장음표시 사용
361쪽
ra Iarum. sexto,quicil dilabemus scriptu de iure , Septimo, quicqd iure naturali vel iuregetiu subtrahitur aselqa noRest ius naturale, nec genitu,& sic capiendo ius canonicia ni drius ciuile, & sic sum .i r. dist.ius autem, ut iugi. t. no. in si .Et quia ita diue simode ius ciuile inuenit ciccipi in tute, de prima acceptione habes inst de ium natura li .f. I. De secumda habes,f .de iust. dc iure, I.ius ciuile, s .i. hoc igitur. De tertia, dc qui 3ta, s .de ori .iur.legaecunda, f. hqc' disputatio.De quarta leg. ius ciuile, praealle.in prin. De sexta, fide var.& ex traOr.cog. l. I. g.pro inde. De septima . inst.de usu ca pio.m princi ut est pl.in b.
sed in ius quide ciuile .inst.
dus ciuile di tripliciter.Prinao, pro eo, quod in unaquaq; ciuitate seruatur,&sic dρ in genere. Secundo in specie M ius inoprium
certae ciuitatis,& sic loquitur,f.allegat institutione.
ius Roma.quando non exprimitur propriu nomen
ta quoties institutio.e .li. prae allegat. ἐκ sic concordat, g.Omnes populi, cum dicto v. rsi.in quo, 9.dicitur, quod omnes populi roguntur legib.emulgatis ab Imperatore, in versi.diciis tu quod unaquaeque ciuitas iure suo proprio utitur,
sed primum intelligitur, de generali, secundum da
Ius ciuile diuiditur in quatuor libros principales, cDigestum codicemansti
bus additur collatio duci-ma,seu liber laudom. Primus ergo liber iuris ciuiles est Digestu, qui cotinet te ges Sc statuta R.& diuiditur in tres libros principale s. Digestum vetus, qJhet libros partiales 2 . Insomatum,qa habet libros partiales iq. Et Digestu nouu, quod habet libros partiales ia. Mib.couuneratis erui libri partiales Digesti veteris,Insortiati,& Digesti noui. Et vocat
ris ciuilis vocat Code coli net statuta, facti Oves ,
362쪽
sierunt tempore Iustinia- thentica, authentica
ni Impe.tres Codice; scilicet Codex Gregoriantis, Herint geniantis & Theodosianus:de qusb.Codicib. extrauas. ditivisntis alii mu suum ad Imperiales constittitiones diri gens vinini Codice fieri secit quem suo felice nomine, intitu i auit Codex Iustini ani, ut in riibr .prooemii
Codicis.Et diuidit iste liber in m. libros partiales.
quorum noue primo , Doctores legere solent,sed ultimi tres, qui loge post prinios noue copositi sunt raro legi cosueuerat. Id quorum allegationib., hoc est speciale,qd adiit:& ad i.
cum g .addit numerus via delicet liber Ir . I 1. &c. ve
gnit. ieg. si ut .pponit. lib.
11.Tertius liber principalix di luthenticu vel Authenticorum, dc sunt uda excerpta quasi praedictorii librorum sunt muli Et diuiditur is e libet in nouenteollationes, sita vi quaelibet subdimiditur in titulos, volume est y se, sed authεtica est lex una vel para graphus dcorporatus libro Codicis,& antiquiniuri super additus . Et allegat si
C.de epist. de cler. auth generalitet C.de sacrosan .eccleLauth .multo magis.Sed in authentico si in pti a Ile . gat titulus ¶graphus ut in authentito, ut iudices sine quoquo suffragio. s. tali vel tali: & sussicit. Item decima collat tot intitula ur liber seudorum dehet duos libros partiales, quorum quilibet subdiui ditur in titulos, & iiii in capitula, & paragraphus Quartus liber principali legum dε Institutiones vel instituta Et diuidit in quatuor. libros partialeς,& in-aroductoriiu in ius ciuile , dc canonicu, maxime quoad declaratione termin
rum, in utroq; iuri usi atoru,qui tan4 ostium in d mmm praebet introitum in sapientia iuris: QM re c5sulitur on inibus quasi modo genitis iuris alumnis lac iuris concupiscetib.per& tituli non in leges , sed ostitutiones documeta sita in paragraphos. 'Et disse- primordialia capessere, derunt authenticum . di a 'nutrimenta, ut tali doctri
363쪽
r antena primitus informatis se
sanctioni Iustiniani Impera christi anisii mi. llus ergo psump uose sine institutioitu doctiina, iuris maxime cruilis sublimitatestentet ascendere, ne cor inruat ex alio, qui satagit uolare sine penna . Et hic denominibus,diuisionibusq; librorum principaliu iuris utriusq; sufficiant. Et not. p ius ciuile tripliciter se habet ad ius naturale, &ucs operationes circa ipsudi eius materia exercet,aliter t5,& aliter am ius ciuile primo addit super naturale determinatione P
congruos modos,ut est via V. . . at o
illa rectitudine deuiantes, scilicet actum suradi, sinerandi,rapiendi,&c. Et ultra hoc ostedit,quo unus illotu actuu plus vel minus deui et a rectitudine natu tae, & Fm illud maiores siue minores pinasi statuit. Tertio declarat, nam iure naturalitet rectu est nemine cu alteri' iniuria vel detrimeto locupletari, no talis ex eode iure, si sit possibilis euetus in quo sis locis pletari possit cu alterius iactura, sine in ei' iniuria, sicut in pscriptionibus,& in usucapione. De ista triplici operatione loquitur. I. ius ciuile, si de tu.& iur. dere in delicti v. g. ius na Ius geliu est sedium hostiliuturale,& eius rectitudo dictat delicta puniri.Institu. de oblat.quae ex deIi.nast. in prinae e furt.Li.Et ita omnia praecepta decalogi sunt a iure naturali super illis principijs sendata, qponit Iurisconsultus, de iust.& iu.Teo. ti .l. iustitia occupatio, munitio, bella, captiuitates, seruitutes , postlimini fidera, paces, inducie legatorii no violadora religio, conubia iter alienigenas,lhibita,& io ius gentiu aptellat, quia,
eo omnes sere gentes ututurc.ius gentium.j. dist. I .& in proce.decte.f. ho Ius life in re, & ius life in re,neste vivere, alterum non lederς us suum cuiq; cribu re.Secundo, rectitudo naturalis vult nemini subo
364쪽
ranti c5peti Liuratur quasi ius iuratii placuit tu, ut factam dicat ius, q a sup fa cto iuris iuratur., adijcitur iurandu, quia illud hei es.se iuratu , qὁ antea fiserae iuradu relatione facta na
fert couenit,t. ius pluribus s2de ius .& rure Vol ut dicit AZo. sorte aus ponit Preligion quasi diceret,iusiurandu,i.religione firmada.Vn iusiurandii ide est,
oque conuentionale, quadoque iudiciale, & neceta
faritim. C5uentionale est,qn a te peto aliquid, & tu negas,in defers tum ut iurym,si.ri .in hoc casu iuro, vocatur iusiurandum conuentionale, & uoluntariu, quia extra iudicium ex c5uentione, dc uoluntate partium absq; alia coactione iudicis praestatur. Iusiurandum iudiciale, & necessarium est,cu in casu p misso
iuro qd' mihi debetur, qa peto, s iudice i iudicio mihi conferente,ut iurem.Ex hoc aute lupo datur actioci, qui dum peteret re sua, delato sibi ab aduericlo
iurameto vel a iudice, sua esse rem illam iurauit, ab ipse. h.tunc peteret re sua actione in factum quae oritur ex tali iuramento . Et
iusiurand uni, fassertori u ,&promisiorium: affert .rium triplex est, s voluntarium, ut est conuention le,sLeo.ti. l. iusiurandum
Necessarium,qd necessitate a iudice imposita deseno tur vel suscipitur, & no perecusari nisi est iusta cauta se ut fi .de iureiu aeg.manifest . Et iudiciale,qd in tu dicio desertur,uel refertuza parte parti, quod non necessarium subire. imo de latum recusari pi hodie, licet olim non potuit recuta fati ed reserri, vn vide gl.
Ius militare est belli inseiadi. solenitas, foederis factedis, nexus, signo dato egressio in hostes,& pugnae comisite signo dato recepti, ite flagitij militantis disciplina si locus deseraturate stipediorum modus,digniatatu gradus,pmiorum si nor, ueluti cu corona, vini
365쪽
ritatibus 8c Iabo ib. iusta Et est tex.totius edus natiudistributio, ae principis
portio,ut dist. I. ius malita re.&Fm Isid. lib. 6.c. 7. us natiuialemquod comune est omni nationi,eo qJubiq; initi nitri naturae habetur,non aliqua constitutione facta ab hole, sed ab ipso naturae conditore, ut maris, dc seminae coniuctio, liberorum successio, sin bonis parentum,uel et per . carnis propagatione, non per hereditatem quia illa successio non est naturalis, ut est gl. super vel sic. suecessio.dist. I. c. is nam
x te, ubi ponitur haec dissinitio, puerorum educatio cois omnium polsesito,ila iure naturali oia sunt communia, i. comunicanda tepore necessitatis. ca. sicut. 47 .dist.&omni u una libertas,acquisitio eorum, quae in coelo, terra marique capiuntur Gl.dicit. Hae c.n.&alia,q in nullius bonis sui, cedunt occupati, i. conceduntur. item rei depositae,
vel pecuniae comodat restitutio, violenti P uim reulsio. Nam hoc,& si,qduic simile est, nunqin rustini, sed naturale equum resedist. 1.& ibi vide glo. huius dissinitionis. Ite ius naturale est, qd in lege de Euangelio continetur perqd quis iubetur alteri facere,qd sibi uult fieri, & prohibetur alteri inferre, qd sibi nolit fieri.dist.i .in principio & so. dist. ponderet alias consideret in prin. 8c
to. δ ob.Un,QJ tibi vis fieri mihi fac,qὀno tibi noli. Sic potest in terris vivere iure poli. Vel aliter, Ius naturale de
uno modo maius ex instinctu naturae prouenies, Sub
singula animalia ad aliqd faciendum inducutur. Est enim debitum quoddam, 'd natura miliuet repraesentat & hoc debitum Em Isid. coe est oi nationi,eol instinctu naturae, uel naturali conditione ubiq; habetur, & non costitutione aliqua facta ab homine. Item ius naturale dicitur
instin his naturae ex rona proueniens. Et Em hoc iugomnia dnr comunia.i.comunicada, ut supra dξ. Issitus csie dicitur industria
366쪽
araturare dicitur aequissi- in seruum d & libertum naumatem pccpta natura Ius patronatus est authori taclia sunt,q in lege, & Euaa siue potestas, quam patro' gelio continentur, ut non furitim facies. non naqchaberis, sed qδ tibi vis, &c. falleg. Ius naturaIe ingl ubi prima descriptio data. est sim motum sensualit lis. Aliae aut Fin motu rationis Item ius naturale secundum glo.i .insti .de iure Iiat.gen.& ciui, potest dici quatuor minis. uno modo ius gentium inst. de re' diui. g.singulorum.Secundo, ius pacto .ff. de pacto 1.1.Tertio, ius contrariia,L. quod rescindit pacta, ut restitutio minoris. F. de mi-nO.l.j. Quarto, pro instinctu naturae, ut qδ in lege Mosaica vel Euagelio continetur. Ite ius naturale inquatuor differt ab aliis iuribus,siti origine, in dignitate, in ampIitudine desetentie rigore, ut declarat
gl.s.d Ist. I. nam coepit ab exordio naturalis creaturae, & nullam patitur immutationena,&sibi omnia coia sunt, nec contra ipsu
iurib. secus,vt ibi liis quasi natiirale est,qJ d minus Vel patronus habeemis sabet in libertum. Aliter Fm Gos est autoritas siue pote stas prouenies ex beneficiis ante c0nsecra tione eccIesiae collatis. Et prouenit ex tribus,ssundatione, latione, & aedificatione, vel sista collatione,Vt I 6.q.7.filiis, & c. g-cunq; 18.q.2.abbates.U de, Patronum faciunt donaedificatio sundus. Competit autem patrono aliquid honoris, ut si ecclesia non fueriit collegi ata praesentet.Sed si fuerit collegiata tunc non electioni praela
ti faciendri sed iam factae honestius patroni post a
tui as ensus, nisi ex speci ii concessone obtineat,ud partes stias interponere debeat elemoni traetandet c. bis .de tu .patr.Ite habet
aliquid honoris, quia primus in Beesiione incedit,
ut I 6.q. 7. pig mentis. Het aliud oneris. quia tenetur defendere ecclesia ab omnib.bppressionibNt 16. q.
.filiis. Et hct aliud utilitatis, ua si migret, seu aliacvergat ad inopiam aledus est de bonis ecclesiae ut G siliis.
367쪽
ahitur egenus. Potest etia patronus prae-xer. egestatem aliquos redditus moderatos lipe ab ecclesia, cuius patronus existit. Si ne psentatione institui, quis no debet in ea ecclesia. quae patronum het. Et si spretis patronis hoe se bim fuerit, Fm rigore iuris institutio est retracta
nuntianda, dc ad instituentis uerecundiam, institui ' amouendus est, Zc alius quem patronus dignu ele
gerit ordinandus, ut I 6.q. .decernimus. Item ius patronatus Pque aduoca tio,qnq; vice dominatus,
uel custodia,es Dardi urius est frequentationis, vel processionis, & qsique gra.ti ut in glo. . c. 'a escri-πi.de inrepatr.& sm Gos. 4n summa)eod. titulo ubi ponit supradici . Ite pleruque hoc nomen ecclesia,pro iure patronatus suppo
r patro. Et ergo si quis uta- uerborum, dono tibi ecclesiam uel concedo, intelligitur donare ius patronatus qa
habet in ea.c.quod autem eod.titu.
Ius poscendi est ex habitatione domicilii, & communitatis.
Ius praetorium est,quod praetores induxeiunt, adimendi,supplendi, uel corrigendi iuris ciuilis gratia, ut is, de iusti.& iure. l. Ius autet, Hoc etia ius honorarium dicitur, quia qui honores gerunt,cnaagistratus, aut ritatem huic iuri dederui. ut inst.de iv.na.gen. dc ci ui. praetorum quoque dicta. Ius priuatum dicitur,qd specialiter ad singularem utilitatem alicuius pertinet, secundario tamen etia alrempublicam, ut in pactis& co Entionibus mutuis priuatorum specialiter initis eonspicitur. institutione de tu.& ivrc. g. 2.1us publicum costat in sacris acerdotibus di magistratibiis, Fin Isid. lib. s. Elye 8.st. eod.tit.l. I. g. publicia.& i .dist.c.ius publicu, ubi .gl.Vel sic. Ius publicu est,
i qd ghaliter salias principaliter ad publica aeseruit.
368쪽
vel, spectat utilitatem velu cii, ut ibi glos ti in portis vel in muris ci Ius rei publicae .s alterius quauitatis .& ali is sacris iudici Roin. est ius cuiuslibet ciuibus vel sacerdotibus, vel magistratib. aliquid committatur, vel inscr. atur. lus quiritu dicitur a Quarinoi. a Romulo, & est proprie
Romanorum, quia nulli te Ius sibi facere vel dicere, e qanet hoc ius nisi inirites, i. manifestu spectat ad iudic. Romani sim Ely. N i dis .c.ius quiritu, I quo agitur de legitimis hξ lib.
de tutelis,de curationibAe sucapio nib. costat aut ius
IIuiritum ex legib. & plebicitis, & senatusco sulti costitutioni b.principum, ediosis, s. qd a iudice faciendu sit, sibi vendicare veluti si quis rem suam propria rapit autorii.putas sibi hoc licere, vel se pro debito quo teneris alicui is pignus tuucapit te i nullo, ius.n.qa sibi iure copetebat amittit. ctis senatorum, & resposis Ius singulare est , quod cotra prudentum, ut sim Isid ibi. tenorem rationis propterdi dist.2.in prin. ubi de specieb. Rom.iuris, de quibus omni b.lex plebiscitum,senatusconsultum praetorum edicta, responsa priidentu, Ius succedendi habet hrs ite&c. quae sint reqdire loco ius patron. in bonis liberis. suo.& ins.de tu natGen.& Ius vin tum diar praestistae siciu 6.constant,&sequ.vhi ue captiones verboru Rb-
aliquam utilitatem autoritate constituentiu Introductu in est. l. ius singular ff. de leg.
hoc ius apud Rom.tantum reperitur, disiui .ius quiritii. Et dicuntur Romani om- .nes qui Rom. imperio subsunt,prout dicitur PropriuRom .est habere filiosin po.testate,& etia gentiles sunt sub Roman imperio.Nam
amp.ust princeps totius muobumbrant delicta ,-dite versuta sim Reto. quia quis repellebatiir ab actione Pquasdi versutias, i. machinationes verboru. Uel f in Marti nudξ versutu adeptu vestimenti, qsi est illud
intus quod debet esse extra dic. Sic etia erat uersutum
369쪽
du ab luebat , dc erat absoluendum;puniebatur, austa sui exeste.i .facrificia. si mortuis impcdunt. S filiae radi solemnitas.Inde iusta facere. a l.2.de a ius uo. 8c it pro laaerede, de ari.her. Duum est,quod ea precepto, vel superioris 'minatione
, alicui concessu est, Sc sic iustu illud,qd ordinat iu
rea.iuste,sfde acq.pos. Sed iustitia est habitus feti virtus supioris ad pcipiedu bona 'bditoriit. Quare.&c. Iustu et aliqn accipitae vero, . ut inst.de li.in prin.alias Stpleniore quanda het signa, ut cu diffinit testinesse iusta seiam, nam intelligimus per qua solunc, &plenam. Sic dicimus iustos filios ex uero, & 1blenam
Iustitia est costas 3c perpetua volutas ius seu unicuiq; nibues no quatia ad actu, sed ratu ad affectu inst. de iii Ju.in prin Iustitia.n.
24. q. I.c. ubi sana fides nadicit ibi Iustitia est aequitas toler idi inopia. 8c teinperatia lipe in abundantia. Item est patriam, bc socios defendere, quia uora iustitia copassionein habet, deno ex odio, sed bono et eloexerceda. 8 c. ut ibide. Ite
iustitia sic describit. Est habitus bonus tribuens cuiq; sua dignitate,Deo reliatone, parenti obedietia maioribiis reuerentia,parib.confesta,niinorib.disciplina. sibi ipsi castimonia,& palIperib. seu miseris copassionem operosam. Dicit ergo
tus animi, coi utilitate seruata, sitam unicuique tribues dignitata. Ee Plato dixit-iustitia est virtus,que plurimu potin his, q min, possisnt. Ite sic,est animi cogrua dispositio in si nguIis rebus recte diiudicas caum vide gl.inst. ubi si pra . Vbi etiam dicitur.
370쪽
ruxta aliqn exponitur, i. Ppe vel a latere extra de maiO..di obe .c solitae. vershqc aretem si prudenter. Aliqn, i. Fin. vi iuxta verbum apo stoli, i .Fm extra de baptis. C,maiores,circa prin.'cquod qnq ponitur similitudinarie ut tu vivis iuxta Petrum. i. ad similitudine
Petri. Alrin significat ricinitatem tempori ut iuxta festum pascatis, i prope, dc vide no extra de ver ign. Item adde quot modis iuxta sumatur.Bar, in l. i .ss de testa. in extra .ad rerrimdam, in νιν .iuxta. K A. .
mensum a calograsse, qd est voco latine, ut not. in l.qui ante Kalendas, dcin l. eum, qui . ff. de Verbo. oblig. uia promi stio talis, promisit ante Kalendas litilli similis, qui promist Kalendis. Et allegant isti tex.
cu ratione praemissa in a gumentum ad testes concordandos, quorum aliqui deponunt ante guerram,
iij post , ut qui dixerunt post, intelligantur post incceptam,& qui ante, intelligantur ante guerram finitam . sunt ergo Kalendae prima dies in quolibet meie sic dictae a verbo graecOcalo, id est voco, quia R mani habebant praeconeis quos prima die mensis mittebant per terram dicentes , vocat vos senator ad nundinas.praeparat vos, det
hoc est glos npt. in I. cum bisextus, fi de verb.signifi. quae etiam declarat nonas Nidus, de quibus vide in fine primi liueri compulichirometralis, & in alijs . Item in fin. li.6 in St.i,na debitora describebant ante finitis, & in dubio i nterpretatio det fieri contra stipulatorem. l. v eterib. Ede pac. l .quiequid astringe
inde est ac si *misisset ante Kalendas fini , sic appellatus a Kaledis,geo die scenoratores pecunias mutuabant, dc quas P teritis Kalendis fenerati