장음표시 사용
221쪽
1 equentem Caput illi parvum e puniceo fuscum, sere globo- .um os forcipatum atque Lguum.Proxime a capite tres
utrinque pedes quorum duo priores breves sum, Erucarum more' quatuor reliqui colore sere sangui neo, quadruplo longiores. In medio corpore tu Ventre octo habet pedes obtuses, veluti etiam Eruca Cauda tuberos 4 duabus setis bifurca.Vene natam utriusque naturam ex eo didicimus, quod equi duo,dum cum iam eas devoraren toto corpore inflati interierunt. Quom morbo Absyrti remedia nosse noncrit inutile, ut simili deinceps in casu habeamus in procinctu, quo
ore prehensum manderit,dum granum Vel famum depascit, ejicit eum illico, propter spiritus acrimoniam Dcruores quasi viperinos. Intumescit autem
Primum igitur tumores copiose sementato,ablue,& frica mari calido. Tum acceptis fecibusacet linum tenue concitu ipsi injice,quae coquito cum aqua,&perunge totum Vbi vero capit medicamentum,consistat in tecto calido,
mollique stabulo,pannis indutus, Igni perpetuus proxime accendatur. Vnctio autem copiosa fiatin matutina dehinc temo die multum eluaturamia calida, Iudorem exicca tum tectum sticato, sticatum nitro perurugito. Neque timeas si labijs& oculis tumescat solet enim ita contingere ιγ nam certo convalescet civissime hoc pacto equus, in pristinam sanitatem restituetur. An vero hi cum Corali staphylino vel Gallorum Courtistes con veniant, videant aequi rerum aestimatores Inveniuntur in hortis parvi digiti quandoque longitudine, tumulosque elevant, more talparum, in quibus dor
miunt Thymum potissimum & sambucum infestani sed non ita, quin alijs quibuscunque herbis plantinue vim inserant. Si quid vero alij de Staphy lino certius habuerint, per Philosophiam: Physicam rogandi, ut hic uum
quoque collocare talentum non graventur. Sic tandem Naturalis Insectorum
historia ipsorum opera locuples fatis,non grates solum gratissime sed A Niem quoque cum amore amplissimo benefica rependet. CAP. VIII. De Scolvendri. Iulis.
Colopendra, Iuli, ataue sisti ultima hic acie positi, pedum numero Erucas Staphylinosque Sphondylas, imo omne insectorum ge--- mi 'nge superant,unde Multiridae nomen maximo teluti peculiari jure hs competere videatur. Haec Aristoteli Theophrasto in avia, Dioscoridi a serpentum interitu --,. Varino mesichio
dicitur Latini item Scolopendram vocant, sepam, torcum lutosum,& Centipedam, millepedam, Multipedam qua tria ultima nomina Iulis item attrisint Hebraice Ghaeam, Arabice Alcamia dc almula, ut Sylv ricus testatur Alberto Almuga, alta a Polonice tono roba gasan a ;Ηumarice gonos, hiragopq,mamlaia Germanice Em msel Italice cem lucri Vermi Gallice Cheni&,misivied Anglice colvendero Mansu appellatur.Τantum a Iulo differt mea sententia quantum locusta marina ab Assaco;parisormesenta sunt, sed hi semper minores, neque adeo morsu P- sisti,nec venenati. Maxima
222쪽
LIB. z. minimo animalium Theat n. 9
Maxima terrestris. Scolopendra,ea quam vides crassitievi longitudine est, color totius corporis ex fusco nigricante splendens Singulis incisuris pedum culus appendet luteus,ias,minagulis lateribus sexaginta prorsum retrorsum aequa facilitate promovet. Num et caput verius ingreditur, & in caudam , ideoque a Nicandro&Rhodigino biceps dicitur Partem inter c put aluum non simplicem sed multiplicem habet quos ut praecisum hoc genus vivere possit. Irritatus hic Scolopendra tam acriter mordet, ut Lud uicus Almarusiqui nobis eum e Libya dono dedit quamvis chirothecis durplicique linteo munitus, vix eum manum petentem ferre potuerit;alte enim inilinteum os forcipatum adegerat, diuque pendulus vix tandem excuti permisit.
Horum alium ex nova Hispaniola allatum linea quaedam flammea medium
per dorsum ornar atque meus later pilorumque color commendat habet enim capillares pedes,atque armatim te tollens celerrime currit. Hoc summa admiratione dignum est,quum natura huic animalculo caput minimum dederit, memoriam tamen, vimque rationis aemulam, neque congio, nec urceo,
sed amplissima quadam mensura tribuisse: cum enim innumeri adsint pedes quasi remiges,&a capite veluti clavo lis permultum distant; novit tamen quisque ossicium suum, pro imperantis capitis mandato: in hanc vel illam
Alius item ad nos ab Augustini promontorio ex India perlatus, corpore nonnihil atque pedibus major, qui septuaginta livescentibus incisuris, & bis totidem spadiceis pedibus constabat. Plures scolopendras reperiri non dubito, omnium sere colorum, praetet viridem squamvis etiam Ardoynus de viridi mentionem facit. Insita sin
gulis proprietas ex Theophrasti sententia ad Gladioli herbae radices sese
conferre. Bubulas autem exuvias meretur Robertus Constantinus eumdue
secutus Stephanus, nec non Ardoynus ipse qui Scolopeiadram primum serpentem, deinde octipedem, tum in cauda cornigerum ultimo tardigradum esse corriminiscuntur Taxandi Rhodostinus, Alberius , Avicenna, quod nullum Iruectum supra viginti pedes habere temere a firmant, illique numero Scolopendram alligant. Quamvis etiam Nicandro biceps dicatur his versius:
223쪽
Tamen pace tanti authinis dixeri unicum illi, duntaxat caput, licet pari facilitate prorsum capite, retrorsumque ducente cauda incedat quod L candro alijsque imposuisseminime dubito. Verum inquit utraque item parte morsum inrert. Quod sane atque a veritate abhorret Ore enim duntaxat forcipato mordet, cauda vero non aliter lassit, quam Venenato contactu&virulenti cruoris exudatione.
Terrestris Marina saevior habetur, Oppiani judicio, uevera est. Cui opinioni Grevinum Parisiensem nulla authoritate fretum in lib. de venenis
Nequam hanc bestiolam ac venenatam esse omnes historiar testantur, ac eo magis quo sunt hirsutiores. Rhytienses horum multitudine sua civitate eje apud Aelianum,atque obterietes apud Plinium, ex Theophrastoclegimus: unde quamvis nos Scolopendras ultima statione locavimus, tamen eos in divina militiain ultione exequenda primos aliquando fuisse colligere possimus Rustici ex Scolopendrarum exitu frequenti, serenitatem aeris praesagiunt: ubi vero se abscondunt,pluvias praedicunt Marcellus Virgilius in Dioscor notavit. In medicina hos Um obtinent. In oleo decocti capillos auferunt lexi cum pruritu Gal. LI. Simpl. inet.lib. 7 adversantur cunicibus faetidissimis animalibus,atque eos sumtu necant,vivosque devorant. Rur
sus morsibus, interius sumpti vel illiti medicinam asseruntCimices, reciproca quadam& asi aemulante Antipathia,ut ex Plin. ardoyno lib. 6 de venenis, minuestum est. A morsu Scolopendrae terrestris,locus undique liue sci putrescit, intumescit,& vini rubri fecibus similis videtur,ipso primo morsu exulceratus Aegineta Aetius dolorem addit intolerabilem. Dioscorides totius etiam corporis pruritum omnes insanabilem tradunt morbum, omniaque sere remedia respuentcm. Symplomata habet, inquit Amrarbarus titi iraeservationemri curam, cum vipera morsu communia lib. 6. Cap. 23. Contra hunc morbum alia intus sumuntur, alia soris applicantur. Inter interna, Aegineta commendat trifolium sphaltites cum vino haustum Dioscor rutam sylvestrem, dracunculi radicem tritam, sph deli, radicem,sementi flores, serpylli ramos ac folia, calamintham,seniculi 4ristolochiae radices, ex mero vel ex vinod oleo multum effert Act artus nepitam cum vino exhibet. Pliniussalem ex aceto, vel potius spumam salis, quasi utiliorem laudat Plurimi etiam facit mentastrum, vel pulegium sylvestre, cum vino exhibita Aetius absinthium isontham cum vino propinare jubet Emerna quod spectat, locum vulneratum primum scarificato, profunde incidito, ac venenum percucurbitas extrahito. Tum succi cem taurij minoris cum tertia parte vini dulcis ad mellis consistentiam coctum imponito,& corium superligato,per. 8.aut 4.dies locum deinde cum spongia vino calido intincutoveto, Scolope rae morsum certo curabis. Anon min. Plinius varia ad id medicamenta etiam praescripsit, nempe aerei recesue
ablutionem cum aceto factam misi farinam cumpice liquida, butyrum cum melle, caprifici rotas cum eruo vino latu ipsius atque vervecis urinam salem combustum ex aceto melle illitum, pulegium sylvestre cum sale, salem cum pice cedria telles cuminum sylvestre cum oleo, atque omnia adianthisenera Dioscorides laudat allium, cum solijs ficus
dicum ino,is cum facina eruio vino, calamenthae item folia, & hordeum ustum cum aceto laudat item sementum ex acida muria factum Archige-
ne aqua Aluminata, Aegineta oleo multo calido locum severi jubent. No-nus oleum inaceum calidum praescribit. Quidam Diuitiam: Coos
224쪽
L Lb.r minimorum animalium Theatrum ma
Quidam intus atque extra ea plurimum efferunt, quae ad Muris armat motium dari solent Aristoteles Scolopendra liquida styracis fumo elici, atque deludi scribit,cuius dum inhaeret visco, facile capitur. SEquitur Iulorum genus: quos Iῖ- Graeci, mea quidem sententia nona lanugine,sed a nucum iuglandium atque avellanarum veluti caudi quarum' villi callo compactili infixi Iulos hos repraesentant unde ipsi, , , nomen sortiti. Ego latine Iesum dici non nescio,sed Triremem quoque dicere auderem: Quandoquidem Lycophron Paridis triremes numerosis utrinque scalmis celerem . . . vocat. Eandem similitudinem Nicander Scolopendris applicat, unde pariformes esse Iulum ac Scolopendram facile apparet. Hos Hispani,C tu Itali Centogambri Angli ex me forsan Masi,mormessict ri. Numenius Lumbricos terrestres nigros Iulos item vocavis,Athenaeo teste lib. 7. .
Nihilominus nusi fuerint etiam minipedae, in hilorum numerum nomenque vis iis non venient. Sunt autem Iuli breves ut dixi Icolopendrae, pcdum numero non Asellum tantum atque Erucaruingentem,sed omnia ia Insecta vince tes. Iulorum alij glabri cernuntur,alij hirsuti GDHum unum vidi in lactuca capitata, parvi junci fluviatilis crassitie, atque ea
in m. quam videtis magnitudine caput illi nigerrimum, corium aurea tinctum flavedine. Venter ex caesio
argentatus, incisur pedemque capillares totidem
ut oculos & memoriam facta fugerent. Secundus --πῖ totus nigrescebat, alba linea excepta,quma capite
ad caudamusq; recta per dorsum ducitur Tertius
obsoletius flavescit, caput illi rubescit, uti pedes, antennae autem nascentes iuxta caudam fetae livescunt. Quartum ii corpore nigrius punicantem feceritis, pedibus autem &antennis levius, tacite rem expedietis. orum
alios e musco arborum corticibus innascente prodeuntes, alios sub ollisarumcisque putridis latitantes cepimus. In hirsutos non plures incidi quam duos. . Primus hac figura torma albicans, in muro repsit, pili brevissmi innascentes nigri fuerunt. Secundus ventre sublivido dotidque inama nafavedine maculato est illi os punicatum, citus niger,pili canescentes. In arboribus effaetis atque amnosis inter corticem&lignum latitat,atque etiam inter saxa musco villoso ac denso obducta omnes Iuli tactu se in gyrum colliguntri convolvunt. An sint venerati equidem ignoro sed si fuerint, sane perbeatum pennium' qui varie ipsis nuda manu irritatis ac laesis, immorsus sanusque evasit. Georgius Agricola mei coloris Iulum sed is Scolopendram vocat:) his verbis recenset Scolopendra admodum exigua, in truncis arborum, aut in palis eirae infixis, unde nomen invenit g niturin vivit;quibus amotis vel comes motis egreditur, alias omnino latitura. Pennis caret, se plurimos ha-b pedes. Si quando repit, corporis partem mediam, veluti areum imtenuit si bacillo aliave re tangatur, se contrahit color illi meus; cor Pus tenue, nec latum, tres tramversos digitos longum ad summum qua
Alia item specie, ijsdem sere locis reperitur, corpore exili&terere, filisere crassitie, spadicet coloris dilute pedibus adeo numerosis atque exiluis,
225쪽
ut eos numero complecti in . - - sit: quatuor digitos transversos loruga est sub ollis degit Mineribus putridis Avisennae Scolopendra qui
etiam Iulus solummodo pedes habet, palmam longus, tam exilis ac tenuis, aures ut intrare possit, lib. q. Fen. . traei. I cap. s. Hujus inquit aut nullum aut lanscidum venenum est, nec magnum dolorem excitat qui floribus Asphodeli, vel sale cum aceto mixto statim sedatur. Iuli nostrates inquit Gestarus I in aedibus fuerint, ad Saccharum Thomae, id purissimum ceu ad optimum caseum mures hcongregantur. merus noster operitus ac industrius naturae explorator 2 Scolope rasse his in Anglia ubdisse,& habere refert noctilucas, in ricetis muscolis toto corpore fulgentes. Cui licet, mentiendi nescio, ultro credam: eo tamen magis, quod Oviedus idem in nova Hispaniola per agros in Cordus in Germania in cellis hum, dis observasse selcribunt. Mirum videtur quod Plutarchus refert Besti Iam asperam multis pedibus celeriter ambulantem, multo cum semine ab Ephebo Athenis ejectam lib. 8 Sympos problem. s. Iulus cellarius in spuluerem crematus , mirifice urinam provocat. Meruia Iu Iorim cruor cum humore ex Asellis expreta, ad albuginem oculorum tollendam divinum Memcax remedium Arnold. Brev. 1. cap. I 8. Atque hactenus de Iulis, de quorum natura Hesciiij, Aristotelis, Nicandri, Lycophronis,4 AN doni varias opiniones praetereo, quia variar, non verae. CAP. IX. De ApEP.Rlitotelis in Medidis Graecis Diri. heophrasto. Iri , Diost ridi is, Absy toamo, Asiaticis Galeno teste a forma fabae, cui similis videtur dum se in globum contrahis Vel quod secundum doctissimum illum nostrum Stinordium Minoritarum Wiagorniensium sub Ricard reg. a. praesidem elabarum follieulis culmi in Iolent prodire atque oriri: Plinius vocat, a callo cutisque duritie. Alijsata. 3 quamvis tedum paucitate cultra enim I . non habet 'quod armarem nequit, longe alius a Scolopendra vel Iillo videatur. Valeant igi--Guille ini, Vincentij, Pliniique hac in parte insomnia, illorum4 ijs
nomen libere negemus o mautem vocatur, non ab asta forma aut tardit
te, sed quod ad colorem ejus accedit, ut Pennius notavit. Est enim bestiola multipes, coloris asinini,nascens in locis humectis. Dioscorid. lib., .cap. 37. Galenus 3 de loc affect & II de si . fac cap. m e α-- Latini Atellum, Cutionem, Torcellionem vocant. Centipedem Plinius maledixit,
malefico, cui eos majores nostri superstitiose ferebant acceptos Alijs hem indocis Ches i& Chesli dicuntur; sed nominis rationem nescio. Gese manice Eset, uesten, Hostamentis, id est, arborum pediculus, quia inter corticemis truncum saepius invenitur dicitur etiam he in Georgio Agricolar,4 vulgo Fester se qmsi asinum rellarium dixeris Saxonice Heia
Grix, Sylvatius auctore Brabanti Pisse desuege appellant. Parvum quis
dem Invectum est,d Eum transsuetium vix longum semidigitum sere is
226쪽
LIB. 2. minimorum animalium Theatrum. o
tum de grandioribus loquor colore livido nigricanti, praecipue ille qui in sterquilinijs, terra reperitur; qui vero sub tegulis&hydriis, plane asininum colorent reaeret; quatuordecim iri pedes, utrinque septcm, singulis pedibus unica est junctura, vix percep Dest
tibili. duas habet breves antennas, ut viam tentet tactus ei globum colligit; vel ut Galenus loquitur ad fabae imilitudinem, unde nomen indidit latera circa pedes serrae modo dentata: sub tegulis, vasis aquarin, in medulla arborum exesa , inter corticem caudicem putrescen- rem nascitur uti stiam sub petris, ex humido 2utrescente nati. Deinde coeunt, a coitu ova deponunt unde vermis candida, splendentia, margaritulis similia, multa, & eodem loco coacervata, ut anno II 83. Obterv vimus: tepido humore vivunt, in rimis parietum aut aedium latebris hyemem transigunt. Ex ovis primum verines duriusculi excluduntur, qui aliquantisper sere immobiles haerento albicantes , tandem parcntum more, liquorem atque rorem sugunt. In calidis regionibus4 siccis etiam reperiuntur; sed ubi noctvmorore ivaporeque resarciunt, quicquid per diem humoris fuerat exhaustum Calenus hoc Asellum pacto describit, Aαγ- -- ruimia
Aristoteli fisse eum cognitum id probat, quod pediculum marinum huic similimum dixerit, dempta cauda Aselli attenuant, aperiunto discutiunt, ut sis. Galenus ex Aclepiade nos docet. Ad oculum contemptiles videntur, sed in oculorum remedij praestantes. Intus item carent quippe omni veneno magno sunt usui; nam ex vino contritio poti, Urina dis cultati auxiliantur. Dioscorides tui medicamento haec adjicit: . asello, inquit duos vel tres, coque eos in modico garo, ipsumque garum ex aqua cyathis duobus bibito. Plinius adcalculum rei uriam iis utitur hoc modo i c. stercoris muriumvicolumbarum, an porcellionum sive asellorum tritorum duorum coi-pora contrita bibe, sedato dolore vel calculum vel venulas plurimas excernes Idem Marianum Barolitanum affirmare, ex Gesneri schedis accepi .mus Galenus ex mulso eos propinat,&a regio morbo hoc pacto multos libea.ravit Asclepiades hujusmodi ad Hstnaeam asthma medicamento faeliciss- me est usus M. Elateritob dimidium, asellos ex sterquilinio petitos, ac diligentissime tritos n. 3. ex aquae cyatho propina GH li a m iis Asclepiades
item antiquorum medicorum authoritate fretus, asellos vivos igne combustos & cum cochlearis mensium melle sumpto plurimum corrimendat a maenim a proprietate curant: cui sententiae Holleris&Ioannis Africolae praxis fidem tacit. Q dam torrent in patina sextarium illorum n cinerem albissimum, deinde cum melle exhibent. Sul=iriosis medenturi inquit Plinius ter septeni cum melle Attico triti, sauca calida per arundinem hausti, stibicetne oso dentes nigrescant. Elius ad idem quinque vel sex cum hydromelite
exhibet; & praeter opinionem anhelosis, s 'iri s fuscatis, etiam elephan- si Asellos, i. cum melle optimo tritos, ex aqua bibitos Paral)ticis mederi prodit Marcellus Empiricus cap. s. In potu Phthisticis conserre authotest Plinius; qui etiam eos ad denarispondus ex vini cyathis duobus in potueηhibitos, lumborum atqua coxe dosoribus prodesse affirmat: huic Alexius . Pedemontanus ascribit Caelius Aurelianus haec & similia tamen ab Insectis remedia improbat, rei potius insuetudine, quam vilitate aut incommodo eo metis perductus. Experientia constat asellos recentes multos bene contritos, vino, cervisia, Nives sitiuore convenienti haustos, vel extrinsecus adhibitos, Omnes ferraculorsi morbos ab adnatis et innatis orto, catarrhacta excepta
curare posse quod superiori capite ex Arnoldi Breviario notavimus. In An- P cum melle lingetvi sunt, inquit Gal. . . iri panes gutturis exremaehidem Disjured by Orale
227쪽
LIB. 2. ijsdem inungendae, Aselli cum rosaceo triti, in malicorio caltacti, ae
Auribus dolentibus infusi medentur. Dioscorides Gal. lib. sec. loc. eupor. a. tres. vel 4 in oleo coqui jussit, atque expressum deinde oleum auribus sandis, tinnientibiu, dolentibus inrundi oleum asellorum in propinquam dentι dolenti aurem intusum, dolorem a calida causa iactum certo tollit Aetius. 24.27.Quidam cum unguento aliquo conveniente mixtum auribus instillant. Severus inquit Galenus xulceratis auribus cum fructu infudit Faventinus adfrigidos aurium dolores, a I. Asellos oleo omphacino coctos praescribit, quo loco circa aures ungendar, sarum etiam init illare praecipit. Cardanus idem medicamentum experientia calculo ratum facit. Ad frumas Plinius accipit resinae terebinthinae quartam ad Asellos stet quilinarios partem quot inquit medicamento parotides, Strumae, atque omnes es modi tumores curantur. Eadem habet Marcellus Empiricus Avicenna, a. a. capite as. idem docet,&ex aliorum authoritate adjungit, Asellos in potu sumptos sanare Spusmum Alcusea, , quod a nemine proditum meminimus Capiti δε- lenti si oleum vel butyrum Asellorum saepe adhibueris, dolorem tolles Gal. Eupor. a. I. Apsyrtus de quadrup. Tonsistasfucium, mala triti percu rant Dioscor. Vivus Asellus paronychine appositus medetur Panos item tollit cum resinae terebinthinae 3 parte applicatus Pomm R. unguenti popae. I j olei rosaceim quo decocti sunt AseII Ij. s. croci grana uis misce, fiat umguentum, ad hamorroidas dolentes atque tumentes, nobilissimum. Alii inquit Alex. Benedictus porcelliones cum adipe aut butyro coquunt, deinde oviluteum addunt, atque hoc, dolorem illum servum edant. Duritia item luinio narrante, miserum o carcinomata atque vulnerum verminationem curant, terebinthina admixti Ne vos autem nihil caelatum sinam, subjicere
illud placuit ι ipsum Pennium asthmate laborantem diu Asellis vino macera tis usum fuisset sed cum semper sine fructu id faceret, meo tandem consilio fumum sulphuris perinfundibulum bis terve hausit, & a Symplomate illo tam diro plene convaluit. u. olei violacet Iiij. in quibus bulliant, Aselli ad
3 partis consumptionem Salsum humorem reprimit extra munctum. Incer tus. Gallinae item, lacerti actuatichramque terrestris, Serpentes ut Theo
. phrastus refert Asellis rescuntur. Bestiolam ouandam fisello simili mper vomitum ejectam scribit Ambros Paratus Cnirurgus Parisiensis quale quid de muliere Solarius scripsit in secundum librum Etij. .
cap. X. De Scor', terrestribus. Graecis dicitur ista. .l τὸδαν vel 'ut alij - mutari ἔ-ν εω item Scorpium sis-nificat, vel Scorpiispeciem, de quo Nicander in
pij sit species dubitari potest brachia sane habet sive chelas,& in cauda spiculum gerit Latine Scorpius acorpio a Plinio vocatur Cicero, Plautin, Varro& Nonius Nepam appellant, quo nomine Columella saepe utitur Helaraicd Acras e Ca crab, quod pede calcantes pungit Arabice,
228쪽
L I a. a. minimorum animalium Theatrum. Os
rab, Achrab, Necharab, Hacharia, Acria, Rhasis Conches. Pandaciarius at ollon vocant. Hhanice, Vorpion vel
alacram Italice Scoryone, curriti io; ermanice, Anglice, Gallice, Brabantice,Scorpio Sclavonice Nu adech. Iblyrice Isir Danice ram. innova Hispaniola A Lurram. Qiij vero gibbosus caudam post se trahit convolutam, Lgararis dicitur Sylvatico. Est autem Insectum corpus ovisbrme obtinens, fuligine veluti obductum pecujus imo cauda producitur globulis minis coagmentata, quorum ultimus caeteris uti longior videtur, ita soliis praefixo vel simplici vel duplicato aculeo,& nonnihil reflexo ad ipsius extremitatem,a matur. Pedes octo illi, atque chelisvi forcipibus solidis surcata brachia Caaput, ut caeteris latens in pectoris summitate gerit, in quo tam exigui senenulli ocelli conspiciuntur, ut ipsorum apud authores haud fiat mentio. Sunt autem omnes Scorpiivel caudati, vclexcaudes Caudatorum alituuico muniuntur aculeo. alii vero duplici, sed specie & natura non differunt Scorpionum terrestrium septem a Nicandro species describuntur. Primus albicato minime est laetatis. Secundus ore est inquit rufescente ex cujus ictu vehe-rriens ardor, febricitatio, Itis intolerabilis cui consentit Elianus. Tertius luridus; nigricans, cujus ictus inconstantem erficit motum membrorum, cachinnumque Sardoricumis vanum inducit, qualis esse solet stultorum. Quartus est colore ad viride inclinante. Hic simul ac quempiam percusserit, trigus atque hortor invadunt, adeo ut vel in calidisiimo tempore grandine se obmi percussus existimet. Plura habet hoc genus internodia scptena scilicet aut novena, quod item in causa est, cur propter caudae longitudinem profundius vulneret. Quintus livido pallidove colore est, amplo ventre distentoque herba namque vescitur&inexplebilis est. Non solum cauda pereulit, sed etiam mordet venenato dente. Ejus virus Nicander .is iso, vocat, quoniam ab ipso vulnerato homini bino intumescit. Sextus cancro marino littorali similis est, nontamen absque cauda, sed corpore grandiori fere orbiculari, adeo ut cancrum referat caudatum Mat-
thiolus se hujus generis 4gros , ferrugineos , viridesque
vidisse dicit in comitatu Arcinonensi , non longe a Samcu flumine Septimus ad Paguriformam accedit Chelas quoque habet ut ille grandiores gigniturque hoc genus ex pagurisin sicco,cavernam aliquam piscatorum insidiantium vitandi consilios ingressis,quibus in locis si forte moriantur putrescant, oriuntur inde huius generis Scorpiones, ut elegantissime de hac re ovidius.
Concama littoreosi rimas brachio cancro, terasupponas erra ' de parteseputia Scorpιιι exibit, caudaque minabitur uncLAElianus hunc flammeum vocat; nam pagurum coctione
rubescentem aemulatur. Est talia Scorpiispecies, quem Rhasis dicimus Arabum: Nisanderentavi Graeci illam no viderant ambosus admodum est,
omnium celarrime currens cauda pro corporis pusilli ratione valde magna pcllidus viderur, sed aculeus admodum productus albescrt Rhasis cum Vo-Lat arareta, Albuchas Graii, Avicenna Aster.rram: reperitur in regionibus Orienti presertim in Coi in Hascari; ut notat Gordonius Carterorum
Scorpionum ictus frigidum venenum infundere tradunt philosophi hum micum calidum remittere tradunt Arabes. Nos e Barbaria allatum vidimus, Se
229쪽
imaginem hic exhibemus omniim caudatorum aculeus cavin est, quo per vulnus venenum infundit, ut disianus refert, lib. s. cap. . Cui item Plunius lib. II cap. 37 dimicander in Theriacis subscribunt. Quamvis Galenus noster aliter sentit, lib. 6 de loc aff. cap. I. ubi in haec fere verba eos at
loquitur, qui specificam laedendi juvandive qualitatem humoribus vel vaporibus terrent acceptam. Sed longe majorem admirationem meretur Scorpi
nis ictus , qui brevi admodum spatio ingentia adsert symptomata, & id quod inlicitur dum ipse pungit, aut perquam exiguum est, aut nihilomuno, nullo apparente foramine in ipsius aculeo: uane quum certis animaliumpiscium plantarumque dentibus spinis atque aculeis solidissimum venenum vulneri ab ipsis illato videamus inferri, quid ad reconditas forte nunquam visas vesii. culas, sub aculei radice latitantes confugere opus habemus, quas feracia magis quam cena verique studiosa ingenia excogitarunt ficto ut dixissingulis pedes, praeter primos chelates cancrorum more riuos ego lubentius brachia dicerem:) alij vero di penitius introspexeris bisulci cauda ipsorum
constat, si x, septem, o quandoque novcm internodijs in extrema cauca
unus fistulosus aculeus aliquando sed rarius duo. Si alibi quam in cauda aculeum habuiscet inquit Aristoteles lib. hist. θ quia gradiendo se movet, ad terienduin fuisset inutilis. Elianus aculeum ejus exilem admodum & oculos fere fugientem facit, cujus invisibili fistula siqua talis fuerit venena. tusspi litus vel humor quidam liquidior, vulnere vix perceptili vel sensibili
facto inmitat Laterorsum incedit cancrorum more, caudam perpetuo movens ad feriendum promptam, ne opportunitatem elabi permittat: a ita, ores XViores, graciliores, longiores, venae, chelis,4 spiculo maculatiores Faeminae contras ut re de Avicenna notat maJOres, pinguiores, ventricosiores, placabiliores Mas item venenum habet infestius, Plinij judisti; fa mina mitius omnes candidum, nisi nos ludos facit Apollodorus Constat eos uibus septem vel novem cauda internodia, saviores esse: pluribus enim senaunt ferit obliquo ictuin inflexu Venenum omnibus medio die, summa
item assate exasperatur, cum incanduere Solis ardoribus: itemque cum si
liunt incxplabiles potu Pestis ejus importuna videtur, quae gravi suppliciolenta per triduum morte conficit. Virginibus laetates semper ipsorum ictus,
nisi ius item mavimam panem, Omnibus: viris autem, mane quando exeunt
cavis, priusquam aliquo fortuito ictu egerunt veneniam. Proprium Scorpio- num, quod manus palmam glabraque non feriunt membra, nec nisi pilos tetigere Scorpiones in totum nulli animalium nocere putat Plinius, quibus non sit sanguis. Quod falsum esse Doctor Wolphius Tigurinus, medicus doctissimus testatur vidit enim it Pennio retulit Viperam vase cum Scorpione conclusam qua se mutuis morsibus ictibusve interemerunt. Imo con sigere ipsos escae causa cum viperis atque omni virulentorum insectorum, nere, narrat Elian, lib. 8 cap. 3. Scorpium a vipera devorari certum est, inquit Geseerus imo inde gravior fit ejus morsus Scorpionum item ieiuserpentes mori Theophrastus afrarit, non homines Galenus autem id dogmatis, experientia fretus, mendaci,alligat atque convincit. Mirabilem Scorpionum fraudem Elian lib. 6. cap. 3. narranti Pennius fraudi verit: verum cum idem in Italia ipse animadverteris,asseram authoris fidem, caput redimam Scimus enim quicquid eo loci artium homines habent, id omne adfiigiendos Scorpios depromerer quare soccis se muniunt lectos in sublimi sus p dunt, procul a pariete lecti Atlantes sive fulcra in vasis aqua plenis collo- nx, aliasque multas vias excogitant, quibus Scorpionibus Dalidi vel exitio esse possint. Verum tum illi tectum aedilis conscendunt ; confractum siqua tali fuerit Itegulam seponunt. per rimam unus educibus robustissimi, ch
230쪽
L 1 B. a. minimorum animalium Theatrum. o
laruni virtute fictuc dependet cauta item pendula; tunc alius per ejus.dota sum veluti per calam Gescend s, prioris caudam apprehendi. sic tertius secundi caudam quartus vici sui teriij, c. donec concatenati lectum attigerint. Tunc postremus sescindit, dormientem spiculo vulnerat, percutenam 1 1orum recurrit, Osica reliqui codem ordine sese subducunt catenam veluti solventes, donec sese omnes alter per alterius dorsum sursum re-ccperint. Hujus propriotati meminit etiam Clem Alex. I. Stromat Carterum neque omnibus in locis venenati sunt, neque cunctos ex aequo vulnerant
vel assiciunt. Nam neque in bicilia vivunt; vel si vivant, non laviunt tamen rope anaque propterea: oleum Perdiderunt Psylli, quum peregrino hoc malo quaestus caula Italiam implere essent conati. Plin. lib. o. cap. a . Idem de Pharo Aristoteles memorat, lib. 8 hist. cap. s. de Melita insula, Diodorus lib. 4. cap. 3. de Tractu Norico Iosephus Scaliger exerc. I 89. . ubi licet nullum non movebis saxum sub quo non ostendas plurimos, tamen aut non omnino laut nullo cum salutis periculo homines feriunt. Contra in gypto, Scythia, Africa, atque Albania,Lethale infligunt vulnus, ut in Alexandri ab Alexandro, Plinij,Dioscoridis, atq; Strabonis libris videre est. A glia, coria, Hibernia, Vasconia, Scorpiorum familiam Ierre nequit ut neque frigidiores illa insulae Aquilonem magis spectantes. Licet enim diurni Solis calorem iniquius tolerant. Atque latitant propterea sub saxis totum diem : noctu tamen haud minus caloris indigi videntur, cujus desiderio non cubilia tantum sed & lectos item atteetant plumosos, seque dormientibus ibidem appbcant atque accumbunt: varia de Agro Tridentino , Sancti Vigili, precibus ab ictu Scorpionum laetati liberato assi ant, sed penes lectorem fiat electio, utrum pro regesta id an fabula velit agnoscere. In Scythia coimtra fit, ubi si hominem vel suem, vel quamvis bestiam aut alitem percusserint, certo interimunt. In Italia Cardanus raro nasci praedicat laethales. Sed Matthiolus ibidem, praesenim in Hetruria, a Scorpionum ictibus horrendam Symplomatum Syndromen recenset, aliquandocum morte junetam ;traditque Elianus, lib. 8 cap. I 3. non solum per ictus Scorpionum vitam
periclitari in Ethiopia, sed eorum item excrementa calcantes,exuic rari pedibus, atque aegre vix iterum convalescere: hoSautem Scorpiones Sibr:-tas nominat, aspidibus,lacertis, Phalangijs,alijsque virosi generis insectulis vescentes unde illis tanta veneni visin veluti graduatio ut cum Par celso loquar in contingere videtur. Aristoteles item quosdam in Caria Scorpiones memorat valde ι-ενους circa Latmum Cariae montem id fieri narrat Elianus inui Iovi hospitali sacri , advenaso peregrinos non feriunt, vel seriendo non multum laedunt : im digenas vero silercusserint, statim occidunt Leo ubicunque Scorpium Videt, ut vitae hostem fugit, Physiologo teste, cui fidem facit Ambrosius. Fe si μrunt a vespis apibus4 Crabronibus nunquam vulnerari quem Scorpius percussit Plinius Generatio eorum duplex est; communis per coitum; rarior, quo ad nos per putrefactionem. Sunt qui eos non coitu producere contendunt, sed mmio Solis calore procreari. Aelianus lib. 6 deant. cap. 22. inter quos Galenus primum taxandus, qui lib. de faet forin non naturam sed casum, Scorpionum muscarum araneorum vermium lumbiicorumque facere Videtur parentem, atque illorum ortum fortuitis coeli loci materiae caloriΩque constitutionibus ascribit verum coeunt procul dubio, vermiculosque
quod vidimus vivos, albos, ovorum spetie pariunt,4 incubant mox ut Prolem persecerunt, pelluntur ab ea tela, sicut & araneis si halangij prata sertim accidit, interimuntur a suis liberis magno quidem numero Farcinadaarurnalia Scorpiones; lapius enim undenos pariunt. Quidam&ab ip-Ta sis Diuitiae by Orale