장음표시 사용
21쪽
diam, ait. Recte etiam Seneca, D. I. de clem. cap. II. adierarma haso inquit quibus in munimentum pacis utitur. a Ier u 'Magno rimore magna oria es escar. Idem hoc discrimen eleganter Cicero orat. pro M. Marcello observavit, dum
ut Caeserena justum Principem non Tyrannum esse demonstret: Tibi, inquit, non modo es cubias ct custodias, sed etiam laterum nostrorum oppositus & corporum pollicemur. Antonio vero quodam in loco obi jcit, quod illum homines omnium gentium, & quidem barbari cum sagittis in forum deducant, innuens vel licccstende e eum Tyrannum esse, aut tyrannidem affectare.
LIII. Caeterum Tyranni qui quidem crudelitate
nititur studium & artes ad tria summa capita A istoteles tib f c. p. II. postquam satis copiose de illa materia egisset, refert. Et primo quidem id ante omnia eum agere dicit, ut cives humilia sentiant, hoc humili & angusto animo sint. Ita enim futurum est ut nihil alti moliantur, & tyrannidem facile serant. Vnde supra eodem hoc capite Tyrannos scholas & ludos literarios destria ere solere, ait, ne recte juventus instituatur. Et sane qui a teneris ad omnem Virtutem instituti sunt, &libere educati, quam inique secum sub Tyranno agatur facile 'ident, ideoque ab libertatem adspirant,&Tyran.
E LIV. Hac de causa Romae Philosophi & Rhetores aliquoties ejecti sunt, qua de re qui volet edictum coercendis Rhetoribus Latinis legat apud A. Gellium lib. s. cap. II. Ita Mosco tum Principes nullas scholas nisi in quibus' scribere & legere' discunt, permittunt, nequis Principe plus sapiat, aut ei par sit, itaque cum de. re
avi di recondita quaeritur proverbio dicunt: DEUS hoc
22쪽
I V. Deinde Tyrannum id quoque agere notat Philosophus ut cives tibi inter se dula dant, & in micitias atque odia alant: Cum enim eorum concordia ad tollendam tyranni, cui nihil malus aut expeditius sit, ille m nibus pedibus quo laborat ut animos civium di jungati Nec aliam ob caulam cuna vitis piae claris di magnis hic tum Tyranni gzrunt, eosque e medio tollere si ii dent, hicnim non mod' corum jugum oderunt, scd etiam an citiam & concordiam pestes tyrannidis later se alunt. 4LVI. Hac ratione S. Tarquinius tyrannidem suam
ea in re itas i t. secutus consilium patris, qui suo malia parerum, capita baculo dccuriens, per ambages filio iuri ficabat primores civitatis esse interficiendos Livius h. ι. c . F . illorus tib. I. cop. r. quod ipsum de Thra-himio & Periandro supra retulit Philo biplius. Tyran eni ' semper boni quam mali suspectiores si ni, seu reique aluua Vmus for do a inquit Salustius in LVIL Tertio tyrannum omni studio vires civium in si ingere dicit nam co modo a conspiratione & invasione suorum tutum & secutum te reddit: deficientibus
enim viri frit, nemo tyrannum aggredietur, cum res haec
difficillima & peri .ulosissima sit, & corum tantum Orus
otentia in re pubi. & nervis rerum Sciendarum inii sunt. Huc vox illa tyrannica Neronii sp erat, ita I semper alicui officium delegans adsςcit S V qatia O hoc agamus,ne qau quicqv. m ἡ-ίe ι Sueton iusio P Sr ne eo sn De Domitiano idem in vita eiu , cap Q. Mi hisί ebur, inquit, quin prae are ur emnimodo όoua
23쪽
Ciphanius comment. ad locum Arist. T ruvo's pruisa - .er dicit facere qui ia pauperrare cives continent, cam ivvι secunda fortuna insontes O feroces re ani tomines. LIlX. Quomodo autem Tyranni exhaurire cives soleant, Philosophus supra docuit: nam operas publicas quae multum temporis inultosque sumptus requirunt ijs imponunt, di tributa, vectigalia, atque actiones qu. n- tum possunt augent. Vnde iterum Xenophon, apud phanium, gravibus inquit vectigalibus defremant c, o
LIX. Et hujus rei argumentum esse dicit Philo- phus pyrimides AEgyptii , Cypselidarum donatia,
vectigalia Syracusis, dic. Et Pharao Rex ille novus videns opulum Israel sortiorem esse se, suoque populo, Agite, inquiebat, callide circumveniamus eum ne augescata fieret enim si nobis bellum ingrueret, ut junctus hostibus contra nos pugnaret, constituit ergo su per populum Praesectos, qui tributa exigerent, affligerentque eum Oneribus suis, & exstruxerunt urbes Pharaoni, quae essent
repositoria &c. Exod l. v. to. II.
LX. Hoc igitur ingenium est, hi mores Tyrannorum, boni Principis moribus plane contrarij. Verum enim vero ut tota illorum vita propterea periculis plena est, exitus plerumque calamitosus & cruentus esse solet. Iuxta illud iuven alis satyr. Io. vers. iIta Ad generum Cerero e caede Osanguine pauci Ds endant Ege , Oscca morum Trranxi. od si etiam mentes eorum recludantur, inquit Tacitus
24쪽
M A M. c. g. posse aspici laniatus & ictus; quando
ut corpora verberibus, ita saevitia libidine, malis consultis animus dilaceretur. Et mox de Tiberio ait: eum vi fortuna, nousHi uiue protegebant , quis tormenta pectorus e parn Gauretur. LXI. Idem omnium manus subinde observant& eo quoque tempore quo non captantur peti se judicant nullum momentum immune a metu habent, teste sene υ. Docuerunt id olim porticuumi, in quibus spatiari ore lapidis per
parientes phengite lapide distincti
consueverat Domitianus, ut ex splendi magines quicquid a tergo fieret, provideret Sueton. in is mi . cap. . tum gladius ille Dionysi, quem E lacu nari Ria equina appensum dimitti jussit, ut cervicibus Damoclis assentatoris impenderet, qui paulo ante opes di majestatem ejus commemorarat, Cicero I. Tu, Haec de Tyranno. Nunc ad regnum redeamus.
I XIl. Plures autem quaestiones hic Pollitici ventilare solent, nos autem quasdam praecipuas tantum proponemus. Primam igitur facimus: sine electio sue cessioni, an haec illi praeserenda Θ cumque ardua illa valdest, & a variis varie disceptata, nondum vero decisa, ita eam tractabimus, ut argumenta tantum utriusque partis in
.. Lxlit, Et quidem qui pro successione pugnanthis maxime rationibus nituntur, primo quod haec qui : tum & firmum imperium reddat, in electione turbis va. riisque machinationibus Respubl. exposita sit, cum quisque se dignissimum esse imperio existimat. & ideo nihil non tentat suod potest. Unde inter regni tempore respubi in eo discrimine posita est quo navis in fluctibus subes: natore ς uens. Tectatur id jam olim Alexandri M. re.
25쪽
gnum, nam hic dum successorem nominare non vult, es
iecit ut variis procellis post obitum ejus i.iciatum, ac tan dem in multos principatus divisum luerit. Ira Turca. rum quodam imperatore imortuo, cum interregnum esset, milites bona civium locupletiorum diripiebant, ec a caedibus & nuptis abstinebatur, quoad praetoriano-xum uni imperium demandaretur. Bodin. lib. Q sis. LXIV. Neque hoc incommodum evadunt qui vel inter reges constituunt vel ante mortem regis eoque vivo adhuc de valente succelsorem designant. Et interreges quidem creare tutum non est, cum illi sibi tantum ut plu.riti iam prospiciunt, restiumque non aliis sed sibi firment. Sic Gustavus primus Suecorum rex in interregno sibi vi ana ad regnum munivit, ut notum est,&Bodmus narrat. Quod si vivo rege successor eligatur, vetendum qst cum plures solem adorent orientem quam occidentem, populus ad eum spreto Domino priori se recipiat. insuc cessione autem nihil horum metuendum, nam ahi occe dr cer in eis mustorum pravae Fes coέibenor, inquit Tacitus lib. 3. Annal. cap. 16. f. 3. Unde segi ne perinis firma imo ' munimenta esse, ait, quam . merum taberoram. ib. .. his. cap. 2. g. r. Hinc Vcipatianus quod sitos sibi certo succesIuros sciret, assiduas in se conlura tiones sprevit. Suet. cap. ut . in me s.
LXV. Porro ipse Rex qui majestatis suae limedesse reli furum sperat, omnia regni negotia ut propria
curat, liberis suis de aerario prospicit, optime eos educa ri curat, ut aliquando moli imperii pares sint. Idem a morem civium ijs conciliat, idque unice agit ut regnum suis firmum, selix, & tranquillum tradat. Is vero cui sua morte siniturus est imperium, frequenter hoc negli.
26쪽
turum id egetat, atq; ideo omnem cogitationem eo pol He ronfert, ut sibi su sque rebus prospiciat liberisque ac sa-ia . cui invidiam & multorum simultates relinquit, se ita tem praestet: nemo enim mortalium ianoto & hi
ngrato succeilari tam sollicite quam suis providet.
VI Deinde habet & hoc electio incommodiod illi penes ouos jus eligendi est, ut plurimum magis sibi quam reipuol. reges eligant: enim summae rerum praefici volunt, qui ipsis commodo & emolumento es queat. parum sollicitian Reipubl. aeque expediat. Is se etiam qui cligitur promissi &donis gratiam electo tum libi comparat.& his cum ad clavum sedet multa praeter fas tribuit, ae indulget tanquam majestatis uar aut horibus, ne ingratus videatur. Et fac edemus electores viros bonos tale, nec suum commodum magis quam Rei pubi spectare, ut proinde optimum esccturi videantur,saep e tamen quae soris sunt eos fallunt,&quadrat huc quod apud Comicum Simo ad Sosiam ait:
scire potes ais ingenium nosi rei aevi, me us, magstir prohibeant p. Scilicet multi dum pri Vati vivunt rae se
a rius apud Salusium in Iugurit . . cap. 8; Scio ego. quir, tirirea, non iisdem arrisus eos pati tuos importum a vobis percre, se postquam adepotant gerare, Irimo i Ques. Moicos esse de hinc per ignaviam ararem: Calba Tacitus lib. I hist. cap. 49. g. s. ait, visus eu dum privatus f is, ct omulum eo en , nisi imperasse . Neronis etiam quinquen
on depraedicat, reliquum ita peri; temptib
27쪽
Omnes exsecramur, ut ita veri me Tacitus dicat: Lis Vesso num omnium ante se principum in melius mutaram esse Saepe itaque vitium virtutis specie electores fallit, ac vel propterea non conducit eligi principem. LXil X. Denique etiam hoc dilemma contra ele ctionem maxime urseri solet: si eligendus est Rex, eligendus est vel ex civibus, vel ex peregrinis. Si ex civibus, quilibet etiam pessimus imperium affectabit di se bene
de Republ. meritum 1actabit, unde obtrectatio, invidia, dissensiones, & bella civilia exoli, in exoriri solent. Sic mortuo Sigismundo Augusto Poloniae Rege controversia inter op timates, qui regni spem ad se quisque trahebant, coorta, aliter componi non potuit, quam Senatus consulto iacto, quo omnibus civibus ad re Enum via praecluderetur sicut haec a legatis Polonorum se accepisse Bodinus test tur ita. a. cap.I. Ex civibus itaque aliquem eligere res peri ιculosa est, & invidentiae plena. in bLXIX. An ergo peregrinus eligendus erit' hoc vero cum contumelia civium, & libertatis publicae peri culo coriunctum est, quod Tacitus ΔΑ a A-- λ de legatis Parthorum Roma sibi regem petentibus do icet: - , inquit, se ivador, igeneravisse Parthos pertium a. o ex orbe regem, hosium artibus infectam. Et paulo post accendebar dedignanio ct Vsi Rex diversia a majorem instiara Vis, raro vexata, segni equorum cura erga patriae.
LXX. Nec ad rem si is qui eligitur jam tum alibi
regnet, timendum enim ne vel ex duobus regnis unum i faciat, siquidem ab imperii sui finibus non procul absit vel si procul absit, id quod nuper adeo accepit, minori cura, aut per legatos administret . Leeatorum vero imperia subditi non facile & aequo animo serent. Neque
28쪽
risinen vero simile est, quod Princeps alienum regnum ci re malit, quam suae gentis in quo ipse natus est. Itaque e peregrinus sive civis eligatur res periculo non carer auare successio tutior esse videtur, quam insuper&gentium consuetudo. SDeus ipse ut apparet, probati qui continuandum in filiis imperium bonis tanquam magnum
praemium pollicetur. Deut. II. v. ult. LXX l. Verum enim vero non c
contemnenda ab e tera quoque parte argumenta sum; quae pro electione in medium afferuntur. Sunt autem haec primo: in regno haereditario resem saepe sine liberis & successoribus m hi, di hinc infinitas oriri turbas, vel nonnunquam post se pueros relinquere qui prae aetate sceptri incapaces sino Puerorum autem imperia ipsa sacra scriptura detestatur,.& propter ea tales non hostibus tantum, sed ipfis subdi ris contem tui sunt. Neque est quod tutores pueris dare. velint, cum metuendum sit, ne illi vel suam magis quam pupillorum rem curent, vel totum ad se imperium ra-
pianti Testatur hoc Cassandri scelus, qui regni admin, n ratione in se collata, filios Alexandri, quibus tutor, erat interfecit, & regnum ipse invasit. Iustin. li H. cap.
I XXI Deinde non tantum pueros artate successio obtrudit, sed etiam qui ingenio adhuc pueri sunt, quique vix sibi nedum regno prospicere possunt, imo intcb malitiam nolunt, sed voluptatibus tantum & libidinibus serviunt. Neque enim semper
29쪽
sperari potest, cum principum liberi pleni inque inter
licias & adulationes educuntur, omnis generi, tibus frangantur, &ipsi patres vix animum adr
raro rectam educationem admittant: nam indignum sua origine ducunt, si inferiorum hominum disciplinae sulta mittantur, quod Herculis
ceptori tabulam in caput impegit
nisi qui paruerit, inquit Cic. A de les. ut qui nescit
' quomodo Vrga Principem affecti sint subditi, vix sciet quomodo Princeps erga subditos se gerere debeat. Hinc Plinius ad Trajanum in Panegyr. murale tu, inquiri, umst udorum per a ver vemsse v/x sit nobiscum p
praecipua utriusque partis argum ei ta sunt, nam alias multo plura coacervari solent. cum utrinque satis firma & evincentia sint, neutri parti temere adstipulandum videtur. interim hoc dcimus quod diuturnus in aliqua te pubi. usus firmaverit , id omnino retinendum esse,& sive successio sive elecito
30쪽
etum mittatio perlaulosa est. tande&hocli nugG.ὸ . . . rcete eos reprehendit, qui aut popularibus concionibus it publicis di l puta tionibus regna quae a stirpe longissio deducuntur ad suis ragia populi traducenda esse per Lysander etiam male apud plut ius,
rae in audit, duod Lacaedc moniorum regum consue tu dinem immutare voluerit. Scili et ea est natura rerum lium anarum, ut nulli omni ex parte satis sit cautum. Interdum itaque successio interdum electio nocet. Fortassis tamen rem ita quis recte definierit. Populo feroci ac prudenti est. Item adi νβααλε eui legit um electio palaec de orima qua stione. LXXVI. Altera sit. An primogenitus in reg i successio valet succedere debeat, reliquis fratcibus Mone regni & principatus exclusis, nec ne rubitrum esse videtur pari iure non haberi illos qui ab isdem parentibus procreati sunt. Deinde omnis occa-
praecidenda est quae fratrum odia & dissensiones ex-
MMia iaminia ui gravissimae eorum an amic
itiae sint, ut Aristoteles G. s. 1 . docet, di imperiis pervitiosissima. Quando autem uni plus tribuitur quaes alteri, non facile ea caveri pollint. Itaque prirnoo r c aeteris antefierendus non est. I. Verum etii interdum satius suerit prib excludi: si quid tamen in genere lic por; us reipubl. summa est credenda: