장음표시 사용
21쪽
consuetudinum sodalium , ae Oinde no nulla alia poscula continentia quasdam Constitutiones Friderici, menrici In P
1 Demum in fine ponuntur Institutio nes Iustiniani , quae sunt quoddam legum compendium 1 e prima scientiae legalis Eleis.
menta , ad ean tam facilius additandam
apta methodo concinnata , ac dividuntur an . Libro . Quod autem in Institutioni- bns fiat nonnumquam mentio Codicis amante compositi , ut in Sed ne huiusmodi. Instit de Legatu vicissim inmodice fiat mentio institutionum , jam ante compositarum ut in I. Memmimus s. c. . de Legitimis haeredib. repugnantiam nota habet. Notandum enim est, ante compositionem Institutionum , imo lante Digestum, auctoritate Iustiniani fuisse compilatum Codicem quemdam , qui Iustinianeos appellatus fuit, brogaris aliis tribus Codicibus, qui tunc temporis eηtabant, nempe
Gregoriano, Herm geniano, atque Theodosiano, de quibus sermo est in et unica cod de novo Codice faciendo . Postea jussu ejusdem Iustiniani ille idem Code Iustinianeus emendatus fuit in sic editus uidialius Codex postquam editae jam essent
Institutiones, ut constat ex leg. uvisa, eia de emendat cod. Justiniaη . Hic ultimus emendatus Codex est , quem nunc habemus , unde mirum non est fieri in eo mentionem Institutionum compositarum Code autem cujus sit mentio in Institutionibus , est ille Codex sustinianeus antiquior , qui Lunc non extat , ut patet ex
22쪽
De Jureiam in genere. II eo, quod leges nonnulla , quae ibi citantur ut Codices: non reperiantur in Codice, quem habemus.
T Titima in nobilissima species Iuriς humani positivi est jus Canonicum,
a dictum a Graeca voce καθων, quae si .gnificat idem, quod Latine Regula eccam canon. a. eoque nomine significan tur Ecclesiasticae leges ad Divinum cultum, supernaturalem sinem animarum ordinatae, quae per Antonomasiam, sibi vindicant ninne regulae, quia quamvis omnis leAgeneraliter, sive Canonica, sive Civilis, dicrpossit regula iusti Lex tamen Canonica est nobilior regula , utpote proce lans a pol state nobilior, qualis est potestas Ecclesiastica, ad n illivem finem hominem diis
rigens vocati quoque saepe solet sus Pontificium, denominatione sumpta a Summis Pontificibus eius Auctoribus , a quibus babet auctoritatem. Item vocatur nonnum quam latomodo jus Divinum, ut in c. cum de dives et de Privileg. in . tum quia Canones dictati sunt ita incti, ac dono Spiritus Sancti, ut dicitur in c. Violatores s. as. q. I. tum quia processerunt ex auctoritatibus novi, veteris Testamenti, ex o M'ι liter M. de Aecusationibus , tum demum, quia Sum Pontifex accepit potestatem condendi ipsas leges a Christo Domino, tam
quam ipsius Vicarius in Successis Petri
23쪽
a Canon ita generice accepi us raelial ptra citer dividi potest . Primo: enim alius est universalis , leu communis 3 altus particularis. Universalis seu communis dicitur qui fertur pro tota Ecclesiaci particularis autem, qui fertur tantummodo pro certo particulari loco , extra quem Canon ille
non obligat, cujus generis sunt leges imo particulares , qua statutae sunt tantum pro hoc , vel illo particulari Episcopatu , cc. Nomen tamen Canonis absistis prolatum solet intelligi de lege Ecclesiastica ni
versali . 3 Secundo alius est Canon scriptus, alius aeon scriptus , quemadmodum etiam Ius C vile paulo ante dividebamus Canon scriptus dicitur , ouem fert Ecclesiasticus Legislator, qui plerumque ges suas perscripturam promulgare solet. Cano non striaptus est consuetudo longo uiuia firmata oblis
Tertio Canon scriptus generice ace plus subdividitur in Canonem specifice sum, pium , seu in significatione minus ampla , in Decretum , in Epistolam Decretalem, Dogma, in Μandatum, in Interdictum, dc Sanctionem, quae divisio assertur a Glos in
Decreto Grat dis 3. omnes . Nomine
nonis specifice sumpti, seu in significa tione minus ampla intelligitur Constitutio seu lex edita a Concilio Generali. Decretum, etiam specifice sumptum est Constitutio editae
a Summo Pontifice, nutia praecedente ali
24쪽
publicata . Dogma est Constitutio doctrinalis circa fidem mandatitii . Constitutio circa mores . Interdictum , constitutio aliquid prohibens, nulla certa poena pro transgressbribus interposita . Sanctio demum, per quam ita aliquid prohibetur, ut simul adiiciatur certa poena transgressori. Sumuntur haec ex praecitat. Gl . omnes tamen istae Constitutionum species saepe veniunt confunduntur sub uno eodemque nomine Canonis , seu legis E clesiasticae rto demum Canon alius dicitur Extravagans , alius inclusus in corpore Iuris canon inclusus in corpore Iurisdicitur omnis illa Constitutis , quae reposita est involuminibus componentibus corpus Iuris Canonici, videlicet, vel in Decretalib. Gr gorii, vel in Sexto , vel in Clementinis 6 c. Canon Extravagans vocatur ea Coi stitutio, quae nondum posita est in praedictis voluminibus , sed quassi extra agatur, quales sunt Constitutiones Summorum Pon tificum editae post compilationem totius corporis Iuris canonici quod ii γmen adhuc retinetur etiam a quibusdam Constit tionibus, quae componunt Librum Ex tr vagantium intra corpus Iuris quia scilicet tale nomen habuerant , antequam eidem corpori adnecterentur , unde factum est
xit euam postquam facta sunt partes Jus dem corporis in ea quasi possessione eiusdem nominis perseveraverint.
6 Ad hujus rei intelligentiam sciendum est , a primis usque temporibus nascentis clem , totoque sequentium saeculorum cursu,
25쪽
r aerulus Prooemiam. cursu, plurimos Canones editos fuisse, vel
ab ipsis Apostolis , vel a Concidiis , vel a
Summis Pontificibus ad Ecclesiasticam disciplinam ordinatos , quorum , .ut facilior cognitio , prae iminibus habererit , dive .sae a diversis Auctoribus compilationes savit sunt. Ut antiquiores innittam, de quibus videri potest Gibali rom. a. cient. non cap. o. quaest umea , WE, .manuel GonZal tona. I. in Decreta tu
non num. 6 5sqq. Canonum collectio usu celebrior is approbata ea est , quae significatur nomine Corporis Iuris Canonici , constatque Decreto Gratiani , Decretalibus Gregorii , Sexto Decretalium Clementinis , QVolumine Extravagan
Decretum Gratiani dicitur Volumen a Gratiano onacho Ordinis Sancti Benedicti compilatum, cui operi doctas Glosses nonnulli Doctores addiderunt. Quia vero in hoc volumine, praeter decreta Sumiorum tificum, Conciliorum , quae vim Can nis procul dubio habent, intermista leguntur alia plurima, vel ex Sanctis Patribus, vel ex aliis Interpretum fragmentis , vel etiam ex jure civili petita controvenitur inter Doctores, utrum illa omnia, singulariliatenus transi ita sunt in hoc volomen censeri debeant canonigata , hoc est vim Canonis acquisivisses In qua controversia affirmativam sententiam tradiderunt aliqui Canonistae, quos refert, ct sequi videtur Fel. in de refer. n. ae S. In contrarium tamen est plurium aliorum sententia, quos
26쪽
De Jure Can in genere. 13 quos refert, dc sequitur Sanch de matrim. lib. 9. disp. a. num. . Suari de leg. m. q. cap. s. n. o. aliique plures suos etiam se,.quitur Rota apud Penam decis q8o qui docent singula apud Gratianum reperta referenda me ad Auctores suos, ex quibus desumpta tantumque auuoritatis habere quantum ipsi Auctores merentur, nisi sint a Summo Pontifice canonizata , ea approbata in aliquo Canone, ut etiam tr dit Glos in c. I. de reb Eccles ason alim. in . si tractatus. In sero tamen externo singula citari possunt solent ad causarum decisionem is observari , ac si esse sent Canones Ecclesiastici. Decretum hoc iratiani in tres principuas partes dividitur , quarum prima continet Ioi distinctiones in plures an
nec, seu capita subdivisas . Secunda pars continet 36. Causas subdivisas pariter in plures quaestiones . Canonem, seu Capita et excepta u. 3 causae quae continet tractatum de poenit in . distincti
ne per Canones, seu capita divisum. De- mum tertia pars Decreti continet quinque
distinctiones divisas in clinonem, vel C Pita agentia de Consecratione . Secunda pars corporis Iuris canonicies volumen Decretalium , quae dicuntur Gregorii IX. quia illius inii collectae sunte variis rescriptis se Constitutionibus Summorum Pontificum , Conciliorumque decretis per Sanctum Mymundum depennasor ordinis S. Dominici Capellanum, Poenitentiarium ejusdem Pontificis , cui svoluminis Glossator est Bernardus Parmem
27쪽
is Titulus Proaemialis. sis. Dividitur autem in quinque libros comtinentes Titulos is Capita , in quorum primo agitur de Μinistris Ecclesiae eorumque electiones, ordinationes, officiis usque ad titulum 34. ac deinde sub finem ejusden libri subnectuntur principia iudiciorum . In secundo libro agitur de Iure, quod praecipue est circa Iudicia. In tertio libro de Clericis,
necnon de quibusdam , quae sunt Clericis Laicisque communia. In quarto de Sponsa libus, ct matrimonio. In quinto de crimia nibus, ct poenis. Quae omnia breviterindicantur veteri illo versiculo quinque vocibus constante, quae totidem libris Decretalium suo ordine correspondent: Judex Jud
1 Tertia pars corporis Iuris Canonici est
sextus Decretalium , jussu Bonifacit VIII. com latus opera, studio Guillelmi AGchiepiscopi Ebredunensis , Berengarii Epia
scopi Biterrensis Richardi de Senis S. E. Vicecancellarii ex pluribus Pontita cum rescriptis , Conciliorumque decretis Ra emanaverant post editum volumen ecretalium antiquarum Gregorii IX. culus operis Glossator est Ioannes Andreas
sononiensis. Vocatur autem Sextus , quia additus fuit quinque antiquioribus libris Decretalium Gregorii , quamvis etiam idis dividatur in quinoue libros continentes similiter titulos ex ecretalibus Gregorii desumptos, & capita. II Quarta pars corporis Iuris Canonici sunt Clementinae, volumen Extravaga tium . Primae sunt Constitutiones Clemen-
xia v. editae in concilio Viennensi, quibus
28쪽
De Imra camis νη-. 7Glossas addidit praedictum Lannes Andreas, suntque similiter divisae in quinque lituos
continentes titulos ex Decretalibus Greet; rii desumptos, ct capita . . Ia ollamen Extravagantium subdividitur in duas partes, in uuarum prima cor tinentur lactra gantes Joannis XXII quia bus Glossas addit Tenetelinus de Cassanissi altera autem sunt Ext vagantes diversorum Pontiscum post sextum emanatae , vibus Glossas apposuerunt Ioannesmon elius Guillelmus demonte Lauduno, Ioa es Franciscus de Pavinis Ratio a tem , quare extravagantes dicantur , paulosi perius indicata est. i Istae sunt partes ex auctaritate Potistificia receptae componentes corpus Iuris. Aliae Constitutiones Summorum P tδcum, Conciliorum postillarum omnium compilationem emanatae vim etiam an unambent , vocarique possunt Extravagantes, quia quodammodo vagantur extra isem corpus , utpote 'ndum in unum volumen sub congruis titulis ex auctori. tale Pontificis compilata , quamvis auctoritate privata Petrus Matthaei Iurisconsuutus Lugdunensis , arum plures compit
verit is sub propriis titulis in quinque libros distribuerit, quos vocavit septimum
Decretalium I Totum hoc Canonicum corpus co ponitur partim ex sam arum Litterarum pra ceptis , partim ex Summorum Pontificum constitutio nis , Conciliorumque Deo partim e Sanctorum Patrum sente
xis, parum demum ex aliquibus statutulo B sum
29쪽
. Timius Prooem Issum civilium : cum eo tamen inter haroemii a dis linum , quin pra epta sacrarum Litterarum , summorum Pontificum constitutiones , concilis rumque approbatorum decreta habeant per se 'im legis Ec- Uesiasti e cat statuta legum civilium ea Mum se , quamvis obligent , dc observemur etiam in soro Ecclesiastico suppo- 4sto quod neque canonicis decretis , vi bonis moribus adversentur, X cap. aliisque dist. Io attamen vim non habent canonis Ecclesiastici , nisi quatenus in aliqvium constitutionem canonicam translata sunt, lassumpta tanquam sua a Summo
ad pr. . in . I Idem proportionaliter dic de iis Sanctorum Patrum sententiis , translator sint in volumina Decretalium, is Suam-ano Pontifice approbat. sic enim una
ssis auctoritatem habent , quod illis non in peteret, si mediante ea transnatione approbatione Summus Pontifex illas non secisset .suaso quia tu te tantummodo post Summorum Pontificum , Concilioruinque decreta secundum pira decidendis causis locum haberent, ut constat eco. M dist. m. quia scilicet ad condendas legem non tam
scietitia, quam jurisdi ' nec ita est
' Io siod autem attinet ad Conciliorum reta, distinguenda ain, utrum s lx de ..
30쪽
t reta Conciliorum universalium , an Conciliorum particularium. Decreta Concili rum universaliunca Summo Pontifice approbatorum habent per se vim canonis universalis, sive reperiantur inserta in corpore Iuris Canonici , sive non reperiantur ibidem inserta atricreta conciliorum par 'ticularium secundum se sunt canones pamticulares, eam tantum Di amesina, seu Pr
vinciam obligantes , pro qua particulare Concilium congregatum fuit , nisi tamen Mimpta sint a Summo Potitifices, cta tanquam sua , quem irodum sua s ci ea , qua re riuntur inserta in libris Decretalium, juxta illud praecitatum omnia nostra facimus , quibus auctoritatem fram impartimur. Ratio istorum est quia vis c extensio legum dependet a vi extensione jurisdictionis, quidem eoarate ritorium jus dicenti non paretur impunere de restit in . Vis igitur an nis universalis procedere non potest nisi ab habente jurisdictionem universalem sila pra totam Ecclesiam atqui solus Summus Pontifex ,- solium Concilium generale a Summo Pontifice approbatum habet juriudictionem universalem supra Vitam Ecclesiam Concilium autem particulare habet talitummodo jurisdictionem supra Dioecesim , vel Provinciam , pro qua congregatum est ergo solum ea quae SummuSPontifex ,- quae Concilium generale approbatum decrevit , aut quae Summus Ponti