De naturae diuinis characterismis seu Raris et admirandis spectaculis, causis, indiciis, proprietatibus rerum in partibus singulis universi, libri II

431쪽

CΑΡvae 1 III. IJ batili , tremendo syectacuis mortussi cogitatione acem his, secum ct firmiores domos saepe in praecipitium aufer tanti qua sine belli ciuilis delineatio longe certi sim .vule batur. Sternuntur sives, anterides, moti .pontes, ct peristi-sa: disii limit psirta cum cui ira buctis: cauatvrstrata viarii, templorum aditu, ο ρ mentit: ipse etiam mortuorum obse cum sepulcris subruta, adformidabilem extremae anasti eos tuum ulludete videbantur: his terra in tumulum exurgente, illic depressa eadem atqIe amplius dehiscente, ut etiam insani vorticis raptu locis pleris 1 in miram vora ginis altitudinem fit patefacta. Nec ullum adeo rinum patuit carina aut nauigi, genus, quod ad opitulandum m

ea pernicitate fluminis ficerepotuisset, quin a plari te

tentantibus cum prora remus magno periculo in moles oppositas pelleretur. Iam vero ex altera parte disiectis inani bus , qua primum exuperanti gurgitis impetus penit, ad

singulas ere momenta, moles aquarum in palma altitudine excrescebat:multis in humili costitutis menseram vita k-

perstitis ipsa propemodum incremenii proportione igni m

cans o iam extensis ad calum brachii , iam passes et ibus genis, ct acclamantes ineo geuere ac puerorum, qui Lybi fatalis exitii modum firma imaginatione conceperat'. cum fortior unda strepitu magno, ct violentia portam alterum ciuitatis squa nimirum ipsius pere suspatet cis moe. iii is uiu os-

molam opposita parte contiolaecis, sicJerente nam me ceria ea . in iii, -

υι, prouidentia, tos vitaesummo ct fortunarum omnium pericula liberarit. Nam protinus risoras effusius Dista ve- stat e carcere liber in campi planiciem venit, ipsa quae pridem congesta fuerat intra murorum ambitus aquarii copia, repente defluxit, plus quam humana staturae prosunditas capit, multis tamenruentibus aedificiis, po tquam ab inundatio iis vi aviust i m tuta sese atquesecui aputaue

rant.

432쪽

vum. VM cladespriuatim, publice ct quanta c mitrastinuecta tum in contentis tum continentibim rebu3 , anno vix eloquar: O si post hominum neces, ipsa Musarum suptilectile, vagatist bibliothecis, tabulis, annalibus, aliis , praeclaris ingeni, monimentis, vix ullii grauitu astimarim, quod tauquam aput exta vel sederatione perciis 'ta in si dices , perpctuam quandapurat sim in uusent . prodi enita mi gigam his planὶ clementiam Dei rei caci facile in summismmin*m- tipes, xisent Num imprimis ex ipsa hostilis iurba piolentia, quae necem obse su undique minitabathr, insterat tum auxilium venit, omni conflio, humanat prudentia longesuperius. Deinde quod maxime mirum, murioi casus acerbi fimos pauci homin si salebant circiter octo

inundatio,vel multoru milliam vitam cumstiritu elidere potuiset. Postu-ὸ quandoquidem apud nos rerum gestarum ratio non ita in liquido pro riuitatis meritis fuerit costituta, pisius Deus partim innuere nos quidem haud omni ex parte laudabiles, at a culpa liberos,sed increparionem alii quam esse promeritos, partim tamen tomnusG atione apud aduersarios aucta maiorem nocendi, castigandule libidinem extinguere voluisse, cilmsativi si inter tot rerum ancipites aestiis, afflictum atque iuvem deplora- rari,quam cum opinione felicitatis nimis,propter alienum,in' iridius inuidetiam periclitari quod etiam agnouit Psilmistes, cui, sises i rellir optio trirem, Sati tu, inquit, incidere in nianus Dei

mastigari. viventis,cuiuue multa est misiericordia, quam in manus hominum e quod α ρωπον ανθρώπα, λυκον vel longa rerum

experientiari icisset: ut merito sane ex eredem fonte dicu-Mus, No secundum peccata nostra fecit nobis, vel secundum iniquitates nostin retribuit nobis: sed quomodo miseretur pater liorum,oc. qua loco eodem in eundem senientiam in

433쪽

etitiamstessant. Pori o pt repeta in nostra historia fiunt,

ea apud ii os obseruata est diluuij magnitudo, ut nemo tam sit antiqμa memoriae siue atatu , qui ν in prius cum illo retulerit hactenus comparandum. Testant sir annales non myν inferius anno Isoo rofesto D .Thomae, quod fas sis iiiiiiiiiii annis

nuunt turem. Sed usu venit ident in publicis lare ne su rant r.

i , . , . . .. . . . . in . . e. . . Decausa diis

milvi Diuitur, pel Deuteri vel diari hara niten pesti eronantur astringere, nec inundantis hun oris chi sum qua decet liberum uini: quar: hic toercitus violenter, tundeerosis vi celibus siri tym de sumth pi orumpit, pervicioso aliorum hu imisv facultatum, ct parti una detrimento. Huin i iam inchori sile mulsum exuberantia nivis esse G RitIn i synera,rit μi dum solueretur permista copiastii itio fatus, ceu - iis.' labris feruentibus fluet ad raritate oe amplitudinem h noris usi plurimum conrhl se credibile est. Augethr Nuitem - ρον se calidi vi, in viseeribiti terra tuinpoli Dcw,quar, do ille talent astigore diuturno astridia siversutes, omnem exhalationis collectam congeriem verseis centrum ud tu i propellit inimiores, ut clegati sermone d ostrat Hip .lib. De n. t. pueri animabuni ortua,incrementa nuritus cum plant. rum insitione componens. Multam vero fui se materie ante stubuectam sanetarum crepulae ad ventos ciendos escaris iis defignarmit mensi Decemb. cum vero nulli eletiferint ρrius sied ipsiuini dili stium euestis o simi sectati, fui ilὸ ronJat si b iegelationu austicia horimi materieni fui seeu aqua copia fermentata. rem qui quid in causa fuerit, Menda sutit gratia ut . maximo seruatori, qui bi multi-

434쪽

plici nos ratione devinxit, minc Limaniter admonens, nucexplorans leniter, nunc patrio more castigans,=itic percussos iitrum sanans, atque a morte eripiens. Confitebimur nomini tuo Deus, quia magnouper caelos misericordia tua, ct usque ad nubes veritas tua. Mihi quoi ex re seria lusit mus dudum, nunquam recedet ab animo meo. Pervigilatabereos radio dum per equor ignes, Diliasublatis me prope mersit aquis.

Dum severos ignes siubeo se calestia templa, Me prope in horrendum sui Urat unda Chaos. Ian.die 17. avni supra misit fimum , qt ingentesimum si plua gesimi tertii, chasima deni o i aere pitum initiirci

rsi proditiones conflictus ct clades mdecumisighi cans.

435쪽

Multis etiam incerta de causa tormentorum sonitiis sereno tormentor A

ο ecimo Iau .ad multa miliaria ferebantur. Secuti sunt Corisiinu, stultus, atque expeditiones pariae, terra ct pelago, strages ' 'i' iu fanda propter uariem tu pi mini men bits Febr. Mamrio, de qui bi s nondum integra fama ad nos peruenit, sed pro diuersiis assectinbus homiliam, studiis at interse pugnan-ribus flamentorum siemper incredibili varietate timata: pepericulum sit ne propter eas te causas unquam illibata rerum hoc aeuo gestarum vertim, i r manua aurest posteritatis si peruentura omnem quippe histo, stilem, in omni aetate obscuruait addictio, quapropter vel idiopathiam certam, vel Ampathiam mutuam,a paucis mortalium sie- questrata est. Interea pero se classis regia multis ii structa milibus,non ubselle iactura ct discrimine flumino ciuitati Middel burgensi per aduersarrorum mediivi turmas fit si dium tulit. Etiam virtus enituit virorum illa strium circa maritimos tractus Hartem ii, quisii semel ex Amflerdamoi vim is nauibus D. de Bosu in eas angustias venit, ut iam

Obsisii circumquaque de sua siluta, ct commeatu propemodum desterarent. Aprilis die 19. ab hora'. v ue ad sicundam fere poss p tia eicisti, meridiem Sol admodum pallens caelo sereno conitivit, mirando quodam circulo circumseptus, quem plane ih Ii- ς0mpicius. tum se supra halmesequentius apparentes etiam atqlle

etiam obstruaui ad instar iridis florentisinae, trium colat Asyecie, expressus varietate diginctum : processere tandem a suis nigrantes radij qui sit tensio dudum ad hoc stectaculum vulgo, sinsim externam peripheriam dissio&erunt. Poterat rei ratio ad causem omnino physicam relegari: sed infignita species, ut populum quot in admirationem ira heret,illud esserit νt cuidhortento no a mileputaretur. υ ι α Nos

436쪽

1s eos MOCRIT. LIB. II.

'ζh.: ἡ 'μ Nos qtuoque balmes pidimus numero in initos, certo fer i , 'i 4 pras tofut a mutationis ante triduum resereno in tKr si stipetitis d. . bidum ciuistatum: βd ij semper . nube callida,leui, quι -'' ' bili, tranquillo calo, antestis planitiem exporrecta, iis qua scilicet velut instenilum intuens corone ob curioru flecte efforimaret. Verum his nuda coniticua nubes, ipse aurem circulus calo herent fimo exacta iridem praest ferebat. Incirrum nobis au ad extremas angustias, atque deditio nem Harismii propius imminentem, an quovis alio fuerit

referenda. stu, in Em. Horrendum stigm ac prater natura teporis fuit sprilis h. ibi,' die Σς. ut etiam unda adpollicis crasitudinem pira nocte

concrseret. quo facturi vitis germitia oderata stem de

Uaeo ante coaptam prorsim extinxerint: o sumima secutast vini caritas , cum tamen in caeteris ubertas amplissima , . si bis . De sit si elicio data, non omnem illius clementiam erga lata, ex passi, nos dormitaresigni cans. Coeperunt se febres admodum pestilentes, cum deliris, populabundo incredij cursiis pniuersam Galliam, Hostandium , Fristam, Germaniam per uagari. Erat illis o curru admodum typus velut ex multism hui generibim complicatus.proinde se acutarum vehementia, ct diuturnarum febrium coimnacim retinentes, mustorum milium viri quesia in funera funeribus aggerebant. quo paucis medicis cbaracter illa diuinus nor zmioccul-ra malignitas mali refuίrit deprehensa: aegrotantisi vero plurimos,autequa aegrotare siesegrauius perciperent, morbi fatalis viger oppresserit: vel si eundem datis remediis,

aut naturae robore stuperarent, tandem tameparox morsistequentia racti fati'rent,quosique violetia mali auferre nonpotuit,assiduiti enecaret. Vsque adeo in unafere idea rerum publicarum calamitates constentiunt νniuerse , ct bella quandoah in morbis corporis, morborum ratio in bellis

437쪽

ciuilibus exarata est. Nos autem propter illius flectem ra- comparatiorum ac peregrinam, hemitritaeis Galeni proxima, sed magis perniciosam atque mirabilem, de causis atque natura, des inplomatibvi variis ct curationis methodo singulari, seorsim ura perstri imim circa Dem, qi putaui noparum ei nolumenti posteris additura. Die pudecima Mabhora Massa maye,pulit ρUtiriqr bi iii. δαΠalo ad cum extremam circumferentiam Ao parilia co-Vebant : sic tamen ut persim orientalem plagam euissentior appareret, tauquam e lebete reperculsa Sosis imago: manescente prius altera quam occidentatu regerebat. Repetitum est idem stes iaculam pesteri circa quartam , ubi tamen unus dumtaxat parilior se persus Occa tum constanti quadam restexione per an sit , , Orientalis autem velut habenaου desierens, protinus expirauit. Fiunt haec omnia natura quidem legitimis cassis,ut tomosuperiore docuimus sed raritas facii, rerum , consensius qui mox apparent, ut tu augurus atque portentis locum non infimisi sint consecuta. quanquam hic aliquando multa et ingat inanis imaginatio lura in partes alias alias , detorqueat, ut si assectum detrahas animo iudicantium , circa futuros euentus s. pe contrariorum aqua sit aestimatio, ut multis historiis de 3is Datum est. Equidem νμ nunc coperi, quicqui spectaculatu est ibi iusmodi,ut irides, halones,parilia, celism-plicia, ceu geminata triplicasa, ceu figura multiplicioris oecurrerint: ceu rari etsi id arcus constiterint circumfusos Soli ac Luna , siue oppositos, rectos, inu sos, perstactos, integros, coloris purpurei viridis, aut, arrii candidi, ut cuius cimque alteriu): habere sertum materis p paramentum ex nube d quas,ceupuriorest' e. ulo tu arre constititia, qtia

laxta peculiarem situm restreIέ corporis lumino , gura variam juxta inistriam pero vel pradomi uium elemensi

tu istiusnodi.

438쪽

cessis, ac sublimaris ipsius quo ne coibris variam tempe-2Abini, I raturam,ac pici similiuem repraesentet. Vnde ct illud con' βμ μ scitum ratione probabili, dominante odere Martis inter planetas, exb latimes qzoque calidas, siccas, bili flava co- sentaneas uertis illis vaporibui complicari, eosdem quoque propterea magis ex uiso ct croceo inpurparum, bellorum seditionumve popularium, o imminentis rugis btima iraum absurda penitus coniectiura. Sis de Saturni praro tiva, Iouis, Veneris, atque Mercurii prasegire docuimus cu pite sexto, cὴ n de cometarum e ectubus disti staretur. Et hactenus quidem licet cum naturalibus causis vegetabilis indi, caelestium conspiratio sola adpracognitionem aliqua manu ducant,alias tamen subinde accedere qua pror-piu sint supra naturam,nihil a ratione est assenu equuntur enim o libera mentessaepenumero locortim, se tem poru πρα κσου , ad exprimeda corporea Diviachra, qctibus non aliter res diuinus aperiunt, atque in inset iis λ, ἡό IIicra biis per aspectabiles ritu , inuati imagines eri impiores ac docuit verὶ diuinus sa evagita: uando intellectum e. i inses a iι. o felicitatis esse delapsium cen et,ut a tenebricoso canere, no εἴ hyta,i nisiper gradu , ac velat inducta consiuem ne quadam ad οφ φ fulgidi simiam lucem commodepertrahatur; quin ut idem ex D. Paulo,ac ratione ver una contestatur, ipsa etiam mundi qua cernitur fabrica, diuinarum rerum qua no vi dentur si integumentum. Sed haec de toto genere libenter

instri mim. cyto autem adsipectaculam pra res, nihil designificatione pressim dico, ut neque in aliis a nobis rentatusuit, postquam videlicet non tam praefiniendistisntiam, quamspeculan ii piam arseminarium qiuoddam ampliss-

tiis 1 nihil e cundum polumis differens 1am, Emeria parsitu rem em -

439쪽

illa Sol circuli medio personam regium apta militudina monstret . quia tamen inueniendae similitudinis instrum rumore ambigusi est, atque in poderandis rerum proporistionibus anceps : nihil aui parum his sta proficiet ratio, nisi illustretur ab intellectu. Sic enim videmus intcrpreta lioraculi, vel insomni, donum, non mi m quam alterius vatici ij, ac prophetis, in multis pure dii initus dari: in aliis utcunis ducatur per certos scienti agradus,tion tamen tu

prius scax apparere, cum lustratu siensitibus 9 cupista- tibim prauis, cessi radio confirmatur. Redeo nunc ad illa qua presiis rudique rebus ciuitatum insignium contigere. Circa principium Iunii mensis Iz7 3. D. e Beaupoir periclitatus grauiterfortunas suus, per conflictus acerrimos, mediasth cluisses hostilis exercitus e Middelatirgo rursis Bant viam redit, relictopraesidio ct commeatu,quato fortas is ad multum temporis inrigerent. Initio Ili j vehemens inundatio cum inaudita clade Hostandium, Frisiam occidentalem, regiones,sinitimas infestavit. Iam immi-hami stum nutu plurimi, jectabatur magnitu od eris noui,ps etialii umin:' illa vicinior caeteris rei agri iotitu undecimastella magni Jς R 'tudinis qui ut ) non multo inferior plendore luminis vidererar ita vero sensim illivi decrementicatque aqualis seni per obstri sata proportio est, Pt vultu men sis aut sieptimanarum 6. covoderatio vix ullam qliantitatis disserenita an notaret. Interea Princeps nequicquam Harjemiosumma penuria laboranti potens succisnere, cladem accepit gra- stigmam paulo antequam ciuitas dederetur. Venit illa iu

440쪽

solio essent, exemplasti Nardensis excidii attoniti vehementer, rennue tanquam pro vita ct bonis omnibus pro liberorum, conlagunt late ac pudicitia dimicarent, mhltos etiam indies atque in horas per confli Ιων os orco

neu virtus siue audacia in rebus dispenii finiis enitescerentandem tamen conatus lac uniuersus retente deficiens, ex ipsi fortuna non tam virtutis atque audacia, quana reme-ium ἡό ritatis nomen assumUt : fractis nimirum opibus ciuitatu,

si ii '' myris agger ibius perfossis, pr vallo duntaxat edis u aia Vulti: tissmis tutarenta; . Post cinὸfortissmorum militum p sdio diminuto per assultus atrocissimos, per relitationes assdum, per aruimias, morbos atque vigilias: accedente famis acerbilate intolerabili, cui nescio an Hla fuerit ab an liqui fimorum hominum seculo comparanda. Aiebant ses audi plurimum, occultae 1 proditionis ad calamitatum numerum irrepsisse . nam ciuibus quidem vita spes maior i fulser l, intersprasidiarios milites pene vi nationis Osi quae , ic animorum atque sententia magna diuersius fuit. Prafectus illaram a strenuue coeptis non desistendum turpiter arbitratus, cimi ad deditionem inclinari partem iam maximam cognouisset, tormento bellico β-ρ leti una traiecit, C. C. ij, ct Catonis Vticensis ortit ι- innean imitatu si qua tamen ei tu facinoris vera est gloria,

quam vel prophauini Ophi nedum Christiani et Demiuire fisitis . natu potiis animo,ac formi luseribuissent. Cupti fiunt mini unae vi sic lites prae Ust iij cum tribunis caeteris' mox de singulis horredo hectaculo ac stupore mortalium νβtte ad rivos sanguinis sumptium est capitale supinium : paucis Germanicae cohortis in. e dimissilerussi ad remos aut fodinas τersus Aleniariam destimatis, quo O II. irlemen uin cu

ut pars copus suprem infelicitatis turbine exant laus t. Eorun