장음표시 사용
421쪽
Mi Mn. gnatorum ex imminuto numero signiscas-iceret Est Siciliam Pontificiae clientela petendam sal Astis. in ' set. Qui tamen cum seruo, quondam Iudeo,idesiqnasset. Proinde muneris sivi prouidere se proditionis deprehensus, illo quidem cxitu duti, ne quid aut communis acclesiae , aut Ita-iublatus et , ut seruus in Christanai Amara-lliae salus detrimenti accipiat. Pacιs remetum Ans . lis in Maumethica religione discesserit, di-iab armis petendum videri, ut Franeiscus auagno videlicet perfidiae pretio. Extremo ita- suaderi non posset, cogeretur. Nec mora ,sn-LYY V quς coactus Litidamus cedere discrimini, duri se adiunxit,quod inter Caeserem Regem' Rhodum certis legibus Solimano tradidit. Angliae, Ferdinandum Archiducem Austriae, Inuitatus Mahumetum sequi ,& in aula Tu sFranciscum Syortiam Insubriae Ducem, Iu- esca honores occupare praecipuos . Lilada-llium Mediteum, Florentia, Genua, Mantua, mus gratias egit, quod se hominem alienire-l na , Lucaque conspirantibus, constitutum nam , stir in Dei cultu dissentientem non solum erati ut anno etiampost mortem υalitur as dici bumanitate sed spraemijs prouocaret: vinclitate, alter altera hostiliter petito, opibus ot amfortuna esse, s a tanto principe vincisibi bono- mis seperiatim pastis adiuuaret.Cimuit etiamr eum potius, qκἀm ignominiosum; Uusce-IVenetos foederi adiungere, ut eorum Fran-ptasem ireligione dissedere, impietatis, leuia risum destitutum statad ijs, Italica spe de-tatis, ignauia esse , qu nullam excusationem turbaret. Videbantur inclinare Veneti Tum mereatur. Huc facit nummus , in quo scul- carum timore, putantes si Caesari ad Neaptus est Sol, sub lemmate ubi ruesimilis, quod politani regni dosensionem iungerentur , ik5juvitum fortem Solis instar semper sibi simile ex eo in Epirum, aliasque Ottomanici im Veriis esse: non extolli rebus secundis, non deprimilperi, prouincias facilis accessio pateret . aduersis ; Vide eum supra pag. 421. ita Kal.iPlerique tamen a Galli sbcietate disceden Ian suorum reliquias in Cretam transtulit . dum non putabant, eur receptae nuper Tria Eo die, quo Rhodus tradita est, prodigiosoixia , Heranaque gratiam deberent ; haud casu epistylium portae sacelli in Vaticano, adiuuandum Carolum , qui post Insubria, Stacum Pontifex ad sacrificandum subiturus, ciliaque possessonem , Italia potens immine- vix altero abesset passu, duobus Praetorianistret , tot praesertim in ea meum ,summique oppressis concidit, ut tantae cladis ome . Pontificis fauore subnixus . Rempublicam si Accedentem ad se Liladamum Pontifex m-limpotentioris Galli tonatibus accedat, eam drianus cum lacrymis amplexus, magnum se posse , qua immodicam utriusve Regis fidei Catholica propugnatorem appellauit. Ex- eupiatatem ιιbret, in ue cohibeat terminis, inde Magister ordinis in symbolo ad arma- quibus serae inuicem formidare, sist Venetorum tum , quod gerebat brachium , pugnum sincolumitatem ferre cogantur. Alij Franeis, quoque cum exerto gladio, manipuloquo negligentia pleraque omissa aduertentes,qui lacerdotali adiecit cum hac inscri prione :lfacile victoriam promittebant, nec ipsum ad P, fide. Nihil inde ad pacem laboris omisitsInsubres acccssurum , nec exercitum per i Pontifex, ut pertinacem Caroti, ac Francialgatos missurum iudicabant: quam sententia Ira animum bellicosum infringeret, atque Ioannis Faduaru Veneti apud Franciscum le- utrisque Regibus probrosa arma in barbaroslgati literae confirmabant: Francisecum ita averteret. Romam misit uterque legatos ,sedimulieribus illecebras , venationibu'ue aia incassum. Vnde spe pacis deturbatus P -ictum esse, ut omnia pene vectuaba in eas ρυ-1xxiv i. tifex, siue veteri in Carolum beneuolentia 4digeret: Raro, nisi forte inter epulas de nilo ductus, siue recenti in Gallum indignatione, cogitet, aut disieptet: si exercitus cogetur , re- quia comperisset proditorijs Cardinalis δε-sgnum misis δ' inauditis indictionibus exhau- derim literis, quo familiariter inter suos Ha-iriri , necesse esse. De Carali Borbonb indigna-drianus utebatur, ad Siciliae occupationem itione Fuo exclusi patrimonis , rumor ferebaι, Gallum inuitari, iamque fama venientiun idui esses pectum eum Casare occultes armorum facinus comprobaret, questus inicietatem coise. Re itaque in Senatu multum sacro Purpuratorum sima tu, Franciscum es disceptata, Patres cum nil constituere vellent, se a m Turcarum arma Europa metuenda δε-ldonec quanti Francisco in bellum apparatus
422쪽
Catena Historica. Lib. XLIV. S XLV. Cap. II. 623
Sa .Aκα essent, cognoscerent: Baiocensuque Ponti-
Φ sex recens a Francisco Venetias missus, ut in proximum mentem deliberatio differretur, rogaret: intra quem, maiorem , quam quis memoria nostra viderit exercitum tria Italiam transiturum pollicebatur . Horum certiores facti, Carui. atque Anglorum legati nisi intra triduum suae consultationi finem Senatus imponeret, se inde migraturos denuntiarunt : quo, de Baduarij literis Senatus commotus, in haec capita cum Caesare societatem intuit. Inter Caesarem, Ferdinandum eius fratrem, Franciscum Ssortiam Mediolanensem,ac Senatum Venetum perpetua so
cietas esto.Senatussexcentos orauis,totidem leuis armatura equites Jex peditum millia, quoties opus erit, in Ducatus Mediolanensis propugnationem mittito. Eundem copiarum numerum in regni quoq- Neapolitanι defensionem, sia Christianis ιnuadatur,imyleto: quam conditionem , ne Sol manum Turcam irritaret, Senatus addidit.βuicquid in eontinente Veneti possident, Caesar aduersus quosvis cum eodem copiarum numero tuetor: Ferdinando Austriaco vel proptet antiquas controuersias,
vel propter Vormatiense pactum ducenta
nummum aureorum millia intra octo annos senatus pendito. Ubi ita conuenerum: Franciscum Mariam Vrbinatem regulum idimisso Tmadoro iuulatio, suarum copiarum ducem Veneti declararunt. Itali obliterato Francisio , qui sociis Venetis Mediolanensem principatum Conseruare non potuisset , in societatem um
Nihil tamen haec omnia valuere ad Gallorum constantiam minuendam, aut infringenda belli consilia. Per Alpes ingentibus sele copijs iam tunc in Italiam transfundebat, c. quas alio propedie Rex ipse Franciscus consecuturus erat, nisi intempestiua Gallicis coenatibus CaruιDucis Borboni j ad Caesirem &fectio obstitisset. Causam mutat et fidei,in
regiae matris immoderatum amorem res runt. Ludouua lucerat Sabaudiam Fran cisci mater: quae adolescentem omnium
Franciae procerum formae, corporisque diagnitate praestantem nuptiis sibi deuincir ltuduerat, magnis iccirco in aula honoribus praefectum: Ied cum is essetae, sterilii quo foeminae thalamum fastidiret, Susanna Bota Sal. . nij Duce praehabita, dignitate atque aula
propemodum excidit. Susanna vero nuper extincta, eadem facilitate rursum amantis Reginae procuratione omnia redemit; sed obtarmato adomnes mulieris blanditias C ruo, versis in odia amoribus quae&amantem, & sceminam, de reginam intimabant)de Bomoniorum Ducatu litem intendit, ac
filii Regis freta patrocinio, nihil minus opunantem deturbauit, opera Prati Cancellari j, taqui falso iure Susannanaereditatem ad Ludovitiicam Sabaudicam, manci ci matrem,aut ad Franciscum ipsam commentitijs de causis reuocabat iniuria Carui Narbonis qui mortua Susanna,a Ludovica in ius vocatus,dolo P isti succubuit. Tantam cladem ut vindicaret Boriamus . Cesaris militiae nomen desit ,
Eleonora nuptijs sororis in praemium d fectionis ab Imperatore propositis . Ela psus in Italiam, cum Reginae imperio per insidias quereretur ad vincula, cum duod cim peditum , aere Caesareo Anglicoque collectorum millibus , Burgunὸiam aliaque Franciae loca petiturus erat; quod ex insigni, qua apua Gallos pollebat, gratia victoriarum metiretur successum. Forbonii defectio Franciscum, ne ad Insubres transiret,d tinuit. Sortinu cum magnae essent cognationes , nam Uindocinentes, ac Mompenseriani reguli ex eadem familia Borbonia erant: Antomus Lotharingiae regulus Bor pii , Clauius misenus frater Antoni, sororem Vindocinensis in matrimonio habebat, Maaiasius Atintonium, Renatumque Sabaudum nothum sibi charos, docinensem, dc P. beianum Mareschallum suspectos cum centenarijs suis cataphractotum equitum alis secum retinuit, de pedem e Gallia haud mouere statuit, nequis grauior tumultus suboriretur: praesertim quod ab Anglo in Belgica, a Germanis, qui ad duodecim millia Gialist.
mo Fustembergo, ac Felice comitibus a Bu gundiae ac Campaniae finibus non longe aberant , bellum sibi imminere suspicabatur. cInter haec Caesar praeterito anno se in His- Lx xxx paniam receperat tu seditiosos. Ex itinere in M. ια Angliam deflexerat, Regemque Henricum τε ε auro in suas partes reuocauit. Centum triaginta aureorum millia Gallus quot annis An
423쪽
Sal.AM glo pendebar, hoc quoque venalem Regis militiam conduxit pretio Carolus, simulque
Mariam filiam Henrici, ubi aetas pateretur, se thalamo accepturum promist, aut mutatam fidem XL. aureorum mi ilibus luituru . Necmora , Henricus conscripto miliae; tredecim millium exercitum cum insigni tormentorum apparatu transmisit in Belgium. Universem Picardiam populati, terrore Omnia Parisios usque impleuerunt. Haec GF
lus cum sibi in Anglia parasset auxilia, Astu- α ram , Hispaniae oram filici appulit cursu .
oaria Vbi non minori cultu, quam gaudio a prO- πιφ' cerit,iis exceptus ob nuntium victariae ita, Catalauniae finibus contra Gallos obtenta .
Hine Ualli soletum digressi is, Tondesillam Sal. . ad matrem venit. Postea seditiosis gratia de i licti facta, praeter seditionis authores, inter
quos Pimentellus Maldonatus, quos serro ca itigauit , ut alios metu, alios amore castiga. ros haberet. Maiorica Balearium princeps exemplum rebellionis secuta, attroci auia rum exitu audaciam luit: existimante Caro is, puniendum nonnumquam in capit ,
quod membra reliqua deliquissent. C erum adllaec moderati Princiss argumenta, fortissimi addidit: cum Vallisoleti inter Hispa-cx Cn. nos proceres in ludicro equestri , sub ignoto pugnantis habitu, fortissimos omnes clude 'ret ,& vinceret.
CAPTIVITAS FRANCISCI GALLORUM REG IS.
Utentissimum exercitum cum in Ins briam misisset Gallus Duce Noniueto Amralis, homine reru bellicaru rudi, & quino sim sed merito Reginet matris ad cu gradu ascenderat, initio prospero successu aliquantum usus, tanta arrogantia elatus eis, ut res
Gallicas non multb post partim imprudentia,partim bellorum inscitia subuerterit. Igitur Nouariae appropinquanti, quae nec praesdio, nec aggere munita erat, Ssentia men eiente, deditionem ficit: arx tamen a Regulo stetit. Vige num quoque, omni u intra Ticinum ager in Gallorum potestatem redactus est. Pe per Columna hoc anno μῆeissam bellum in Insubribus moturum, V nisi, hostibus declaratis, Forboni, conspira tione patefacta, finita iam aestate, minimo credebat; iccirco nec exercitum, nec propugnacula, aggeresque collaesos reparauerat, longa alioqui valetudine inlictus: nunc ho. stili imminente exercitu, equitatum, peditatumque una coire iubebat, & se hostes ta ei ni transitu prohibiturum confidebat: e rum quae sibi ad Abduam aduersus Lautreistium accidissent, immemor. Itaque lectica vectus , ad alteram Ticini ripam cum quatuor Hispanorum peditum , totidem Germanorum millibus, ac toto Caesariano, se deratorumque equitatu, venientibus hosti. ' . . . bus se opponere statuit. Sed fluuio oblongam sicitatem vado , cum Galli una cum tormentis in alteram ripam euasissent , Columna grauiora primum tormenta Mediolanum remisit, ipse mox nullo milite ob g ni ueti imprudentiam amisso , subsequutus .
Pressero Mediolanum reuerso, tanta consteria natio non solum ciues, sed & foederatorum exercitum corripuit , ut in portibus ciuitates quasi iam victores Galli apparerent. Cunis ctante Boniueto, Antonium Leuam cum ceniatum cataphractis equitibus, tribus peditum millibus,Ticinum Columna misit. Quo Fontis Metus per ens, triduo ignauus consedit, s uos
qui nondum coierant, expectans; cum tertia suorum parte omnem foederatorum exerciis
tum Mediolano pellere, ac superare potui sit. Dum itaque ad minoris momenti oppida vires impendit, Cremona ac Medi lanum , instauratis aggeribus, acrem urbis propugnationem pararunt . Interim Hm CXCI V. drianus Ponti sex postridie Id. Sept. vita sunctus est, cuius morte res foederatorum tum mm .
batae laborare caeperunt. Rara Neapoli, nulla Roma in militum stipendium pecunia Mediolanum mittebatur. Roberiam, Rh giumque interim dum Cardinales ambitiose de successore di lceptist)I errariensu, Npos Piν receperunt. Mutinam seruarunt mcisus miselaiamus, & Furtholomaeus Cati, narius . Cogitauerat Columna de ea Ferrariensi restituenda, pretio triginta nummum aureorum milliu , quod Stasanus regulus reprobauit, quia Ferrariensis Gallici nominis Rudiosissimus esset, urbsque bello opportuna . Modoetiam Boni uetus caeperat, ubi firmo praesidio collocato, ne commeatus Me diola-
424쪽
Catena Historica. Lib. XLIV. & XLV. Cap. II. 42 F
beneuolentia expugnaturus fidebat Forbo saLA-nius. Annuebat Cadu, malens hostes pe 'regre quaerere , quam domi expectare. Columna iam vita functo, Ferdinandum irata CXCVI.
ualum Marchionem Piscarium , Italicis praefecerat copijs, classi murimis Mon αδ se
da . ProRex vero Neapolitanus Carolus Lanotus rerum Italicarum curam gerebat.
Rex Anglus, & Caesar ex diuersis sese locis
Galliam invasuros receperant, ut tribus exercitibus circumsessus Franciseus, non tam de recuperanda Italia, quam de conseruanda Gallia cogitarent . Superatis ita- ι .. gleuenum petere iussit; quo factum vi e Bri-lque Alpibus Forbonius, ad Aquas Sextias iner in anteis montibus, totoque superiore agroidelatus, magna ciuium gratulatione acce-φ'
ingens tritici vinique copia Mediolanum Iptus est, cuius exemplo vicina oppida soimportata sit, & Gallis Mediolani potiun- vltro dederunt. Lugdunum pergere, ibiadi spes sublata. Leues interim velitatio sique sedem belli figere cogitabat, quod tum
comittebantur, quae ut plurimu Gallis male non admodum munitum erat) eoque occ cedebant: unde raro e castris, nisi magno pato per suas ditiones,unde non par sequi. numero ad recipiendum commeatum exi- tum, peditumque copias contraxisset,vsquebant. Ignaviam, vel desperationem, pru- ad Biturigum metropolim quod Gallici r dentiae nomine celabat Banimetus , qui ni-lgni meditullium est facile peruenisset. Inia . ur.' hil armis proficere videns, dolo hostes ten-ILugdunensi namque Gallia Bellyocenses, Muit . Cum Murgante Parmensi in legi lAruerni, Boios, Marchiani,& in Pictoni ne Iaanms Medicra primipilo clam egit, ut bus Caslelleradenses omnes contigui populi
ponte sublicio , quo extra urbis aggeresierant, qui Sortimum bello strenuu Ducem, iter erat, Gallos intromitteret. Coniura. vita integrum, mitem, facilemq. Dominum tione detecta, ex disciplina militari hastisiunice diligebant: Franciscum in scorta , ve- consecti sunt proditores. Noniuetus non do- nationesque prodigum, nouis quotidie exa. Ναυ-- quam armis felicior, obsidionem soluit ictionibus plebem oderat excoriante. Reliqui M.
ObuM. Prosper vero Columna octauum iam mensemitamen C lariani rerum Gallicarum non satis cum morbo conflictatus, III. Kal. Ian. evi- gnari, ut ad Massiliam oppugnandam ωta excessit. Fortinius conuerteret, perpulerunt: magna
Mediolani obsidione soluta , Cardinales enim spem in classe ponebant, cum quan G-CXCV. qui dies quinquaginta de creando Pontifice eada non longe nauigabat. Sed ad ipsos dici. insumpserant, in Iulium Cardinalem Medi- uinciae fines cum se se Andreas Daria Regiae
caum nomine Clementis consenserunt; Is classis Praefectas naiori triremium, milit ante electionem ibidioliis Caesaris, ubi Pon-lque copia obiecisset; Moneadam littus , ubitificatum accepit, noluit omnium pater ,lsuis adiungeretur, trium nauium detrimen male audire, quod amorem ex aequo non itoKoegit respicere. in & PLlibertum Ora partiretur in filios. Metuebat ultro, ne perioiae principem, ex Hispania ab Imperatore
Italiam metuenda excresceret C faris pote lsubmissum, improuisa ignotaq. Gallorum intia. Mentem suam quamuis solitis in Caro- mari classis fefellit, cum ad hanc, vesutamilum tegeret obsequijs, fluctuare coepit, cumicam delatus, pro hospitio carcerem habuit. Fraistis, vidit nimis inclinare fortunam .l pta Massiliensi oppugnatione, nauiter in- Galli varijs in Italia attriti cladibus, nonis cubuere milites taesariani, sed inutili labore tantum Mediolanensi exciderant imperio ,sspem consumpsere . Ducenti cataphracti sed etiam Caesareos victores in patria expe- equites cum suis hippotoxotis, ac ter millectabant: Quam non minus armis, quam pedites mature presidio impositi Fraone pre
Sat.- diolanum importaretur prohibebat. Parto inde exercitus inter Modoetiarn di Mediolanum constituta, undique sibi perliuadebat,
posse Mediolanensibus occludere auxilia . Pr per vero Gallos armis pelli no posse agninscens, eodem viccissim commeatu intercepto repellere statuit. Mantuam itaque mandauit, ut cum Pontificio equitatu Ticinum iniret. Fontuetus ne Mantuanus, atque Le,
Ma pontem, quem Ticino fluuio e regione Vigie ni imposuerat,deijecerent, veritus alterum ad Torglium extrui, & Baiardum, Rentium rue Ceritem , Modoetia relicta Vi- i
425쪽
nia Galli maximum admouissent exercitum , urbe excessere: nihilque ad salutem ciuibus deditione certius, praesidiariis fuga tutius vitisum est. Quare emem, quo Hamusim term CC. pore,porta Vercellensi exceptus est, saria. ni Romana abiere,tanta omnia trepidatione, neetlectis armis, ordine Auce nec consita,
N. . secto; Ciues Gallico sceptro addictissimi, F δι- Hispanisque, quod Alphonsius Neapoli ita
Hispaniam classe rediens, eam urbem inopi nato intercepisset,antiquo ac inueterato odio
infellissimi. Praefectus, cognito Sorboni, itinere,accersitis rusticis,aggeres instaurarat,&quae ad resistendum opportuna eranζ, Pr uiderat.
Interea Franciscus Auenionem suppetijs praemissis,uanam Dauali, Hispanorumque Ducum consilia irridebat, qui eam urbem neglexerant. Tum Parbonius & exercitum suum longa obsidione attritum, & stipendiuiam iam militi defuturum, & uniuersas Gai liae vires sibi imminere pramidens, obsidione soluit. Ita praepostero mi ali consilio nullum is exercitus operi pretium fecit, gnu, si mrbonis fides adlisibita esset,sacturus. Franeisus natura iactantior sibi nimis multa pollicebatur; quod Clemens Papa occulte cum eo conspiraret: Caesari pecunia deesset: sorderati Trebonio suppetias non misissenti Ansiorum mora Galliam inuadendi, Franeisio spem faciebant Mediolanum recuperandi. Bellum itaque per se, non per legatos gerere decernens, ne quis dissuaderet,quanquam ingrue- te byeme, matris conspei tum , quae ad illum dissuasura pergebat,uitauit. m insperatum Regis facinus Caeserianis minime praeuisum,
Omnium animos,atque arma ad Italiae defen sionem a Masillia conuertit. Quocirca non intermisso trium, ac viginti dierum itineri per abrupta, deviaque locorum Papiam eo tempore peruenerunt , quo Franciscus per
Gisia in Alpes Peninas,haud Mediolano procul , ad 2 Eata. Ticinum flumem constitit. Vbi occupatis illecluet in nauibus re parit Hispanorum toria mentis , fecialem mitit in urbem, qui se dedentibus pacem, recusantibus arma offerret. , D. Franciscus Vortia filius Maximiliani, viti-musex Ssortianis, qui Ducatum teneret M 11.α δεμ- diolanensem quorum imperium a Francis
μ' eo incaeptum,in Francisio finem habuit, potiannos quinque supra centennos) ubi destitutam urbem milite vim Galloru minime diu laturam videret, fusa praesenti se se periculo subduxit: nec multo post Lanorus cum Afearis nonn ullisque copiis ingressi, postquam exigua vasta urbis & a militari annona, de ab incolis pnsidia comperissent,iamque ad mς-
nec imperium admitterent, totiesque victores fortissimorum hostium, nunc sine hoste propemodum vincerentur. Francisei incuria Caesarianos seruauit, quos timide palam res cum opprimere negligit, victoriam coris rupit . Victoris clementia opportuna urbi
fuit, quam saeuissimus pellitentiae furor, quinquaginta millium funeribus desim
uerat. Rex ante illam cum castris substitit, tanquam dignus videri nollet, quem Metr polis acciperet, cum caetera regni membra
nondum ad obsequium inflexistet. Assarius ad Papiam olim Ticinum ) muniendam
conuersus, Antonio Leua, experti roboris, C atque constantia viro, cum Hispanis qui
lentis, & quinis Germanorum millibus traia idit propugnandam . Interritus Franciscus ubi plurimum valere hostem sensit, istuc vires omnes impensurus , obsidione P piam Nouembri ineunte cinxit. Pisa sreliquum milite Laudi Pompeς colligebat,ad
hostium conatus obseruandos. Interea cu ex Gallia, & Anglia nulla submitteretur auxilia, in Germaniam ad Austriacos Fornmas magna sie contulit celeritate , ut Ferdinandum fratrem Caesaris ad subsidiorum gratiam in- P a est
flecteret, cum a lideratis nil sperarent obses- oza esi. tantificis namque, Venetorum, ζα - βο-.rumque Principum animi ad fortunae motu fluctuantes, a Caesare ad Gallum spectare c. perunt, incertum metu an spe an virrita Metuere videbantur Regem, & Caesarem: ibium secundo fortunae cursu felicem:hune affectatae Insubriae suspicione grauatum, veetuso denique S fortia, rerum per Italiam p
tiretur. Nec timoris deerat argumentum.
Cum Maximilianus olim Carolo Mediolanii destinasset:et delusis Italoru legationibus pos
sessionis diploma C sar Smianuqua dedic
set. Augebat metum recens Caesaris in Gallos expeditio,quae sola imperii innixa erat libidiani. sar ubi societatis cu Rege, culic quid. antea contractς, sed tu primu vulgatae lueras
426쪽
Catena Historica. Lib. XLIV. & XLV. C I. 627
Sal. san. a ciso oratore accepisset, animi indignatio- armatus, pacem quum suadebat, imperare SM.Ana. 'n ii. nem tanto acerbius prodidit, quanto acri spotuisset. idem se Veneti facturos acceperat, Τ'Τ .. dis ra sunt odia amicorum, quam nostium. Non modo socium consiliorum haberent . cis ι clam, ambitione aiebat Caesar ) nec alia cupiditate mentis dissimulatio anxios tenebat Cesareos, inflammatus ined Iulij Medicat, nune Ponti ian Siciliam vel Insubriam defenderent λ Adscis, via Leonem omnia mode iantis eonsiliothanc tuendam iuiso licet Galloruexercitu, hoe bellum suscepisse, quo amius ab Insubriatimpares erant. Ad eam si abirent eluendu, Gallis , Ilabae quietem defenderet. Vsum Pon- ne breui post se victore totu exercitu trahetificem, eum Cardinalem auctorem ,πρr irent ,&Neapolitani antiquo Gallorum Odio motoremfuse sederis, Vnde molestior ei Cle- occupati, fortunae impetum sequerentur. mentis esset inconstantia, quod damnatam prLILamis itaq. Pro Regi Napolis cura commitiamum amplecteretusententiam,sola iuratis itere dum cogitant; Pisiarius, qui ad infracti cciii. dine ductus aduersus eum, cuius ope Romanum animi robur,disciplint militaris calliditatem eccupauerat Pontificatum . Nullo tamen pa- adiunxerat, Stuardi Albaniae reguli squemo ML ---uore concusius, eontra Clementis inclementes in-iFranciscus legatum declarauerat) exercitum fidias, regnorum ae etiam visadscrimine, vel-l constabat is ex se xcentis cataphractis equi. νε- .
te captis in ere. His tamen per legatum P itibus,& peditum decem millibus J non his e pa reposuit: sui sely se, ut pacem tota Cis,lse contendebat viribus,quibus regno Neapo. stiano vn , quoadferi potest eonstituat: idcirco litano facile potiretur: multas ibi esse muni se Christianorum principum bellis se immisi itas urbes ,quae non nisi longo diuturnoqu eis re, vi maiore cum authoritate eandem praem bello capiantur: at bello Mediolanensi intraret: quam tum diligenti e procurabat: paucos menses finem imponi posse. Si hic satim enim pori captum Mediolanum , Ca- Caesari res feliciter succedant, de Neapolita-puanum Pontificem ad Caesarem legauerat , deino, quamuis turrim duntaxat unicam Caesar paee, aut inducijs acturum; mi Ludovica Re- retineat, nullo modo timendum: sin Neaporis mater Lugduni per Narbonensem Galliamllis Cesarianus reducatur exercitus, toto in Hispaniam transire permiserat . Adiun- Mediolanensi principatu fatile potituta μα-gebat & questus , ne iniuria videretur a Cata Asium, quis diabitat ρ Inde ia fortuna sonitumiare Clemens defecisse ; Opponebat Ponti Neapolitanos novandarum rerum cupidos, sex, quam inique Alphonse Ferraria Duel , victorisfortunamβ3Mutinos rededo enim L Regis , Lepidι , Ruberique per interregnumictoriam hosti damvis. Summam igitur belli bis Pontificium inuasora Lamius fauerit, atque ponenda μώροι visa irim q. μμι mei tu etiam p. eontumesiam, adistiendam illi, tan a victoria. Praevaluit Pisiaris sententia:Et cura CCiv. quamini vis actorum, Mutina dictitarit. tuendae Neapolis Honarauus Caretanus, &Porro Ueneti, pari cum Pontifice Gallisi eanius Columna acceperunt. Rex Angliae obligati foedere, tanquam spectatores se .liam suppetias miserat. Earbonius cum qui lae aderant, in euentum intenti, quo sua con-ldecim Germanorum millibus media hymsilia moderarentur. Hos si Ponti sex audissetime , mense Ianuario , Alpium iuga Tom. VII.
427쪽
S.I A . nivibus , glacieque impedita penetrauit , ' atque eodem abiens , rediensque vestigio , Franeiseum ante papiam reperit, sed parum fellei saccessit post tertium obsidionis menasem, Antonio Leua ad omnem ictum, hau demque intercipiendam intento. Vortia di. ligentia , extra pecuniam scaeterarum terum in urbe penuria leuata est: Eris in piam liberalitas Ducum utcunque minuit; cum vasa suppilexque argentea in monetam, usumque militum recus, hoc titulo vulga.
Mis,m retur: casariani Papia obses, MD XXIV. Monetam Uanc vi&Frimestra Regis suspice.
pag. M. Tentaverat Franeseus armorum, machinarumq. conatu in urbem irrumpere
sed tanta strages primo impetu Gallorum Bacta est, ut per haec deinde ad urbem incedere CCV immane tumium viseretur Frantio. Arte uia..t magis premendum ratus , alio Ticinum auertere caepit, ut urbem aquarum nudaret praesidio. Nec vanus erat Gillorum labor, quum Cilo selici Messos tςmpestate propugnante , tanta undarum colluuid Ticinum excreuit, ut tetrarum laxatis repagulis , Gal. lorum operam facile elusitit: adeo pro Caesare non hominet modo , sed Jc elementa pugnabant . Cl udicabat etiam obsidio in Ne politanam expeditionem, quam solo ληiueto auctore susceperat. Accessit M aliud infortunium: bis mille pedites Itali, quos sau a Francisivi ccertiuerat,Alexandrinum
agrum instressi ad sumiam fluuium, de via sessi substiterant. Hos nihil tale cogi cevs. tan e Ga ias Monus Mediolanensis, Alea xandriae prΣsectus cum mille septingentis peditibus ficile fudit, & fugientes Castella tiumvsque persequutua simul cum illis oppidum introiuit, armisqiae spoliatos,praeter 1...ιδ duos centuriones dimisit. Ioa e litem Ia a tisio, eobus Mediovinus Mediolaiiensis, qui postea ' Marchio Melegnariensis dictus est,ob Hem. νu Vicecomitis necem quadam relegationis spetie ad arcem Mussiam, ut illi praeesset a Vortia missus erat; seu quemadmodum alij tradunt, ut per honoris delati spetiem popularibus odijs immolaret. Dux namqui Vortia conspiratae necis periculo apud p pulum laborabat. Sed neotam omni fraude solerter imbutum , consilium hoc non sesellit . Haud enim ignorabat flagitio parta, flagitio competilaes . priticipum sceleratas SM. - . non raris subditotum rinis castigari, ut propriam labem sa uine tua sieno. Seta igitur equins solutis a cera literis, ubi ad cae detri arcis presecto tradi eo erisset: no uam alto' epistolam concipit argumento , quam eadem consignatam cera Praesecto o tulit : adeoque praeclare fraudem .vltus fraude sit ut illo cedente Iocum, atque arcem occupauerit. Non multo post Gauserius magnis in Italiam copijs per Alpes illapsus, d nique Frantiscus ude frustra persuadere sunt conati, ut sibi ad vindictam hostium, α suem premij adhaereret; quod amissae fidei
damnum infra vitae periculum non aestima ret , malletque cum discrimine Melis, quam eum secutitate perfidus habeti. spem tamen hoc ultimo praesertim bello Gallis, Rhaeti'. Gallorum consederatis fecerat ; sed vafre ilia lorum , cum promissa expectarent, delusis conatibus, fraudem pro virtute habuit; ut eum hosti fidem salleret, suis probaret. Nec volenti occasio defuit. Erat in Rhetorum tanibus Clauenna oppidum Alpium radicibus, in tectum valle accumbens gemina ex pro.
ximis rupibus arce defensum: quarum est ra supra vim omnem repentinam collocata ,
adiri, nisi angusto per rupes inliso aditu , non poterat; astera oppido, humiliori loco
interim23, vltro citroque commeantium
viam inxercipiebat , caeterum habit toro vacua, ac suis propemodum ruinis sepulta. Huc Rimum animosum iuuenem, eiulque loci accolam cum nouendecim sociis M Qvinus destinat, qui experirentur an casu aliquo arcem solius Praefecti custodia , deliniam extorquere possint . Noctu assuit Z istius, Meramque arci vicinum amnem , pene glacie rigentem vado transgres sus, inter desertae arcis rudera substitit , usque dum exacto diluculo, Praefectus arcis,
ex solemnis diei qui aderat consuetudine , oppidum , hlio ac paucis satellitiabus stipatus peteret. Hanc via transeum tem occupastent, ad portam arcis adduxerunt , & nisi aperiretur , strictis dijs mortem minati sunt , quam Praefecti uxor viro timens aperiri iussit; Modis uinus cum trecentis peditibus subsequutus arce simul ,& oppido potitus est. Hine Rheti
428쪽
sar. A . Rheti maiores insidias aduersum se strui ra- merent, π hostemsua concisum ignauia, Da- I. Ana. 'd Vii. ii , non solum in armis fuerunt, sed S sexitia pellerent. Caesarem cogitarent , pro cuius , - suorum millia , qui in Gallorum exercitu nomine Fortuna ipsa pugnaret . His inflamma- cum des.. erant, reuocarunt. Quum ad primum nun-iti milites, cum pugnam deposcerent , Pisi ' cium non redirent, altero se rebelles bonis mis quae in promptu non erant stipendia ,
mulctaturos indicarunt et quapropter quinto rapere stituit,& quidquid miles flagitaret, die ante praelium squo captus est Rex j quinsholii extorquere. Vniuersum exercitum in
abirent, nullis nec precibus, nec pronais-lduo equitum, quatuor peditum agmina dusis retineri potuerunt. Sunt ex Gallis, quisllinxerat. Primum ex Hispanis, Germanis, Threanum Rhetorum praesectum promissisltis rue. Secundum e solis Hispanis. Ter- sex nummorum aureorum millibus , vz a tium, quartumque E Germanis conflatum, Rege deficeret, conuenisse, atque ut dese- erat. Ipse Piscarιus ne ulli deesset, voluit pe- tan is actio necestitatis spetie tegeretur, Me diquL ne sine imperio esse, & A sensum Vassium num Clauennae arcis praefectum intercepis-lpatruelem, loco suo, Ducem constituit pcdi- emunt. se scribunt. Franeseo thaec tria futurae pu- tatus. Ne quem vero a tergo hostem, vigilae mala omina acciderunt; at quod petii- commeatum intercipiendum desereret, C mum,nullum ipse munus ducis obibat : c umifixum S. Angeli cui phyrus Gonestra Gallicae Anna Mommoreucto, ac Sirone militiae im-lpartis praeerat defensor opulenta annonae
peritis tempus inaniter terebat; cura totius merciumque instructum copia adortus, eo
exercitus ad unum Soniuetum translata, & aicum Vastio, quem ad dissicillima quaeque se velut relegata. adhibebat socium, progreditur. Noctis beneficio arcanum hostes latuit, dum adhibitis
ad auroram tormentis, turris muro incumbens ingenti hiatu, mox invasuro militi, discederet. Pisarium audaci facinore primum
per ruinas in oppidum ,coniectum tanto i ruentium impetu milites consecuti sunt, ut pene oppresserint. Drrhiani repentino metu constemati , aut in fuga aut in caede disiecti. Dux ipse arcis praesidio receptus, cu vim expectare nollet,vitam deditione redemit. Arx I Canonicis Templi Maioris corraterat: fa-imiliti in praedam cessit. Mille aureis quos in CC x. io . '' sces, insignia, vel argenteos baculos in num- Pyrrhi loculis inuenit Caseacia murum occum , qui Ticinensis scholae Rectori ad Co-lpantis virtutem Piscarius in muneratus. Et in micet. mitia, vel eunti alio praeferri consueuerant,liola ad gloriam recte factorum superabunda- conflarat. Quae rursus cum non iussicerent, uit fama. Moriens tot urbium,holtiumquo& iam tertium stipendia peterent Germani, triumphator Vassio patrueli non vltro pater- Antonius quod gellabat aureum monile con-inam reliquit haereditatem , & aere alieno gra. flauit,sucique signauit nomine Al. uatam. Vbi castra dux repetijsset, in satia Laonitis itaque ac reliqui duces non mi- nos Ioannes Medises Ialtiea militia Aehillei nus gloriae cupiditate , quam necessitate spermixta equitum, peditumq. ala inuectus, M., coacti , aleam tentare suscipiunt . Pisia- vim latam armorum intulit; ut Germani de- rius, cui praemium gloria & ad posteros fama cretoria pugna certandum rati, veteris mili-
erat, undique copias contrahit, magnis pro- tiae consuetudine,collectum manu puluerem missis, variaque oratione, omnium animosispargetant, caputq. ac vitam pro Caesared implet. Gallorum Repem antea minacem, uouerent. Sed Rex suis in castra receptis,
modo tramestra obsidione fatigatum, 'pene deflsarianis locum Cim, Parcum Itali vocant)vi- pectum pangit. Eo vitio, bello deuicti, cum cinum ad ignobilem Pratae vicum cessit, quequo pugnarent, non superesse. Galliam Usam non longe a Galloru munitionibus disssitu L, victori in praedam cedere. Animos itaque su-lstitia tormeta infestabat. Prdij alea no temere
Hac deiectione miles Caesarianus erectus, pugnam cogitabest. Iamque exercitus tam tibi propinqui erant, ut praelio decerner , aut alterum breui dissolui necesse erat: tanta enim Caesarianis pecuniae penuria erat, ut Germani in duodecim dies nummum duntaxat aureum, quo vix panem emere poterant; . e.m Hispani nil acciperent ,&e castris abire, ut
A -- victui necessaria pararent, cogerentur. Antonιus Leua pecuniam, quamam poterat a
429쪽
S.I.Aja. subiturus videbacur Manescus, qui copias γλε suas nouo Ticino extra Ticinum extructo, aduersds Coeli inclementiam milites collegerat, nulla stipendiorum exigentia exacerba- pistria, tum . 'saraus vero ut Gallis bellandi neces μυ-- sitatem imponeret, diu noctuque velitationibus,tultis quandoque praeliis lacessebat: se ctumq. ut dum umbratili per tenebras irruptione castra diuersis partibus lacerasset,ipse
inopinato euentu, vicinis extra castra stationibus expugnatis , intra valla erumperet, tormentaque capto Praefecto , occuparit;
debellasset etiam, si tantam Gallorum praeuidere potuisset iniuriam, imparatus enim
xl. Neque Franciscus pugnam defugiebat, in is qui ibi non minori fiducia felicem pro
inisά4. mittebat. Salassem itaque Principem, deui sto,interceptoque Hugone Moncada,non in . feliciter contra Genuenses pugnantem, Sa-uom accersit. Tramutium Mediolano cum
nragna praesidiarii militis parte adesse iubet r
ommorantium aduocat. Salassus vero intercepto aditu, caesisque quatuor millium, copiis, patem cum Moneada sortem inter vincula adiit victor, & victus. Collecto it, que Ticinum milite, intra castrorum te
Rex substitit, quae fossis, vallisque praealtis
exurgebant. Plerique tamen Gallorum, qui bellicis fulgebant artibus Francscum a pugna reuocabant. Galeatius, Trauultius, &Palicia stultum putabant regium euut , vnLuresque simul G tua fortunam υnsus certaminis objcere periculo, Cum sola mora iactis profligari posset. Maxime cum aduersaraos s la ιθ ratio ad pugnam impelleret. auid quaerimus dicebant ipsi ) vincere ' vineιmus ,si
non prinamus. Neque enim . Cfarianis Da cibus tipendia, neque . nobes praedam milites expectare possunt,sipugnam detrectemus . C damus Rex , ut tetire ae vinei mox hostes e Iantur . Ita disseruit Patieta homo ferox, bel. landi cupidus, unde admirationem, &-- sequium sibi conciliare debui siet . Eadem, Clemens per legatum, ac Renatus Sabaudiensis auunculas Frantis, suadebant. Vnus ex regijs ducibus Boniuetus, qui animum occupauerat Regis , nimis arrogaster, & alienae
inertiae accusatione veritatem oppugnabat. Senes tam annorumpondere1estos insim labat, qui Gallico nomini iniuriam fuga qua- N. Anmrerent. Latere eos, Regis rasentiam AOicto
riam sufficere. βuod si is tersentirent, quid in
tererat, tanta imensarum, temporasique iactura fateare Ticinum , ut inde more fugientium Uictrix aueiret Gallia , di ab urbe ad desper
tionem cederet inclinata ' His eastris abire non possumus, quin tota abeamus Insubria ,sinepugna etiam Uicimus, quia stetimus. Si abeamus, abit victoria. Franciscus , qui uni BO. viveta fidem adhibebat, & vanitate noua veterem augens, turpe sibi csse ducebat, si venienti hosti, quasi metu perculsus ccderet rispius enim ut omnino vanus erat tota Italia
se nunquam inde nisi victorem discessurum,
aut morte victoriam redempturum iactita. rat, cum periculo certare, quam cum dedecore cedere maluit. Porro P secarius cum hostilia castrorum propugnacula absque ingen. ti suorum clade penetrare non posset, decreuit, effracto Circi muro, Marabellum palatium expugnandum esse: quod venationibus, dc aucupijs in medio Circi eductum , partem unam castrorum muniebat. Circiter duas ante lucem horas appulsi, sexaginta muri vinas nemine e Gallis id deprehenden te, p rostrarunt. Septum ingressi, recata Mi rabellum contenderunt, tunicas albas super arma induti, ut se a Gallis discemerent. Inexpectata haec Caesarianorum audacia Romam usque aduolauit. Vbi P quinus, CCXII. cum adueniente Gallo Hispani sese muro
rum abdidissent receptaculis, in eos pertu a Ldibrium iocatus fuisset: Num quis Hispanam in Datia via spei exercitum ' amissum υbique
quaera, repertori suo manere praemia. Modo suis in castris Gallum circumuallatum lacescere non modo , sed & inuadere auderent.
Idem nuperrimae quaestioni Romanu respondit Idolum: Repertum modo Hispanum mi litem , euisti lasse de strato, sist mane suo amictum indusio, visum adire ιn castris Regem, Galliaeque oreres, ut salutatis locum indica
Caesariano itaque milite in Circum se se effundente ,&Gallos ad pugnam prouocan.
te: Franciscus illa minime aduersariorum audacia territus , exercitum de ipse vallis, educens, recta ad Mirabellum pergentibus obiecit. Modum certaminis ita Iouius refert.Erant
430쪽
Erant in postrem a Caesaria rum agmine Itali cae cohorte eptem , cum trιbus Panicis, eω-lossiae quinque tormentorum murabum praeposita: eae cum vix ιngresiae Parcum reliqua antee
dentium agmina aegresequerentur quod aquosio loco deuoratis rotis tormenta subsidissent; factu est, in qui nouissimi ni, ρο ι omulum Gallia hostibus occurrerent. Eas namque Francis
cus longe a reliquis copijs disiunctas conspicatus, eo confestim mittit Philippum Brionium
g r Frideri cum Boetolum cum valida cataphraciorum equitum manu , expediti 'ue aliquot tormenus, auregantibus eltiam se extraordinarib ρeditum manipulis. 0 celeriter parent ,1 rhostras leuanis tormentis occupatos adoriuntur . Fit praelium atrox: sex e hortes quanquam singulari promptitudine d micaret, neque tormentorum procellam , neque vim equi latus sustinentes , in proximam siluam si rectapiunt ; ut obiectis arboribus inobantium equitatum Impetum euItarent. Ita Galli succisis tu.
mentorum cruribus tormentispotiuntur, eodem
que impetu pervadunt in siluam: 1M inusitati
certa nis iniquitate oppressus Sebastianus uincia vir eximIae virtutus cadit , ἐν cum eo strenui aliquot centuriones, atque sigmfera , sedi cohortes quatuor integrae conciduntur. Ea res in
oculis omnium prispere gesta sicuti Ruis stGallorum animos vehementer extulit: ua 'searium , qui opem ad ferre nequiuerat incredri iti dolore ass cit. Sed eantru wr pugnae auidus, consipecto re
gio exercitu quem, nequaquam in aciem e ca-
aris proditurum sperabat , veluti conrepta vι-ctoria maxime est laetatus. Nec mora, letum notum equitem ad Lanotum mitis , qui admoneat in itinere subsistendum , rebusique omnibus postpositisinversiis in sestem signis protinus esse confligendiam : Me item Forsonu O Nicolas ima significat , si seque ad accersendum V Hum ritato equo oripuissed etiam ille extemplo conspectis iambus ebcto Marabello ad Vernaculam regressus, densiatis copjs in hostes signa
conuerterat,cum in ea temoris momento,nequa
quam priorιbus mandatis parendum,sed nouo consilio, quod easius offerret mature utendam ese tussicasset. Itaque 'scarius, recteun ult, Irater, quod volebam effecisti: idcirco ab laeua ad boves plenis passibus tontende odi enitere a
dacter, ut abs tuo maxime cornu victoria feliciter oriatur. HIs Zms ad legiones German SH Gn. rum conuolguit , in quarum inrtute ac robore 'summa rei gerenda sim totius inctoria momen. tum constare preuidebat. Interim Casarranorum leuis armatura equitiam manus audacter
ad nstram Uque legionem prouecta ἀ Germanis
facile submouetur , T in subiectam Vernacula
υallem faeda perturbatione detruditur: tormentaque item Gallica, citatis equis, admirabili solertias celeritate in omnes partes offortune raptata, ita hostes petebant; in Hispam demissi, etiam humιpectoribus vix depressilaris uti bonscio 'tas euitarent, di Lansius est Atarrapauentes alas rust cana easse, qua obiectu i οforte protegebat applicare cogerentur. Tum vero Francisicus his Oeluti non dubia fortuna inisse suopte ingenio se uorum hortatu vehementer ιncitatus, quin dato signoprocurreret , minime dubitauit. Idem esuri faciunt et ante alios Palicia primi agminis ductor ἀάεxtero tarn. Casarianos eqvites impigre adoritur. Is Gallorum impetus sicuti Lam grauis iniquererribilis sint, ita postea multorum opinione visus est victoriam e manibus Rotis haud dubie rapuisse: nam praecipiti eo dIcessa , non modo Heluetj nigrique Germani, nequaquam pari passu Fubsequentes, equitum praesidis siunt nuda
ti; verum etiam Drmentorum Uis magna ex
partesublatus; eum libratores cessare cogerentur , ne Regi, agminis effuse praetervecti ictibu
terra simul st latera verberarent . Caeterum aetate ristra ab equitatu n quam alacrius asq. validius erit con fumici veterani utrimque
duces, EV eruites, furantibus animis, non de
gloria modo, qua Una maxime vera virtutis
aetem exaeuit sed de Italia imperio Amisatarent. Gavi vindicta avidi, unum ante alios Forbonium , Uti Regis istientis, eum ignomiania perfidia, desertorem, omnibus pugna locis requirebant; eum ille ad tutiorem promptitudinem, Pomperam familiari traditis insignibus , tunicati or Hara equitis habitis depugnaret. At Rex ipse argentea in trabea, cristis, δsua maxime proceritate conspicuus, cohortantis
ducis g renui bellatoris mutans implere, hostι-lem aciem concitata equo perrumpere, vi ediobuios, ον purpura auroque praecipue insignes. In eo tumultu Ferdinandus Camistus , qui oririnem a Macedonia Z ibus iacebat, dux illuseris, regia manu confosus eadit semitur