장음표시 사용
11쪽
tem nomnium suorum subditorum, quomodo. Patet ni illas praeest omnibus in domo sua viventibus. Etsi vero tot sint regnorum genera, possunt tamen ad duo redigi, ad Laconicum scilicet quod primum erat, & ad hoc ulti- invin cujus iam mentionem secimus. Caeterum quae praeterea Philosophus in hoc capite satis: copiose disputat, de iis nunc solliciti non sumus, sed virtutes, quas ut plurimum bono Principi commendare solent Politici, bro
XXIX Non est autem ut studium virtutis ei multis inculcemus, cum omnes omnino homines id sibi commendatum habere debeant, Principi vero eo magis illi incumbendum quo in majori constitutus est dignistatis fastigio; omulum oculos in se conversos habet, nec
minus quam sol .latere potest, Maeotib. I. de clem. cap. I. Musta contra id AN eLI Princeps inquit, prodire te pu σὰ oriris: loqui non ores nis vocem ruam quae ubiquesunr genua ex ,
jipiant. Et hoc est quod Tiberius apud Tacitum ti Peap. o. g. a. dicit; Principum dι versam esse serum, quibus praecipua rerum ad famam dirigenda sint. Suarienim is fur elens se verruca, inquit Plut. in praec. gerςnd. Reipubl. t
moles,re .ur quam reliqua corporis maculae, muri lariones, orcicatrices: sic exiguas eccata ubi in 'incipis cernanor vita pro magnis habentur, & paulo post: Herique inquit, mors aceon Ba, actionesque vitae rationem Rempubc gerenitum, quae mel maximγ abdita p.rantur, perficiunt. H inc Iuvenalis satyr. 8. Omne animi virium rario consectius ins x Crimen haber, quanto, major qui peccat habeor.
XXX. Accedat quod Cicero ex Platone lib. r. V. famit m reser Quales in Republ. Principes sint, tales reliquos; solere. esse cives. Ideoque Scipio Ammiratus .R . lib. M.
12쪽
sb. Udisscursu a. principem inta tuere perinde esse di.
cit, ac librum per typographiam edere , nam quo pacto v. num papbeti folium: li composueris innumera deinde facillimo negotio multiplicantur ; ita sit unum Regem tuis praeceptis imbueris, universum regnum cui ille imperat imbutum erit. Quocirca si Princeps cives suos bonos esse velit, facere recte eos faciendo,doceat, etsi enim imperio
sit maximus, exemplo tamqn Ma or est. Vullelus Paterc. lib. a. his. cap. Iar. Sin vero malos ac dillolutos malit , L dem suo exemplo efficere potest. Cupidita ιίω enim Principum o virus reficis et rota civilin, inquit Cicero lib. 3 de leg. Et paulo post: Viris Principeι nonsola .vitia concipi-uor i , sed ea in civitatim infundunt, neque hilum o an quodi ι ipsi corrumpuntur sed etiam quod corru Ant,pis. μα ex . to qV m peccara nocera.
i XXXI. Hinc Cicero loco citato jubet replicare
memoriam temporum, ut manifestum evadat, quale iacunque sumni civitatis viri fuerunt, talem civitatem suisse. Sane cum Antiochus omissa omnium rerum cura convivijs & vinum sequentibus voluptatibus se tradidis- det, eadem omnes praesectos regios cepit luxuria,&ineandem milites quoque effusi sunt. Livius lib. 3 cor. Ptolomaei luxuriae se tradentis mores omnis secuta regia est, Iustin. lib. so. cap. I. g. s. Sic cum Augustus Poetas, Nero autem mirmillones, citharoedos, aurigas & id genus homianum monstra amaret, quilibet iis artibus operaminava- bat. Vsque adeo verum est quod Quintil. declam. : hanc. conitionem Principum esse dicis. M qu de tu rioni id proripere vitaniar. Et quod Tacitus ob:y. A Gί- ω'. F. g. . cfθ- . quium in Frincipem se aemulaui amorem valliorem esse quam poenam ex ogi ct merum.
13쪽
intentum esse debere; dubium' fioneae Cum autem 'eliis officium praecipue in gubernatione Reipubl. consistat non tam alijs virtutibus, quam ijs quae regentibus propriae sunt, studete debet, unde recte Anchises apud Virgilium
AE d. o. i cudera aly girantia mulliis aera Credo equidem: vivos ducen/ de marmore vultu Orabunt causa. me ius, caelique mearus Describen/ rario, se surgentia era dicen . Tu regere imperio populos, Romaxe, memento Iae tibi erun/ aries) pacique imponere morem.
Parcere subjectis O detestare superbos. Et Aristoteles lib. 3. Polit. cap. 3. Euripidis dictum citat: Ne mihi cuncta sed quorum civitari H Uus. Sic Cicero pro. Dejor. pag. Frugi hominem dici, inquit, non mulium ha- A laudis in Rege forum justum, severuis, gravem, magoanimum, largum, besescum, liberalem, haesunt regia laudes , t airivata ea. Quemadmodum itaque gubernatori cursus secundus, Medico salus, Imperatori victoria, sic moderatori Reipubl. beata civium vita proposita est ut opibus. firma, copiis locuples, gloria ampla, virtute honesta sit,
XXXIII. Hala igitur tam magna ut consequatur iPrinceps, ante omnia Iustitiam ei commendamus, hujus ienim fruendae causa Reges olim constitutos esse Cicero a serit lib. a. os . tantamque ejus vim esse dicit, ut neci illi quidem qui maleficio aut scelere pascuntur, possinu isne ulla particula Justitiae vivere, & hac quidem remota Augustinus regna magna latrocinia vocat. Ideoque Arist ate les mur s. cap. Io. Rex vigilare debet inquit, ut qui rem quidem habrer nuta injuria assiciaraur, sopulus vero nias
14쪽
V - XXX lv. Nec sentu in iusta agat, sed etiam ipse
l iussus sit, quam differentiam affert Philosophus tib s. Eth. ita enimi semper cogitabit non solum quanimn sibi commissum sit, ut Cicero alibi loquitur. Et cum Omnia possit, ea sola sibi licere quae honesta sint putabit. Etsi enim jure legis solutus sit, .lamen nihil magis decorum est quam homelcmese suppo re Regem, ut Po
XXXV. Alterum post Iustitiam locum assignamus
Clementiar, quae omnibus quidem hominibus secundum naturam, maxime tamen Principi decora est, Senec. o fata de Hem. c. s. Cum enim nihil quicquam ad imperium tuςn in aptius sit, quam ab his quibus .imperatur amyri unde idem Seneca amorem civium ineXpugnabile munimentum vocat, di errant oppido qui metui quam diligi tutius esse autumant; Clemenxia celte Omnium
optimE Principi apud suos id conciliare potest: quidni. enim eum ament qui tam paterno O leni imperi vin eostititur, qui multis beneficijs eos afficit & ispe ad delicta
eorum convenit. Non opus est, inquit Seneca tib. I. de clem, cap. v. in mere in altum editas arces, nec in ascenseam edius col. les emunire: mum ciίus se muris rurrumque sevire, salvum
regem in verro clemen/ιa praestabil4 unde Nerva id sibi magnum putabat, quod nihil fecisset quo minus tuto possit vivere etiamsi privatus viveret. illum vero miserabilem dicit Seneca b. cis. eop. is qui caedibus ab rapinis potentiam exercuit, qui suspecta sibi cuncta reddidit tam era
terna quim doli escia. XX XVI. l Sicut autem tam omnibus' ignoscere crudelitatis est quam nulli, teste Seneca lib. I. deciam. c. I. Prim/pi incumbit paret ιν pridem pecca is veniam, magnis Verorie raratim commρdare. Iacitus in αυς, cop.
15쪽
ndeo stomanis Magistratibus secures Ast Ibus illIgates
Praeserebantur, ut virgis corrigerentur qui emendari pollent, securibus amputaremur immedicabiter. Pluti prσbi υ. XXXVII. Caeterum praeter Iustitiam & Clementiam Principi Prudentia maxime necessarias est . qualia Aristoteles lib. 3. PHic c. virtutem ejus qui praeest pro priam dicit. Cum enim omnia regna, civitates, nationes usque eo prosperum imperium habuisse sallustius affirmet erat. a. c. Caesar. de Rep. ordin. dum apud eos vera consilia valuerunt, vera autem consilia nemo nisi Prudens suggerere possit, sequitur prudentiam cumprimis in Principe requiri, siquidem regnum suum dorere velit. Hinc H
XXXIIX. Praeclarum etiam est illud , Ovidii lib. D
Viis: ingenium eis quod eget modera ne nostra, vires me mente geris, mιιι .ar Mura punare pote e lugnaudi remo a mecum Eligit Atriδει, tu ranium corpore prodes rios animo, q*antoque ratem qui temperat, ovis Remigis ossicium, quanto ect Dux Misere mallor: Tantum ego te supero. nee non m corpore nostro Pιctorasun/ potiora manu vigor omno in Isiis.
XXXIX. Cum verb gravissimi, Principis labores
egeant adminiculis teste Tacito libr. ra. Annai, cap. s. g. & unius prudentia vix suffciat tot rebus gerendis, ad
jungendisvat Principi Consili rij iique probi & prii
16쪽
dentes, quos Aristoteles M. f. e p. o. regis oculo
aures, manus di pedes appellat. XL. Has ergo virtutes in Principe maxime requirimus, consulto caeteras illas quibus eum instruere solent, ut sunt sortitudo, liberalitas Magnanimitas, 'c. nunc omittentes. Pietatem vero cum Arnis eo hic tanquam sundamentum omnium supponimus, eamque Principi inculcare aut commendare magis Theologi quam Politici esse existimamus. i XLI. Vnum addimus, non leviter etiam regrum authoritate & existimatione regnantis stabiliri; unde scipio Ammiratus ob. i. unicam nominis & existi- mationis Principis, plus quam centenas auri libras, di Per consequens plus quam arma valere asserit. . Hinc Cleo apud Curtium tib . s. mo suum imperii A i. uulam esse dicit. Quod intelligens Alexander M. uriaam Inia quoque me Deum esse credan , inquit, fiam enim fessa ,son ,σ s falso creditum eiu ori micem obtinuis. Curtius lib. 8. p. 2 2
Σ LII. Quapropter Cyrius minutis etiam rebus authoritatem sibi quaerebat, quod 1enophon, quem ci
tat Arnisaeus Pol. cap. a. bb. a. testatur. Et ideo sex sona Regis apud Persas occulebatur, Iustin. ob r. c p. g. Ir. Maior enim ex longinquo reverentia est, inquit Tacitus M. I. Annac. cap. - . s.f. rt de Velleda idem hi cap. G. g. Q Legaros ofectu uiu arcebautur , quo vener Gom nesse . sed di Tiberium ex urbe secessisse ut 1 irato assiduitatis fastidio, authoritatem absentia tuciet ut ' Le cti in augeret, Sueton us in vita ejui cap. io. I ribit I i l de regno Regisque virtutibus, Vcnimus ad Tyrannidum, .
quae longissime a regno distat. XLlII. Tradit autem Aristotelas lit
17쪽
tres speclas tyrannidis, q suimus T, lymnetiam scilicet di barbasorum regnum.
quae partim regnisartim tyrannidis la turam rcferta diximus. Tertia vero hujus loc i propria est & definiri pot- ea: imperium unius herile in pares vel mcliores, invitosci nolente S, nullis ratiora ibus o noxium, cinnia ad suam utilitatem referens, quam definitionem ex quatuor notis Tyranni quas Aristoteles recenset, Piccarius coiri
in ent. ad hunc locum Aristo t. concinnat. .
u XLlV. Caeteria iii Tyranni nomen olim non adeo ut nunc quidem exosum erat: ita enim dicebanturi es habebantur ij om ςs qui potestate erant perpetua in ea
civitate quae libertate utebatur. Cornelius Nepos in Miltiad. in fino: ct lic T annus est opposio in quod Chers x se perpetuam obtinuerar potestatem. Ide in i n e od. P osi ea vero cum saepe illi degenerarent, & su a potestate abi Herentur, incredibile sui odium apud omnes concriarunt,& nomen simul cum re in detestationem ab hi, que nrad modum ipsum etiam Regis nomen Romanis execrabile erat, ita ut Brutus jurejurando eos adegerit, ne unquam. q*empiam Romae regnare paterentur. Livius b. a. cap ,. Similiter Sulla & Caesar Dictatoris nomen Romanis
XLV. Olenchi autem Aristoteles ti b. r. qua tu 'r fontes e quibus tyrannides ut pluriurii in dereva duc, az pr Gaim,int. Et primo quidem Tyrannos e t rmas 'gis fiet i s ibit i qui criminandis optimatibus si lem aput o sebem c onsequ untur, scilicet blandiendo I R Hs Qv d ς umni ''
18쪽
iam ante plebs odio habet. Eo lem eIoquentiae . plu
rimum studere dicit, ut eo facilius rudem plebeculam in suas partea pertrahere possint. Denique in magnis urbi. hus hoc plerumque factum esse ostendit, ubi imperium renes populum est, cui se facillin E insinuant Demailogi inuibus non multum absimiles tribuni plebis apud st ornos erant. V r LVI. Et Demagogicis quidem artibus tyrannidem Athenis consecutus est Piii stratus , qui seditiosis
per caulam tutandi montanos contriciis cerat enim tri .plex eivium genus ratione locorum Athenis, quorum ahi littorales, alii carni est res, montani alii dicebamur se ipsum ac parmularum vulnerabat, easque in forum ain tabat, tanquam ex hostibiis elapsus qui eum interimere voluissent. Orabat etiam populum ut sibi aliquid cir-stodiae circa se habere permitteret, recensens timui ressestas suas, & quae praeclara. opera edidisset: Impetrato autem praesidio arcem occupavit, & Atheniensium impcrio potius est, mrod. lib. I. pag. iisdem artibus ususcit Absolonus: ut enim populum in suas partes pelliceret; & Davidem patrem exosum rζdderer, ante lucetii urgebat, causas audiebat, eas υξ juris ousdem esse dicebat, sed non esse iudicem a Rege constitutum conquere
datur, si quis etiam cum adibat, hunc exerta iminu pri . heia sabat atque o scis abatur, quibus id tanae in effecit ut in
phus , & hunc modum priori antiquiorem . . quando cilicet Reges patria instituta violantes tyranni. ce se gerunt, di ex imperita , quod paternum & modera se debebat, herile sta i un t, o miliaque non ad civium Q a
19쪽
sed propriam utilitatem administrant. Facile enim amis
bitio, avaritia , libido in nimia potestate constitutos praecipites rapit, ut in Tyrannos degenerent, etiam qui optimi alias erant Reges: scelera enim s usiant re num cebra inquit Seneca. sic Phido Argivorum Princeps TFrannus est facius m d. ob. o. Regnum Spartanum in Tyrannidem a Nabide. Romanorum a Tarcuiniis est
XLlIX. Tertio dicit Philosophus tyrannides invadi ab iis, qui ad majores magistratus sunt producti, &hoc frequens fuisse cum civitates magnae nondum estent, di populus operis rusticis occupatus, ruri versaretur, nec Republ. vacare posset: quibus enim diuturni honores an civitate concedebantur, quique praeter hare regnandi nisi imperarent putabant, ut
Iason ille apud Aristi I D. cap. 3 Dcile in tyranni. verte ni aesertiin si bellicosi essent. Caesar sane quod honores diuturnos gerere Tyrannia. dem introduxit, ut ex epistolis Ciceronis ad Atticum li-
XLIX. Denique Tyrannos fieri ait, quando inoligarchijs aliquis nimis auditas reliquos opprimit: so- Iem enim dissidente, os garchia unum aliquem e modio eligere, tu i controversias dirimat, illique summam re rum committere, qui inde magnam potentiam nactus utramque partem inter se dissidentem opprimit, ac tyra nidem introducit. Et haet de modis quomodo conssis
L. Solent autem tyranni ad tres classes a Politicis: quidam enim titulo ramum tales sum, Quidam
20쪽
mercitio, quidam titulo ci exercitio simuI. Tyrannos titulo dicunt, qui imperium nullo legitimo modo aut jure libi acquirunt, acquisitum vero bene ac legitime administrant. Tyranni exercitio vocantur qui imp rium quod legitime acceperunt violenter di tyrannicEexercent. qualis Nero, Caligula Sc fuerunt. Qui titulo denique & exercitioi simul Tyranni dicuntur omnium sunt pessimi: nam di violenter ad se rapiunt imperium, tyrannice administrant. Nunc quomodo a Rege taprincipe bono differat Tyrannus, ex Aristotele viden- dum erit. LI. Et inter caeteras quidem differentias hanc ponit maxime insignem, quod Rex suorum civium, Tyrannus autem suam propriam tantum spectet militatem
Rex videlicet dat operam nequirem habent & ditiores tant, injuria assiciantur aut suis bonis spolientur, popi lusi vero nulla contumelia.. Tyrannus autem omnia ad se trahere, ditiorumque bona occupate, ' plebem tributis & laboribus defatigare solet. Atque hinc est quod Rex parenti & pastori, Tyrannus vero lupo comparari . soleat, teste Philosopho lib. s. ob cap. In Et Plato hunc metantum verum Magistratum esse dicit, qui non quae tibi sed quae civibus utilia sint procureta Nec aliter Cicerobb. a. ossis. quς Reipubι ' Hur sun , inquit, utili um
LIl. In eo quoque differre Regem a Tyranno dicit, i quod ille civium custodia, hic peregrinorum & extero-