Oratio de obitu serenis: principis Christiani. III. Daniæ & Norvegiae regis &c., conscripta á Iacobo Bordingo

11쪽

MINUM confugeret, orando illud obtinuit, Vt imminentes iam poenae differrenitur, ipset Publicarum miseriarum pestator non esset. HANC sanistissimi regis historiam, sacra si una iterarum monumentis copiose satis expli. catam , reuiter a summatim, ideo recensui, quia expressam atq; omnino similimam imaginem eius nuper Vidimus , in optimo rege nostro

CHRISTIANO II quem ut propter

summas eius Virtutes, summa iam pietatem dc Paternum erga nos studium, unice dileximus, ita eiusdem obitu in magno nunc tu filii πασ

Ideo autem prodes vitam eius e mors tem, sempiterna memoria, crebris Q praeconi js ceolebrari, ut nos pro collatis per ipsum in Eccle sam e Rempub benefici s ardentius Deo grastias agamus : ea , te moriendi forma, quam Pulcherrimam nobis reliquit, ipsi quoc utamur: qui vero deinceps siccessuri sunt reges , domessi cum quoddam optimi principis Aemplum hasbeant, quod imitentur. Etsi autem vita eius multis excellenti hus

virtutibus ornata fuerit, nos tam ei non oriis nia, sed ea tantum commiemorabimus, quae cum

proposito Ezechiae XemPl maXime Congrus uni Pietatem eius insignem, Pacis ac trant; quillitatis studium quae tandem Deli ac trans quillus ex hac vita exitus consecutus est. In te

12쪽

gram 'itae ei uis historiam, bella seehciter gesta, totum DPoliticae gubernationis cursum, descris heia quihusi res: consilia eius nota sunte scribendae historiae cura mandata est nos praecipua die a ius e facta, quorum Proxi/mo hoc hiennio in quotidiana consuetudine ausditores e spe statores fuimus, quae Proxime mortem eius antecesserunt, optimum, princi/Pem eum fuis e testantur, breui oratione lon/gam enim luctus noster non serti Persequea

mur.

Prismum ita singularis eius erga Deum Piet s,quae ipsum non nomine tantum, sed re etiaam vera, Pil istianum fuisse declarauit, in eo eluxit maxime, quod simulati ad regni gua hernacula admissus esset, repurgandae religionis, O constituendarum ecclesiarum curam suscepes rit. Intelligebat certe iam tum Pius Prin Ps, imperia omnia a Deo regi, nec potentiam ullam firmam si aut stabilem, quae diuinis praesidi, non niteretur: Frusi ra custodiri ciuitatem Quam

O MI Uri ipse non custodit.

Prima igitur haec eius cura, hoc studium suit, Vt portas aperiret M RITU re, gna hac, quibus gubernandis a Deo praeneius erat, puram Euangelii doctrina ample fierentur: si inuit extremae illo terrae ogissimis marium n, te ualus disisitae, Gotlandia, sandia, Pharenses insulae, cui ima Norurgia, quae dira superstiatione

aeti

13쪽

tione andudum fuerant oppressae, nunc immum post hominum memoriam, accepto risu GH Risti Euangelio, verae ecclesiae Dei hospitia fierent. Sic itaq; templum DOMINI aperuitit, idem 3 cum Ezechia purgauit e fanditi cauetiit, cum non sine magnis labor ilius e pericussis, multorumi potentum in se concitatis odi s, inueteratam illam multis iam seculis Papisticam idololatriam, penitus sustulit ac profligauit tam

dem quod pater ipsius Opis ac Delicis memos

riseo ridericus serio tentarat, perfecit, ut vera de Deo dod rina, varie prius adulterata, multis tenebris inuoluta, pura iam e synceura ecclesiis restitueretur simul cum doetrina Pii ritus, utiles ac decentes eremoniae introdus

cerentur.

Ne vero facile rursus corrumpi do strina posset, omnes Dintelligerent e quihus illa senotibus manas i, e quibus fundamentis nitere tur, Sacra biblia a solo Spiritu an fio profesta, e quamuis ne est iacerent, singulari tamen Dei beneficio ab interitu vindicata, alc inter tot haereticorum Oc hostium I risiti, Tonstra ad haec si tempora reseruata, summa diligentia ac fide, in Danicam linguam verti, uti ab Omnia hus legerentur, typis elegantissimis eXcudi curauit.

Cum porro animaduerteret,diuturnum minis

me fore ecclesiae statu, nisi ei schola aliqua adiunges retur quae veluti seminariu quod da sci oestoru

14쪽

hominum per quos clo strina coelestis, caeteraejhonae tes, continua serie ad omnem po ieri tatem Propagarentur, a sensem academi iam feri iam collapsam instaurauit eiq; Pirra Praedia, e vectigalia certa attribuit, e quibus honesta stipendia profestaribus penderentur ecquantum humana Prouidentia efficere poterat,

ea addidit priuilegia, ahulisci ci de publiic ita omnia firmauit, ne ulla uno mutatio inscidere posset. autem Deliciter perficienda, conasilio re opera usus est doctorum hominum χωiusmodi etsi nonnullos in sua gente haberet, Vt D. Petrum Palladium, qui adhuc Danicis c. cleiiis foeliciter praeest, D. Iohannem enningisum, . Christiernum Morsianum, e alios quoiadam quos recensere nihil est necesse nihilo mi

nus tamen e Viteberga peregrinos etiam accerssiuit, D. Iohannem Pomeranum, a quo etiam regium diadema capiti suo imponi volebat. D. Tilemannum Husenium D Iohannem Machasbaeu. n, qui omnes cum a Sane issimo viro D. Martino Luthero instituti essent, pietate , OG strina,ib iudici redititudine exellebant. Huiusmodi virorum frequentiam, non exi

guum regni sui decus esse existimabat Hataiensi vero sichola saepe ita gloriari solebat, ut diceret, vix ullum maius se regni sui ornamentum hasbere eius Praesidio vexarn xebgionem, vexamide

15쪽

de Deo doliri nam, in his regionibus hoste an nos aliquot incorruptam mansisse : quae certeiandudum, si schola nulla fuisset, multis modis iterum fuisset deprauata. Nuper oldingae, Cymbricae aersione si oppido, paucis eptimanis ante. ibidem mores

retur, cum labentibus paulatim viribus, valetus dine esset parum firma, extremums vitae diem imminere sibi iam sentiret, nulla alia cura aeque assiciebatur, si ecclesiarum ac scholaium , quas bene constitui, recte constitutas perpetuo manere, optabat. Quare e in senatu e cum Episcopis re deliberata, haec postrema decreta fecit Primum, Ut pauperum ratio haberetur,ec si quae negle si adhuc essent Xenodochia,ca ut ante omnia instaurarentur. Deinde vitiam in minoribus oppidis ludi literarii aperi irenturi ecclesiarum pastor thus quihus ad necesi sarios sumptus rei familiaris non fatis suppete, xet, stipendia augerentur : super intendentilius autem praedia certa assignarentur, quorum fruσctibus honeste ali Oc egentibus eleemosynis viis subuenire possent. Eodem fere tempore, cum in Academia Halaiensi, profestaris theologi locus adhuc vacas ret, ex quo reuerendus vir D lohannes Macha,

haeus, de studiis theologicis optime meritus, cxegi imprimis harus, nuper defunctus decenserat atrii in eum locum praestantem aliquem

B Virum

16쪽

virum succedere rursus optaret. Primum a Henrico a B ucho n. Eu coducense, concionastore sit o qui tum Halaia aegrotanti uxori suae aderat, ad istorinum trigelium, qui ei aniticiua amicitiai consuetudine coniun stus erat,

scribi voluit postea vero Oc proprias suas lateras ad ipsum misit, quibus liberaliter eum in Daniam vocabat: fuerunt , se ultimae literae, caetra Daniam missae, ipsius manu subscriptae ecsignatae,

Ex his a stionibus satis apparet, quod Merit ipsius in tota gubernatione studium cum ultimo vitae tempore de ecclesia tam fuerit solicitus, ut quasi prudens oeconomiis, qui fuς turam aliquando verbi Dei famem Prospicraret, id Procurarit, ut odii in coelestis studia, sanestumc ministerium, in his ecclesiis u fieri Posset diutissime, conseruarentur. In priuata Oc domestica vitae eius consilestudine, quanta Pietas, quanta religio sempex fulserit, ei es sunt ii, qui in conclaui adesse pisi solebant, cubicularii, theologi medici, O austa prope uniuersia. Nullum intermittebat diem, in quo non horas aliquot, orationi ci cstioni sacrae tribueret Mane cum Primum XPerre astus esset, orabat prolixe re ardenter nec priuus in conclaue quenc admittebat, u orationem suam ad Deum absoluisset. Prius Vero u Pransderet, aut ipse insignem aliquem locum the.

17쪽

logicum ex Lutheri scriptis clare recitabat, aiut, si per valetudinem spiritu O voce minus valehat,

alterum aliquem ex familiari lius recitantem auudiebat A coena, quod tempus alia comPotation Iohus, lusibus, S aliae tribuunt, ipse Plerunq; hi

storis alicuius e filoni, cps imis canendis imui endebat Publicas vero ConcioneS, cantion , o precationes, pro temporum ei praesentium peψxiculorum ratione, Praescribebat ipse ijsq; quoti esse ualetudinem Poterat, intererat. Conciones audiebat summa cum attentione ipse cum toto coetu canebat,clara magna voce lacra coena obminis tepe utebatur: Xemplos suo caeteros auli.

cos, adii milia pietatis ossicia inuitabat. Quoties grauior aliquo morbo insessalia tur, ita ut Plusculum temporis quieti di bidinodare cogeretur non tam de corporis dolorihus ἐκ virium imbecillitate querebatur, quod temσpus illud ita misere sibi periret, sine ulla acra rum rerum meditatione, O usitatis suis exercis iijsi s. Im summa, nulla erat valetudo corpos ris tam aduersia, nullae de repuli conssiliatiosnes, nullae causarum disceptationes, 'uibtistas me bonam magnam temPoris artem conssumere colebat tam graues, nullae Voluptates aut delitiae tam iucundae, quae ipsum ab hoc reli gioso exercitio auocarent. si summis suis occupationibus, O grauis seimis reipub curis, cum multa secum in anis

18쪽

nmirorumpebat, simul l grauiter e eopiosed in rebat , de humani generis miseriis, de pecσcato, de furoribus cic astutia diaboli, de henes sic, s 1 Esse C HI isti in quibus quasi iam csciuiescens, dicendi finem Plerumi faciebat. De toto ministerio, o ecclesiarum cons is tutione, saepe di multum cum consiliariis ac thesologis uis colloquebatur c consultabat. Et quemadmodulii Dauidem regem, regni gloriata potentia, multis' praeclaris victorias insisgnem, non Puduit esse in coetu sacerdotum ecleuitarum, fallentium ex celebrantium Deum Ita certe noster hic rex, piorum e doctorum hominum do strinam , congressus, e colloquia, pluris faciebat, u reliquum illum externum res gni sui splendorem ac maiestatem. Verum haec de pietate plius in repurganda vera de Deo doctrina, in veris cultihus instaurandis, inconsseruando ministerio, deni in tota vitae a filoneo assidua Dei inuocatione, diei sufficianti De humanitate, comitate, O Iiberalitate i. Psius erga Omnes cum quibus erat, nihil dico etsi enim hae virtutes suam quo laudem lia. bent, tamen quia earum fructus ad quosdam magis, ad uniuersam rempub Pertinent, ecquia milibus fatis notae iam sunt, , praeter. missis de Pacis studio, quod certe Praecipuus eo

rat politicae ipsius sapientiae neruus, aliquid dii

19쪽

llae:

Quemadmodum igitur de Ezechia comι

memorauimus, nullum bellum temere ipsum Unil mouisse Iacem potius data pecunia redis mere voluisseri necessaria tamen exicula, quae ommino pro ecclesiae e Patris defensione, susQpienda erant, nun defugisse cita sane nos erhic rex, primum quidcm cum nulla ambitione, nulla regnandi cupiditate, sed mirabili Dei conssilio, rex declaratus esset, regni hos thus diuisiis, helli finem pacem esse statuit quam postea sems Per ita amauit Oc coluit, ut ab eo us,tempore, nullas militares copias Dania viderit. Et quanil amplificandi regni,non Conteomnendae occasiones aliquoties ipsi ostenderenturavi nuper etiam, cum Livonicae aliquot ciuitastes, se in huius regis nostri fidem ac potestatem Conferre, certis condit onthus paratae sient: etsi miseram eorum fortunam subleuare conatus est, nihil tamen noui tentare voluit, ne se bello aliquo non necessario implicaret o diuturnam regni sui pacem, hoc ultimo vitae astu, labes faetaret multo enim pulchrius ac laudabilius eisse existimabat, patriam in Pace continere, Gam religione legibus, moribus, o iusticia orsnare, qlonge late Propagatis finibus, alienos Populos debellare, imperio li suo subiicere. Saepe cum de principum istorum, qui his proximis annis uniuersam pene Europam bellis Perturbarunt, dis idi, loqueretur belli calami iuri tates

20쪽

tates N aerumnas, direptiones, incendia, sedes, Rigas, O stupra nefanda, non sine magna commiσseratione commemorabat grauiter. ingemisce bat, quod tot malorum causa esset bellum, cum helli plerunt causa nulla esset, praetersi Una mi. sera ambitio, vel ut ipse dicere selebat, manii;

Pultis unus superbiae. Qini an bio: domari.

Saepe exclamantem audiuimus. O quam beatae essent respub: u principes ipsi eati, si reabus sui contenti, concordiam, pacem, o iusticia an colerent ea si potentia qua a Deo armati sunt, ad communem hominum perniciem non abuterentur nunc ipsi di sibi, bc subditis suis, ma, gnis laboribus O Periculis, ingentes calamitates accersunt cum in Pace sorere possent, opibus, O rerum omnium copia,vitam degere iucundisissimam ac Planc diuinam, cum angelorum vita comparandam. Has voces, quibus iatis declara, hat, u esset pacis e tranquillitatis amans, crebr6 ex ipse audiuimus unde colligi facile potest, pro summa virtute politica eum habuisse studiuum pacisi quo illud etiam consecutus est, ut diuturnae Pacis custos, merito dici ac Praedicari possit. Regnauit annos XXIII Regnare coepit anun aetatis suae, XXXII Natus autem est anno

M. D. IlI mensi Augusto, paulo post quam

Ferdinandus Caesar, qui nunc rerum in Gerus

inania Potitu , natus esset Obiit nuper Calend.