장음표시 사용
621쪽
I Quod non solum dari possit, sed etiam
leat, talis constitutio abundantiae, & commotionis facilis sanguinis, sub qua actualis aliqua eius ventilatio utilius fiat, quam non fiat.IL Imo vero , quando manente illa conis itutione euacuatio illa non sit, & certiora, &plura, S maiora alia incommoda exspectanda veniant , quam ipse sanSuinis fluxus, qua talis, minime exsistat aut exhibeat. III. Interim haec ipsa quoque constitutio huius fluxus non tam promte atque facile excessu sui damnum inferre, ipsa experientia testante, revera soleat et
IV. Quam quidem defectus debitae atque
iustae reputandae huiusmodi monerationis, ante omnia Vero iam quantumcunque adsuefactae.
s. IX. Non placet autemtempus impendere, operosiuscom- Insolitae &memorandis illis valde insolitis atque raris quibusdam eruptionibus san farae sanguinis guinis, quales per loca penitus inustata aliquando obtingunt; sceminis eruptione . inprimis, loco decentis titerinae menstrua viae : vhiemediis artubus seque, atque extremis apicibus, pollicibus S digitis, quin etiam e media gena, S similibus locis, etiam periodis menstruis, sanguis manais uige narratur. Cum enim talia oppido rara exsistant, quoad modum autem fiendi eorundem, partim ab externis primo probabiliter complicatis occasionibus, partim agoniearum directionum aptitudinibus. conceptui ita plane dissicillima & inaccessa esse non possint; interim tamen illa consideratio simplicius Cum inprimis medicum peeuliarem non promittat: non videtur propterea operae pretium in illis prolixe occupari.
622쪽
Haemori ha-giae non simispliciter pro morbido ac
irendae sivit. Congestionis voX cur hie adhibeatur.
f. X. Concludo itaque totam hanc sectionem, iterum repe lita illa commendatione, ut rei issime expendatur habitus ille haemor rhagiarum , cuius intuitu illae non tam pro directo, perse& simpliciter, morbido affectu, actu aut esset tu haberi mereantur, sed revera potius, pro reliqua cons itutione antecedente seque atque coniuncta, imo etiam facile succedere apta, magis pro utili quoquedd optabili , PRAE RELIQUIS ILLIS, reputari: & hoc quidem exquisitissime MEDICOTensu ; ut videlicet etiam therapia ipsa medica veram methodum hinc agnoscere, & in suos usus conuertere possit: quomodo nempe per ipsas ventilationes sanguinis, sinceris eius edureonibus institutas, corporis & subleuationi, adirecta atque simplici prae amatione s & praeseruationi , a metuendis, quin vel iam ingruentibus, variis grauioribus damnis , ita succursi possit, ut eius rei tam a priori ipsam naturam auctorem atque ducem laudare cum veritate liceat: & aposteriori, non solum euentus felix veritatem esse ustestetur; sed etiam re ipsa ratio sana aeque atque perspicua effectus huius solidam energiam atque potentiam confirmet.
. LONGESTIONIS vocem, tanquam vere aretatim potius quis
dam, quam simplieiter indicantem, placet omnino his rebus adhibere; ut tanto magis pateat verus fons ct origo , unde illae phsiuae constitutioni quoquo modo propiores appellatior urgitationis, flagriatum, Ascol, obructionis, vexam suam
623쪽
DE CONGESTIONIBUS SANGUINIS. 6os
exsistentiam aeque atque dependentiam & successionem mutuam nanet
f. IL Prima; quidem inter reliquas omnes directo actui con- Stagnatio essgestionis quam maxime propinqua, imo proxima, est utique stagnatio , Vsens q*qΠ' interim sano utique sensu capienda, ut nempe secundum veritatem telns tur eiusmodi habitus, qui actuali progressui sanguinis non .eque eo piose appuI . - praeiudicium simpliciter & absolute inferat, quam solam polim conti- sorum regres-nentium partium talem linam proportimem respiciat, sub quo, saluo licet sum, non au-
progressu in genere tamen hae ipse maioris quantitatis quam subsisten- specialissima soliti progressis promtitudo atque proportio serat, hamatorem distensionem, &, quae hanc sequitur, sensus etiam, quin admPectus subinde ipsius alterationem inde reportent. Nempe omnino tenendum illud est, quod stagnatio minime intelligen da veniat, tamquam fluidi simpliciter sub istentis , sed unice potius non satis expedite atque ubere progredientis. Quo utique intuitu manifestum satis esse potest, quomodo sensim ita fiente huiusmodi progre essus quidem aliquali, interim Rufus aequali, inprimis autem auctiore successu , partium solidaxum recipientium atque transmittentium tam maior suffarctus atque distensio, quam sensationes etiam inde vulserectis gressibus, sequantur. III. Maximopere vero ad conceptum veriorem utilis est distinctio haec haec distinctio, tam phae fico intuitu quidi vero circa modum fiendi in 'xili' est, duliis negotiis obtingat quam medice , ad intelligendos ulteriores illos passim euentus , qui illas ipsas adhuc sensationes hine inde consem qui, eonge quuntur: partim per qualemcunque sensum, partim, & stioni is oes, longe quidem familiarius, reciprocum quendam vere discussorium unoer. iterum atque repulsorium aesum, pro staseos huiusmodi qualiscunque tandem metuendae praeoccupatione, per viarum etiam illius ipsius loci activam susceptam stricturam: qua ipsa etiam ita ab hoc loco iterum aliorsum depellatur, quod vel libero progressui sensim minus idoneum fieri, vel sensui nimis molestum, posset. IV. Cum enim e verae Anthropologiae etiam phsae Vel Staseos&ob- ipsis primis principiis notum esset debeat, quod sanguis ab omni suo structionis vo- progressu impeditus, adeoque vere u Oens, praecipiti maxime lapsu Vstula plane in corruptionem grauissimam, putridam, tendat; quae non aliter, nisi
operose, sensibui movi fimo , essectu omniRo notabiliter damnoso euentu vero inthim conamine impediri possit:
624쪽
Generaliores circumstantiae congestionum.
mon videtur certe adeo facile concipi debere usquam in corpore, tanto minus autem circa intima viscera, tam Hedis ortus huiusinodi actualium verarum a tque plenarum dctentionum, siue Uti vulgo loquuntur obstructionum viarum, si in humorum. f. V. Cum autern hae set ione, uti prae se seri eius inscriptio, de ipsis congestionibus agere, ut fere rerum ipsarum ordo, ita etiam
animus ferat; quarum (1 motus seu impulsus, (a) materia, meterminus a quo, ad quem, S in quo; S sub hoc etiam fere instrumenta-At methodus horum motuum in considerationem veniant, & deniquec D fastarum talium congestionum tam a materia, quam ab huius suc-eessebus diuersa passim indoles; S ultimo m) etiam sime essetas, siue
euentus ulterior, quatim eunque forte Salem respectum inuoluens; interim in ipsarum seu impulsus, inprimis anomaliis suis aut minus liberis successibus , re vera plane proprias classes affectuum suppeditet specialiores : propterea insistam potius, secundum reliquas solum magis cir mltantias, huic ipsi considerationi ; nempe nominato breuius solum, qui passam concurrit, motu, secundum loca, materias.&formalem diuersitatem progressurus. Prosequendo tamen hic etiam non vltimas specialissimas penitus species, tanquam veros ulteriores essectus congestionis, seeundum distributionem nostrae tractationis adteruilam partems cialissimam pertinentes: sed contenti erimus hoc loco de congestione ut in genere loquendo, solum potissimps eius ulteriores sub alternas species aliquanto exacti ius exponere, ditimas autem tertiae parti nostrae trafh itionis reseruare. VI. De MO I V, qui congestiones exsequitur, generatim hoc sciendum est, quod ille nullus alius sit, quam artiue quidem &positive verus tomicus: passuus autem seu Iriuatiue vera, ct insignis quidem illa, obstructio. Huius utriusque ut scatim magis realis aliqua discretio suppetat, notandum venit, quod ille ab altero differat (IJ ortu, di im illectu idem ab internis, hic ab exteruis caussis, originem suam solennius habet. a ) Latius item numero, quam ambitu
sese diffundit prior ille: contra posterior. (3 Prior ille re vera 'ibus
ulterioribus vere vitalibus, ad minimum intentione, si non aeque semper successu, quadrat; hic simpliciter , atque grauioribus malis
consecutionibus viam flernit: imo si sibi simpliciter constet , directe illas post se trahit.
625쪽
S. VII- LOCUS seu terminus a quo, per quem, ad quem, Locus seu ter- n quo, sunt omnes partes corporisporosae tum late patentes, atque dis 'sust ambitus , regiones latiores corporis: tUm exiguae existim eiu dem quem ad , partes, & vere particularia plane interdin x membra, minimi ambitus.
Id quod eis eruptionibus huiusmodi e minimis partibus, unae, &quidem certa nare, Uno oculo , imo palaebra magis &c & quidem STATIS temporibus, menstruis, saepius repetendo, fientibus, dilucescit
VIII. Caeterum earundem harum partium porosarum, instriment
quatenus simul etiamsi ro' passim sunt, est illae etiam INSTRUMEN--ratio. TALIS ratio, ut per illas ipsas utique etiam praestetur ipse progressui:
dum harum earundem tonicis stricturis materia tam ex ipsarum meatibus, quam evasorum undique ipsas intercurrentium capacitate verses
alia loca premitur. Vbi quidem, cum congestorii affectus non solum ita frequentissimi & numerossami, sed etiam revera promti mi esse atque fieri soleant; impulsus autem ipsius interim per PULSUM uti
que absolute nulla hic sit efficacia: ab obstructionib- autem talia arcessere, praeter phae sic rum circumstantiarum dissicultates, etiam mechanicarum simplieissimarum legum bdraulicarum obstet contradiictio: ex aduerso vero & veritas in sensus incurrentium motoriortim taliumphaenomenorum, & ordo atque hi ccessus in ipsis his rebus re vera fiens, essicaciam hanc tonicae strictura manifesto demonstret, puto hanc rem, apud homines attentos omni dissicultate carituram esse. g. IX. Effectus congestionum respondec earundem sinast Effectus, destinationi; ita tamen, ut sensibilis congestionis apparatus successum liberi illius effectus, atque destinati Dis impeditiorem iam innuat: imo vero aliquando totius apparatus iusto maiorem impetum, aut diffusiorem emensionem arguat, quam ad liberum essectum destinatae talis vltimae essicacite, veI directe requiri, Vel debite quadrare videatur. s. X. Euentus autem congestiorium uti semper sunt refla- Euentus, gnationes insolitae humorum circa illas partes, ad quas congestio ita dirigitur aut diffunditur; ita pullulant ex hac restagnatione, pro quantiestate materiae, impetu impulsis, mobilitate humoris, peculiari eius scrasia, meatitum vehementia retrogradarum stricturarum prouocatione, aut denique plenaria in parte occupata detentione atque stas, varii alii et steriores partim effectus, partim
626쪽
Diremis es S. XI. Dirceivi congestionis sanguinis simplicio is lectus, tensio & qualitercunque grcuativus sensus; si alte sese exserat, rutarii aerius tendendo partes etiam sensus fugientur, valde sensibilis phtienti casir , ( quctamen etiam re ipsa auctior est ad externum contactum spui us proportio vegetior Vna concurrat quin denique etiam sensi 'bus obvia, vel totarum partium, vel ad minimum daserram in illo di-
speetasiores F. XII. Hae sicuti sunt generaliores & uniuersaliores circum. circumstantiae stantiae atque conditiones congestion*m sanguinis ; in P ecialiores, quae ct conditionesi maxime restringunt ad tum si ectum, intuitu tam materiarum habitus quam personarum, postulant omnino etiam decentem contemplationem. Cum epim de congestionibus etiam talibus illud omnino Maleat , quo de omnibus aliis morbidis assessibus: quod nempe tales non promiscue Ompibus hominibus pari facilitate accidere possint, sed, in nurus eorum , quibus tales obtingunt, conferatur cum illi , quibus nullae eueniunt, exiguus ille certe hoe intuitu exsistat. Tanto magis autem, si etiam in illis, in quos tales congestiones cadunt, considerentur illae temporis mensurae ct intercapedines, quibus illi ab ipsis his talibus actualibus congestionis insultibus liberi degunt et neque etiam ab actuali illo inlaltu seque diu admodum uniuersim detineastur & exerceantur: dilueescet cerre facile ex his considerationibus, quod omnino peculiares adhuc specili ores conditiones obteruandae veniant, quarum intuitu assectus hi & raro eueniant, & tamen omnino utique
subsiecta huic s. XIII. Haec ipsa talis specistior constitutio subiectorum. 'fila 'di idonea quatenus huic assectui propius idonea obseruantur, habet iterum diuerim'xpi*xi,' ueluti gradus propinquitatis , atque ita influendum. Ita enim chtissimum est, quod materiali persenesi intuitu nulli hominum csngesti 'nibus, ure quasi eminenter sumtis, S simul tamen adbae etiam simplicius atque sincerim sui nendis, verius atque Rertius expositi sint, quam illi, Vsu titute insigniter abundante ita praedispositi exsistunt. Interim uti abundantia sanguinis remot orutique hic etiam est causi di energia: ita habet utique adhue longe
inquiorem essicaciae gradum Us Plethor ae frequentius aut impeus fiens fommotist.
627쪽
. XIV. Proximum autem simficiter actum ad congestiones Intentio e formandas exercet furentio exonerationis, & expressionis immediataes cerae . nemr e haemorrha ricae. Vtinam inem , re vera specialis imum, ted tamen adhuc implicem atque Iincerum, congenionis qua lauetuu liberi
talis auctorem agnosco inprimis di cultatem liberi successus modo successus. dies ad actualis excretionis. ad quam intentio, a commotione prouocata, respicit. Cum enim in sanguinis exonerationibus , facile suecedentibus nec appreatus aeque operosior, ( nisi quidem per adsuetudinum proterviam, etiam nouis incitamentis exacuatam, aliquid minus solitum aut commune sat nec immoderatior fieri siue possit, siue debeat : eoque ipso utroque hoc intuitu, dum exitus ipse expedite suce dit, restitationi insigni occasio ita pateat: sit tamen eius rei contrarium, ubi exitus ipse non ita libere respondet; interim causse metterialis, respectus inales, & hinc etiam ct ipsae etiam intentiones e ciendi iuxta illum finem, in sua activitate persistunt.b. XV. Quod autem huius talis constitutionis verissima ma- spectasior axxime indicia facit, est iam Beelatior conlino atque indoles congestio- huc congesti
num ulterior, &sano sensu ac ridentaliae ; nempe visaepius,
quin etiam impetuosius MDEANT, 'rtinacium insistant. Quod saepius te&enim talibus maxime circumstantiis eueniant congestiones illae, de qub antibus loquimur, talibus subiectis, quae alias uberioribus, Deguentioribus, Iargioribus macuationibus actualibus sanguinis affecti fuerant, si illia
hae postea emaneant, est utique Vel in vulgus notum. Ipsarum usque arriscialium assuefactarum hiausmodi euacuationum per V. Ses, scariscationes, s.fonticulas, fletacea, vocatoria iterata, Per indirectum exemplis. D edum haemorrhagiae narum, & inde vulgatissimarum illarum, periteattentae plebis suffragio usitatarum formularum; quando deple thori ila, acri, aestuosi, atque tensivo, inflativo, & cum rubore
usque frontis, aut plane faciei infesto, ruitis dolore, vel ipsi patientea consuetarum haemorrhagiarum sibi conscii,hoc ita eloquuntur: Manli
hen: Vel etiam, si quem talem videant eiusmodi fluxu correptum , tamquam in solamen, & omnis metus de sinistris forte successibus auersionem, eadem loquendi formula ominantur: merde nichis boses
latetet merden. Imo vero, vel adhuc optabilioreprognosi ad uniue sum magis corpud sese extendente, fi merde eitum-dM-
628쪽
PATHOLOG. PART. II. SPECIAL. SECT. II.: Vt , sicuti se, a peiore successu ipsius exitus, etiam latiua diffunduntur; ita ex merationes illae liberalius succedentes, etiam cor .poris maiorem leuitatem , (Vtpote quod ipsa nimia abundantia suiqui ius etiam uniuersim magis gravatur & Vniuersae activitatis vitalis Sammatis posb se trahant. Materi, eon s. XVI. Haec uti tam de materiali quam personali etiam gestionum sae (seeundum iam suseeptas , haliatu ita vera sunt: ita pla-pe esse solet adhuc verbum dicere& praelibare quidem de illa trans gionum
'si h. quarundam pecubari veluti Orata, quae, licet
iij dicta, origi. origo congestionis re vera ab ipso sanguiner coeperit , tamen euidentiornem tamen ab elaus essectu Orms seroso - nmcidiimquiddam , catarrhale vulgo dactum, ipso sanguine exhibet; aut sermo salsum & ulceros corruptelae acriori propinquum. habet, licet Talis enim congestionis iterum iterumque coortentis actum proprie novaliam lam/m formulae illae lo uendi: falleii deiis ot et jeneni sis ossi Te '' gluge, gelathene re Qualis nempe ipsae contenta eiusmodi
veluti coaceruautio repentina sero serum etiam, humorum uti non aliunde, nisi e sanguine ortum sumere potest: ita pendet etiam principaliter , quantum ad materiam magis quam V attinet , a sanguinis, nempe massae sanguineae , ad talia loca appulsu; licet altior aditus non ita toti omnino xconsistentiae aeve libere pateat, sed tantum tenuitoribus de ipsa partibus.. Vsus huius; s. XVII. Habet autem haec ipsa consideratio in nempe
consideratio' rationali,. etiam facem praeferente, pathologia eum Vsum, Dis est, vidi et solum, inde agnoscatur, quomodo etiam e contentionibus ad respicientibus dispares illae, quantum adg8stiori bu schema , consecutiones hinc oriri possint, V. gr. tameXcretionum ieroso- ortae recte mucidarum per cor etam, tussim humidavr, Sarrhaeau spontaneas, unoscantur. υrinae, udorberuptiones; quam restagnatiouum copi 'siorum S pertinaciorum, asthmate humido, tumoribus cedemato is ete. Qito deinge ' XVIII uuae ipsa etiam res tis,periticis auxisiorum inuentio-Mq icut non' nibus certe non inanem occasionem praebere potest,ne tam aeque omnem
male aes opus in Ioi illius materiae, quae tandem subhT; Oh- procedit,suesti ractionesiue supposit i a I alia emunctoi i derivatio-
P deruiatione ne . quinado potiusprimus,&quasiPrimarius,magisque direeius conatus
629쪽
6II ita congerendi sanguinem, etiam stricta acceptione talem, pro obiecto', sed veram habeati nempe commotione ad aliquem locum, exonerationi eius poxiu' caussam qualitercunque idoneum, compellendum et minime vero directe atque ''g'
simpliciter illas humorum PraeteI , qUpe rub illo generaliore, Vt totiu3 onem respumasse, appulsu , qualamcunque deinde sectisonem facientes , Occultato ei M. hac ratione vero fonte atque fundamento, &--iologiam subterfugiunt: & Usum etiam therapeuticum, sanguinis potiusipsius ventilationum, ad occupandas crebriores atque promtiores eius commotiones congestorias, frustrantur. 's. XIX. Nempe ultimo loco, manet adhuc utiqueapprime Insultus conis notanda atque obseruanda peculiaris isti congestionum sanguinis gestionum lesperiodica, per infletur, utique tum plus minus, interdum etiam exqUisite, statos, trum vagos , sese iterum iterumque exserendi. Quo ' ipso, uti congestioniae talis ipsarum haemorrhagiarum mores , e mutua h. s. ii '' dependentia rei lissime sequuntur; ita faciunt hoc tanto apertius atque mores maxime plenius illae maxime congestiones, quae simplicius ad haemorrhagicas imitantur. euacuationes siueriosequendas, siue restituendas, cooriuntur, (id quod in menstruis horum generum commotionibus tam directe ad exitum connitentibus, quam ad alieniora etiam rica , tali tamen Vtique temore, sanguinem adigentibus, notissimum est, s. XX. Quemadmodum autem Iraesente adhuc loco ante ordo sequenis omnia insistere placet strictius atque verius, tam ortu quam successu 'mdxeri/conspueuo sanguineis congestionibus; ita satis erit hoc ipso loco supe--x 'd' riores solum subaIternas flectes congestionum talium commemorare,
sub quibus deinde aliae plures specialius, imo specialissime subsistentes,
ad tertiam tractationis nostrae classem referendae erunt. Recensebimus
itaque praesente loco (ij congestiones simpdiciter & magis directe haemorrhagica et ( a b latius se extendentras Fae, atque promtius diuagantes, quas nomine schola medica comprehendere solet:
s) in flammationem: ( dolores , in quantum ci quales ab hac cauta
630쪽
- PATHOLOG. PART. II. SPEC. SE . II. MEMBR. I.
CONGESTIONIBUS SIMPLICIORIBUS, UT
praecipua ma- Tribimus quidem de foe negotio iam sub ipsa praecedentegeneraliorereria congesti- lis tractatione: interim non superfluum erit,i etiam praesente loco ''mm, adhuc semel arctius contrahere, quae de hoc negotio scitu & notamdigna H Iliae sabeota , Ut praecedente deductione monuimus, humiditates. quod congestionei praeeirupe nraram , ut a caussiseorpori magis iurarnis, praecipuam materiam & semitem primarium agnoscant ipsum maxime sanguinem; euius secundarii demum magis successus S euentus inuoluant etiam profvi humiditates: ita meretur utique tanto magis considerari, quid incongestionibus talibus tanquam magis imm diate, debeatur faminis veluti destinationibus, quid vero aliorum humorum magis eonmrsui, conssirationi,s compliciationi. In puel li in S. II. Simplicissima congestionis sanguineae species est in te conspicua puerili inprimis aetate conspicua circa caput; tum ab importunis, imest congestio primis praeter eximiam ad uetudinem, exagitationibus aestuosis, ab im- sanguinii ver rporis-; aut dini potu insolito; aut obuersatione .ues olor m feruido calore solis, capite parum tecto; aut in hypocaustis etiam hu- haemorthagia milibus, de inprimis proxime terram sitis, unde pedes quidem atque siluiti crura frigore, caput autem calore sensibilius alterentur. Est autem haec ,ratis congestio non solum, sed etiam succedens denique eius offectus, illi aetati satis familiaris: vi, inquam, itae Plitionis, grauitatis, ruboris , caloris, doloris in ultibus denique hamorrhagia succedens doloristatutionem, & omnium illarum circumstantiarum, perficiat. In adolescenae S. III. Ita etiam in ado scente TDe, atque proxime adusta S adulta aetate inprimis foeminino sexui, si debitae sanguineae exonerationis menstruae detrimentum experiantur,. familiares satis sunt eiusmodie e. Ab . csingestiones atque restagnatione' circa-: non solum cito atque hinc haemo ' grauiter se exserentes, quando corpus aerius agitant in genere ; sed inpetuae jeciescalis aut clivos adsiccndendo; sed etiam vel quietis nihilo minus