usta de me oes haberent quaerelaa: ita cum ueluti in mari a diuersis statibus agiterranceessum hocne an illud eligam.aut iugiam: Decipimurin .specie recti re in uitium ducit culpae fuga. si caret arte. Te igitur Octauiane princeps clarissime in tanto fluctu tan meum numen inuocandu duxi. usi consilium pernecessariu mihi existi, maui.Nec ab re praeter caeteros te unii cosulere uolui. prini v q, in diiudici. dis rebus: consiliisq; diligendis: natura re doctrica caeteros quotquot noui ita antecellis.ut no solii ex agro Piceno dc flaminia quasi prouiciarum aibceps colonus es: sed ex toto latio.cu i omni genere uirtutu tum i hoc quod ex litteris plicitae a te pricipe laudatissimo maxime desideret laudari. Det, inde et, utrici nostrum singularis amicus eras ut nullius magi tua lute , litantos inter nos componerection dicam lites aut turbas sed ammt mc : is.
14쪽
Mar o siqde ita deditus eras di ille tibi. ut plus lim idiu animae inae es pu
an citiae in eo amado excedebas cri eius scripta tan a l: bros subit in ob exili in)ares.oni reo maximis muneribus eu ornabas i M. n. aciebas ei esse comune cu multis quisndoibu ademesura qua mario incilieris no oes cs Mario leode theatri pradu apd te sedebet:necnscaliter methipsis asium est utecta eius spitho amicitict uellea ducerescui in uita fueras ro diliges obseruator me uero i m qiu amaueris non uulgaribu Sum P ostedilis argumetis. militi. n. officii penus plermisistit illo no fueris lmi benesicctissim'.quoties mihi collibuisserae adire(qerpaucorrum erat)sine cubi Cularii officioriit id posscns effeceras. Ad penetralia no solu domus ted et pectoristisi meu lepissime admittebas nec adiensi saepenuero puta: m ut q caeteris secreta ssent mihi libere comitteres. Tatiavi apud te di tuos sin illos auctoritate di stia ualui ut ad osticioiit cum ulu nulla possit fieri accessa o. ne Rid mihi mea uirtute cdtigit:autupiam cae x mepfecta: Sed inatu' bnficetia comitudo te admonuit:q talis est:iat nemine piermittas cuipstes. Agetes Octauiane nume meu militi uocatus apollo D illa singula is sapietia tuaequa oes uincis: p ea amicitia quae tibi cs Mario olim fuit: qua nS decet ut frustra tibi comemoreuerim: p eam f dem & ob flseria antiam qua te unice colo Sc ueneror:ec quam tuo mutuo ac miro prosequeris amore ac beus nitate.Iam tuas hic iterpone parteSriam tuam Pro ,
fer sententiam: Neutri nostru et si procliuior: Aed te tu quo te merua animi iudicium impulcrit ad herebis. Ego.n. ad uitam uis partem tuo iudicio Sauciqnia tec'nfirmatus fueros liam qcelerrime factocdprobaborcum abalisterius crimine(sa quod eram persuasus sim de te eadem tua sententia:eadebo rabellar m e ab talia tum iri. ale. Parisii tertio caledas Maii. Mcccclxxxj. Octavianus ti baldinus fratri Ludovico.Mondc llo doctori theologo. S. P. D. Amabam te antea s udo uice n o scite: tuca tua me ductu indole node cepisti:ypterea ia te mihi familiare serer habere uolui iu qa postumihi saviis familiaris factus estin dies uidebam no mediocrcs uirtutes i te nasci adolesccxx pse as scri :cti m neq; laboribus p ceres neni studia remitteres ut 'taeni principibus: rauibus in negociis diensi te ui3 pstares. Nunc uero ob pietate tuo quae & ipsa in senis di i amicia comunis est: sta in amore tui: accesus supa: utue ae orna 'o qiu possim cogite:ne frustra apud me:qd semiiudura mu'egregia ulmiteqsp ta fuerit usus. Quid enim te officiosusti ure amicina inter uiuos sit tu et a functis ea no separas:& cutis unobis be, pari ara ut aliqto maiora beneficia reddere soleamusrtu pro re met docrvcceptae imortalitate reddere copatas:nec id qpecs mediocribus lastarib curasrqnude ex intimis Galliav ptibus ad aersus is picend optet ea re nuncios ad me miseris. Cu in i ambiguis reb'amicos consiliu siue iu
15쪽
iliciis expotas: Iadpositim tua Volaudare sapietia. Ne nro aliter diu tipses fecisset. uano. n. ita elato & Plus esse cupis ut tuo exemplo alios quos ad gratitudine excitare possis:in dubitas uri lacrud sole tau ca ire e pia Mele conuitas cia yxime uirtute sepe uitis consistat. Et qde ca ut scri Dis meurudiciu expostulas: nullo hic te pacto fluo uarermitta:ud. in me ludice obsiterit quominus pie Marius aeternitate adipiscas:c u & tibi insignis pictaetis laus inde coparada sinoptimia hoc ces eo ex quo utriuse nomini costi, litur:oibus ueros in collatiae te criminarent hoc resposum esse uel m in Ptinacia nomenco statiae mutari cuus perstiterit tibi cosilii mutationem rosuaserit. Fssct ne aliqs sapies nisi ad tepora & ad hominum utilitatcs sua coasilia accomodaret: Ndne deus ipse menses dies& mcmenta uaria uita ut ad Oros sus e fines cognouit. No et id me moueret: quod de callido retit aestimatore libri elegantia ad me scribis: No.n latet uiros sapietes unius priuati hominis usui opus dicandum & quasi intra domesticos parietes reponendurnon istia cura elaborari decere:qta solet quod uniuersitati hominudi quasi in arce mineruefulsit locandu . v tri a M. operi sua praecipua laus est:qtila dipnitate eo j q accidunt servat. hoc at iudiciu meum no parsi ex oeta uiant. A uposti iudicio co firma f.cuius Auctoritate non parui mometi esse duco. Malus r. naperator iustissimus virgilii aeneidum seruata esse uigni perirer quis no dubiis uerbIs i ultimis tabulis madasset Marso flamis ea aboleri No. n. censebat inter caetera cuium praeclari uiri cu suo auctore opus debere extingus.curabis igit Ludo ulce mondelle uel solu Ipter hoe iesum omnis amore dignissime ut anto cocepisti (nec te ulla avertat suspicio Marsum nostru in occidere se i ista parisioru urbe quasi orbis terrarus arce illustrare. Ego uero hic apud nos ei de no dcero. dignus enim est uetuiuat qdiu uixerit horn ines:qDos3 utilitati & usui multa coparauit et Graui et censura cestndi nos essemus: si tanta P es messe coparata eius fructu admitteremus:& posteris nostris trahittendu minime laboraremus. Vale urbi. ni.tertio Nonas Iulli. Mcccclxxxi.i cupis m paucis uersari:& milia uidere.
oc lege: quod Marius utile prompsit opust uberius sacro ni I dicas fonte philelphi. Et nihil utilius hoc opere esse putes. Nam in is rhetorica breuiter precepit in arte
Precipia .exera plis muniit inde dativis. Omne genus scriptituarius quo nititur usus. Adiunxit solers hinc Mariana manu S.
Tum genus in ternas partiuit quodque figuras. Insimus est: mmius:altiloquusque nrodus.
16쪽
Argumenta viri poterunt hinc sumere doctu
At iuuenis totum uindicetuu librum.
Omnia debemus mario pro munere tanto. Multum mondello:quo duce uiuit opu - --τ-
Ordo contentorum in hoc utilissimo opere primo epistola cosultatiua de opere imprimendo cum eius responsiua praemittitur.' Sccundo ponitur epistola prohemialis iplius auctoris. Tertio dantur praecepta artis rhetoricae pro occurrentis teporis oppor tinnitate.de orationibus ocepistolis componendis ecdictandis. Quarto descributur tituli cum epithetis couenietibus omnibus Sc linegulis hominum dignitatibus di conditionibusta sumo pontifice Impera tore Regibusus p ad agricolas N alios artifices. Quinto:quo niam I ullius re alii de epistolis scribentes dicunt epiliolarum multa esse genera:nec tamen declararui quae aut quot essent illa hiatra.ldeo ut omnibus ad epistolas facilior pareat accessus:hic declaratur epb stolarum scribendarum octoginta esse genera. 5 quae sunt illa. Sexto unxiquod genus exe plificat tribus epistolis dsfferetibus:familiari semiliarissimaidi graui.& uniculi generi ypria accomodat simonima. His autem titulis hae intuentur epistolae. Commendaticia Consolatoria pro funere. Consolatoria pro re perdita Consolatoria pro exul Gratulatoria. Inuitatoria ad amicitiam. Supplicatoria. Suasoria. Dissuasoria. Donaestica de proprio statu: C' amotiua ad pacem. Commotiua ad bellum. Postulativa rei certae. Communis amicitiae causa, iocos de se. Iorasa de alio. Seria de se. Seria de alio. Imperatoria. Minatoria turpis Iaxudatoria.
17쪽
viaeperatoria: Paternalis ad filium. Maternalis ad filium.. Filialis ad patrem dc matrei deruilis ad dominum. Clientalis ad patronum. Disciplinalis ad magistrum. Doctrinalis ad distipulum: Munificatis. iurisditialis. Regratiatoria: Commissionalis: Testimonialis.
Consultatiuar Accusativa publici criminis. Obiectiva generis uel uitae,
Amatoria honesta. Rei nove Nunciatiuae Publicae fide praecativa. Historiae narrativa Fabulae expositiva. Exemplificativa.
Belli edictiva. Pacis procla m attua. Foederis ire significatium Triu inphi expositiva. Inhibitiva, Legis enuncialiua.
18쪽
Publieae sidii expressiua. Familiaritatis institutiva. Consularis dignitatis. Medicinalis: Legatis. Poetatis. Philosophalis.
Mathematicalis, Omnium artium.
Militaris cum adhibenda fide. Ad conciliandam gratiam. A d reconciliandam gratiam. Ad se laudandum. A d se exporgandum. Ad reddendum se notum apud ignotos.
Mei caloria.laritat ua in aliquem. Inuit,toria aed communem laetitiam. Moralis uoluptatum damnativa.
19쪽
reati ad religiosissimu patrem sapiente heologu Ludpularc Mondellum mediolanesciri ex seraphico minoru ordine praeiacio i uouu epistolarius . Ecreueram iandudu aliquid aedere: quod epistolari succustreret officio. uideba3 enim pleros uiros etiam doetes pa/d in hac in re teporis cosumpsisse:perinde nostrae coduxis se tepestati: ac si nihil elucubrassenti Nam ubi Cicero iquiti epistolarsi multa sunt genera:qvi sunt adeo curiosit qui no stris hyminibus:quotraut quae sunt ea genera declararint. ot asit hae expressione in omni re funditus cognosceda sit opus. Gradici pariter & latini docuerunt qui cu artem benedicendi fuere descripturi tageneribus causaru initium quaesiueruntiui intelligeretur prius de materiau de tarnia:prius de quo dicendu esset:quam quomo dici conueniret. Nin enim homines esse costensrustrabonu malu ue dicimus esse. At mihi deuoluntati nonnunqhac in re plurima:&diligentius:tum apud libanu pelam epistolandi osciosissimu:tu apud alios utriusiue linguae peritissimosiquitati sunt 'octoginta epistolaru scribendarum inueta genera ut nihil iaad epistolandu sit reliquu:quod hic numerus non coplectatur.Nam dc publica cotinet: dc priuata:ec quae toga: quae 3 bello transiguntur oc quae qu
modo foris ac domi:cu amico aut hoste:lite cocordia.amor odio .re.uere
ho atteptantundicuntur ati fiunt in totide haec redegi tirulos. dc ut ad epistolandum paratior sit accessus:stiloru differetes nactus sum Pgressus:sub quibus nunc familiarem pro mediocri stilo:nunc familiarissimam pro im mo:nunc titulus quis p grauem pro stilo altiore prae se feret exempli gratia:Dum haec meditam utaopportune tu nobis occurris Ludovice Modes
se uir humanissi me:clarissime in theologe:rogab hoc opus tibi dedice sed
ea quidem lege ut in alteriurum non perueniat manus. Aperis enim tuam mihi mentem ut copias tam assidue in eo percurrendo uerseri codice :ut que imiteris in epistolado delevisse uidearis.Quod exorasset uix ab me quisqet v sampetras:ut si qn publice communi uolucro multorum necessimeteonducere:aliud alias efficiam eisdem titulis opus:nequeunt enim Mario in eisdem Reneribus uel inuentiones deesse:uel uerba nunc librum huc Otulo dem.Eum ut solus assequaris liberius P teneas:ac magis habeas famiatiarem:propriis exscripst mi busto: ne ullum uel me penes: uel alium opera mea lar fioneni fit exemplar prototypum hoc uulcil hactenus uolume tibi derignaui. tir tradidi Adhibebis ei tam maiore ergo fidem quato maiore i hoc ededo:CTa te sui caritate P ea q uisus es at no uulgarib' argumetistesse i me beniuoletia.'ilod si qd interlegere percures:nd omulno ex cultu industriatelaboratu ingenio.ascribes temporis breuitati:qea
20쪽
cetsi Frciter ac dragilita charthas lassores coegisti ista dies uiginti P stragemqb 'ecno nihil audiebas: Si aliis et negotiis domi foriscue uos oportebat uacare.Possunt& discosus iteruenisse calami quos errores aliqn iter uine cdu corrigemus ut aut ad epi stola tu ed modius & magis aeceda ue Uda artis rhetorices precepta descripsimus cai excplis prius Q ad cpiuoladii titulos descederirnus.nec omnia qde. Aristotclis Ciceronis, monumeta secutus hic sum: ed a dutaxat:quisa mihi i ius usum necessaria: aliud e enim Verere.aliud huius aetatis oratore se uelle. Aliud in foro inter causarustretatus: Aliudicociliis pontificu:coronatu auditoFuersari. Reliquc est: ut si qd me tibi plus csse usui ducis aliidue me putes:aeque uti possetac te iPso: si satis e me in semp ames semp memineris:id obsecundasse tibi qd nemo alius:sine summa difficultare cosecutus cet. Uale.ex Vrbino sexto idi .is Februarii.per Millesimo quadringentesiimo septuagerimo septimo. Precepta artis Rhetorices & prio de exordio cu beniuoletia ab auditorib't tali exordio siue P orenesiue p epistola tria opus est cosideras. Primu planae qualitat:apud qua agis. Securio re de qua agis.Tertio laud qua auditor desectas. cui alitas personae cosistit circa di , enitate:uel locu magistratus:iquo situs ut is apud que agit:qa aliter capta tur beniuolentia a potis ce u a praetore: Et circa hoc duo debet seruari.Primu iculus. Secudo copia ominatio.Titulus eui papa appelles Sanctissimus Beatissimus clemetissimus Sapientissimus. Imperator uero iuictissismiis. Dientissimus. princeps optimus ecc.ut de singulis infra de rone titulora dices.Cognominatio est:ut rapa dicas:bene meritis.Christi uice pereavnicu christianae fidei asylum Maximus diuini defensor nominis ecclesiae nostrae tutor at Ptector.Imperator aut cognomines caestar semper augustus. Remetu romanae gloriae dic.desbus insta dices.Res de qua agis tripliciter cosiderada e primo qn e honesta. Secudo cu e tu pis. I crtio qn enhonestar&uides turpis.uel co sit turpis:uides honesta.ptimo qn est honeona: iris est coformare re cu psona:di cedo:no esse Plixu sermone habedurea in re quae sit honestissima :oc auditoris naturae. unice colarmis. Si uero est turpifico fideret si qua habet parte honestius.& tunc illa cst tractanda.Si nullam habet honestatis partemarguae ab aliqua cosequenti misericordia ue 'gratia. Si turpis est: di uidetur honesta:Pro se orator istare debet:circa id quod uidesepro aduersario uero declarari liter esseruuideas. Laus aurem qua delectas auditor:itelligi debet ex eius uita di moribus:inoecile intractariine uideatur assentatio.
Exemplum talis sermonia. Cio te praetor magnifice adeo iustu esserui nihil uel audias et uel a dis mittas:qd no sit oi ex parte digno uiro bono. Attuli ad te istis remaeus simaequae cu per se intelligefinullis aduersarii ad tectis inquaeis