장음표시 사용
141쪽
cATAPOTIORVM. ras postea iteram crescet, er futuro anno flores semina pariet .s E. Quid ergo erit uera piperitis, e filiquastru, si ea non sit quam in proentiaru ostedis, e quae uulgo a sapore que habet,peuerella diciturs BR A. De hac herba cnceps sumi,coepit nunc pr suocari, an haec herisba quae pagini Ferraria in milibus supra enestras uiaret, Hil anum piper nominata, seu Plinis Cr antiquorum Piper Hispa-pip im,quae liquast dictast, quoniam semina in 'μφ' oblongas sitquas Cr rotundis contineat: nam lauri Ναtia habet paulo maiora, mollioraq et solatrum etiam
imitari uideantur caulem habet rubrum cum ueterascit, Cr Iongaem:prias uero quam ueterascat, uiride est. denα1os habet geniculos, e semen albu, tenue,gustu piperis, imo piper excellere uidetur si etia experiri tentes, ad eamdem tulere coperies ad quae piperitas . Sed unu esset admiratione dignu, apud authores nullum de solliculo isto in quo semina coduntur,mentione esse fcta: fori authores defossiculo illo aut liqua mentionem non faciunt, quia ab eo nomen acquisiuit, scilicet filiquastrum: unde hoc omittunt, uelut ex ipso nomine muni distum, cum in reliis quis coueniant. Haec uero per suspicionem dicta sinit, crpotius ad rem herbariam amplianda, quam ut id ceruiae cosesentire uelimus: nam in Simpliciu Examine hγdrota piper esse suspicabantiur, er uocatam persicariam esse Pli iij j liquastrum er piperitim. Vel dicamus Plinium idem intelligere per lepidion liquastru, er piperitis: tamen in dιuersis locis haec posuit, ueluti ea quae diuersiis
nominibus appetitarentur,re uero diuersa non essent: uteriam de de 'podescit, atq; lepore costat enim non ese t '''
142쪽
13O EXAMEN aliud das podem a lepore. quamuis apud Aristotelem inter das γ podem leporem diserentia poni uideatur,
Cr Theodorum uir egregius das a pode cuniculum interae pretetur. sE. Cum superius de hiberide mentionem stis certa, abs te scire optarem, quaenam herba sit, er unde dicatur hiberas. BRA. Marcellus unde dicatur nescire arbitratzs est. uidetur ab Iberia in qua poti fimum crescit,
nomen sortita esse . qu)d sit fit, absq; aspiratione prostrri
1b. u. debet Abem, haec est illa herba cie qua tuus Avicenna iis mul cum lepidio confundens dicit nasci prope antiquos parietes, ubi non mingitur, er habere nasturtii foliu ac saporem . Et D ioscorides dicit habere folia nasturtij, Cruere esse pulchriorem, er nasci locis incultis, haberes aestate fore lacteii, id est album, bivis radicib. nasturtissimilibus. Plinius uero lib. 2 s. cap. 8. inquit nasci maxim ne circa uetera monumenta,parietinus ip, ex inculta itiis
nerum. Floret semper,solio nasturtij, caule cubitali cinine tam parvo ut uix aspici posit, radici odor nasturt .s E . Ego hanc picturam considero ed quaenam herba siti concipere nescio . BRA. Quid etiam in hac herba si piis
cer, aperire non negabo. No sita ne herba illam, quae uul, incitoxicu. 80 Mulci toxici a Ferrarie ibus dicitur s E. En hic est
prope hunc antiquu parietem Religiosarum diui Auguriflim. B R A. Illa equide est,que s folia incisa in more nasturtii haberet, ab hac sententia no dimouerer,quin hanc hiberidem esse p utarem: nam in reliquis iti hiberis est ut
nullus uel caecus no uideat .s E. Cum herba ipsa in promptu sit, notus omnes tum Dioscoridis, tum Plin co ideo remM. B R A. Vt lubet. sE. Semper floret, inquiunt, de
143쪽
cATAPOTIORUM. Hsua hiberi loquentes praedicti authores. BR A. Et haec vincitoxicum dicta semper floret .en ab hac parte semina decidere,hic florere incipit, Cr hic sint calyces qui desinent in flores, inter quos abj citius, alij tardius florebui ἔmo Cr hyeme non extinguitur, licet Vigoris inclemei a decidant folia. uere est pulchra planta, sua solius ιψαλ υμ, idest pulchriora quam cardana folia: num plenius ulrent, CT maiore quandam utillam praefestaer t. nascitur incultis locis prope antiqvos parietes, ersephlahra,er inculta itiner : unam radicem habet, erquandos duas. Dioscorides duas habere censet, ut plurimu uero unam habet .cauus incit illi cubitalis, me adeo paruu ut uix chpici po it,radixque ita tum odore
habet . propterea nise esset foliu quod non est milenuis
sturtio, statim hiberim esse dicere. s E. Mirum uidetur anum indiciu pose tot alia corylimpere. BR A. Potest
quidem cisi indicia an ex re ipsa Aerit, quale hoc ex edtrinseca ura: uerian quid prohibet dicere, habere L lia milia nasturtio, non hia milia, quae prope radicem si Lei infinis,sed superioriblis quae nos i incisa. s p .
Hiberis igitur erit nostru uincitoxicum. B R A. Hoc non
fero, sed ubdubito, ut alios ad hanc rem c5ysiderandam
riscitem atq- prouocem: nam Cr pulchrum est alios in cer renuocare, ad res naturae deculandis inuitare,
etiam si is qui inuicit,nihil probi aut boni dixerit,modo id uerisimilesit, er aliquam habeat apparentia quod diaxit. nam exinde lector sedulas iter apertum uidens multa Mia inuenire potest. Alium herba hic ferrariae habemus, quae er in antiqvis patetib. σcirca antiqua sepulchra
144쪽
bet, cr eius radix mansa adurit . s E. Quo nomine uulgo dicitur BRA. A n uulgus aliquo nomine eam uocet, ignorosed en haec est herba. s E . Huius herbae Ferrariae coepia habetur: pleruns illam uidi inter diui Francisci rutis
nas,post magnum huiM templi altare. B R A. Et ego ilis tum uidi Romae inter maiores diui Petri ruinus. sE. Si rudiae lingua mordicet, illum esse putarim que a Dioscoride hiberps uocatur. ARA. Gu sEN. Imo Cr folia quodammodo mordicant: uerum in hac una solum est radix, non duae, ut hiberta habere debet. B R A. Et Diois scorides hiberi binas radices attribuat nasturtio similes: stimen nasturtiu unam habet radice,quamuis norantiquam
in duas fibras diissecta ι. Ego in hanc metta inclinor, quod hibertust,quam in uincitoxic , propter folioruincisuras quae huic herbae in uni, er uincitoxico non inaes t. s E. Neque mordicat uincitoxicu. B R A. Imo morradicat, non interim dum maditur, sed posteaquam mus est. Ad rem uero longius intermissam redelites colligenaedum est, in hac pitularu copositione pro sceitaragi Araisbes lepidion intelligere: lepidion uero illa herba esse uia delur,quam nostri peuerellam nuncupant. Verum hanc compositionem a principio considerans concipere nescio
quid in ipsoaciat uelfacere posit lepidion,quod potius
h ano corpori exterius applicatu apud auiores inueta nitur,nec potetia habet reprimedi uim fortia medicameis torum: tame sceittaragi ad hunc uim reprimenda huc inaegreditur. Rursus igitur copositionem cosiderans, ci a
Mesue dicatur, cellaragi indi,suspicari coepi id in praeis sentiar
145쪽
sentiarum debere infesti quod Avicenna dicit essestues
sta signi subtilia, Cr cortices cuti caroopbγsti. arbitrais inurs haec tenuia ligna esse Galeni carpesiam: nam, ut ipse docet lib.primo de Antidotis, carpe fui est ienues di Caspestues.stucae, musculi cinnamomi similes: quae sint milesseiscundu genus uocato phu:Cr eisis gustu habet .er Quinae rus pro cinnamomo carpesius ebat, ut GaIenus testues turmam ab optima casa uirib. no di fidet. Arbitramur
in hac copositione sceitaragi inii esse carpsu, cuius uis est fortia medicame a teperare, ex no lepidij:er nisi adis diti esset illa particula indiuectione corrupta esse putatarem. Er ubi legitur sceitaragi egendo eles aragi, id est Ami terrae: quonia in hac copobitione non adsunt nisi inaediimrobalant,qui atrae bili aduersentur er adustos huae mores expurget .s E. Deinceps in hac copositione *muis riam herba recipia. BRA. illam recipienda suaderem, posteaquam carpsu abesse certa sit .s E. Aliud etia non mediocre scrupuin hac copositione comouit. B R. Quid hoc estis E . Harmel . Nam multi phairmacopolae probar Hahmei mel cicutae semina accipitit. A RA. O utri nefandi Cr execrabilestaenenu praesentisimu recipiut, pro re qliae psatius medicamen frenare deberet. S E. Quid ergo sumendidum est BR A. Nomina corrupta sent: cr ubi legitur harmel. uel absis aspiratione armel, legi debet armal, cu Armel. ci, Criton clune,in ultima ollaba. est uero harmul rutae genis βluestre, ita a SFris nuncupatu:quamuis Dioscoae rides dicat ruta montana a Syris nominari hamatam. Harmala. sed ubi loquitur de tertio rutae genere,quod uocat rutam Galaticam,dicit ab aliquibus uocari harmulam, er Sγri
146쪽
Bosa Ἀ- nuncupat Besese. Cr haec proprie illa est, de qua Arabes scripsere .s E. Quomodo hoc nosti B R A. Ex ipsi metuuihoribus: nam Serapionis uerba contemplatus cap. 28s. ubi de harmel agit, eade seu ricu his Dioscoridis in hoc tertio gener erutae. Dicit enim Serapio secundu Dioscoi IQiy- ride, Harmel nominatur molγ Cr nominat eam multi ru f luestire,er est planta quae egreditur ab una radice cum inultis ramulta, CT habet lolia longiora sol s rutae alterius, et molliora, habetia graue odor e, Cr habet flore albu, capitella maiora sutis qui,n capitella rutae domesticae, diuisa tribus diuisionibu3, in quibus est seme, cuiuo color est ad rubedine decliuis, habens tres angulos .amactrum est id quod de ipsa planci uenit in us medicine,
Cr ipsum maturatur, Cr colitigitur in autumno. Audius modo Dioscoride de Galatica rum per haec uerba disseaerentem Quidam nomine sylvestris rutae, CT eam quae in Cappadocia nascitur Cr Galalia, nuncupata mola istelligi it . frutex est ab radice una coplures uirgus fundens foliis multo longioribu3, Cr tenuiorib. quam rutae, graui odore. flos cadidui: in cacumine capitella paulo ampliotara quam futivae diuisa tripliciter parte plurima, in quitabu3 semen triquetrusubrufi , CT amaris v sapore,
cuivi in medicina est usus .autuno maturescit semen. Ηync igitur manidiste apparet tertiu rutae genus apud Dioscoride, quod ipse vocat secundu aliquos harmala, a Serata plane nucupari harmel. quod aute ita fit, magis cofirmaviri potest ex his quae de remedijs secundu Dioscoridem adducit Serapio . sequitur enim quando conficitur cum
147쪽
CATAPOTIORUM. IJli, constri debilitati usus. pecies ista rutae uocaturi quies
bufila mola, Cr in Sγria nominatur uas ach, et ortus eius est ut plurimu in terra pingui, bona, et culta, Cr humid stocta. haec Serapio. In quibws uerbis sint aliqua corrupti nomina: in reliquis id e praecise dicit quod Dioscorides, cum, inquit, couenit quibus hebetes oculi ubigendu cum messe, umo,stile gallinacei,succo foeniculi, atq; croci. hoc genus herbae aliqui harmata uocauere, Syri besasse: quod Serapio corrupte dicit uasach, Cappadoces molI, quanαdoquide a uero mob omnino no discrepat facies,radice
uidelicet pulla cr flore albo hoc Serapione positu non o Dolles amat, Cr pinguia. Ide praeterea suaderi potest
per illa quae Serapio ex Galeno adducit nam Galenu referens inquit, uirtus eius primo est calida in tertio gradu, secuda incidit, er tertia incidit humores grossos, Cy exrapellit eos per urinam. Galenui uero ubi agit de molν in septimo De simpliciu medicameniorum facultatibus lib. inquit: in eiu3 tenuiu si partigra, er calida in tertio orae dine: unde er crassos humores defccat, ac digerit, Crurina mouet scito apud Galenum non esse aliud moly, quam istud,quamus Dioscorides aliud quoddam moly describat . Gulenivi de huc hurmala duobuε in locis menaetione facit in libro de Compositione medicamentoru se αcundum locos. primo, in libro S . in stomachica illitione ex bes usa, id est semine rutae fγluestrκ secunda Andrommachu .secudo, in libro M. An secudo pharmaco ab Asclepiade coscripto in hydrope: dicit. S ros uernacula binae
gua uocare harmula ruta f3luestrem .s E . Haec omnia uerbas , G nugame a. ostende mihi rutam hanc uocatam
148쪽
UGEXAMEN hamata, Cr harmel a Serapione, Cr quam Avicena non describit,sed dicit esse notam,cum tamen mihi ignoti iis macti. B R A. Non possem hanc rutam iis praesentiarum tibi ostendere uiret tamen in Apenino prope Mutinam,Cr Regigni Lepidi. sE. A me igitur uel ab his qui hanc compositione parant quid agend- BRA. Rute falluestras semina accipienda sunt, cr non hortensis: ex si haec desint aliuae rutae semina recipienda, quae parum distror i a s luestris rutae feminibus. sE. In hac tota copoα
tione nihil aliud uideo quod ambiguitate facere posit.
B R A. Vt igitur receptui canamus,pro aggregativis pira
tulis illas Mesue semper parandus uolueris,quas dicit ese ex inuentione sua, ex iuberem ut clectuarum roseae tum Mesue acciperent,cuius magna quantitus composiatἰonem ingreditur. s E. Quam ingredi potests BRA. Si succisint aridi, quales uosservare soletu, quatuor strennciae huius electuari, ingrediuntur . Si uero sicci sint recentes, ut semper optarim, duae uncia fatis sint: Or id electuarim ex gallia quae mosthaim dicitur, confectumst, er quam Mesue Cr non Nicolatin parare docuit.
B re forte non erit,pitulus de Serapino in concisad Ynem uocare. B R A s. Nuites legi Cr uariu apud diuersos authores compositiones,quae de Serapino piluale nomen sortiebatur, ex quae longe disteriunt: uario sinueni pharmacopolus no solum diuersaru Italiae urbiu, sed unius Ferraris: nam aliqui prmam Mesue comporastionem de serapino ad usum seruant,aII1 secundam. Tu
quamberuass s E N. Secundam apud Novem. BRA S.
149쪽
cATAPOTIORUM. IIIIluc illam aster s. s E. Haec est quam dicit ad iuncturaαram dolorem ualere,aique ischiam, er podagram, Crdolori matricis constrae,ac menstrua proritare. N Serapini
Acori Sceitaragi indiculamenti
Salis gemmae Aloes Coloonthidis
Fiant pilui eo administrentur. BRAs. Nil superius descetiaragi ex harmel dissu issemus, nunc idem fiscere necessariam esset. Tu hunc secundum copositionem facis,sed inulti primam potius approbanto conficiat.
s E. A te peterem,quaenam fit magis conveniens. B RAS. Hanc secundam probare non desimam,quae magis correae cta est Cr moderata,quam prima,nec est adeo uehemens. sed ex quo liquore eam confici s s E. Ex melle rosaceo.
150쪽
B R A s. Nec istud contemnere avfm,quoniam hec comae positio diuturnior redditur scitos ratione colocynthiae sam, si mram. Aloe uero a propinquio partibus ducit: ratione coIocynthidia iuncturaru doloribns prodest, cirpodagrae,praeserim c- ο crasta mater s contingunt. Reliqua cum aperientia fuit, dolori matricta Occurrunt, Cr menstrua proritant quod etiam aloe facit uenarum ora adaperiens. s E . V orem me m igitur sequar, hanc secundam Mesue compositionem parans. B R. Eum maeputie sequaris. Verum ne quicqua praetermittam s quod in materiar con siderationem non uenerit, haec est priama N esie compositio. Serapini
opopanacis , qu. 3. ij. Aloes C astorei Harmel Colo nibidis 3. iij. Fiant pilulae cum aqua porri. per hanc uero aquam inistellige succum,nam ex eo secillus penetrant, quamuis in hac compositione nubi displiceat hic succus: propterea Cr mel rosatum potius acciperem, uel marrubii succ .
nam ueteres septius confundunt π ασι ν er id est marrubium, Cr porrum. s E. Eandem stre intentionem cum praedictis habere uidentur. B R A s.Et eandem haribent. nam materias crassas, glutinosas, ex frigidas edu