장음표시 사용
21쪽
crepabat. Nam color ejus subfuscus parvis hinc inde miculis albicantibus argentei nitoris distinctus erat, sapor amaritie sua saporem infusi et extracti primi aquosi multum superabat, et odor balsami rus quoque non sortior solum, sed longe pariter gratior
existebat, ac proxime ad Odorem, quem recenteS
flores hyacinthi subcoerulei vulgaris spirant, accedere videbatur. Sub degustatione solutio ejus in saliva paullo dissicilius quidem ac tardius succedebat,
sensim tamen sensimque in ea dissiuxit, et, seque ac rhabarbarum manducatum, luteum illi colorem comciliavit. g. VI. Inverso postmodum extractionis ordine, et aequali radicis pulverisse tete quantitate, una nimirum uncia primum cum spiritu vini rectificatissimo, deinde cum aqua simplici temporariae digestioni calidae subjecta, tinctura saturate flava, grati odoris balsamici ac sortis saporis amari prodiit, quae, blando ealore perfecte inspissita, massam fuscam, sapore admodum amaro et suavi odore balsamico-moschato, florum hyacinthi odorem optime etiam aemulante, praeditam, reliquit; pondus tamen ejUS exiguum erat,
ac tantum ad grana viginti quatuor adscendebat. Aspirituoso hoc extracto primo extraelum secundum, idque aquosum, quoad proprietates ac vires magnOpstre
22쪽
pere differebat. Massa enim fusca ac satis spissa, post
debilis infusii evaporationem remanens, lentius fere, quam extractum spirituosum primum, saliva solvebatur, et odore ac sapore penitus destituta erat; pondere tamen praecedens superabat, et scrupulos qua tuor pendebat.
g. VII. Ut nihil denique, quod hic lucem aliquam foenerari et cognitionem naturae subjecti nostri persectiorem adjuvare posset, omitterem, solennioribus ac semper necessariis extractionibus cum aqua et spiritu vini peractis, pulveri satam hanc radicem deinde sensim quoque cum vulgari vino Gallico albo, cum puro itemque atque pellucido aceto vini et cum liquore quodam aqueo-al calico, oleo videlicet tartari per deliquium, aqua nonnihil diluto, digestioni et extractioni commisi. infusum vinosum, colore flavo, proXime ad aurantium inclinante tinctum, Elius ferme menstrui odorem, eumque tamen paullo ingratiorem, quam Vinum purum, emittebat, et linguae saporem mediocriter amarum imprimebat. Cum infuso hoc quoad saporem massa pariter flavo - sub fusca, post evaporationem relicta, ac panem mellitum nonnihil redolens, conveniebat, tenax tamen
erat, et in longa ideo filamenta sub portionis modicae exemtione cum cultri cuspide diducebatur. Infusum i
23쪽
II fusum, cum aceto vini paratum, subtilem ac sortem odorem acidum, papillulas narium nerveas vivi de pungentem, ac peculiariter nauseoso aliquantulum mixtum, emittebat, et saporis amaritudine, cui acidulus tamen junctus erat, praecedens infusum vino
sum superabat. Massa, inde evaporando spissita ac fusco eo lore praedita, infuso odoris quidem ac sapo ris intuitu haud dissimilis fuit, amarities tamen longe
major reperiebatur, et propter aciditatem sociatanain gustus organo sensationem fortem excitabat. Adescriptis infusis et extrae is vinosis et aceto sis infusum et extractum alcalico- aquosum notabiliter discrepabant. Infusi enim color fusco - rubellus erat, odor integrae radicis odori analogus, ast rudior atque debilior, et sapor lixivioso - amaricans. Massa, post infusi evaporationem superstes, ab infuso quoad Proprietates externas Parum reCedebat, praeterquam, quod sapor lixiviosus fortior, amaritieS autem minor et vix amplius memoratu digna, existeret.
Utilitas, quam experimenta descripta praestant, manifesta est, dum clarius ex iis cognoscitur, I. Mixtionem radicis Colonabae, Praeter copiosas
partes terreas mortes, quae in uncia radicis una,
sicuti ex collatione experimentorum quodammodo constat, pondere suo ultra drachmas quin-
24쪽
que adscendunt, si iis ac plane speciscum elexnentum volatile batomicum, nec non carissimani substantiam sxam ornaram, tam resnofam, quam glim' meam, ingredi; principium postremum tamen, gUmmeum nempe, copia majori, quam resinosum, adesse.
II. Principium volatile balsamicum in fixa substam
tia resinosa longe copiosius, quam in partegum mea, hospitari, et illi multo etiam tenacius inhaerede, adeoque huic virtutis intuitu pOtiores partes jure deserendas esse. Ill. Tincturam spirituosam et ejusdem cognomi
minis extractum, non aperta tamen e Vaporatione, sed blanda lentaque menstrui e CUCUr-hita abstractione ad justim consistentiam redactum, viribus medicis decoctum, infusum et extractum aquosum superare, et infuso etiam vinoso praestantiora e X istere. IV. Acetum et ejusdem natur e menstrua reliqua amaritudinem substantiae solutae et extractae augere, viresque ejus intendere; oleum tartari per deliquium ex advelso, aliasque solutioneS, cum aqua ex alcati quodam fixo paratas, saporem amarum valde debilitare, quin ita tandem
destruere, ut gustu vix amplius percipi possit, adeoque separatam substantiam activam pristina virtute sua spoliare. Observatio haec, quae
25쪽
apud quam plurinaa subjecta amara, sicuti memet frequens experientia docuit, notatur, peculiarem meretur considerationem, quoniam Chemicis illis, qui in plantis amaris sal alcati fixum explicitum ante incinerationem jam delitescere, nec inde igitur produci demum, sed saltim educi, statuunt, parum favet. Si inter ordinaria enim atque nativa earum principia militaret, nullum ab adfusis liquoribus alcalicis amaritudinis decrementum, nec ullum quoque ab acidis ejusdem incrementum, sed potius contrarium ex spediandum foret.
Virtutes medicae hujus radicis, quae, absoluta analysis chemicae descriptione, adhuc commemorandae restant, partim a fixa ac valde amara substantia resin OsΟ-gUmmea, partim a tenero et peculiari prorsus principio volatili balsamico dependent, ac merito in communes et proprias sive specificas dividendae sunt. Ad priores, quae plerisque aliis radicibus, herbis, floribus, corticibus, lignis etc. amaris et balsamico amaricantibu S competunt, VirtUS attenuans, abstergens, calefaciens, diaphoretica, roborans, alexi pharmaca, sanguinem purificans, anti putredinosa, stomachalis, anthelm intica, antis ebrilis, uterina et traumatica spectat; posterioribus ve- C et . roa
26쪽
ro, quae reliquis in hoc vel illo morbo valentiores
reperiuntur, singularis illa ac praepotens virtus, quam, testante crebriori Medicorum observatione, in dysenteria epidemica, anno praeterito multis hinc inde hominibus exitiali, monstravit, accensenda est. Operationem suam in mucido - cruenta ac valde torminosa hac diarrhoea roborando magis, quam abstergen do et discutiendo exercet; hinc sub ipsb nequaquam mali exordio, sed dato prius leni remedio catharti-co- emetico, et aliquandiu pariter praemisi is demulcentibus mucilagineis atque gelatinosis, in usum Vocanda est. Medicorum nonnulli, uti Certius mihi rescire contigit, sequentem haslenus in medendo Ordinem observarunt. Post primam nempe morbi accessionem aegro pulverem exhibebant, ex scrupulo integro aut sedecim duntaxat granis radicis ipecaco-anliae et scrupulo dimidio rhabarbari orientalis compositum, deinde per diem noctemque, vel paullo
etiam diutius, mixturam ex tinctura seu vulgo ita nuncupata anima rhabarbari et liquore terrae foliatae tartari, interposito tamen potu largo ptisanae cujusdam, ex hordeo aut avena cum radicibus graminis arvensis, altheae,scorZOnerae recentioris, salab, semine milii et gelatina cornu cervi aut eboris parandae, moderata per vices quantitate propinabant, simulque clysnaa ex decocto avenaceo et gummi Arabico
aut tragacantha semel, vel etiam, pro torminum scilicet
27쪽
licet ventris et acrimoniae in saburra eliminanda gradu discrepante, aliquoties immittendum curabant, et tandem pulverem e corticis simaro ubae scrupulo semisse, radicis colonabae granis tribus et masse pitularum de cynoglossa grano uno concinnatum, et per
integram diem noctemque quovis elapso quadri-horio adsumendum, pnaescribebant. g. X.
Iethodum expositam, numerosis omnino fausti successus exemplis confirmatam, non impro bo quidem . pro meo nihilominus judicio cura interdum, serius scilicet advocato Medico, et fluxu alvino jam valde cruciato, paullo aliter dirigenda erit. Non amplius videlicet pharmacum emeticΟ-Catharticum solitarium, propter natam dudum majorem intestinorum erosionem, eidemque junctam plerum que inflammationem superticiariam, peri die securum videtur, sed rha barbarum aliis medicamentis, quae demulcendi virtute pollent, et erosas intestinorum tunicas solari atque defendere valent, ea qUan' litate milceri Oportet, ut aliquot saltim ejus grana una vice ingerantUr. Quod me attinet, hactenus
elictuarium ex syrupi diali here aut de symphyto Fernelii uncia una et semisse, extracti, chamo miliae vulgaris et angelicae ana drachma dimidia et pulveris rha barbari scrupulo uno aut drachma semisse com-
28쪽
POili Um, segro S, quovis praeterlapso tri horto, ad Un Uni semper cochleare minus heeliis ) adiumere, et loco potus ordinarii refrigeratum nonnihil deco ctum, ex hordeo aut avena et radicibus graminiS, dialthece, scorZones se recentioris et radice salab, a Ut
gelatina cornu cervi, addito simul pauxillo flavedinis corticis citri paratum, frequentius ac largius haurire julli. Educta notabili per aliquot dies saburnae Visci do- acris copia, descripti electuarii usum aliquan
tisper quidem, Citra ulteriorem tamen rha balbari misce lam, Continuavi, ac, valde urgentibu S ventriStorminibus atque tenesmo ani, Unum alter Umve Clysterem ex avena ex corticata, foribus chamona illae vulgaris et radice a heae injiciendum Curavi. Deinde electuario praedicto pulverem corticis simaro ubae aut radicis colombae, vel Utrumque parva quantitate, quae in unico praebio seu do si raro trium aut quatuor granorum pondus eXcessit, addidi, et, hac ob servata medendi methodo, finem meum feliciter plerumque assecutuS sum. g. XI. Praeter eminentem virtutem antidysente ricam vires stomachales et anti febriles hujus radicis paullo uberiorem quoque considerationem hoc loco postulant. Uentriculum enim et intestina egregie ro
borat, cruditates viscidas, in iis collectas, resbivit
29쪽
et abstergit, saburram pituitoso putridam ac bilem inertem corrigit, viscerum obstructiones, quae saepe rebellium febrium intermittentium cauta existunt, reserat, et cum insigni igitur fructu contra varia adpetitus et concoctionis vitia, contra vomitum item,que, lienteriam, Coeliacam, icterum chroniCum ac refractarium, a bile spissa ac fere emplastica, ductum chol edochum obilitarante, ortum, et molesta denique illa pathemata, hostili vermium, in prima culina hospitantium, actione producta, in usum trahi potest. Convenit in hac parte Ciam radice gentianae rubrae nostratis, propter lingulare tamen principium volatile balsamicum virtute illam antecellit.
g. XII. Apud virtutes reliquas, quibus hoc pharmacum simplex donatum reperitur, nihil amplius, peculiari commemoratione clignUm, in Venio eX ponendum; quare specialiorem quoque contemplationem earum praetermittam, et adhuc nonnulla tantum, de
iis, quae ad usurpandi modum spectant, addam. Optime haec radix, quod primum monebo, integra mixtione sua nativa, adeoque in stabstantia data, operatur, et hoc igitur fine vel per se in pulvere a granis aliquot ad scrupulum unum et ultra, exhibetur, vel aliis pulverulentis, nec non boli S, electuarii S, mor-sulis, imo pitulis copia majori aut minori admisce
30쪽
a tur. Commode praeterea inter decocta aquosa et aceta medicata recipi, et culica X pariter extractum, Plotra 'lota coctione cum aqua ac blanda postmoduni decocti insipi acione, nec minus tinctura spiri tuosa inde parari pollunt. EX tractum hoc, quod ex lolis nequaquam partibus gummosis constat, sed teneriora simul corpuscula resinosa, aquae ebullientis actione a terreis inertibus avulsa, continet, sub sorma pitulari a granis aliquot ad scrupulum semissem,
quin grana duodecim, adsumi, ac solum quoque, aut cum alus extractis mixtum, conficiendis temperatio. ribus tincturis vinosis impendi potest, Tinctura spirituosa indolem calidiorem obtinet, adeoque dosis ejus non facile ultra guttas quadraginta ad idendere debet. De usu radicis externo, cujus nullam adhuc notitiam habeo, multum afferre nequeo, credo ta-nren, illam inter valentiora purificantia et antiputredinosa traumatica collocari, et cum spe auxilii non
spernendi, sub torma decocti, in ulceribus impuris ac phagedaenicis in usum trahi posse: Nec dubitandum quoque erit, quin ipse pulvis, ulceribus inspersus, multum ad depurationem eorum ac COD- solidationem conserat.