Io. Bapt. Ferrarii ... De florum cultura libri 4

461쪽

citur

ni sub

donec confi

Liber inartu pq decolorant corrugantque quo in genere semp*xuiuum ac telephium reponitur. Eiusmodi her- ' dum virent, glutino chartis adiungere satius prius tamen oportet geminis intersitas paginis volumen indere, ac temperato ponduscuhisestruiter calcare, quoad flaccida flexilesque fiant, Visicile possint agglutinari Sua singulis iam a d 'hinatis herbis nomina praescribantur: utque sin-b iidrum expedita inuentio sit, elementario licer ordine digesta apto volumine coagmenten-Id ego voluminis curiose peruolutaui Palaxinorum inter librorum erudita spolia , quibus Am illi , quam pius, Boiorum Dux, Romani P qm uir Imperij, Maximilianus a Pragensitat Maxim limusi eidelbergensi victoria Vaticanam bibliothe- nempe Sapientiae Capitolium locupletavit. qntur quoque Bononia nobilissima in biblio-

' A, mplissimis magistratus aedibus adiuncta , mis plantis glutino sociatis compacti librip Vres, quos cum caeteris ingeni sui mon qnxii literata haereditatis nomine sapientisii mT

rum qui optimis disciplinis ornatissimus dourandus Visuntur Neapoli, codi 2 2 E

li, multi consimiles in Ferdinandi Imperatis. du, irum peritissimi musaeo peregrina planeqWσs 'bili rei naturalis de medicae supellectile i. hii in o. Vt arefactae in paginis, quam vi- in hortis, plantae diutius ac felicius vernare Ee s

462쪽

vsus in mensis

Florum di Admiranda videantur . Iuuat nonnullos in ipsa mens mildapali esse ver istud arido flore immortale a

voli tatem geminandam aliena tempestate qpraesentare. Quare accommodatos potissimus,

flores in umbra siccant, flavam nempe genis dim puniceum balaustium, sicaeruleum delphiniram ut inter palati gaudia oculis quoque pulchqrra

Conditura . colores epulandi exhibeantur . Sed inor a

delicatae auiditati parum fuerat storeas deliciatorum libare aspectu, nisi etiam ore deuorarex Ig hi sicchari vernaculo nectare condit flore, q*facili, tam suaui mutatione demigrant in ud 'salubrem amaritudinem nimis fastidienti pol qtati dulcissime medicatos Et sane decuit, Dor dum viverent, mortalibus liberaliter citrum I post interitum dulci sepulcro condi pariter

Aqua stillati conditi . Quin etiam ipse didicit ignis cm ' quos exiccat, perurit, aquam fundere, o spiritu vitalem cumque stillatiiij florum mansuram voluptatem eliquare Iam vero qaetate florea nobilium pictorum Vernanx*- ,sso, perbelle colores transeunt in flores, delectansicolorata florum mendacia, qua gratui Locrum

cum faciunt,dum vel egregie depictis vasculi' nipulatim adiuncta multiplicium tabularram I sili spectaculo aedes perornan Veli ino ' sibi to membranis colore singulatim elabora 3 tensi volumine , siue horto plicatili colixi

Imitatio multaplex.

463쪽

sarum tale ad

nium latius Ioitur lores , kosa,ribus,doratolcriniis

, quod

turis

Liber tarim. Sed nullus magis conspicuis orum hauxacheribus circunfertur inscriptus liber, quam quinyiiadiensis horti pulcherrimas plantas ad natu Lystadiensisy' em magnitudinem affabre incisas repraesentat. illae in chartis, hoc est in selo gloriae, quam in lyba Germaniae, perenniores longe speciosius e norescant. Quod si quamuis pingendi rudis plani quae tamen asperae, spinosae, praeduraeue non ip , velis ad viuum expingere atque adeo expri-mqxe sic facito Asseri probe laevigato atramen an ' hypographorum leuiter ac summatim illinito 'prundem puluillo manubriato. Super hunc asse-

plantam aut virentem, aut arentem cautin-

'gram, si par excepturae paginae sit aut disperti- qm, si maior, expandito Deinde chartam su-y xponito, valideque defricato, donec atramento piqnta satis imbuta sit. Ab assere sublatam ipsi 'ginae, in qua Egies imprimenda est, impo- Paliaque superimposita papyro, manu linteo'Vonfricato , usque dum ad imaginem im- 'Vndam exprimendamque satis esse videatur. Voloribus vitios flores mentiri vulgare mi- 'Dest. Illud potius mirari decet, veris o- florea mendacia eleganter colorari . Re- lepidum inuentum est , ut se ipsi flores 'gant Coloris igitur florem imitaturi vice

'Vm eiusdem coloris folium, pro picturae in-rum qndae magnitudine figuraque vel integrum Eera vel

464쪽

a Florem Vse , Admiranda vel dissectum, Arabico gummi expingendae tab*l

la seu pagellae agglutinatur . Eminentiae, Vmbr* que, atque adeo reliqua picturae parerga colorui' artificioso ductu tam belle adiunguntur: ut non thcile arbitreris, utrum ars, an potius natura dcbβ- operi subscribere faciebat . Eiusmodi ego pi cturam biformi artificio formosam, commoliti auri ductili nitore insuper collus ratam hapud equitem Cassianum a Puteo, virum iit; ca tera ornamenta tum clarissimi generis, ut 'ditissimae domus, tum lectissiimae bibliothec* tum locupletissimi musaei, tum cultissimi animi' singulari quadam ad omnes homines emercodos benefica suauitate conditum . Vt mimmirum sit, nobilissimi vir suauissimam vir uxqBarberinis Apibus esse charissimam, quibui co di est quicquid mel sapit. Ipsi, meus laborares hortenses regnatricum pum mellificam PS nevolentiam eidem conciliatrici acceptam erum runt comitati, quae meis floribus potuit mcommendatione suae illecebram suauitatis alii)E

Eiusdem non dissimulanda silentio est pro

liberalitas: ut in florifero cultu arcana atque mimis admiranda experimenta mecum commcata maluerit prodesse palam ac delectare, quali eruditionis suae splendida latebra auare Occ o, Conuertit iam in diu oculos plaususque se Belaica solertiae in re florea naturam prouo '

465쪽

quam altari. ostros

prsificium flores enim, quos indoli suae amoenissi-ippe uatillimos in hortis curiose colit Belgarum , 3 hi cultissima, tam decora fraude concinnat e rico ut putes, non ingeniosi hominis manu , pci solertissimi serici vermis naturali opificio con-xVxtos ut idem habeat, ubi tandem in papilionem Vonuersus decenter insideat Sericum igitur non inhortum, sed accidum, pro flore folioue imi- ' o varium, approbe pexum explicatumque, ' pida gummi oblinitur, ut rigeseat. XII de . ' omniensum exprimendarum partium plures ydrtes conciditur. Quas crispari oportet, illae pyiui humefactae tepido calamis ro vibrantur ph demum inter se felicissimo dolo coagmen' 'xur, serico villo floream lanuginem meri- 'ti potis imum floris ac tulipae simulant .

Arcana florum cultura .

CAPUT III. INqrtem esse artem censeo, aut certe victricis

palma iactura minus laudabilem, quae natini sic aemuletur, ut pari gradu grassari ad

b, autem praeuertere contendat. Quam

a 'm florum est , quae hominum ore frequenderi '' itur, iust issima querela, cultorum scilicet' 'sque nouis quotidie floribus comparandis in

466쪽

uigilare, in ij vero, quos comparauerint, isse nioso artificio perficiendis conniueres; hoc est vulgari cultura satis solicitos, in praestantissima ei Archia fio se penitus incuriosos. Et sane, si pulcherrimine miraculorum in hoc studium incumberemus, florea miracula, quae magno foris impendio conquirimus , paratio ra domi ac praestantiora inueniremus . EO Vcultrix industria a durissimo arborum ingenio in sitiuos alienosque ruinis feliciter exigit qui si eadem a mitissima florum indole nouas oculorum nariumque delicias exoret Libet igitur florei de cori mangonem agere, ut hortenses ephebi d* centioris forma insolito lenocinio in admiratio nem amoremque sui vel ipse criticorum effas i nent seueritatem Libet iupra naturae vernas timorem artificiosa miracula audere ne volup riae culturae pars iucundissima desideretur. cm pestiua commendabili audacia suppetias fer ,qβfchymicam sipientiam ab eruditis latibulis hor cii Andreae a se educit in lucem Andrea Capranicae cum grum ditio iere,ium eruditione nobilissimi, planeque Rom/ xi ' ni vir academico in consessu cum plausu au i(vox. Cum tria sint,inquit ille,naturalis conamisti' ni elementa , nempe Mercurius, siue glutinoisi'

terrae humor, quem Chymici passivum diculi iser, siue sentes actuosum, naturamque conixi tuensa sulphur denique hoc est sulphurea quae qM

vis praeparans atque coniungens imitatrix

natae

ritisc

467쪽

est in

luidiu

cunt ,

Liber artuae. tertia in hortis ingeniosa miracula triplici pariter, eoque parabili praesidio Sciet. Nam intersectarum pecudum sanguine Mercurium supplente ac Mercurialem terrae succum minus validum adiuuante florum corpuscula mirum immodum amplificabit chircino tamen, utpote nimia siccitate inepto abstinebit cineribus, tanquam foecundo Ialacique sale, cum ipse sanguine Voministis numerosos partus excludet fimo tan ena sulphur aemulante cum celeriter maturabit, varie colorabit. Verum, ut a minutioribus iiiiij maior existat admiratio, voluptas, praedistorum medicaminum vires , siue quintas , vo- qnt essentias aqua vitis praemacerante atque 'Rugente extractas, ac distillari feruida opera in 'gustum contractas, adeoque vehementiores adhibere praestiterit. Attentissime tamen custodire 'portet, ne perurentibus hisce medicaminibus xjdices ipsae contingantur sed ut interiecha mo- ica humo innocenter ad partum incalescant eum autem pro caloris omnia temperantis grada temperie ipsorum portiora mensura medicamentorum adhibenda sit dimetiendo laetaminis potissimum calori perutilis fuerit productissimo Vollo, hoccluse penitus osculo ampulla,quae variam in calido contactu inclusam aquam gradatim a-iVendentem descendentemque demonstrat. Sic ille.

468쪽

Florum VIus, Admiranda

oppido celebri, cui vernaculum nomen quapesset dens , ingeniosus hortuli cultor aurifex,ut in auro'

sic in agro splendidus faber, iucundissimum ilissiprodigium arcanis elementis conflat, ut in angustii simam glebam, calice modico, aut eiusdem ampii tudinis fictili vasculo,aut etiam cochleartes haluctra sam depactus arboris frugifera surculus terna misse mum vel quaterna iustae magnitudinis, S natiui mporis poma inducat, ac decennium circiter duret quod agreste miraculum nisi fallit fama adsortu ros surculos facile videtur posse transferri. Sic pr* Laetificandi terea in hortensi re multiim callentes alij Vt plβ' laetiores prosiliant ac vernent sui generi ci neribus terrae permistis, aut certe columbino simo cum aqua in sole tepefacta pabulanda sunt quam posterius hoc pabulum bulbosis tuberoiii que radicibus, viti, corruptioni opportunii,pq riculose apponitur. Sic demum ego: Quoniam 'artis huius mangonicae atque ornatricis arcana dicamentat adhuc multa excogitata sunt, si ra in posterum excogitari possunt non est mira propositum rem infinitam aequare velle dicensio 'sed aliqua praemonstrare, tum ut cupidis face seprTseram , tum ut desides ad curam pulcherri In storibus mam incendam . In floribus haec amamus am - - - - prodigia, tempestiuitatis vices arbitraria', ' loris nitelam nouam odoris grauitatem emc' i tam aut insolitam suauitatem conciliatam,

469쪽

Liber artuae. Irapep tiformem forma varietatem . Quadripartitae hu- β' i' ius eartis secretiora praecepta, seorsum incapitula' ais tradenda, iam accipe. Arbitraria florum tempesitatas. mini CAPUT IV. 'j Vod summa in animis virtus, hoc imita- trix in hortis cultura perficit, ut sicut vir, sic flos omnium horarum sit siue ut, Ii modo anticipata, modo dilata , modo continuata 'piuilibet floris tempestiuitate, vere arbitrario hi yy stuamur. Igitur si rosam exempli causa quod plore, pro ' in viai conuenit flori transferri commode ad Prum si gra potes rvernare tenaporius voles properato

ne extremum Octobrem satu, intra seloti,in Vi eto, im admistione tenero humectoque

'humabis calida bis quotidie rigabis, in ue-

' i . ventosis nimiumque pluuialibus diebus intra 'quin subduces pernoctare sub dio non permit- ubi gelicidia hibernique imbres desierint, ac rum apricitas inuitarit, vitalem talis in lucem pro- ' Va ubi verni teporis prima illecebra germiniunpyiinitia euocari , calidiorem a seinde aquam. co veris florum nouissima rosi prior fisso iudi . Vnum imminere periculum monuic ex hiise lynxia, ne violenter praefestinato statu, materrum tapraemoriatur Tanti tamen fecere culturamis am

470쪽

sFlorum iis , Admiranda istam veteres magistri, ut eam litteris commes datam posteritati praemonstrarint. Effossa igi prM. I t. i. circa radicem sevi Plinius doceta pedali , Di aflua c. tar dymus, Palladius bipalmi scrobeam matu Ti, tina vespertinaque calida irrigatione quotidie

Derer x e serotinus rota flos solicitabitur. Si ptic ' .. i. rea cupis Tiberi praematurum augustum cucullip

rarium nobili mobilique, atque adeo ambula o rio roset aemulari confecta bruma stercoratai Mterram cophinis aut fictilibus inditam rosarum radicibus obseres, modicumque praebebis humo rem Eadem obsita vasa tepidis de insolatis die 'iuxta aedificium promouebis in solem, ut abatd- tu noxio protegantur frigidis autem, procelio sis, necnon in vesperam inclinatis sub tectum rq feres: quin etiam per serena frigora intra specbi

rium munimenta recipies, quae salubres radio 'o mittant, gelidam uredinem excludant .

Vbi ab

aequinoctio verno plane annus intepuit, toto co phinos aut fictilia summis tenus oris infodies toti tanam aquam sitientibus irrorabis. Quod si ' ctam e rota frutice gemmam hiulco amygd3 Rcortici usitata inseret emplastratio praestorent x bor floreas gemmas, rosas, verno per hiememnore reprcessentabit. Si more maiorum Quirisipet placet, natalitio anni mense Ianuario iniri a se consularem ac regium inter flores purpurae, 'S c si stratum memocritum audi docentem, rosarrum