장음표시 사용
431쪽
sab Aan CP Ugo Cardomus aia Psariana ligatus : κα γ' xilla duo discerpuntur, sist Noricus 'u tatus, quem Ferdinandus Caesaris Frater auxilis miserat, dum impigra pugnam sivit, ν con iam n e repugnat ,graui accepta clade proflua,tur . Da t iam pene Lamnst atque Sorbour μεν agmina nutarem. Nam vel ea xe Galiatus numero ἐν viribus superabat, quod Cas. Hani earaphracti leuis armatura militum seu fidi' earebant: siquidem ex tribus agminibus rimi eum Vastis ad Mirabellum processerant a ferenda ala in diximus anstris Gomanis
seria pulpa refugerat, tertia autem xebcta ex tro Piareum , Duce Guirino maino , totius exercitus impedimenta tuebatur. Ala quoque illa misistra nobilium Italorum et Hispanorum ipsi Proreti peculiaris , ut qua praelio non interia fuit , nulti erat adiumento , nam Lamias V serium Belgam adolescentem consanguineum suum eius ala Praefectum extra Parci murum subsidere, nee se ullo modo commouere pracepe rat, donec ab imo per certos nuncios em iurgandi 6'pugnandi signum acciperet. Sed commisiariatim exaνdente 'gna cum Laonius, in repraesenti atque terrabili, eunetis sensibus atque
memoria vehementer occupatus neminem, qui accersiret omnino mitteret, aduescens patrui
duri, i s in disciplina praceptis omnino parendum existimans, usque ad pugna exitum immotus constitit. Nee vita equitum obtestatione,vet increpatione potuit adduci, is in acrem
dentia, ae intentis maxime oculis cuncta tu
strando, huc δ=ιlluc singulis Lincultatibus occurrebat , Hispanos stipetarios circiter octinis gentosseu dis mittit, qui repente circumfusi a terra sist . lateribus, ella terribili pilarum procella , ingentem equorum atque hominum n merum prosternunt. His N am appropinquat hastatorum grauis armatura, atque ita, certo
praesidio tuti , audaciusplumbeιs glandibus incessante rem gerunt. Quo accepto incommodo a 26 dum consistere conjerti nequeunt , istexpansis alis, minore eum periculo, repugnare , si posse existimant i soliata acie di Dantur. Sed dum hiae consido fortuna infectior occurrit, irasis pudore conglobati rursus in stipetarios defe
At Hspani natura agiles, sist lembusprote- Sat Ann.cZι armis, retram celeriter expbeant, eorum 'que impetum tortuosis disiu Aus eludunt, auri
nouis Piscini, praceptis erim, manipulatim in toto eampo sine ordina dissunduntuν. Erat id p gna genus per se nouum sidi inusitamm ,sed in primis sauum s miserabile , quod magna rerum iniquitate praeoccupantibu bpua ijs, a clara virtutis Uis ' in esuiu penitus interires: nec ulla, vel freti a dextra, diu proficerent
quin conferti ἀ raris di paucis plures elaris
simis a duces, re equites, inulta caede ,pa ab ignobili aegregario miluesternerentin. As aba quoque parae, iam rist promotis e e , nia dextro cornu cohortibus, ct inducta ala equitum cum Anneo Mommorantis rospere eo ILxerat, profligatoque per selopexarios eius equitatu 18se ante alios intersectis libratoribus, tor. -ntis hostium fuerat potitus. Accidit autem in eo concursu quod non videtur matermittemtam J ut Vistius is Mommorantius film postea summi duees euaserunt, sicuti ab utroque aere pimus , peracrisingularique certamine at Pania diu dimicarim: eo qu/dem euentis, ut non muliops Mummorant equus Castely mania via neratus concideret, atque jse demum ab Erre
Est rerum sucessu Vastius factus alacrior,
minorem Helvetiorum aciem , tormentorum
amis ne si di fuga equitum ab Iemiam, s. ob
id haesitantibus animis pugnam euessentem adoritur. Tum υero, incredibile diau, Oide re licuit gentem , paulo ante ab excellenti probataque virtute eampestri presertim in aete formia dandam, cum decoris ist disciplina, tum is natae ferocia penitus obbiam, inclinatis hastis, pugnam detrectare, ist metu mortis egregiae,ab injami fuga turpismum interitum ,praesto in
fumine, quaeritare rustra eos retentare conis firmareque magnis obtectationibus conante M
rantis Sedanis , qui genti familiaris, ist dignitate equitum Mare chalibus cum peculiari ala cataphractorum, dimiss omnium equis, in prima acre se pugnaturum prositebatur; adest, vi istinum iliam immanium corporum ac aut morum vigorem caritate aliquod Infestum numen , aut erete fatalis is Regi dies eripere ind/retur . Nee minori deformitate eundem fuga exitum tulit altera Helvetiorum acies: qua, vu
432쪽
Catena Ili1torica. Lib. XLIV. & XLV. Cap. II. 433
Sat . uti numera cohortium plenior aliquandi. --
1 ε mota constiterat; sed cum cireumfusis Nurique felopeiarlys perpetuo quodam ριlarum imbre Inus obrueretur, sedi pro tufim Centuri num , ut plerumque accidit, in ipso primo ordine eetidissent , eosnecta demum strage regi, equitatus, abiectis hastis, terra vertit. Ferunt Ioannem Diespachium , qui summam inter Helaetios Duces auctoritatem obti. nebat , cum eohortes ne tentato furiam tertamine turpiter fugientes intueretur,4 obuerses,ae
ratus signiferos increpando eadendoque sistereorquiret, Fausifimo compulsum dolore tantae a raptae cladi ae ignominia severesse noluisse, inestque Uentis animi detrus, peruadentem in eonfertas hostes, honesti e recidisse . Hane tamen classim Helviiij, qui supersere Alan- emis Regis serario, acceptam referebant, quod ille, ubi Prumstrenuus-di. inclinantis praesidi Ipectator, dum ardente adhue pugna, cum integra totius postremi agminis aquitatu infugam sese proriperet, Helvetiam aciem egregie densatis ordinibus 'alium subeuntem , transiversa te praeeipui impulsioneperrupisset.
nium peditum Nigri Germani, ut in ipsas
lutis atque Zctoria des ratione, eum Germ nis Memime er constantissimo depugnarunt: eoque maioribus rape ias , quam virιbus, sua summa erant, fiunt taures, quo esseratis diu. turna dissensione anιmis, neutris, qui paululum tiraput ehm referrent , vlla omnino spes --nia aut militaris miserisordia relinqui videretur. Indunaueantur Casariani , quod Nigri eantempta sistis a Casaris Maiestate, preta. que auctaritate Germanici nominis, pro Gallo vetere hasta mercenariis armis, fratres eonfian. guineos obsessum atque oppugnatum venissent. Ex aduerso Nigri maxime Leorum existimabant a regere , si multis annis ipsos libera libui stipend3s aluisset , fortissimam Faram prassare, tueri saerament dem, ae nihil om. nino admittere, quia vitreanis militibus indi-rnum fru. Nee hercle ex his ε quam erat, in eo baia Διιὸ suprema vita asia, emamqueb triet operis, qui insultantis fortuna iniurιam
in usitata virtute δ' deerea morte vin eandam non siceret. Cum auropinquarent aeus grmir lentio gradus inferretur, ocedebat solus ante nigrorum aetem Longamantes ab Auguaa Hiaebea nobilissimus Dux . Georgium nam Sal. mnisterrum ae Mareum Sithiari inua manu,
sedi clara voce adsingulare certamen Prouocans. Sed is aeroci murmure refutatus, sest multorum
simul petitus tetis eiis concidit, abscissamque
eius eam armillis or annulis manum ouanti*milis eruarius miles ostendit. 6m vera sublato elamore a Casarianis Haeriter est pro-
eursum. Erat in medio eampo dum utraeque acies
coirent, ipse Piscarius in equo sublimis sedpe. desbibus armis otectus sape orans Fransper
gum, virradum intenderet, eum ue comm
moratiss perioribus alis, in quibus eius viri virtus enituisset, ad parandam omnium maxi me opimam idi memorabilem inctoriam aereniadebat. Itaque concurrente utraque acie, iam
in aduersos equum adigit euspide per apertam galeam raeepta in facie υulneratur, confossoque demum equosinistrum ei erus alabaria trajetiatur. In eo terribili armorum farre haudd. πῖ
bie seorum pariter atque hostium armis sese prelos , nisi arre eluctantem familiaris
imo eques, sest demum centuriones sist Θῶ-fri propiores magno conatu ereptumser sient. Interea nanis uas ἐν Sithius admisHL
utrinque acie, legionem in medium sirium exuispiam duobus satim expansis et recuruatis eornibus praeingunt, eamque pertinacissime rem flentem in messio totam eontrucidat: ita ut una
tantum tribus legionibus opposiva, s ob id infritiei Virtute repugnante , nemo pene Nigrorum euaseris. Periare ibi, noter Longamantem,
ante imas ordines Detardus rufoliatus Iulus , eui Alba-rose cognomen fuit, ad quem plerique, sis praesertim Gasti, Tritanniel regnitura pertinere Pradieabant: sistas aliis pro re regi, nominis agnitatem sis bellisaram rerum peritiam: Ira legioni Derar pranssius.Frameseus item Antoni, iatharintia Pristipis Frater , eximia indolis adolescens, qui in primo a dino, ante alios armis re tristis eoOpimus, i eum poposierat: Loque item Germani Reguli Hortem uius atque L lenius militia illustres: syst odoratus Stombergius Nisolai Antistitis Campani frater equestri dimitate t propter industriam extollentis ingeris, legationum etiam honore insignis. In hune modum diuersa in parte dum δε-
433쪽
Helvetij, tre Germani concidunt: e dem ferme tempore regia acies a Scio tarijs-mul, di ab equitatu, statis etiam siuecedentibus , perrumpitur . Tum vero'usque dux insignis er illustris equi s, ad protegendum eripien dumque Regem concurrit .' plerique desiderio navanda in oculis Regis suprema opera, loca atque agmina siua retinruunt . Palicia dum suffosso equo, annis ac armis grauantibus, ad Helvetios aerre se recipit, ab equitibus interespitur. Sed eum iam superuenienti Cassatio tra ditum risiurtes Hispanus , quasi tanti captiui pretium ἐν laudem equitibus inuideret, προμ
lius, multarum palmarum vetus Imperator.
Gabaeius item Sansiuerinus , dum fingulari eritia hue et illuc Aacto equo hostes submouet,ser praeclare decertat, in conspectu Regis cadendo , quod regia gratia ετ fama inclyti nominis
Abebat, honesto vita exitu perfluit, cum Wo- eumpente equo laberetur,proximum sibi Gulie mum La eum illainem equitem, in supremo casu opem ferre cupientem, appellans; sine me, inquit, Fili, fato meo fungi & quam celerrime potes, hinc ad protegendum Regem recurre,nominisque mei & honesti exitus me. moriam , si euades pie amiceque colito . Erat pugna omnium maxime funesta sor ma. Inopere iniqua Gallis equitibus nam a cireum-jusis i r expeditis panis, in omnem partem a. btiales ictus, pila plumbeae spardebantur :qua non tam tenuioribus vtι paulo ante erat solitum Ued rauimbus selopeia s, quos v eant arcabusios ,emssa, non cataphracturam modosid duas me milites,ur binos eqωos transi uerberabam; sicut m fera bili nobilium multum frage, fidi morientium equorum eumvlis conis strati campi, ε' Harum virtutisimul osscerent, si densato ordine irrumpere conarentur ; est assim meluti obiectis aggeribus, si cui decore vita potio oret, minime expeditum ad fugam iter praeberent. In tanta rerum iniquitate Viremus Fontuetus Amisas abquaudia disi mendo sere ortando Helvetios, sedi fuites in jugam inclinatos eonfirmare renatus, tum haud diabis aduersam eius prae fortunam agnosceret; nec eanta classi, euius ipse praecipuus fuisse auctor ἀιeeretur, adpoenam vel ignominiam superstes esse vellet,graui εν obuinaro pudore in medios hostes incurrit, atque ibi quod aperta galea dis Sal. m.
currentium sist imperantium Leum more in retur, iugulum mucronibus obIectans, est intemfectus. At Francissum, nudatum omni fere praesidio alarum, τ eustodia corporas, tot ei cum interfems ,στ eateras eircumquaque palantibus sese eripientem, mixti ex varii tudimis aliquot equites, uti habitu insignem perse
xo equo eum insitantibusgladio rem gerit ψll tisique aliquot , diaereptis vulneribus frenue repugnat, sed dum ad proximum riui pontem contendit, consesso στ eorruente equo semitur. Primi omnium Didacus Abiu , sdi Ioannes Vrbieta Cantabemvre grauante equo iacerem circum punt di nee adhuc plan. cognitum intemtatis tussim et se dedat, ni perire malit, toti tantur . Interim superuentis qua Amieri, Galli, qui erat Forbonj equitum Praefectus, de facie noscitur: quanquam erat ex vulnere to tum os manante sanguine fedatus, sed dum Mina, ut se Sorbonis dederet , qui non procul abesset, hortaretin, Rex adproditaris nomen im dirabundus , ae imperanti ilis, accersit teynquis notum usque dum Morta ad Bombonium peruolaret, undique voce εν dissuro militum quaesitus, opportunὸ superuenit, δε--
motaque incumbentium turba Iubtractum equo,
exporrecta dextra subleuauit , pr Mecupanti Abila Chirotheca ferrea traditur: proximi paludamentum infrusta discerptum abripiunt, alij balteo cly calcaribus potiuntur , quam quisique aliquid ex Taijs exuu Drapere properaret,
quod mox ad decus , tendaque Hamta , non
obscuraside posset ostentari. Capto Rege,undiaque a Caesarianis mctoria conclamatur: Gallis animus contidit: fit fada fuga in omnes pamtes r Heluetj neorum modo pauentes dum e duntur, Ticinosumisse eommittunt, natandique prorsus imperiti sarda gir miserabili colluuione connexI I mitique agminat gurgiatibus rapiuntur: alijseupplices proiectis ad temram armis salutem 'tunt. Rex armatin, Hierat, in humili aisurrone cum a Lamis in emstra duceretur, Alphonse Haseis fit obvius. Istum forte ἀ persequendis Heluet's ria bat, υι de Psecario, quem falso cecidis ferebant,
434쪽
Catena Historica. Lib. XLIV. & XLV. CapaL 43 s
ia his. Ne mora , minus ab equo propere desilui, i Victoriae nuncio Mediolanum perlato, Sal. Ana . 'tu r regiam dexteram apprehendens , custodien- Theodorus uulitus , ac Ciandiu rerum ca- Τ 'tium 'sta ruantium sese ultra mibium coro-jpitalium praefectus ex urbe excesserunt , Gaunam late summouet, Ita ut his pudorem in ce- liam repetentes: omnis l. adeo Mediolanen-ret, quι nullo prope respectis Maiestatis,adeo ar-lsis principatus statim in Caesaris poteltatem A. iam captum Regem custodirent. Tum vero cocessit. Postridie huius pugnae Francisicia cla Franciscus parum eius consipectu recrea imilitibus in arce Pis leonense deducendu cutus, seniliam exsoluit. Eum enim, cism iuventatrauit. Rector Hispanus duae res Caesarianos flore δ' specie corporis, tum virtutis sidi omnia sollicitos tenebat:primum uti Regem eo loci militans elegantia laude insignem, vit pracla icollocarent, ubi ae asseruando non multu larus vii in hoste exeasea virtutis aestimator, vehe-iborarentatu ut militibus stipediu exoluerent, menter adamabat. Consolanti Vastio magnitu- Regem vel Neapolim, vel in Hispaniam dedin mque animi sy humanitatem in Carololducere decreuerant: verum classe praestabant Caesare plurimum attollenti: Statueram, RexlGalli,ut mari nec in illam, nec in sac tuto n inauit, non indecoro casu inter armatos con-iuigare possent. Terra peti Hispania haud p cidendo, animum ab hac rataru rerum mea- terat ,Neapolis poterat; sed militibus non rum acerbitate vedicare, ne tot clarissimorulluto stipendio committere non audebat. Pr
meorum Ducum funeribus superessem, sedipterea cum Clemexue fidus inire cupiebant. fortuna iam pridem nomini nostro inique &lFama vero diuulgata victoriae, omnes Italiae peracerbe ins ensa,vt vitam inuito ad illuden-lPrincipes potentiam horrebant Caesaris, &tis fortunae spectaculum reseruaret,honestis- sibi seruitutem imminere existimabant, Gai sinam mihi mortem inuidit: hoc uno tamenilis attritis, Heluetijs iactura pristinae gloriae memet in tantae cladis memoria consolabor,lignaue recenti bello defunctis, qui Romano
quod nulla mihi in posterum fortunς vis eriti latifici praesto esse sistebant.Veneti attoniti, pertimescenda: quandoquidem illa saeuisti-lquod a postrema sub Hadriano inita seciet
me semper furens, nec tot cumulatis cladibus te, nulla causa recesserint,trepidabant. Ckunquam abunde saturata, nunc tandem reli- mis eode metu tenebatur:in cuius ditionibus quas supremi odii faces in publico totius Gab rarae munitet urbes,populi Guefaria, ac Gιbetiliae luctu ,&summa mea ex tanti infortunijllino factionibus diuisi Pecuniae inopia. Flo- casu iactura restinxerit. His verbis, non modo rentiae etiam timebat. Florentini enim post at is lictoribus Fingulari assectis laetitia lacri. Carolo in I. expulsos Medieres, libertati aD
mas ρ emodum excιuit; sed circumfusorumlsueti Mediceoru reditum non aequis animis etiam omnis generis militum animos tanta --lserebant. Ipse iam Cardinalis ad augendam ctoria reputatione inue adeo confudit, ut fa Caesaris potentiam constantissimus,Pontifextile a eassibus di ab ipsa etiam rada, ad tan-icreatus, Caesaris hostis Gallis pecuniam labiati Regis eaptispectaculum vndurue verteren-iministrarat,sidu'. percusserat, ut literis triatur. Regis tentorio post victoriam repertis pate- Dueius ea in Gallisa eastra ipso imperante, factum erat. Accedebat quod tormentariumne d ricinensibus, quos summis assecerat detri-lpuluerem, pilas'. Ferraria ad Galloruexercumentis. st a feraeiente rasidario milite anquἀitu per agrum Parmensem,& Placentinu con- diuturrus obsidianis incommodis vehementer afluento Albanie regulum in regnum Neapol. fieto ina tu briam in ea fortuna conspiceretur. contendentem, ubique excipi tanquam ami. Ibi ea vulnera,qua in auersa parte femorιs, ἐν cum permisisset . Haec Clementὸm secum in dextera summa ruerna acee rat, σι te e treputantem Heneti adeunt legati, ut societaterauit:aliquot etiam pilarum ictus duplici th linita , decem Helvetiorum millia in Italiam cu--;raee ita erret e su*nuerat; ut cum cisti arcesseret, hisq.Italos pedites,equites' .adiun. Crucis frustulum aurea conclusum busta fer-lgat,persuadere conantur. Germanos,qui Ti- euant.
rei ; quὸa plane seruatus in miraeulum alcini erant praesidio etiam post victoriam se
pist semimbus diseretur . Huc usque Io-iditionem agentes, tormenta occupasse, ur.' utus. iam in potestate habere, non meliora spe
435쪽
43 5 Carolus V. & Ferdind. Occid. Imper. XLIV. dc XLV.
Sat . rari, quum praefati unde sol ant, non ha-
ant . Occasionem non deserat, armi
paret; Caesariani namque ad Regis culto
diam non mediocrem alere cogentur exercitum . Ludovicam Regis matrem ad filij li.
bertatem redimendam nec sumptui pameere nec militi . Quod si Caesarianis tem pus indulgeat,tota sit eis Italiam cedere coacta . Addebant Ferrariensem Gallis antea addictum, a societate non alienum. Inclinabat ad societatem Clemens , & ueronymum Gumucium equis cursoribus miserat, ut Anglos aduersus nimiam Gesaris poten tiam excitaret: quum Capuanus Pontifex a Lanato missus,certam spem cum Celare conueniendi faciens, Pontificis animum ita ir
retiuit , ut Guinuetum antequam in Angliam trans initteret Clemens , reuocaret. Tum Veneti, ne interiam Ducum sidem, pa-eemque parum honesta mercede emeret Papa, qua sim ιι Italia libertatem,opesique egenorum eique militi venderet, conabantur suadero.'s isdem, quibus Caesaris se ambrouo euentu eo ιbet pecum, , expeditum ad arma militem eomparara , Franc secum In liberta. tem Uindieara: Caesarem Italiae ceruicibus in-
Padiaetim cumbentem amouera . Miriora tamen pacis, risiis. Clemor amplexatus consilia , ne attrocio ri iniuria Gesarem prouocarct, cum Carolo Lanois aeris ad militares seditiones com pescendas auidis sinao, centum dc triginta aureorum nummum millibus , pacis se dera pactus est, Venetis dubiam pacem recusantibus. Quod cautius, nam Gesar non
multo poli Lanοιν pactionibus improbatis,
suma potestate omnia rescidit. Ita auro suo, atque expectatione Potifex fraudatus, se de. lusum serius aduertit. Miles etiam Cesareus inopia sua, atque aliena prouocais iniuria,in Placentinum, atque Parmensem agrum percstiua infusus,rapuit quod supererat muneri. Victoriae primum nuncium cum litte-M ris Francisci Regis manu exaratis, sexto Id.
Mari a sar accepisset,ltatim ad edem sacramma. ' Deo Opt. Max. gratias acturus se contulit. Triduo inter supplicationes exacto; nec ignes accendi, nec triumphalem admisit apparatum . Haec de victorijs aduersus inhdeles edenda praefatus, admirandamque animi modestiam verbis, & gestu praeses ens. Porro Franciscus Captiuitatis fastidi du sal Aa..ctus, magis expeditas coram Caesare liberta IZἡEintis leges sibi pollicitus, inexpectato amicis cui in HUiuxta hollibusque consilio, cum Lamio Pro. ποῖ Rege occulte de sua in Hispaniam traductici - ne conuenit. Verum quia Galli classe prae stabant, missus eli ad Ludovicam Regis M
trem Mommorenuus , ut lex triremes Lanais
mutuo daret , H panico milite instructae , quae Manesco in Hispaniam appulso redderentur . Hae sexdecim Caesareis linactae, VI. Id. Iun. sbluentes,postridie in Hispaniam
appulerunt, cum Neapolim traducendum. timulasset; tanto non modo Italorum, Gallorumque procerum ted N Caesareorutria, Bybon imprimis atque Piscar, ira, de .lore , ut Lanotum summi imperij iuraum 4 P a. gantem , omnibus palam conuitijs contu. meliose proscinderent. Imo 'sca os acerbis ad Carsarem literis, grauis limae hominem iniuriae reum postulare non sit veritus panianici timoris praecipue accusabat,quem sis ab . sente Forbonio, & ad deducendos Ferdinandi Munati milites occupato,quum Frane eas Ticino imminebat reliquies lent imitati,Mediolanensi amisso principatu, triumphum,
ageret,non ageretur Franciscus. Nunc autem de aliena victoria triumpharet Lanotas , cuius amittendae potius, quam conseque dae aut hor fuerat: in ipio praelii seruore , foeminarum more clamando Perimus, pririmus , ad fugam militcm non bis prou casset . Quae si inficiari conetur Lanotus, singulari certamine 'sicarium,quod obiicit, confirmaturum . Piscari, indignationem
auxit Carparum comitatus a Caesare denegatus , cuius posscssionem statim post victoriam bona erga se taesaris voluntateia fretus adiri iussiit : at eundem Comitatum
biennio ante Prooero Columna Cauar d derat: quod in suam contumeliam factum P carius quondam acer Prose H inimicus iudicans , Caesarem ubique accusabant ingratum. Cesar vero ubi Francisci in Hispaniam deducti nuncium accepit , in arce Sciatinensi non procul a Ua- eis lentia iussit asseruari , ubi Tarraconen- s ses Reges magni nominis proceres olim in custodiam tradere consueuere . Id inhumanum , & aduersum Regi in Italia Promis
436쪽
Catena Historica. Lib. XLIV. & XLV. Cap. II. 437
promissis , Lanorus agnoscens, in amaenosoco Regem subsistere , donec Caesar aliter statuisset, impetrauit: &ad Caesarem cum,
Mommorentio profectus, ut cum Rege conueniret, nullam cum Italis fidam societatem iniri posse confirmans, suasit. Rex in arcem Madritiam a mari, Galliaeque fini bus longe distantem deductus, unde quoties vellet, mulae insidens , & cum iusto praesidio exire posset et neque enim coli quium Caesar, nisi prius cum ipso conuenisset, admittere volebat. Rediit in Galliam
Mommorentius, ut Mauarita Regis sorore Alincimii vidua arcessita foedus cum maiore auctoritate sanciretur: ac ne quae nouae dissicultates interuenirent, in Decembris finem pactae induciae fuerunt. Aliquot
postea misi triremes ad arcessendum Sombinium, sine quo Osar nunquam se cum Rege conuenturum dicebat. Et vise ad pacem promptum estenderet, Clementem ut Saliaratum Cardinalem legatum suum accelerare iuberet, monuit: ad quem etiam G-pidem nardum, Iulio cadente, misit, ut
matrimonium situm cum Isabella Emmam lis Lusitaniae Regis, de Eleonora sororis suae filia, sua aut ritate comprobaret. Dbploma postea vortia in Mediolanensis principatus fidem ea conditione subscripsit, utS fortia centum nummum aureorum millia statim, mox quingenta certis pensionibus penderet. Piscarium sui exercitus Imia peratorem declarauit; Hispanos pedites in Salasso agro stativa habere, caeteris missionem dari , sexcentos cataphractos equites in regnum Neapolitanum redire, caeteros ad
Mediolanensis principatus tutelam relinqui, pecuniam , quam ad armandas quatuor maiores naues miserat , in eiusdem,
exercitus stipendium conuerti iubetat, quod prosectionem suam Italicam in aliud tempus distulisset. Canaetolum Venetias ad foedus renovandum misit, ut se pacis ubique inter Christianos conciliandae studios rare omnibus palam faceret. HF porro Osaris consilia,ad abolendam
Monarchiae suspicionem minime valuero. S fortia immitia Germanorum, &superba Hispanorum cu abhorreret imeeria, medio
aulaeque principe, alio consilia vertens, Sacrin. canum non leui ostensione a Caesare alienum, i r remotis arbitris ad Italiae libertatem propugnandam insigni facundia inflectere conatus est, Caesaris ingratitudinem exprobrando, gloriam Italicae libertatis vindicandae proponendo ; & regni Neapolitani coronam a Pisi His, Pontifice in tam praeclari vindicis caput
translerendam promittendo, quod Ium- inia.
mo hoc regnum iure sedem respiceret Apostolicam, nec Caesari legitima luccessioni debitum, sed per vim fraudemque ab auo
eius Ferdinanao occupatum esset. Prima
hac vice Murenis assensisse Piscariam , vzambitiosissimus erat, plerique existima runt: deinde vires suas metientem, Sc GaIlos de foedere agentes cum Caesare animaduertentem iam enim ut Margarita Regis
soror in Hispaniam proficisceretur, decretuerat ) indeque Ludovica inania promissa, &nem muliebri mollitie conspirationem per
filiam Caesari indicaret, metuentem se se r uocasse, conspirationis socios Piscarium prodidisse,remq. omne ad Caesarem, sed tardius detulisse produnt: ante enim Antonius Leua, ac Ferdinandus Marinus exercitus quaestor Caesari indicarant, ut de tam diuturno Pisia-rij silentio pleriq.mirarentur. Ioannem tand Baptistam Castaliam domesticum ad Caesarem misit'uid Itali molirentur,significans, ut nemo ex conspiratoribus innciari posset in proditionem proditione velle rependere, dumodo possulatis annueret simulando. Cum S fortia itaque ficte communicatis consilijs : cum Morono egit , ut Dominicum Sautium cum diplomate Fre-ue vocant Clemens ad eum mitteret In
de ipse Antonis Leua trucidato , ad Neapolitanum regnum pergeret inuadendum. Vno se scrupulo retineri simulabat Pisivirius , an prodita violataeque fidei teneretur, si aduersus Caesarem, cui se sacramento obligarat, arma sumeret Quaestio ita, hoc vertebatur , an potius CHari initi
Domino vi I. Cti. loquuntur ) hoe est reuera 'spesiori an potius Clementi primario
patrono Pisiarius regni Neapolitani Hiens parere deberet e Clementis enim iussu arma capere videri volebat . Haec quaestio in genere nullo interposito personarum I i i L. nomines
437쪽
SH Aan. nomine, & Romae Clementis, & Mediolani' 'F Uortia iussu inter viros eruditissimos diu, multuque disputata est. Piscarius vero ut fidem suam Caesari aliquo experimento pro.
CCXX. baret, euocatum ad se Nouariam Moronum,
h. p. ' nihil insidiarum ob datam fidem metuentem , custodiae tradidit . Siama Mediolani
obstinato morbo vexatus , lese consiliorum negans participem, magnaque innocentiae
fiducia, imperii sui propugnacula , praeter Mediolani, Cremonaeque arces Piscario permittit, quas ne indicta causa Insubria deij
ceretur, reseruandas sibi asserit. Sed Psea rius quod ad enervandas conspiranti unia vires ijs sibi arcibus utendum intelligeret, st. ne cunctatione utramque circumsedit, ut ad obsidionis pericula parum instructas rerum necessariarum inopia premeret . Inter tot curas, atque labores extenuatum longis vigiliis corpus moriendo defecit , ineunte a Decembri , ancipiti fama immensas eius laudes, simul & insignem nominis contumeliam personante . Fuit is ex Malorum familia ex Hispania oriunda, cuius maiores cumps. Alpianse seniore Neapolim traiecerant, ibiq. habitaram . Adoleicens pugna Ravennate captus est, deinde omnibus in Italia bellis interfuit , ut peditum tribunus: ingenio acerac callidus, aetate iuuenis nondum enim sextum & tricesimum annum impleuerat experientia senex erat. Uafrum ingenium detestabamur Itali. Hispanicae arrogantiae, fallacis ingenij, maligni ex omnibus fraudibus concreti, perfidieque insimulant Galli. Incorruptae in Caesarem fidei Germani , Hispanique laudant. Sic humanus ludit
affectus. CCXXI. Inter haec Cesar, incertis suorum studijsc' a. Pacem cum Franei sis ineundam distra-ι - aus, Viros sua aulae primarios in consilium vocavit, & ut libere consulerent, imposuit. Tum D meus Pontifex,qui Caesari a consessionibus erat, ita loquutas fertur. n. . Ad Consilιum voeatus, non ad obsiequium, Eν ιορ, Clementisme Caesar , libeat audire ,dum mιhi ahe ri liceassentire qua volo, εν dicere quae sientis. Hii 't-- tim , in aduersius Christianos insidetis exu rgat, da Ch isti fide Turea triumphet, m clemen ter inaris υis oria, UT Regis manumisone tibι
Principes concilies uniuersos . Plurιmos ante pugnam habebas spectatores, omnes modo sint Sal.Aan. mmici, trepIdantes, ne totum Chri num αν. F
bem exigas in triumphum. Tuis ita Franci eum in manibus possides, ut vel perpetua illumeaptiuitate stringere, vel gratuita libertate dimittere, vel pretio libertatem vendere liceat. Hi annι primum, ita secundum Regis est. Baevna lepe tιbi Romam Aquilas pararunt, Padicereseubiectis, post debellatos severbos. Libret tem si etio vendas, necesse est 6st bellum em re , quod tanto magis est onerosium, quanta superfluum . Gratinia Mertas sella est, qua tibi
Franciscum deuincirepote Z, ut armis Uictus ,
sincia vincatur . ex ille Regum, qui si prouidentia cuncta P mas , tegem tibi in vincutis misit, ne ina tibi livest desensi. de
hoste comunι neglecto ι ι liorum viseeragladiam strangas. Ecquando Carole tot eentem Christianorum millia in eaptiuitatem abducta, tot urbes, tot regna, tot assines Maiestatis tua a barbara υindicabimus seruitute ' Si barbaras nune Hungaris imminentes praeteris, sist j
dei ardor frigescit, nec cognati Ragis, sororis
tuae viri amor nonurget, quem Tinca patrimorinios liare nisuntur,quadem de te spem reneia re dabimus Caesar time Deum, time hominem . Italia υμ. adhue tecum pugnauitHuam. uis in numero hostium esset , nam faederatis praeter verba nil misit . Impinerum cuia
a non minus timeri , quam timere . Di sum expotant imperium, siad eorum non constet libertas, si ab unoregatur. Te Iuum e
ρiditati consitue, ne dum aliena petis, propria amittas. Arma sium se ad pacem, non ad bellum ostende, cum tibi exuberent regna, protrahas; Imperium namque veluti aqua disperitur, eum diffunditur. Regnantis eum sit
primum officium, sibi imperare: hoste deuicto ,
teipsum vince: sic haereticos in seruitute , Tureas in timore, omnes in obsequio continebis. Magna Caesaris attentione, dicentis sei tentia ex pta est, quam tamen nec suo probare iudicio, neque reij re, ullo argumento cognitum fuit: sed ubi tacita cogitatione aliquantum defixus haesisset, caeteris, ut sententias quoque dicerent, innuit. Tum FH-dericus Toletanus Albae regulus, magnae inter suos auctoritatis vir, aduersam sic opinionem exposuit. Vicisti Caesar, vel Deus Caesari renturiatus, pro
438쪽
SM . pro Caesare iacit. Inter opimaspoba 3 ex Gallorum est , in hostibus caput deesset. Victoria
si benes Uus fueris, interra erit, sin minus com ruperis , statim cum rumore effluet . Euι --ctoria uti nescit , tanto grauius delinquit , quanto maiori tenetur Vnominia quod fortunam insimulare non potest , sed stimum , eui fortuna non deficit, Fed prudentia . H-ctoriam hane ad Europa salutem vertendam esse nemo negat ad Turcas debellandos , -- resis infrinundas, oppositis tamen artibus , quibus alis operantur , sdi rationibus abstr hor . Minuendae inimicorum hunt vires, amgenda nostra. Burgundia, Mediolanum, quidquid Aquila debetur Imperiali, ad nos reaeat ;nee sine litro concedatur libertas. Si Franciseus Rex accepti benefici, memor tecum in perpetua amicitia victarus si Clemensinc aeteri It
tia principes, eum Angis positis suspicionibus semper in societate perseueraturi forent,prima arriderem sententia. auod vero summa beneficiasumma plerumque ingrati animi significatione pensentur , Regibus familiare est . sivi eum nemini se patiantur obstrictas, bo scia non qnscunt, vel breui dierum praesicribant eurriculo . Plus ira, atque indignatio, quam rectum ossiciam; plus inuidia, quam a ffinitas , vel recta conseιentia valebunt. Ea est Uuetudo mortalium, beneficium imminu re , necessitati adscribere, quod est tiber litatis. An vero futurum existimas, ut Fran evicus beneuolentia te potias, quam metu ductum bellopum, id e μν capisse arbitretur 'Regis pende arrogantiam, qui in sto etiam eω-
'assia nostram accusat turannidem; plura execratur, quam deprecetur. Hileas,ne nimia et mentia pecces, ἐν dum virtutem, glortamque sectaris, amittas. Superos consule, an Ruem
tibi tradiderint, in subire reddas ' Fortuna se contemptam, indignata ad hostes fortabse desseisi . Priusiquam hostem manumittas, cura ut reperinis, ac ramine sis Imperatorint tibi Christiani omnes pareant , teque unum Caesarem agnosiant , ae Dominum. Sic sist Tureas r pellere, se Lutheranos in viam reducere poteris : aliter non poteris . aut enim Christianos Reges viribus propemadum pares in unum consimnre, di res tantas exequi sperat, issem strast rat , ut iam bella in Turcas docuere seu SH. An scepta. Terribilis Turcarum potentia , aduer ἔ γ'
sarium non patitur solumodo quia tyrannus sorium non habet imperii: hact nusse Franciscus tibi parem , aut fore e superiorem viribus exiis stimauit: quod regnum ubique compilans, pecunia magιs abundabat: Dum in tua potestate est, debilita , ut te tir 'eratorem agnoscat ac
Dominum.Sis M. Alexander e Iulius Caesar,sie Romani Regibus illis pepercerum, quibuspotestas non seversetclua timerent. Aemulis vero paribus,velsuperioribus non pepereisse, Carthaginensium , Darii, Pompeii monumenta testa tur lugubria. Videnta iras quibuspactionibus
dimittas, quUemet dimisium re-care no pote ris : custodia traditum,seemper licebit dimittere: ei que libertate quamcumque coeant Principes societate dissoluere: Interim arma tua victraria seruas, sis ne hostes coeant, in manibus habes. Priusiqua euosubiectis pareas,eonteresuperbos. Applausit .vibano Senatus. Neque cuncta-CCXXII. ter Muntiente Imperatore, missus est Bura nus Comes ad Regem cum tabulis paciscendi. Leges erant, ut praeter prouinciam in Gallia Borbonis restituendam, regnique Galliatain Dabeas regiones iura ; etiam Nauama , Burgundiaque abdicationem subscriberet Quae adeograues Frantisco visae sunt, Orsep tius in earcere moriturum , quam liberis sivis r gnum ulla ex parte imminutum retictarum respondit: qood si etiam assentiretur, sdem immen ut acta ex , - θ ore te non esse sine totius regni eonfense. Peterem quae in rebant aate, aut regni lex, μι fortuna bellorum colis locasset, nullam earum recusaturiam. Conditiones vicissim hasta obtulit se Casini πο-
rem Eteonoram uxorem ductisrum: Furru
diam maiorem quasi dotis nomine possessurum liberis ex hoe matrimonio nastamus haeredita. riam: Margaritam sororem Alinconii Lugdum paulo ante vita functi viduam Synnio euiscaturum 2 eidem suidquid ablatum sis, resiturum, δ' nonnihil praeterea additurum; Auto pecuniam satisfacturum , libertatemseuam magno aurι pondere redempturum : si quando Caesar Romam ad coronam accipis iam proficisceretur lassem errestremque exerincisum auxiliarem misiurum.
439쪽
LUTAE' ANAE HAE E SIS INC RE MENT UM. Anno 111s.
ABiente Carolo, Sc noua furente haeresi,
conuentum Noribergam reuocauerat Ferdinandus anno exeunte XXII. Adsue re Campegius legatus Ponticis, Hannares CG saris, enixe vrgentes Vvormatiensis edicti obseruantiam. Sed iam ad Saxonem, Liat -ι bis, δε - inclinatis animis, Fridericus ,&Lu
Fz- do incus Palatini, Casimirus, & Albertus Bran. deburgici, ad vitanda seditionis discrimina, mitiori incedendum via persi serui. Prodijt certior factus indignatus Germanos sibi pria uatum religionis constituere tribunal, delita ratione cum Cardinalibus initituta,questus immiscuit non modo apud Caesarem, sed&Angliae, Lusitaniaeque Reges, qui ultra exhortatoriam legationem, fidei causam negligentes, se immiseere noluerunt. Caeteris vero postulatis Legatus tanquam suopte inge
nio respondere iussus , Pontificem dixit
multo magis ecelesiasticam iurisdictionem v tandem XVIII. Aprilis, Anno seculi XXV. i 's grauatam nominibus , cupere per Concilium res pria decretum, quo trapetraphis interdicebatur li- l rnstaurari. Onera Germanorum a Lateranensiboliorum famosorum, ac imaginum contume- Concilio υiderisublata, cuius obseruantiam ab ππν M.
lifariam editio: Concιlium in Germania libreis
indicendum ad decisionem controuersia, decretum erat: Interea ad XI. Nouembris alter .hi ra conuentus cogeretur, ut prudentum consilio deterneretur quid interim credendum,quid agedum fret,donec Generali concilio lis drfiniatur. Denique quilibet Principum, ordinumque sua in ditione Germaliensis decreti rationem ha
Nerius visis in scriptis Decreti arti culis, scripto iisdem reposuit. 'obari sibi sim
sceptum de ericto Grematiensi omouendo com filium. Sonodam Oecumenicum , nisi conciliaris Regibus cogi non posse r in Pontifice nullam Jore moram. At Spira antituissimam Ecclesia Doctrinam tot saeculis, concilist, Doctorabus firmatam , in disiputationem a noueltis Doctoribus, sest Ecclesiasticarum rerum Ioue Imperitis, non nisi temere pse . uuis inter disceptantes futurus ιudex Plebs es an ex ea viri sielectis quemcumque excludas, irritam iniustam ela. maiansententiam. Et quis perseuadeat Hispanos, Gallos, Italos, admisinos, quod paucis Germanis visum fiserit, in eatu praesertim non Pontificis, non Caesaris auctoritate conflato fRepugnante itaque , atque contradicente Legato vulgatum decretum , a quo Pontifex lectione sua Papa praceperatobseruari; nee d futurum ex aequo, si quid restit minuendum . Monebatque ingerendum esse, inualescentem haeresin adjacram auctoritatem, tantuam magis inermem, principis, deinde ad profanam
subuertendam niti. Campegius ne otiosus videretur in Geria CCXXVLmania degere, cum Orthodoxis de ratione R--.seruandae, & instaurandae religionis per Gera 'maniam Ratisianae congressus, ex Episcopis non habuit nisi ternos, & novenorum legutos ; ex Principibus praeter Ferdinandum & R., in re. Boios fiatres neminem reperit, quem allo- μοῦ,
queretur.Re itaque maturius deligerata, percusso inter se scedere, decretum ediderunt in hanc fere sententiam. Ormatiensi edicto omnes obtemperent. Evangelium iana Patrum sententias doceant. In misia, g acramentis contra maiorum instituta nil innovetur . P niantur Sacerdotes, moniales vastara, sires eri ordinis desertores, qui contra vota illicitum contraxere coniugium. Ungraphi nil radantavique licentia. Subssitorum flij, qui Vtatembergae audiorum causa versamur, intra trim stre, Domum redeant subparna eo sicationis. Eui deinceps ibi literis operam dabunt, G mna his ad docendum non iam itantin eatholicis.
BELLUM ALU ST ICV M. Anno Sal. 1 sis. ARdebant interea Germaniae prouinciae t tre simulans colloquia, a solo Deo quod agrestium furoribus, quibus ThomaslEnthusiasticae huic seste proprium ) abdita
Montereus sacerdos apostata, fictionis Lu- religionis arcana vulgabat haurienda. Nec tiaranae satelles non vltimus, dux erat ,&ideerant, qui Prophetis hisce , quantumuis antesignanus. Is sanctarum literarum abusus ab humana ratione delirantibus, aures da- auctoritate, raptus, &diuina cum Deo Pa-irent. Suus erat impietati color, ad seueri
440쪽
.V Catena Historica. Lib. XLIV. &XLV.Cap. II. MI
sa - . rem scilicet vita inseptinam, carruptos ticem re: lacite plaudente Luthera cum gregalibus SMA . 1 tia homines reuocare. Reos primum agebantituis, utque dum in totam nobilitatem saeuiri 'i' principes, quorum Iranniae oppres rustιeani,icaeptum. Tum Luturus verso itylo in rustiis mora boum non sibι ,sid alys aratra ferrent. Re- canam plebem, tanquam dispulos Fathana, uocandapropteream orbem antiqua Christiano- conspirantium principum ferro immolan-rum te ora , quando opibus ad communem dos, dc namquam gratiori superis, inferinvsum tollatis, neque qui quam ad luxum abun-ique victima litandos clamans, nuper rusti- dabat , neque vitieristate fatigabat. Haec adscos, nunc principes ad cruenta inflamauit ruiticorum plausum in Tituringia Agunt: - consilia. rus; aliique ex Luther schola,in Sueuia,Fran- Primus,qui in amen res colonos arma tui: ehkkkiii
conia ac Lotharingiacum passim suis rustici rit, fuit Geortius Truc esus Voalpurrius, &sedibus exuti, ad excutienda Dominorum res iam propemodum ultima desperatiocii imperia , consilia atque arma conferrent. colla psas virtute tua erexit . Eum Antonius Suεuar. Sueui omnium primi sustulere vexilla , vim Dux Lothiringiae imitatus , Ludovisus P.ιut minantes,ni a Magistratu libertatem ab L ἀ- tinus Sep. emuir, Ernestus Badensis, rebelles telis Christianis indultam, sistonera servitutishsuae prouinciae populos ram luctuosa strage mitiganti consequerentur . Decimas frumen spercusserunt, ut capto mutero q uem vititarias nonnisiin pauperes sacerdotes eroga- mo duerunt tappliciol victἰ, caesi, vinctiri ρ ebant. Siluas, feras, pisices, fluminasperduelles ad centum gainquaginta millia non priuatorum libidini, sied publico usui sier- tuerint. Fama est, poculae funeterum, non
uire cupiebant. LVum multitudinem coercem magno negotio, sibi magnam Europae adh-dam; ne lues , ut plerumque sit, sine lege a t-icere p irtem, si pedetentim, consilioqtie remnistr/ntur. Ministrarum Ecclesia delectus volim i is , q'Mira imp tu aggressus ellit. Pleberii
Iodetur m auctoritas indignis ρateam, denique acta orsus nobilitatem iei uitutis, & vectiga, nullo teneantur vinculo , quod si ripturas sanci silium immunicate proposita sibi conciliaue reperiatur aduersium. Lutherus ad cuius aintrat. 8c S. Bibliorum auctoritate non egesta-ctoritatem prouocauerant milici, aculeum te nunas, quam opulentia, grauit simis ad Lino νιis reprehensionis conuertit in Principes, prae sagitat incitamentis proscripta, omnes di- ἔν--... sersim Ecclesiasticos quod siua ιncle inentiaignitate aequales , conditione liberos pro μνων -- aiebat ipse)plebis indunationem commerint. ν strat . Lutherus cum rerum sacrarum Manum μι es , qua ob neglectum Esauee, confusione, & pietatis neglectu Germaniambum quod ipse raaicauerat j vindex rustieasIddturpallet; M. 'ias libero ieiuniorum sensertauerat; re licet quadam, parum aqua, uiu, ela orationis freq aen tia quasi incorruisquaedam tamen diuino humanoque iactio con sprae vitae rei aurator, nouo daemonis artisi ientanea distulent . Deinde ruiticos oratione cio populum captabat, ut alios utilitatis te. conuersi, meonsiuitam damnat temeritatem, nocinio teneret, alios imagine virtutis dei quod se dominorum seorum mLees constitue-lderet. rent . Iubet itaque virosque, tyrannidem Anabaptistarum sublato capite, cum hae illos, hos arma ponere et ne Deus nebulones resis crederetur extincta , nouis capitibus
nebulonibus calligaret;& in omnium capita veluti hydra pullulare coepit . Colonia fulmen detorqueret. Agrippina, hactenus religionis cultu invio-Nee aberrauit Lutherus: si quidem ad la-slata , fluctuabat. Mense integro armati cucum Constantiensem, & Danubium , Fran ues , dum consilia miscent de opprimendo cones , Sueuique, ad Rhenum , Moiamqueri e esiastico ordine, dcanccps inter p ietatem Lotharingi, per Thuringiam Saxones ,ra idc impietatem luctatur, tandem martyrum in multitudine, ferociaque collecti iunt , visi fra3antibus meritis, quorum sanguino inaudita crudelitate, praesertim in sacerdotes rubescit urbs nobili ilima, triumphauit pia, furerent. Monasteria , arcesque nobilium & fidelis quieuit. In tam lamen habili Geta perstilam Franconiam supra ducenta, ins Mimaniae propemodum occumbentis funere nam hanc rabiem passa, vita, bonis Listinue- auxit pereuntium numerum sidericus Ele. ctor