Petri Bembi, patricii Veneti quaecunque vsquam prodierunt Opera in vnum corpus collecta, & nunc demum ab C. Augustino Curione, cum optimis exemplaribus collata, & diligentissimè castigata, quorum catalogum versa pagina indicabit. His accesserunt hac

631쪽

sVI DE GUIDO VBALDO ET pepugnae speciem cum aequalibus ibipueris,cumq fuismilitibus exercuit: tiam Cr cataphracto equiti concurre bat,er magnis itineribus aliquo in armis,quo bellum gereret, contendebat. In tentorijs ratem, ves etiam sub diopemoctare, vim frigorum atq; Demis perpeti, castris Io cum capere, eadem vallo cingere, e quibus modo hostis propulsare modo quae ipse adoriretur,exercitu instru

re, singula donis imperatoris oscia obire ipse quoquo

modo poterat, puer quidem ais tener voluit, quasti tui pe set imperatoris silium, quacunque aetate esset, non esse imperatorem. Itaque Proceres duas illas maximus restinus imus artes, rei militaris atque literarum, nos lis Dux,quam in ipsis prope cunis,quasi binas nutrices ada marit, complexus sit, tenuerit, iam videtis. Ego enim sic exi hino,cum dignitatem,tum utilitatem,quantae esse in xime nullis alijs ex rebus possunt, duabus his artibus diascipliniues contuneri:num in altera pacis En quietis fundamenta infunt omnia, in altera ornamenta: illa ut regno, ut patria, ut laribus, ut liberis, ut amicis, ut denique rebus caeteris omnibus, quibus oblectamur er iuvamur nobis perstui licea perlicitur .hac, ut ijs bene Cr cum dignitate perstuamur,comparatur. Nam annis quidem vim repellere,vicisti iniurius,inimicos profligare, socios

cosq; defender tueri Des,propagare impertu sane polysmus quibus ex rebus quam magnae saepe utilitates,quan is glorie monumenta pariantur,quis e t qui non sentiare Literarum autem praesidio leges codimus,lura conscribimus morum praecepta tradimus,oratorem componimus,qui ciuium animos impellat quo lubet, reuocet unde vult luminarim diuinarariis rerum scientiam acquirimus: quae homines

632쪽

ELISABETHA URB. DUCmines multis ante nos sicculis nati fieri π gesseris quo

modo vixerint,scimus nostras vero aut nosti ora res prae

clare gestis obliuioni eripimus , posteris cognoscendas colabrandus mundam s: quibus quidem osticiorum gen ribus quid promo vel prode' magis hominum uitae, vel plus alterre splendoris potests Haec ille igitur non tam quidem meis aut aliorum monitis, quam pers sivel potius diuinitus sentiens, ita hisce artibus fest puerum tradidit, quemadmodum audivistis:ita vero adolescentem atq; iuuenem, ut mox a dictis dicerem virum,nam eam aetatem Glii attigit sed eius aut nullos stuctus, aut omnino tenues modicos s percepit, fatorum credo iniuria, si is dicere, ne foecundam nos atq; proprium eum nostrum elicitatem haberemus. De re igitur militari prius: cuius illud mihi

in primis occurrit mirum,quod tamen ei plane puero cointigit. Nam cim decem esset annos natus eo tempore,quo estputer eius ridericus Dux mortuus, eo de se iam tu mspem excitauerat, ita hominum animos fui expectatione impleuerat, ut ij quorum erat tam pater maximorum exercituum imperator Neapolitanorum Re Mediomne illum Dux, orentino q Restab. eosdem ictos tam amplos exercituue,tam magna imperia,tam in merus co pias ei puero tuendis regenda sq; transmitterent, rerum

suarum summam ei vinxti, quam inspicere ipsam nondum poterant, odorem nascentis Cy quandam qualist grantiam se percepisse opinabantur, fidei, constanti es

committerent. Itaque ille imperator antea quam miles, ve teranim quam Orunculus, vir propemodum qua idolescens fuit. Nam qua aetate alij plerans regum puerin

cibus ludere vel plosi iussolent, noster pilum aut iv -

633쪽

's . DE GUIDO VBALDO ET Iuni pro ciebat:qua abellas illi de nutricibus auditis, blade castris tubarum fontium, armorum strepitam, equom hominamq- concursim hauriebat: qua illi ultores obsco uos ruius os atq; frontem cohortes legionesque re iaciebant usis nutui praeselabatur. Ogamobrem Vsinia 's sic adoleuit,ut nulla projecto militaris disciplinae par

tem non diligenter obieri nulla in bellica ratione atq; munere non diu ac multum exercitatus occal lucrit magna calande atq; gloria. Itas adolescos Innocetio Octauo Pont. Max. primo quidem contra Ferdinandi Neapolitanorum regis audaciam incredibili adiumento dis praesidio lustrpo ka vero innumeras Piceni urbes excitatis Actionum atque adiutis ducibus nouas res molientes coercuit, magno.bello, magnis seditionibus implicitas putauit, sciascentes alioque versas re1 lituit. Innocentio deinde mora tuo Florentinorum exercitibus vixdum iuuenistam pri

e eLopulantistimam bellico fimumq urbem Pisas, Crcum rebas omnibus ad repellcndos hostium impetus, tum Grino atque irarum scininibus instructifimam, obsidione ita prefit, ut Deorum voluntate potius, quam ullo ipso rum consilio alli virtute, imminenti erepta exitio calamia tales videretur.Marrucinorum idem mox plura oppida, Hur orum, Praecutiorum, Venorum, a fide regia quae defecerant, recuperduit,regibusq; reddidit,cum illum ipsidis Alexander Pontifex Max. quo cum ij foedus perciis scruntsuis ductandis copi' praefecissent. Num qu e cu Venetis deinceps gefit, quantum pro illla Repub. periculi adj quantum laboris, nec explicari una oratione potest, nec uno die.Quibus quidem in bellis omnibus er imper

torem itussit,ut ibi nec in clivdo constriam, nec in inmperando

634쪽

perando prudentia, nec in obeundo alacritus,nec hi exeriscendo labor, nec in coociendo iudi stiria contentio q: dce fet. Magno in a ustis rebus animo, incred bili temperantia in fecundis, summa in utriss conflantia liberalit utre sutebatur. Et vero militem, crem opus esci, sic probiit, sic omnino expers timoris fui ut in eo certe bello,quod clim

Alexandro Pont. Max. contra alteram Romanorum

ctionem gryt, ijs qui cum illo essent, aliquando ceden tibus,solus cara centenis hostibus dimicaverit potius, qua committeret, ut se quoiam terga unquam vertentem videret. In Flaminia autem finibus Ferdinando minori, qui rex posta Neapolitanorum luit,contra Caroli Gallorum regis castra cum adesset, ex tormentorum, quibus quiadem exercendis ea plurimum natio valet, pilae ferreae ex vallo hostium creberrimae issens imaeq; torquerentur. reliqui sie praestcti militesq cum retraxissent, ij vero qui circum ipsim erunt 'ipatores eius corporis pasta cadorent, hostis autem veterent, neq; esset dubium,ipse etiamsi cc illici, uniuersum suorum exercitum terga daturum, omnias iri perditum unius ipsius conuersione videretur, ipse de loco fe nunquam mouit. Itaq vel occistis reliquis, vel cedentibus,solus magno animo restitit solus inter mul tu hominum millia repertus sane est,cui mori e sici, quam timere acilius. Praetereo hoc loco prudens sciens s Proceres multa nec enim vel expeditiones eius singulus,vel betalorum omnia genera recenseo,nedum eius praeclare resustas egregiaq- facinora cucta comemorem,quae cu innumera quidem fiunt,tum fiunt omnia intra primu iuuentutis It men fune constcta. Quo tepore quemadmodum de Achille ait Homerus,quem omnium Graecorum pulcherrimum P a

635쪽

ue s DE GVIDO VBALDO ET dis formo imum dixit esse, cum sic etiam Duce nostron ostre Italorum pulchrior, nemo θeciosior habere

tar, omnes eae actiones, omnia munera quae obibat, dulci

frontis ac decoro sectu formae tanquam luminibus illusti abuntur,reddebanturq; coisectiora.Itas cum erat ista ipse per sese magna atq; grata quae tractaret, tu quia ijs candor utque hilaritas oculoru, vlistuSq forma ach cies totiusq; corporis mira quaedam dignitus maiestissaccedebat: dij boni quam ille mihi unus ex vestro coetu potius, quam ex tilbrorum turba regum qui iam essprincipum saepe est visus: sepe dignus qui a vobis cum totius orbis terrae imperio uni certe immortalitate donare

tur. Itaque i ι ipsi quos contra Irrebatur, quibusq succesebat rasci tamen ei mini nepoteruntoninime in illum duri quicquam infractille cogitare, non mehercule magis quam in ipsios Deos, a quibus quidem tametsi acerbi aliquid a cidisse interdum nobis existimamus, nono tamen ita est ratus est atque impius, ut irasci vel ulciscist illis velle in animum inducat suum, saltem cum coelum flueras usticimus.Eodem prope modo mutuis nostri Ducis faciam quis oculosq, resticiebat,nihil in illum queri poterat, omnes ei ex animo uno intuitu irae atque oli se excidebant . Quod si contingebat in quissus illest iratum os ki debit,quibus minabatur, quo in illum tandem animo eos suisse credimus, quos amabat, quos honorifice appellobat , quos laudabat, quissus agebat gratias, quibus se debere fluebatur Itus ut paucis explicem atque amplectar quod fretio cum scicntium rei militaristum virtutem, tu autoritatem,quantae quidem in viro esse,vel in bene etiam

vixsolent: mum si nono mihi νerbo re uti apud vos si

636쪽

cet,etiam a mutilitatem, nam ea quoq, res plurimum v

let uuenis vel potius adolescens nostr Dux habuit licia tutem non habui eo praestritatempore, quo esse illι in ximo Vulpotui maximes ea opim fuit. Sed libet mihi vobiseum nostram fortem Proceres lamentari libet de humanis conditionibus,des naturae legibus conqueri,duris illis quidem sepe ut sunt ad strendumist videntur, etiam in iustifimis. Nam illa ipsa nostri Ducis tum grat tum lio resis,tam excellens,iam eximia pulchritudo, illa ad bellica munera obeunda indesisse nauitas dic vis, quae virtutibus reliquis suffragatur,ests earum adiutrix omnium et tan quam administra, non multum sane diu una cum illo suorunt, non diu illi foedere inito struatos adstiterunt, vise ostendere tantummodo volui e viderentur, permanere noluis,quo magispostea nos illo etiam uiuo earum es

derio conficeremur. Laborare enim pedum doloribus uno ire atq; vigesimo aetatis anno sane coepit: qui quidem

morbuε cum aetate atq; tempore vires cir tanquam animos

assust sisset,ita demum inualuit,vi in illo nes oris et vultus Jecies proceritiss membrorum, neque strenuitas illa corporis pristina multum agno secretur, cruciatu ermacie maiestis illa eximiasmiis, agilitas, viresq; inebrorum captie atq; confictae tabesseret: ipse,cἰvi bene bi e

se gestiretur,caeterum in lecto iaceret. O inanes cogit tiones nostras ostes:o studia curus hominu tenues atq; mistras:o fallacia bona ,citos pereunti er laborum no strorum fores ante,quamstuctus parian exurescentes et caducos. Quid illo homine ad omnes bellaru rationes maius,quid unquam praeclarius,quid admirabilius extitisset,s aduersa illi valitudo maximas eas excellenicis dotes ex

637쪽

sρ8 DE GUIDO VBALDO ET Deorum immortalium dona egregia no inuidissere si is ad senectutem usque integer, quod innumeris imperatoribus contigi perueniscis Qui adolesces, qui puer tot imperia

gesseri tot bcta coscerit,ut multorum imperatorum omnes aetates aequauerit , superauerit, qualem illum tantimvirum,qualem bene praestiturum se luisse crcdi par dt,cos annos si Haesus consecisset si ad admirandum illlud ais diantium ingenium,animi magnitudinem, ,rtitudinem,multuram quoq; rerum inofensa experietia multos annos v-bcres solidosq; conquillita, consiliorumq; maturitus canaais grauis accesil et scd mihi quidem cogitat ita csse inhumanis rebus a natura comparatum videri solat, ut qκα mediocria sunt,ed ad excellentestitum atq; forma spes ne os ustione perueniant quae vero iam excellentia uni iapsa per se atq; eximia, i s ulterius progredi vi absolutifima βint,minime omnia liceat. Quamobre egregiae res,magnae,praeclarae vi untur quidem permulta multis in locis atq; urbibus . persectae vcro ex omni parte atq; fiuminae, erquibus nihil addiposse videatur, prope nune. Itas aiunt Scipionis illius Aphricani maioris filium, cu quide ad p tris militarem disciplinam,animis magnitudinem doctrianae etiam stadia literaramque multarim uberiorem elegan

tiam adiunxisset, essetq; spes illum patre praestini serent

amplioremq; futurum, corporis imbecillitate adolescentem admodum impeditum rem militarem posta exercere

non potuisse. Qui quidem in eo longe minor nostino pro- rcto Duce sitit, quod is manam friunae in ciens, qua feri re navanda corporis imbecillitas impediebat ,solertia eum indulti ias consequebatur. Bellis enim intereres vel laborans. Ius sedere in equo cum non poterat, fessa vel lectica

638쪽

. ELISABETHA URB. DV C. 399 lactica viebatur. Nunquum idi morbus mentem,nunquam rerum gemrum memoriam, qua supra omnes homines mira atque tenaci ma est Uus, nunquam rei militaris βι-entiam , nunquam autoritatem ita uis tuli quin etiam captus pedibus maximis cum imperils semper esset. Itaque Iulius Secundus Pontifex Max.homo cor omnium rcirum scientia,tam cognoscendis perpendendisq; hominib. plane mirus, clim primum rerum imperio hi potitus, uis esicopijs exercitibuss praefecit, omnis. eo in heliis vcl ipso, vel per vicarium hi usus,quoad is illum atque nos moriaens trillas moerentes in reliquit. Sed quoniam de re milit ri diximus, de doctrinae eius studijs rationibusq; deinceps dicemus. Qua in re propterea quod nos adiutores illi Aiamus , vereor Proceres ne aliquibus ea quae dicentur,maiora interdum a nobis multo longeque prae tabiliora, requiin sint, verbis fieri orationeque videantur: ita sum magna incredibilias prope dicturus. Verum ego illos ianos ulumni mei manes optimos atque sanctifimos testir, quos quidem hic adesse atque attendere quae dicuntur ex fimo, nihil me ficturtini esse, nihil veris additurita nihil verborum fuco compturus frontem vobis ipsam rerum nudam incomptamq; Hl furum. Duae sunt igitur, ut inia hi quide videri olet,in studijs literarum,dsciplinae Regia bus Imperatoribusq; praeter alius expetendae. Oratorias ne aris uesicultas, hilhriaruq cognitio. Nam et eloqueistia cu in populo,tu in cathris,maximus olim saepe res diffiacissimus co ecit, er in post rura coficiet, a rerum ab Olijs gestirum exemplis abundare, quibus in tuis rebus utiposiis, Cr bello et pace profuit certe poderiis semper pluris . Harim viros disciplinam nos lar Dux mirostu-

639쪽

6oo DE GUIDO VBALDO ET dio ab ineute aetate est complexus, rariums legendis curra Larinis, tu Graecis autorib. sese dedit magna inexpletaq; diligentia. Annis autem accedeto. ita in viri': profecit, ita se penitus in eorum penetralia immisst, ut quo ulterius posset progredi am prope nihil haberet. Nam eloque tiam est adeptus,non illum quidem qua in foro utimur, acrem,acerbam,iracundum,contentionis,ardoris,inimiciatiarum,laterum laborum plenum,sed istam pacatum, si atam,grauem,bilarem etiam interdum,et cum dulcem,tum

respersam fatibus, verecundam tamen saepius er venusta, simplicem semper, non minio, non cincinnis comptam, munda vera,er ipsa quasi negligentia gratiorem, quamcuvere regiam atque imperatoriam posis dicere.Itaque bibi eum laudius esset quis vel bonus ciuis velit enuus miles, vel alius aliquis quoquo modo, ita eam laudabat, ut climine multa cum gratiae tum beneuolentiae causa diceret, o rationi tume neq; fides neq- grauitas unquam deesset: tam tum s cieteri laudato tribuendum esse ducerent, quantum ei laudator ipse tribuisset: ille autem qui laudaretur, non omnibus ut hominibus mallet, quam as uno illo fest Iam

dari. In vituperando autem natura parcus, voluntate ab-

Idnens, facultate magnus atq; instructus cum esset, ad eant dicendi rationem ita raro accedebat, ut scires inuitam accedere cum accederet,ita illum stre semper placide comiateri: exercebat, ut appareret non omnes eam suas vires explicare voluisse. Verum omnino magnis Ducibus non ita sepe eueni ut laudet minus sepe, ut vituperent quempianis utrumlibet cum agunt, parce id graui mus verbis agunt, ne videantur magis quam deceat in altero amore bene lentia n ultero odio etsimultatibus ducLAcc

suis

640쪽

ELII A BETHA URB. DV C. Misitio autem atq; dest isto nunqua in illis Irre cadunt,quippe quibus nucti iudices accendendi, nulli demulcendi sunt: suus illis animus iudex est,is audit, is decernit, eo absoluiamm, eo condemnamur. Suo autem quis animo tacens loquitur discns per uadet. Itaque nihil iudiciali oratoriae artis generi cum regibus.Propria eorum autem atq; peculiaris est deliberatio, propterea quod ad eos omnia om nes destrunt,ciues,proulaciales,municipi milites, clientes ,socij, vicini. Habent autem consiliarios ipsi uos, quidsistunt,quibuscum agendumne sit aliqui aut non Q dum,disserunt . Tum cum ali sepe Regibus,sepe cu L rationibus multa quaerunt,multa d putant: quilibet allas adducere in sententium conatur suam. Ibi ars, ibi ingena valet. Hoc in genere Proceres omnis quis unqui mignus uis summus At si quis ea quae ipse cogitaret, sitiret,quae optare quae timeret, in aliorum mentes utq- animos ita transtulit,ut impresse,non tradita aetnata non iussit pro pria non aliena viderentur: si quiue inquam lanis, dulcis, blandus,si quis item grauisseuerus,prudens, nullum verbum temere proferens,lum si cum opus esset,callidus, si ludens, si percunctator, denis si eloquens, si acundus v qui *it,is princto nostis Dux Νinis prope unus omnia

oratorum omnem vim, omnes illeceb omnes, ut ita diacam , veneres est consequutus. Nihil addo Proceres, nihilogo. Audiui eum ipsis Ceius verba ias voces auriabus vestiris hausi's. Quae vos,quae multi Reges,quae Venerem Senatus,quae Iulius Pot. Maxscit,novi laudaui admiratus est,ea loquor. Atq; haec quidem eius viri tam prae clara turris regia eloquentia, eo etiam admirabilior Ait,

quod quae ipse in medium pro re nutu es tempore adi