Pax augusta oratione celebrata in illustri academia Argentinensi à Johanne Alberto Portnero

31쪽

urbem tantum, aut illius statum tueretur, sed quae universam maximi Imperii corpus muniret securitate, includeret limitibus, illustra re opulentia, quae ob amplitudinem ambitus, regimen partium, disipolitionem membrorum Aucus TA, id est, sacra, aeternaque merit , haberetur. Cuius appellationis honore giatia Autori cessit, qui illud nomen eo transt iterat.

Postquam enim ocii dulcedine bonisque deliniti,5 forma modestiaque Principatus capti aestimare statussili coni moda paulatim coeperant, omnia obsequio 4blertiae inventa, ingeni 1 cultus vocabula in Principem congessere. In quibus AususTr illud eminebat, sacrum vere nomen, neque ulli ante ipsim alii delatum, cum in libertate tituli eiusmodi inter pignora

fortunae publicae condantur, quae communicare singulis in tutum. Singulare enim hoc&venerabile elogium est , ac proinde gentium

arcanis meriti, annumerandum. Ut enim tota

Maiestatis, quae imperioru forma est, vis atque dignitas in sanistitate eius ac auspicio consistit, ita signa eius atque si bola magna reverentia

tractandassent. Sed in novi status instauratione necessiarium omnino videbatur fundamenta

eius ac initia divinitatis quada effigie illustrari, cuius longe sipra pompa dc externi schematis

32쪽

splendorem usus est, quod ornamentu antehac Imperii firmamentum postmodum & robur est. Nec improvide illius vocabuli significa tio in praecipuum Augustae imperii si iecimen,

PAGE M scilicet TERRA MARI PARTAM, M pellatione commoda translata est. Cuius prima tunc S ante omnes cura, S ex ea Reipublicae. Quae nisi ad condendas leges, conservandam disciplinam,ordinandos cives,securitate quapiam focio fruatur, rarb domi tuta,ci adversus exteros munita est. Ut enim civi ras non armata tantum sit adversus hostes, sed

praeclaris quoque artibus ac studiis ita struina, id est , ut perfecta prorsus, ut beata sit ac felix, distincta belli tempora acPacis habeat oportet. Nam si bellicosa semper desin armis agat, nunquam tota coalescet, nunquam legibusvi salutaribus praeceptis imbuetur pacis tantum studiis instituta,neque fines obtinebit alienos,nec

tenebit suos Romae autem, ut in nondum robusto corpore multa adlauc vulnera latebant, quae tegenda, ne paterent, mitiganda, ne dolerent, pers manda erant, e recrudescerent.

Multum illis odii invidiaeque,ut mos vulgi fert, in imperantem qui quantumvis bonus, &humanitate, gratia, munificentia provocans om-cia aut reddens, lividis maledicorum linguis

33쪽

petebatur. Ne de casibus belli fortunaque nullo

commemorem , quae , ut semper ancipiti in

loco, ita aliouando S tum quidem maxime periculosa est, cum, quod fieri in castris,d ubi

manu Omnia geruntur, amat, quae providen antequam eveniant, vix possunt, postquam evenere, difficilinae curantur. Ne de existinia

tione Principis dicam, catus prima illi illicitu do, bellis, ubi dubia rs est, ac eventu in

certi, maxime periclitatur. Urbs ipsa, Provin ciaeque ceterae continuis armorum malis con

sectae placidum imperium ab unius modera tione expectabant, abolitis quae tributi aut it pendiorum nomine exigi aut offerri blita is,

bello gravius tolerabantur. Hinc Au Gus Tuspacis ipse appetens, civilia desideria expletu rus nania ad PACEM comparare. Vim exteranam removere limitibus, terrere praesidiis, at cere munimentis. Prohibere motus peregrinos&speculari, arma cavere, nec pavere, a quirere aliena , occultare propria, sectos fide non potentia metiri, cauis magis aequitate quam specie niti, Romanae exemplum P Cascommendare orbi communicare. Terminos Imperii servare magis quam extender qui mole sua aucti aegre jam tenentur, quos si longilis proferas, disibives aut rumpes Magnum nimir

34쪽

nimiru potentiae in modo eius firmamentum.&, uti flumen intra ripas conclusium profundiore alveo fluit,&ingentium navigiorum si pecapax eit, divisum late brachiis, ter campos varie dimisum in paludes plerunq; degenerat, tagnantes ac inutiles lacus ita magnae opes sparsae ut plurimu δ interiecta medii alicuius ina perii ad defensionem sit tutelam imbelles,

exiguae haut ardvires, quia unitae sunt, forti

1 es labentur. Interim Augustus consiliis e terna frangere astu aut differre, fidem perurbnam caute amicitiam honeste habere obsides,1ti robur pactionum,exteroruRegum sobolem obstrinoendae venerationi retinere Famam

siti per ignota, vim per proxima, amorem apud Omnes circuferre, si pius terrorem hosti quam potentiam opponere, bella non nisi necessaria, praelia non nisi opportuna, victorias non nisi

loriosas approbare munire interna,conciliare vicina retinere ambigua placare turbata,inter artesiacis crat. Qia pertinebat cumprimis, ut miles octo lascivire suetus, non amare tan- tuin quietem, sed&colere inciperet, ut cives, clos, provinciales, non manum agi promtos, quam ingenio exercitatos, subactos usi,

compositos lisciplina in necessitates belli

35쪽

Princeps passim reservaret. Hinc nota largitio nibus inescare castrenses animos non parcin' nia offendere, inter munificuri LDucem S de verum Imperatorem medium se gerere, dinnis non redimere ecuritatem , sed obligri fidem. Stipendia sine onere civium, uine injuria praeber aerarium militare certo potius ordine, quam magnitudine eetigalium au re, quod, si parcus dispensator Z fidelis pra stor accedit, mediocresmagnas saepe opes usu supena aut aequat Huc provinciarum re men inprimis spectat, in quo non tam Civiuna ingenia&mores, quam provincialium nil mlem observabat, quae in tanta ditionum amphitudine, nec eadem est semper, neque ab iis, iregi potest 'Aegi plus mobilis animo, facis

in res novas, magno alicui elato viro minus ulto committi videbatur, qui nationem sponte in turbas proclivem , horreum Roma irae Urbis populi favQre subnixus occupare post El. Ceterae imperii partes ita distributae, ut potentiores ipse tueretur, specie levandi oneribus Senatus,sed revera connrmandae dominationi, imbelles autem obnoxias populo regenaeis permitteret. Praefecturas quoque mira arte ita ordinavit, utvi a se omnes dependerent, neque

populo exactionibus aut quaestu graves essent. Cui

36쪽

Cuius instituti usum , damnum illud in erina ania acceptum compiobavit, quod socordia praefecti avaritiaque contraetum aribus legionibus Rempublicam S pollessione Germaniae Imperium privavit. Id autem altius consilium, quod praecipuis bellorum non Duces e Republica petitos, sed a domo tuaaptos provide praefecit, ut tomen ac fortunam regnatricis domus novis tibinde radiis dispergeret, mili tem sibi fidum heredibus quoque obligaretine illius sobolem&sanguinem negligeret, cuius anaxima virtute ampli illinis beneficiis oria. tu esset. Hinc militiae laboribus teneros adolescentes additis sit specie obsequii rectoribus formare ac instituere , hinc exemplo suo piaeceptis juvenes ad ornamenta pacis S bellorum munimenta perducere concitare qui quid autem arduum magnae curae aut mercedis esset, in filios transferre, sic Agri pana generum , sic Drusum ac Tiberium privignos maximis bellorum imposuit ac extulit, ne quis alius a virtute, gratia aut opibus instructus militum studia sibi acquireret, docontra Principis molitiones compararet. Sed vitare bellum aut arcere prima cura principi, proxima curate Pacem. Quae ut talis esset 'quis sitibus jam indi sebat Harum aliquae adversus subditos pro mape-

37쪽

imperante, quaedam subditorum causa repta 'tae, nec magis imperio Principis, quam Civium disciplinae consultum. Necessaria civitati quies, ut continuis civilium discordiarum procellis fatigata resi iraret. Huc consilia sita lentiuna, spes pugnantium , vota miserorum diu irrita

aut turbata ferebantur. Tentatum diu, an restitui libertas, an peream Ordinum concordia reduci possit, sed privati moris corruptela, jublici infamia vires civium fractae bellis aut diviso &cunctis singuli potentiores viam hanc

praecluserant. Unius esse debuit, efficere, quod omnes cogitabant, erigere jacentia, larid sperata, fovere aegra, confirmare dubia, munire invalida. Unus autem ille talis esse ac tantus oportebat, qui nec adversis cederet, nec secundis salveretur, qui&finiendis gloriose bellis, d salubriter condendae paci omnibus ingenii civilisci imperatoriae virtutis copiis ac pri sidiis sussiceret. Augusti, quillaec tanta gessit, qui sic' ixit, ut vistoriam pax sequeretur pensaret, animum si recte inspicias , plusquam huma- 'hum dixeris, si vigorem talia patrandi, cito- mensessiccessus pauid minusquam divinum. Tant,magis, quanto plura his conatibus Obstabant, domi popularium ingenia, nulliusque cladis magnitudine obliteratae partes, in eas

amor,

38쪽

or, ris metus exterorum, de provinciarum motus, qui ex Urbis habitu statuque variabant. Ut perficere autem tanta posset, quanta destinarat, summus esse rerum arbiter& lus voluit, tu ex plurium decretis tardis sepe aut diisensu dubiis egregii conatus rarbadmodum procedant. Verum ne offenderet amicos libertatis nimia, civem supergressa autoritas, artibus adversum palam iniquos, at, si fallerens ur, pallentes iraudis aut ignaros provide grassandiratus est. Nam multa simulanda erant ut honeste vitarentur,in dissimulanda longe plura,ut obtinerentur.Ne proinde spernere,Veterem Rempublicam aut abolere crederetur, omnia antiquae potestatis nomina retinuit usurpavit, neque nova aut abusu invisa, quan-Quana multo cum honore crebro deferrentur,

ni cepit. Quis autem censeretur parum ad rem facere, rebatur, magis quantus ipse esset, quantum posset Thulos enim sic inania a seculi opinione & otio ru sententiis fingi s piusquam nasci, at potentiam interiorem, Maiestatem principatus, sacra regni&arcana non in

vulgus mitti, sed in aulis penes Principem

ministrorupotiores,nec fide minus,quam pericia probatos custodiri speciosa populo visenda dari, qui imagines rerum ante ipsas habet,

earumi

39쪽

eatum aspecta a consilerationestiae ser xu utar, callide avertitur.Consulatus repertum libertati nomen instauranda dominationi sumebatur,

Tribunicia potestas obstringendae plebi de suis

nactartibus in servitutem pertrahendae peteba- tu . Sic munitus Caesar cetera senatui reliquit,

quem post pleraoue ablata aut erepta omnibus cessurum praevidebat Qua Occatione anpellationem Principis acri Pop. R. libertate uinatam impigre ascivit, tali supra ceteros praerogativa, ut qui primas in Republica occupasset partes, nec secundas aliis, nec ulli suas invideret. Hinc mox sacra illud de quo ante dixi, inviolabile Au GusTI nomen , quod divinitatis quandam effigie in ipsum derivaret, admisi. Jam potentiae iecurus ipse civitati consulendu duxit, quae non minus opibus exta austa, quam infecta pra vis studiis squallebat. Huius ordines in prinais domo disciplinam emendavit, certus, quales sint, qui eminent in civitate , tales alios esse, alios paulatim fieri, di exempla saepe legibus validiora. Hactenus per factiones aut ambitum multi indigni in senatum assumpti, quos relinquere illic nefas, removere anceps videbatur. ipse ausus strenue dc fortiter executus est, non ignarus multa ideb timeri,quia non tentantur, si tentaveris contemni. Multi putem palam ad

40쪽

vei sabantur, aut clam obtrectabant. Illos ima

gnanimitate stiperabat, hos securitate quadam judicii cincuria transinisti, ignostere verbis non offendi litus, insidiarum ultor, si apertae&conatu manifesto, nec in poenis irrogandis dolorem magis situm quam indignitatem si eleris ulciscebatur Maiestati quo i sedulb prospexit, ne in illam turbulentis omnia licerent.

Facta tamen duntaxat arguebantur, dista impune erant. Certum enim est, non tam aboleri

rigidis cognitionibus malevolos,quam ali,non tam premi, qu am accendi, si puniatur,acrius renasci. Adimit nimirum obstinatis animis cmram sui lubido obtrectandi, quae morosius coercita, procacius erumpit. Leges dedit, ortibus Pace trincipe viveretur, Jura promulgavit, quorum ipse nexu solveretur, san Otionem reperit,per quam illi omnia in omnes,&in ipsum nenii 14i vel minimu liceret. Justitiae patronum se offerre, moderari iura S intendere, solvere legunodos aut interpretari. Nam praecipuum hoc Principum est munus,qui Justitiae fruendae causa praesunt deguntur. Patres comitate praecipuis honoribus plebe donis, quibus tem .pestivis potiusquamsumptuosis usus est,aulam continentia suoque maxime exemplo suaviter delinire, laigiter Ieplere, constanter moderari,