장음표시 사용
351쪽
tur consilia, actiones,quas supra in locorum expositione adiunctorum loco complexi sumus, hic causas luenta diacti sunt namque iis, quorum consilia
facta sunt, adiuncta maxime Verum cau-s rumis euent orum nomen accipiunt, cdm sumpta ab adiunctis, unde omni IC-rum ducitur copia, inter sese componuntur:& cause effecta & haec vicisti in ullas
ostendunt. QAare causa si euenta ma-
n in cum adductis cognationem haereri nem mirabitur Inde namque hi licet nati loci sint, tamenin ipsi latissim patent Itaque his locis, unde ornat historia, si comparationis Iocum adiecisset, non video non modo unde historici, sed Rhetores, Poetaeque qui maxime solent, magis amplificarent. Hinc Caesar, ut Brutus apud Cicer disputat, quia minus rerum suarum historiam vestiit, commentarios inscripsi caeterisque scribendi ansam praebuit, vi qui vellent, easdem copiosius tractarent , quasi calamistris quibusdam inurerent. His ipsis ex locis lacte illa Titi Liui ubertas,est petita,Vnde tamen Dionysus Halicarnasseus , qui di ipse Romanas res perscripsit, multo magis auxisse intelligas , ut mihi is, quod de Demochare Brutus Cicero
352쪽
niam iudidast, non tam histor curia quam Rhetorem egisse videatiar Hinc Mars noster, hinc Homerus ea. sumpserunt, quibus quae voluerunt, non tari dilucidἡ enarrasse quam facta ubique mora o m.
nia ob oculos, posuisse videant ut, hic fusissime, ille modo quodam usus: id quod is facilesanimaduerteret, qui cognitis loci si amplificandi ratione , utrumque cuiudicio leget.Sed hac de re suo dicetur loco nunc, quod volumus, usum locorum,
augendique rationem in celebrandis factis diligentius,& ad cuiusque magis captum indicemus. Vnum girur factum ii oratione laudandum sumamus, sit Theodos Imperatoris,qud 'insigne maxime Gymnasium Bononiae instituit, primum ex descriptionis loco , atque adeo ab adiunctis ipsum describamus , unde ingenium moresque principis eluceant, de causae tam honestiis utilis facti, quasi per transennam appareant. Fecit id Titus Liuius principio historiae sua de secundo Bello Punico, ubi pluribus Annibalis depingendo animique bona, vitiaque plurima exprimendo, qui cum
viro Romano futura res esset, lectorem statim instruit. Secundum haec ab adiun
353쪽
unde sumendis fiuctibus , qui in prosensores expenderentur,hanc scholam adornarit, confirmaritque Deinde aeausis, cur hoc in loco in tot tantaque stipendia professoribus constituerit ut certEhinc in reliquam totam Europam , qui recte Rempublicam administratent, docti mitterentur. Tum ab euentis mirum in modum augeas, si quae liuere loci emolumenta aliaeque nationes hic ex Academia dc ceperint quotidieci Fiant, persequaris, qui quibus in locis hine missi, siue cognitione rerum humanarum, physicarumque utiles Reipublica extiterint siue lesum scientia quid aequum & iniquum esset edocuerint siue denique medicinae benefici laborantiabus opem tulerint,postremo ex comparationis loco quantam voles copiam sumes factum hoc aut cum aliis ipsius, aut cum aliorum Imperatorum praeclare factis conserendo.
ex Dei amplis candi apud INterdum factum laudamus & dilata mus, non tam fere a causis in quae has sequun
354쪽
sequuntur euentis, quam ex adiunctorum
comparationis loco , id quod Cicero fecit gratias Caesari agens, ipsumque laudans, quod Marcelio ignouisset. Postquam igitur exordium a tempore, eluia Que quo dixit, diei circunstantia , duxisset, clementiam sapientiamque Caesaris ab adiunctis statim laudat, Ornatque ne- Iera sua, totiusque Senatus lettitia, actum Oc probantis, propterea, de Rep. subinde melius sperantis. Aspergitri paucis obiter laudem Marcelli, quod ipsum ex hoc loco est ductum eo valet, ut clarius illustii usque factum eius reddatur, quod praestantissimo, amplissim6que viro ignouisset. Deinde ex comparationis loco Cicero amplificat,&confert hoe Caesaris factum eum maximis eius bellis , rebusque gestis , quibus omnibus
iure anteferri oportere, pluribus ostendit.
Porro hac in comparatione Orator tantam moram trahit, dum interim ab adiu-ctis cire uastatias admiscet,ut omnia quae ad laudem pertineant,tolaciue oratio, nisIquod pauca ad finem alio pectantia adiecit, hoc solo ex loco Vestita, amplifieataque deprehendantur. Quiare quantum ex loco res extendi possit, cum plurimis apud Ciceronem exein plis, tum hoc stu-
355쪽
dioso perspicuit in esse potest.
cis amplificandi,apud T. LI iBoricum, breuiterque ea dem expli
HInc autem quis locorum usus, tuae
laudandia implificata dique ratio sit, quanquam satis uiuere putem, tamen abs re fuerit,& haec ipsa in hiiloria, clas sic aeque aut horibus pauci; indicare Narraturus T. Liuius contra Romanos es ab Atinibale gestas, vi tatim intelligi posset,qualis is esset, tui tantum in discrime Romanum nonae adduxerit primum ipsum Ducem ex descriptiωnis loco depinxit his verbi s Missiis Annibal in His rata iam, primo statim aduentu omnem exercitum in e conuertit.Amilcarem sibi redditum. Veteres milites crederes, cura C igorem in vultu, vimque in oculis,habituris oris lineamentaq'ue intueri Delude breui effecit, ut pater in seminimum momentum ad Adorem conciliandum esset. Numquam ingenium idem ad res diuersiitimas parendum atque imperandum fuit Itaque haud facile discerneres,Vtrum Imperaetori,an exercitui charior esset. Ne
356쪽
que milites alio duce plus confidere: plurimum audacia ad peracula capessenda plurimum cosi iij inter ipsa pericula erat. Nullo labore aut corpus fatigari,aut antimus vinci poterat. Caloris ac frigoris patientia par, cibi potionisque desideri in
turali, no voluptate moti linitus, vigilia- Ium, somni lue, nec die, nec nocte discriminata tempora, id, quod agendis rebus superesset, quieti datum. Ea neque mollistrato, neque silentio accersita-Multi sit pe litata sagulo opertum, humi iacentem inter custodias stationesque militum conspexerunt. Vestitus nihil inter aequa, les excellens, arma atque equi conspiciebantur equuti, peditumque del6ge primus erat. Primus praehum inibat, ii imus csi Certo praelio excedebat. Has tantas viri virtutes Ingenia vitia aequabat inhumana crudelitas, perbilia plas quam Punica, nihil veri, nihil faenisti, ii ullius Dei metus, nullu iusiura dum nulla eligio. Hactenus mores, ingentumq; et scripsit, lira quiduom nia ab eo qui re in nude explicare,oluisset omitti potuissent. Subiicit aut ex
adiundiorum loco, his verbis: Cu hac indole virtutum ac vitioru trieni sub Ddrubale Imperatore militauit , nulla re,
Qui auge da: aude daq; magno futura duci
357쪽
esset,praetermissa. Haec quidem cum illud te pus praecedat, quo belli lux declaratus est, omitti potuis ent. Quae sequuntur ex adiunt horsi, seu qui inde nascitur , causa
rumin euentorum loco sum utur, cur videlicet Annibal in suscipiedo bello nihil
prolatandum arbitretur,& dum Saguntinos petit, in Olcadu fines exercitu ducat. se ille. Caeterii ex quo die dux est declaratus, velut Italia ei prouincia, decreta,betalumq; Romani madatum esset, nihil prolatandum ratus, ne se quoque, Ut patrem
Amilcare,deinde Asdrubale cunctantem casus aliquis opprimeret Saguntinis inferre bellum statuit. Quibus expugnadis, quia haud dubie Romana arma mouebatur,in Olc dum fines prius, ultra Iberum ea gens in parte magis quam in ditione Carthaginensium erat cinduxit exercitu: t non petisse Saguntino , sed rerum serie finitimis domitis gentibus,tungendoque, tractus ad id bellu videri posset. His
demu subiicit euentae, gestaeque rei narratione. Carteiam urbem opulentam, caput eius gentis expugnat,diripitq; , quo metu perculsae minores ciuitates, stipendio im Caribe et posito imperi uacceperut Victor exerci- κοὐ in tus, opulentiisque praeda, Carthagine lao-
Hispania ua ni Iberva est deductus Ibi large partiendo
358쪽
tiendo praeda, praeterit c si fide exoldεdo. cunctis ciuisi suoru sociorumq; animis in se firmaris,vere primo in Vacceqs motu bellsi.Nuda haec satis narratio est nisi obiter petitas ab adiunctis circunilantias inserat non ullas: quod genus sunt,urbem esse Carteiam opulentam, sutigeris caput: sum exercitum opuletum praeda deductre Te. Prosequitur autem narratione temporis,cuius, mentionem facit, seruato Ordine .Hermadicat Arbacala cateio rum urbes, vi captae, Arbacala, virtute, multitudine oppidanorii diu defensa. Ab Hermandica profugi, exulibus Olcadum priore aestate domitae gentes, cum seiunxissent,cocitant Carpetanos adortique Annibalem regressum ex Vacceis, non procul Tago stumine, agmen graue praeda turbauere. Pura taec, nudaque sunt
omnia, nisi quod ab adluciis est, oppida
nor virtute, multitudine Arbacalam diutius esse defensam: neq; procul Tago impetum in Annibalis agmen est factu. Quae sequuntur , paulo copiosiora sunt. Nam cosilia Annibalis aperit, propterea amne rara cientis, ut m transitu fluminis hostes inuadere &causas ferociae hostium Carpentanoru tum sua multitudine, tum fuga Annibalis minus timentiu . Atque
359쪽
Atri, hac Liuius in a suo obiter testimo ianio amplificauit idum inuictam acie dicit, si aequo certaretur campo: sic ille Annibal praelio abstinuit, castrisque superripam positis, cum prima quies, silentiumq; ab hostibus fuit, agmen vado traiecit, valloque ita producto, ut locum ad transgrediendum hostes haberent, inuadere eo transeuntes statuit: equitibus praecep ri,ut cum ingressos aquam viderent dorirentur peditui, agnaen in ripa elephantes quadraginta disposuit Carpentanorum eum appedicibus Olcadum, Vacceorumque centum millia fuere. Inuicta acies , sit aequo dimicaretur capo. Itaq;i ingenio feroce, im ultitudine freti, quo me tu discessisse credebant hostem, id morari vietoriam rati, quod interesset amnis, clamore sublato,passim, sine ullius imperio, qua cuiq; proximierat,in amne ruiit. Hactenus cosilia, causasque exposuit, quibus subiicit eu et a nepe infelice Carpen tanorum p tignam,& deditionem. Et hae equidem ipsa, satis a circustantiis, quas e X-plicat, illustrat his verbis: Et ex parte alie- raripae, vis inges equitum in flumen ina missa, medioq; alueo , haud quaqua pari certamine concursum. Quippa ubi pedes instabilis,& vix vado fides, vel inermi e -- qui te,
360쪽
quite,eqeio 'temere acto peruerti posset: eques corpore armisq; liber, equo vel per medios gurgites stabili, cominus eminusque rem gereret, pars magna flumine absumpta: qui iam verticos anane delati in hostes, ab elephantis obtriti sunt. Pol re, mi quibus uagressias in suam ripa tutior fuit ex varia trepidatione cum in unum colligerentur,priusquam ex lato pauore reciperent animos,Annibal agmnae quadrato amnem ingressus, fugam ex ripa fecit vastatisque agris intra paucos dies
Carpentanos quoque in deditionem ac .cep Π. Hunc ita modu reliqua toto cirpo re alia, ac is, alia murus , ut quaeque res
pollulat his ipsis ex locis extendutur. Rariores autem coparationes sunt locus , in hoc praesertura genere, om nudo ad rua amplifilationemque accommodatissimus: unde poetis , lietoribus' copia sequentibus crebrior tristoricis, ne adornandum magis quam ad narradis orationem sumpsisse videantur, minus familiaris. Porro Sagunti oppugnationes,
excidiuq; quod proxime sequitur pluribus adiectis peristasibus copiosissime explicatur. Verum haec ipsa Liuiana ex locis aucta, amplificataq; nuda , omni ornatu, quasi velli: spoliata, ob oculos ponamus unde