Analyticus tractatus de lege regia, qua, in principes suprema & absoluta potestas translata fuit ... Auctore doctore Petro Callisto Ramirez ..

11쪽

sedes metropolis est perueniens,super quatuor Mei Euangesta, tuo rum more maiorum,solemni iuramento Foros, sus, consuetudines,& libertates regni seruareisopondises quod nihil aliud esse mihi hac contemplanti visum fuit,quam tibi legem Regiam promulgare; ut Romani suis Imper atoribus in die eorum inaugurationis,& acclamationis solebant:quod cum te alma Caesaraugullana Vniuersitas, legum autorem,ac iuris supremum praesidium agnosceret,exorare ac deprecari decreuit, ut solemnitatem cuiusdam laurea Doctoralis in iure ciuili,tu Augullair sentia decoraret, cuius precibus libenter annuisti. In quo mihi,tanquam uni ex antiquioribus legum professoribus,ac primario interpreti, Pr lidis munus iniunxit quod ego subire laquam meis humeris impar dubitaui quia ut ingeni inops, quid tanta matellate muneris dignum offerre possem non haberem,&animo ancipiti reuoluens non inuenirenM Sed ad tuam summam benignitatem,&clementiam, Mad animum, ac voluntatem quibus munusculum erat offerendum oculos conuertens, memor quod Demetrius phalereus Ptolomeo Regi dicebat,se in libris multa documeta inuenturum,quae viva voce non ausi tuissent eorum autores profiteri hos labores, quos de lege Regia mei ingeni,paupertas sibi pria uatim pepererat,tibi palam obtuli,atque dicaui , quod licet exiguum P esse nec satis cultum,nec tuo numine dignum iudicarem;tamen memini,quod Socrates dicere solebati Diis ipsis minimo impedio lita- i dum quod Dij,ut non egent rebus hominum,ita magis spectat asse- . . .. ctus immolantium,quam diuitias,aut apparatum. Vnde hoc,summo navi r iudicio,ac sudore meo elaborato Tractatu,tui fidelis vassalli, tibi addicti serui;sicut alter Persa erga suu Rege, satis amoris signum ostendere existimaui: maiora si eo tempore habuissem oblaturus. Π- ludis autorem benigno animo protege; teque Deus Optimus Maximus cuius semper causam agis satus incrementa tribuens,vitam, pro ut religioni christianς, ωEcclesiet catholica cuius columna sinis gularis,ac unicum praesidium es)ad eius aeternitatem, post long uosci selices dies fruendam, custodiat. C AC AR a G v M AE

12쪽

D. MARTINO MELO A FERRE IRA MIL iii

rem dicit aeternum

UGI A lex ea fuit,qua populus omnem suam arithoritatem, potestatemque in Principem transfudit, quaeque monarchicum regimen constituit, quod omnium esse regiminum praestantissimum philosophorum omnium, sapientium calculis iure optimo comprobatur. Hς clax; praeter quam,quod Principi imperium in populum commistit, nonnulla iura,conuentiones,co aditionesque regnandi constituit raro namque populus integram authoritatem transmittit quin atquid sibi reseruet,prout sibi utile,&conueniens futurum arbitratur. Omnia haec tanquam imperandi onera obseruare debet,Rex quodque serenissimi Aragoniae Rc-ges, cum primum regnum adeunt,adhibito solemni iuramento, in posse Iustitiae Aragonum coram Deputatis regniin ciuitatisCς saraugusta Consulibus picstare consueuere. Tunc temporis regiam legem illi reuocat in memoriam , qua praedecessores Rempublicam gubernarunt, di ipse regere tenetur,quod etsi primo quasi intuitu regia potestate imminue re,in labefactare videatur, re tamen optime perpesse, nec minim quide de illius dignitate taut authoritate detrahit;quia legu obseruatia,ne titi- qua regia minuit authoritate,imo potius eam suauiore quitati rationiqi

13쪽

magis consona efficit:tam male hoc a non ullis accipitur,ut affirmare non dubitent, Regem hac ratione non posse integrum imperium in suos exercere cum verum sit Reges non in propriam utilitatem,& commodu suisse constitutos hoc namque tyrannicam olet potestatem)sed, ut Reipublic commodo consulerent;id ergo omne, quod ua regni utilitatem di manat est etiam mira quadam consecution utilitati Regis tribuendum: quicumque ergo cupit Regjs eis mi dister, regno, ejusq;conseruatione initium fumat, ut possit regiam authoritatem augere, illamque tuta, desim munem ab hostium incursione seruare;regni namq;officia cum Regis beneficiis,ita connexa,&coniuncta sunt,ut vix, aut ne vix quidem in Rege pio, ac catholico quales omnes nostri, qui hactenus extitere inum ab altero

secerni,aut disiungi possit; quemadmodum fieri nequit, quin aliquid salutis ex capite in membra, aut ex membris in ipsum caput derivetur. Quae

omnia cum ipse mecu,non iniqua trutina perpendissem, anno post Christum natum Is 99 quo tepore Rex Philippus terra, mariq; potentissimus ad hanc urbem accelsit, tunc solemni ritu a se huius regni leges seruandas iuramento stabiliuit, quod vere aliud fuit nihil, quam legem regna omnibus palam facere, qua ipse erat regnaturus;hac gitur de re tractatu quedam conscribere statui,illumque tanti maiestati cosecrare, in quo pro ingenij mei imbecillitate,& tenuitate probare contedam, huius regimeni

mis esse politicu leges iustissimas,tum etia obligatione Regum, qua ipsi

ad earudem legum obseruationem tenentur regi potestati non officere, nec ob id supremo suo munere quicqua abdicari, aut maiestatis iure imminui cum superiorem cognoscant nemine, qua uis habeat aliquos magistratus,qui eos ad leges asser uadas, Scustodi edas adhortetur, quod no eos imbecilliores efficit,sed iustiores multo nam ut in Deo ex eo quod peccare no post,no ideo impotente,sed omnipotente potius co fitemur;haud

aliter Regi,qui si Menandro fides est imago est animata Dei,aequa hic,&prudentia condita adhortatio potentiae auferet nihil costii tamen quitati:hac tempestate nonnulli difficultates mihi labost , quas in praefatione ad Lectorem attingo. His tamen deuictis, profligatis tractatii hunc sub M. nomine in luce edere decreui,in quo id unum, qua rationibus, qua testimoniis probare curabo,regimen videlicet huius regni Aragonuesse optimia,& iustissimum,magistratus nimis polliticos, propriusq; qua

reliquarum nationum, ad Romanorum regimen , gubernationem accedere, eiusque leges,quas exter ς gentes propter ea rudem ignorantia,

duras, Miniquas iactant, rationi, cst aequitati magiscosonas esse, populocbgruentiores,subditos fideliores, magisq; plos,ac religiosos, ex his omnibus, qui sub Regis imperio, ditione cotinentur;ipsumque regnu, instare qui oris

14쪽

equi oris morigeri,facillimo negotio posse in quacuque parte fleas,& gubernari;nec ad id impedimeto erit Castellani, iusitani regni aut alioru in unius Monarcha persona c5cursus, quominus diutior cura, diligetia solicitior in his legibus,& moribus obseruadis cola locetur;quibus selicissime comparatia,& pacatissime diu gubernatu

non sine gaudio conlepiamur .nam, ut Cornelius Tacitus autor est, causa cur Romanum Imperi tantopere prae aliis floruit,ea fuit,quia non lotum cum his,qui foedere sibi erant coluncti,verumetiacu hostibus Reipublic Romanae,leges,4 pactiones praescriptas diligetissime obseruarunt,ex quo illos in pace conseruabant,d illos ad amicitiam populi Romani pertrahebant, omnes vinculo amoris colligare curantes cum sciret nullum esse amore subditorii in Principem firmius prςsidiu .certiusq; pignus stabilitatis perpetus;idcirco,&vtile,&necessarium est,ut subditi a regibus,iuxta patrias leges gubernεtur.Sicq; imperia gradibus, quibus a principio ad summa felicitatem evecta sunt,etiae integra in eadem felicitate perseuerabui;quod si alia quiratur,sine dubio de prillino dignitatis gradu dejicietur.Mag .no in pretio Reges hoc regna semper habuere,quia quavis auri,&argeti fodinis careret nec tot essent in eo tributari redditus , quib' possent ditari,sciebant tame se subditos habere regi dignitatis ιδε ho- notis studiosissimos,libenterq; fortunas omnes,sanguinemq;ac vita, ut veri Ctltiberi pro Regu salute prosussuros, in hocq;generosissimi Aragon uanimi amore duc ut ur,bene docti illud, quod acuth,&argucanit Seneca trag. 9. Decet timeri caesarem,at plus diligi. Qui omnia ineu anim uno leuiter impulerut,ut post Rege, qui regni eaput est, vobis,qui illius personam agitis,in quatuor ordines dili ributi, Libra

hunc de heRegia a me elaborauum,cosecrarem, Lycurgum imitatus no

bilem Spartiatam, qui cum salubriores leges,& a viro regio regias, Phoebo apud Delphos exploradas offerret, easquhoraculo cosultono hominis,sed Dei inuentu acciperet,selicissimaq;fore ciuitatem,in qua diutissime seruaretur;animatilegi, IRegi inquam, leges, magistratibusq; iubes sacrauit, quid plura sub vestra tutellari lauro libellum hac statuo, ut ab omni liboris fulmine persistat immuni qui quavis

minus elaboratus sit,saltem intelligent omnes,ad quoru manus peruene iit aliquid magni in eo contineri, quandoquidem sub Regis potentissimi,ac Regni fidelissimi nomine,&patrocinio lucem vidit

Valete V. D. M eqs ad hujus Regni commodum quam diutissime seruet.

15쪽

AD LECTOREM.

ALE ST A S superna ,sua eximia bonitate, ineffabilique prouidentia,solet eodem tempore,quo laboribus, ct angustiis homines corrigit,atque premit,solatiis, di gaudiis intermixtis,plenius, labundatius consolaruita,ut maiora sint diuina solatia,laboribus;& gaudia, afflictionibus;α angustiis praeponderet: ἐιin rei delicta rabia e., incia Deus a in perditionibu nostri , quia post tempestatem, tranquillum fa- P. cit oe post achy-lamm,d istum, exultasqnem in fundit Et ut in quic a.Ann. Seneca bbin Thester -l Iora I s. Pro ut euenit noltro regno Aragonum, cui mentis Septembris, obe, uer de die tristem, S deplorandum eiusdem decimum tertiu diem, annimitamime Re μm lesimi quingentesimi nonagesimi octaui,quo dira parca Philippi Re v. 4 ' δ, exivitiis Primi abscidit filum; infelix,insortunatus seiuit,cum

Psflitum risussae meniresilit. Clim eodem mense anni sequentis,praesentia eiusfilij,ac domini nostri Philippi,diuina bonitas ita nos consolata fuerit ut in eo non solum vivam patris defuncti effigiem, imaginem, cuique vassallorii intueri liceret sed etiam eius prudentiam cum sortitudine; iustitiam cum clementia; religionem, εἰ pietatem cum sapietia lac denique grauitatem cum modestia, dotemperantia coniunctam, di contemplari, ac venerari valeremus: Ita,ut paternum imperium magis dilatatuni, quam mutatum videretur: Cuius tama pietas ruditas se astemat in umiis, . Si aetas animo esset,pι--κ Μ --, Imperium illi fera datum:

Sed distuli Philinus,cupido si reddere caelo,

Dum illi paccarum, a 3ti traderet ι , Rerum: illi commendaret hahmis.

Qui in hanc sua regiam C saraugustana ciuitatem peruenies cum maxima pompa Mapparatu omnium communi gaudio,&generali laetitia receptus fuit, nec satis oratione explicari valet: auanti

16쪽

- Euanti tum menes quanta reuere pud. rem v Deciandi Eudio matres ueris , eueri certauere penes

In illo primo eius in hanc Caesaraugustanam ciuitatem ingressu, in quo nostra Vniuersitas apud pontem fluminis orbet, Regias manus in persona sui Rectoris, omnibus Doctoribus c5comitati, deosculas, post De putatos Regni,breuissima, sed elegiti,oratione salutauit; posteaq; decreuit, ut Andre Francisco de Seran, clari ingenij, ac bonae spei inueni, qui parum antea licentia,praevio examine ad insignia Doctoralia capi eda obtinuerat, illa solemniter traderentur in praesentia Regum, si illi tali actui interesse dignarentur.Cumque Maiestas Catholica cum coniuge Margarita qua tanquam nimis pretiosa, suum ornari diadema coelestis voluit sponsus in dici am niuersitatem venire statuissent, die praecedenti, pluribus curribus triumphali modo ornatis praeuiis, ae pluribus, variisque ni usicis instru- meatis, hieroglyphitis omnisque generis carminibus, more solito, Doctorandus, cuni maxima nobilium, ciuium, ac Consulum togatorum comitatu, per hipam Iberi, ubi Reges in fenestris Archiepiscopalis domus speetatores aderant, ac denique per totam ci-aritatem fuit ductus Sequenti die Reges se in niuersitatem contulerunt, ubi a Rectore Doctore Petro Cenedo, Canonico BeatεM A MI A de Pilar, ac indure peritissimo, cum omnium scientiarum Doctoribus, suerunt summo cum gaudio, ac laetitiosignis re cepti, in Theatrumque opulenter, mirifice, maxime Regum

Aragonum se et Maiestatis prςdecessorum effgiebus ornatu, ducti:

in quod simul, atque peruenerui, D.noster Rex iussit,ut omnes capita tegentes sederent. Quibus iam acquiescentibus, nomine niuersitatis reuerentia ab humili subdito, ac seruo,tantis Maiestatibus debita r cedente,sic eos salutando,alloqui πi. Duc I non potest inuictissimi lates chrisitauae gentis )nicum perfugium' quam gestiemi tittibi, cra inusitata alacritate, praeclara hae mestra Universitas hodierna die exultet, ae perio triumphet , postquam duram istam, mausam praesentiam mectram , in his Irmn is interfluuiosoru classes, summa om es profusi gaudi , iidimus. Ame hunc quidem diem felicissimum , ingenti quodam tenebamur desideri Pectri, moleste

ferebamus tanto nas tam iucundissim conspectu priuari oed bi Maiesate mestra, in quibus tantum eri humanitatis, G elementiae, quantum s poten-

17쪽

potentia imperii, e nobis hodierno die inenderunt; sit c exhilarati, atque recreati mirifice sunt animi η ri, ipse sudia, piantum nunquam alias recordari licet,lapiuiente naturabubit refloruerunt dii laifaustu , t refe- 4fies se aduentus. Ac postea ad Regem conuersus, ita cecini. Sadae simideum enus, O terrarum inuicte Monarchan ua,nemo hoc mundi maior in orbesuit., in Uriacum saluegenus augurissime savius, Austria,quo cely stat d.mus alta pede

quem metuit primus,cui fruit, mittimus Indas, Anchara oui fidei,ci firma columnasacrae , qui meritis famam superas, Uirtutibra annos Praevenis haud ipse quem is orbe minor. Sedusicet Imperium Occeani cum limite claudas; tamen est laudis metafutura tua.

2 ἰο illam colet mundi breuis ambitusnasi Sulpiciti, aeternos illa pissetur auos. r ira et menta obtenta invictissimi Reges' morem stra Universeratis seruantes , aureando proponitur talis quasi disputanda. A NALI VI SI MvNDI DOMINVS auamquUtionem a ri item, ubiam reddiderunt Doctores no tri; nam Itali mitramontani tenuerunt indistincte, Imperatorem esie mundi dominum quorum fundamentum praecipuum sit dictum illud Imperatoris Antonini relato a Vo- ' η δε η' lusi affacian I. reniis: Ego mundi dominus, lex autem maris.Er--

οῦιγ tu quia Imperator sit mundi dominus.

Sed contrariam sententiam tenuerunt omnes cura montani , pro quorum

sententia, lira adducta ab eis fundamenta, tis est argumentum indisea ιη Abito Flubile. 2 Orm populus Romanus numquam fuit Mundi dominus, cum visita fuerim gentes formidabilis Romanis sibi latissimi rrium . . iai,aei et V ἡ μηπ ei: li iure multae eisdem formidabiles , cum quid. ye., s. ς' fictis: gauis fuerint, et inimicitiam sine lictoria lue rara. Ahica rint, ζ' inter pus fuerunt noctri celtiberi ergo licet populus Roma-R.d ic.S nus in Imperatorem lege Regia, omne sum Imperium , y potessatem con-ς Τ, ιε' ' rubris, buceti dominium eis iurisdictionem, non tamen potuit transferre to-

O .l tu orbica imum, quos nunqua habui ; ergo Imperator non es mus li

18쪽

dominus, quod ego titiori sermone, tu tractata, quem de lege ula elato rare capi disr , quem tua Maiestati in lucem edendum ossero; quas et m ' cudum sit tot Principi impar, sed quia d. Resia et iis illo ira

ctatur, benigne suscipe, sit tu interim Doctaranda, quaeionem propositam pro ui ingeni dexteritate dissiluere aeris. Cui quaestioni Laureandus materna lingua in hunc modum respondit. ANI N propuecta, S. C. premi padrino figunticosumbre desta ritu residia, de Hastis de Esipa yestanaraue por et Fbjet is que trata 3ue es in Monarchia dei mundo , que me arreuere a de dr, per merecedora detis os,rejas, latencio de maestrasMagesiades, de masii po,de q) mei limitaIO,par noster cause oo enfossias respodieri diga. primero, ue ningu Emperador, ni Redia auido, que fuessia, deuod Casine. ἡ

19쪽

CA L ECTORE M.

es enire lis Sablas, .librada por uestro Tragico Seneca ' en estos versos:

telis,qua procul ingerit. Partus cumsimidarfugas

admoniti nihil es umthbesIlernere machinis, An e saxa rotantibus. Rex es ,qui meruit nihil: quem non lancea militis,

ti regnum sibi quisque dati

nonsentis nota Reria non auro nitida tra es.

Rex est qui p. vir metus, in diri mala pectoris: que nou ambitio impotens c nuηqua labili auor Mει re num Mnansitit, nihil vius opus 6 eavis, nil armis, inertibus

.M.agradesciua de a mercesque o reci best con sperans de re cibi Otras, Itiplica ad de cieto Ordos largos divide uestra Maget Iades, dichesiissimos ii . : at s.ccessu en torosIussa nos..1 ah, Poli haec a legum Doctore Martino de Auena, qui nunc supernae Maiestati in ordine Cillerciensi B.Bernardi apud monatur tu Sactet fidei resigiose,piei ac sancte, iam diu inseruit,atq; famulatur,fuit Docto radus facetiosi,vexatus,cum maximo omni u applausu, ac Regula electatione Post haec ad declarandum gradum, hac oratione usus sui. Qui Alexander ille Magnus cuius rerumgestarum magnitudo,no eueratis, e utilis ponderatu belli anfortuna aliquandopertaesuasibi metipsi dis liceret,aduenit nctus,qui celeritate cursus,ludibilat oculis, hilaritate ultus, tatiust corporis mota,animi exultater gestientis indice, latissim,iacta simus vivebatur nuncium bilueri. Sed Alexander reiseliciter gestae,narra:ion praeueniens.quid mi inquit bone mir,magni tinctabis,nisi Homerum ilia Poetarum prope Deum, nuncies reuixisse siu quidem telo, Imperii sui propagatione,glorit is imas ab hoctibus reportatas ictorias, quae nunciari poterant,d tinnias mitae postponendas duxit.bed quid habet dignitatis ad omendationem bonoris, grauissimum licet Alexandri de literaru praestantia testimoniu,si cum regalis istiua, pluiquam imperatoria maiesaris praesentia copiaretur,pι publicunο- stru gymnasium,amplissimis honoribus auctu,ta nobilitatin utemus inclementia admirabit atq,omni lauri,praedica tione,literis,movi ntisi decora alosingulare Regis potetistimi, deliterarum excelletia, Dignitate iudiciu ο usquam hinnanam inuictissimi Monarchae desapienι ibas exsimationem lAb Alexandro doctos viros, verbis quam honorificentissimis anellatos, an naos omnes, Petustatisque monumenta immortaluatis memoria prosequiatria

tur dummodo Hispani si indiarum, totius denique sis,

20쪽

bona maliunemitur ola mute potestas.

Inter quos hodierna die merito condecorasur Doctoratus in Iure ciuibu reinuester e sudraeas Franciscus de Seran, auquam benemeritur, Et malati e-- dignus, Et nemine discrepante. Postea ut in Cathedram ascederet Doctorandus,ad accipienda insignia Doctoralia, his verbis vocavi: O decorande subi, cinge mox uureafrontem, dit nLaurea, quam inuidea Roma superba tibi, i ii Laurea, quam tanti decorat diadema Monarchae, Laurea,tuam exoptat docta Mineruasibi.

Garca,quae aniniuum fortune nomen avorum; Laur aflicis nominis omen erit. Laurea,quae praesten reddit cognomenaeriti rata Non tibi nomen,erum unctibi nomen,eris, i

Eet utina breuisunt praesintia praesens in Maiesta facit hocsacra P ppe tua. I dili

Ac denique Doctoratus gratias Regibus his carminiviis reserti Sed nunc besteriae, se mundi stes abna Philippe, S in Sytibus elapsum se Chaobdis habet.

Gratia nam peragenda tibi, osa totius orbis, auod noctra excent laurea serta ducum, Nostra quod augustis penetraueris ossa,plantis; Argumenta dabit, grue tibi noster amorὸ Gemmas aut aurum tuus est Tarus,indusubtri.

Obsequium iure hoe subdita turba sumus. Sola tui rejiat merces pulcherrima factisiuria, haud illa laus peritura diti P citur his animus Regum tibifama negabit, 'silet Imptrij finem,iustitia parem b