Laurentii Pignorii Patavini De servis, & eorum apud veteres ministeriis, commentarius : in quo familia, tum urbana, tum rustica, ordine producitur & illustratur

251쪽

D g SERVI s. Istue flos olim, 2 miscere epulis spectacula dira Certantum ferro saepe, s super i

Pocula, respersis nonparco sanguino

mensis Quam conveniunt hisce cruentis

spectaculis illa Petri Chrysologi p

iis arenam vertitur domus, mensa mia

grat in caveam, fiunt de prans bus spetitatores , furore mutatur convivium , fit cibus caedes, vinum transit in sanguinem Et ut tandem aliquando de triclinio exire incipiamus , dic mus de MEDIASΤ1No, cujuS Opera praecipua fuit , in coenatione scopis mundanda. Viderunt Romae si viri docti in pavimento Vermicum lato hominem cum scopa, & caniastro, cum inscriprione.

CORNELIVS. SERVVS. MEDIAS TIN.

252쪽

Is 6 LAvR. PIGNOR Ius pellavit , cujus operam tetigerunt Horatius & h Juvenalis, ille; milibus in scopis, is mavis, in scobe,

Consistit sumptus ' neglectis, flagia

rium tuens. hic; Hospite venturo cessabit nemo tuo

rum t

me pavimentum, nitidas ostende

Iussin sceleste ab Duua hocstercus

hinc auferri 'Iussu columnis deficier operas aranearum '

Quo pertinent illa Ulpiani: item

centones ,s bones, funes, perticas quo

253쪽

DE SERVIS. I97gias , ct amas , ct scopas contineri, plerique 2 Pegasus sunt. Et, item perticae , quibus araneae deterguntur: Item spongiae , quibus columnae , pavimenta, podia exterguntur : sciata quoque quae ad lacunaria admoventur , in rumenti sunt, quia mundiorem domum reddunt.

Et profecto mediastinus sordidioris operae videtur semper fuisse , tum inurbana, tum in rustica familia. Huc respexit D. Bernardus; intret e odomum Salvator , ct frequenter visitet eam , quampoenitens Lazarm mundat, ornat Martha , ct Maria replet intemna dedita contemplationi. Sed forte curiosus quisquam requirat , cur in pra-fenti Euangelica lectione, nulla prorsus Laetari mentio fiat' arbitror sane, ne id quidem apropositas militudine disp-dere. Virginalem enim domum intelligi volens spiritus , siluit non incongrue poenitentiam , quae malum utique comitatur. absit enim, ut proprii quidquam inquinamenti domus hac aliquando ha-

a Serm. a. de absumpt.

254쪽

198 LAvR. PIGNOMVS buisse dicatur, ut in ea proinde SCOPALaet iri quaereretur. Apud Petronium hanc operam navat Leoticarius; qui argentum inter reliqua purgamenta sco- ς coepit verrere. Hujus loci est ' foramen illud, quod in pariete triclinii, proluendi pavimenti causa excavabatur , quod ad analecta & vina pro fusa in pavimentum exportanda paratum fuisse conjicio. cui profusioni qua ratione occurrerint Graeci, G- ponit = Vitruvius: bibulo nimirum pavimento ex carbonibus , sabulone, calce ct favilla mixtis. Verum non extante foramine , aderant servi , qui sputa detergerent, & reliquias subditi colligerent temulentorum. ς Horatius:

His ubi sublatis, puer alte cinctus,

acernam

Gausape purpureo men sempertersit, ct aIler

255쪽

DE SERVI S. 199 Sublegit quodcumque jaceret inutile, quodque Posset coenantes offendere -- Ad haec autem & similia scobe utebantur, ut vidimus in carmine Horatiano. ' Juvenalis; Ergo miser trepidaου, ne stercore Deda

canino Atria displiceant oculis venientes amici,

Ne perfusa luto sit porticus e ct ta

men uno

Semodios obis haec emendat fervulus

unus.

Julius Bassiis apud ε Senecam Rhet. inter temulentas reliquias sumptuossimae coe , ct fastidiosos sub ebrietate cibos, modo excisum caput humanum fertur. inter purgamenta es jacitus coenantium,s sparsam in convivio scobem, humanus sanguis everritur. hi fuerunt tri

256쪽

etoo LAVR. PIGNORI Us ministeriales hasce copias apud Vetore S auctores recensuerit , nae ille minus mirabitur , aliquando ministeriorum catervas , turbaS aliquan

do & populos appellari. Donatus ad illa Virgilii ,

-- t otidemque pares atate ministri. hic inquit) leviser, legentes ac iapiunt ducentorum descriptionem , in

quibus eadem aetas fuit. sed nihil magnum aestimantes , si Regina ad hamo

partem ossicii ducentis ministris utebatur e ct revera nihil fuit magnum ad divitias regales , ct memorabile , si numeri tantummodo faceret mentionem , taceret de atate. cum autem hoc ipsum adiecit dicens , pares aetate , illic omnibus familiae copiam , decorem quoque oe substantiam demonstravit. in evidenti est enim, quanta servorum, regina fuerit multitudo , ex qua ducenti pares aetate deligi potuerant, digni qui curarent supradicta. haec ille. Jam vero

257쪽

DE S E P v I s. 2OIab hac mente Seneca: placet cibus, rem nec parent familia , nec spes dent.

amilias vocat coquorum nUmCrOS,& servorum tricliniarium turmaS, quarum specimen e k Lucano petendum est.

Discolor hos sanguis, alios dii inme

rat aetas.

Hac Lybicos, pars tam favos gerit

Ut nullas Caesar Rhenise dicat in arvis Tam rutilas vidisse comas : pars sau-guinis usti ' . Torta caput , refugosque gerens a fronte capillos, Nec non infelix ferro mollita juven

tus,

Atque ex secta virum. stat contra fortior alas Vix ulla fuscante tamen lanugine

malas.

c E R v L 1 etiam illi sportularum non

258쪽

yca L AvR. PIGNOR Ius nisi e ministerio videntur fuisse. ' Juvenalis: Nonne vides quanto celebretur portula 'mo fCentum conviva,frquitur sua quemque culina.

Corbulo vix ferret tot vasa ingentia,

tot res

positas capiti , quas recto vertice portat Servulus infelix, ct cursu ventilat

ignem.

Et haec socorum migratio erat ab aedibus divitum ad tenuiorum &pauperum domos , qui sportulam officio diurno commeruissent. Illae autem a culina in triclinium beatorum & divitum, & in ipso etiam tri-elinio fuerunt , quarum meminerunt Seneca & Martialis. Senecae haec sunt i O infelicem agrum square ' quia non vino nivem diluit, quia non rigorem potionis sua, quam capaci

259쪽

Ds SERVI S. a ORcapaci scypho miscuit, renovat fracta insuper glacio: quia non ostrea illi Lucrina in ipsa mensa aperiuntur: quia

non circa coenationem ejus tumultus co-

quorum est , ipsos cum obsoniis focos transferentium: hoc enim jam luxuria commenta est ; ne quis intepefrat cibus, ne quid palato jam calloso parum ferveat, coenam culina prosequitur. notat easdem Martialis: Cum mensas habeat fere ducentas, Pro men sis habet Aniatus ministros: Transcurrunt Gabata , Volantque

Has vobis epulas habete lauti, os offendimur ambulante cama. Ille vero apud ' Euangelii scriptores, lagenam, seu amphoram aquaeb ulans , hujus agminis portio fuit, velut etiam illi apud si Sidonium, Geruli caput plicantes Gut tiro metallo I 6 Epulas

260쪽

aO L A v R. PIGNORI vs Vtas superbiores Humeris ferant onustis. Notaverunt autem viri eruditi, multos ex hisce ministerialibus copiis, dominorum liberalitate , in jus &potestatem convivarum transivisse, nomine & titulo apophoretorum. Quam sane ob causam Martialis , libro cui a ophoreta nomen fecit, Videtur inseruisse puellam Gaditanam, morionem , palaestritam, pumilionem , obsonatorem, cocum, & pistorem dulciarium: irnmb & nota-xium, qui profecto cum temulentia& nequitia convivali quid commune habeat, non capio. Non deerunt, qui referant ad indices ferculo-xum , quae apponebantur; affirmante Praesertim φ Ammiano Marcellino:

Ucuntur etiam in conviviis scribit ille aliquoties trutinae, ut adsosti pia fres ct volucres ponderentur, ct glires. 'orum magnitudo saepius delicata,

a Lib.