장음표시 사용
21쪽
materiale instrumentum in stomacho, ejusq; glandulosa tunica inter na hospitans, ipsi vernaculum ac familiare, in malo hypochondri
ac variis modis enervatum, commutatum, commixtum ac particu
lis heterogeneis infectum esse, Quid mirum, non rectam eduliorum assumtorum fieri fermentationem, nec justam distributionem, nec laudabilem nutritionem portione chyli fluidiore ac spirituosiore debito citius ad intestina elabente, quam decebat, in duodeno acidiore reddita, hine per circulationem sanguinis ad reliqua viscera derivata, inque iis haerendo ab acido suo magis magisque coagulata, tumores varios Min farctus excitante, fibras partium convellente, va. rios spasmos ac convulsiones, hincque dolorosa pathemata non raro inducente, archeum denique ab hoc peregrino hospite ustum sui ob displicentiam in morositatem , indignationem, timorem , odium aut iurorem exstimulante Residua vero in ventriculo alimenti parte crassio rein terrestriore partim pondere suo, massaque viscida ac tenaci hospitium suum aggravante aegrisque distentiones, murmura, flatus, ructusque acidos superius ventriculi orificium vellicantes, creant sputatione molesta comite partim inturniori stagnatione ac mora, valde viscida, acida, atque austera facta obstructiones pertinacissimas eis ciente. Unde morborum Ilias nascitur, innumeraq; tanquam ex equo Trojano prorepunt symptomata. Non proinde suavia Hesmonti somnia sunt, Ventrisulum ob
mulit plices sexti paris insertiones, reticuli cujusdam ad instar et omnes ejus tunicas a Villisio eleganter delineatas, serpentis, Principium vitae, Animae humilioris se em , vitae fontem, praecipuum corporumο-yri coquum, Alimenti promum ac condum aliorum,pathematum merenaturalium Ucinam c. appellantis, eo quoque, quod ab eo solo
totius oeconomia sana vel aegra dependeat; in in imo prima valetudini, semina ac radices in eo conserantur, depangantur, inolescant, tandemque maturentur ceu loquitur Thomsoni Philosophiae elmonii.
ane Tutor Vindex in pilogi in Chemicu p. q. Interim haud plane negandum, saepius intra flexuram intestini coli sigmo ideam haerere aeque materiam viscidam cita tuosam, atque Scybala nimium indurata, dolores clancinationes per consensum excitantia. Hinc conqueruntur aegri de hypochondri sinistri dolo. re,
22쪽
re, Avem nonnulli in Anatomia hospites salio lieni adseribunt Germanice bas 1ὶilh Θ techei vocantes a colo sub ventriculo iacente ac flatuum copia expanso, oriundo. Diximus porro in definitione di aphragma mul in hoc affectu
suos pati manes, uti ex respiratione anxia gravi colligere licet. Simul ac enim Ventriculus in dolor hypochondriaco convellitur, in consensum protinus raptum diaphragma, ob vicinitatem tructuram nervorum membranarum sibi invicem implicatarum quamcunque ventriculi exorbitantiam expiare tenetur. Quippe docente Cartesio, nervi lembranae in universo corpore sese habent ad m-star chordarum tensa tumis inter se connexa rum unde uno loco una fortius pulsa per consensum altera quoque movetur,& pars a parte assicitur. ceterum nervo inter costali etiam diaphragma surculis suis salutante, de facili contingit, ut convulso diaphragmate in consensum trahantur caeteri respirationi famulantes musculi; Ex quibus nervorum, ainc musculorumin membranarum spasmis mul-t ijugae aegrotantium querelae doloris tensivi nonnunquam ad collivertebras usque proten si praesertim dorsalis nephriticum inter cum mentientis dolorem , vid. Villistranatom ct Pathoi terebri. Exinde quoque cuivis facile patet, qua ratione in hypochnndriacis ast lima aliquod siccum originem nanciscatur suam Imo, qui adeo frequenter in praedictorum symptomatum societatem veniat cordis palpitatio, afflictis affictionem addens.
Ad cudendum hoc malum te senterium suam conferre symbolam quodammodo videtur. Etenim chylus acidior& viscidior per carneam spong iosam intestinor una ciuilam veluti per pannum laneum trans colatus motu intestinorum perist altico, que venas lacteas transmissus non adeo prompte: celeriter per easdem transferturri propellitur ad cisternam lumbarem seu commune ductus thoraci ci receptaculum; sed mora sua acrior factus canales proprios vicinasque membranas vellicata pungit, demum ruitiosus in sanguinem delatu, spissum ferraentationi imparem eundem reddit. Venae denique me feraicae hujus inquinamenti g. ZOphylacia dici merentur, quatenus a sanguine acido, crasso iis et id in fartae sanguinis circulationem sufflaminando graviorum mal0ium e istunt minerae Ut nihil dicam de
23쪽
glandulis in omnes mesenterii partes disseminat s , quae duritie de obstructionibus facile tentantura lympha acida, fibras numerosas ac nervos a sexto pari oriundos mordente, quo minus vitae spiritus per omniam esenterii vasa libere meet, muniaque sua obeat.
Causam immediatam re proximam ponderat.
Voniam bene monente DIrio, nemo ex arte faciet medicinam, qui functionum quarumvis laesarum causas proximas& remotiores non cognoverit. Cognoscet autem eas nemo, qui Ana tomes imperitus ac proinde contemtor,ex sui alteriusve quantivis etiam hominis cerebri figmentis corporis humani fabricam moli inr. Id circo cogitationes meas circa veras mali hypochondriaci causas, quas meae imperfectae observationes, diligenti scrutatione perquisitae mihi dictarunt, heic loci in scenam producam. Philosophus illeChemicus Paracelsus rum quendam acidum primam hic ducere phalangem existimat. In hypochondriacis autem humorem reperiri acidum&corrosivum, patet ex dentium, ad quos allidit, stupore Quod ipsum ego bruma proxime elapsa expertus testari possum. Imo ex observatione Bigbmori p. ios. constat: sat minae hypochondriacae de acidi hujus ferocitate diu multumque conquestae, linguam, fauces, guttur ac labia hujus per vomitum rejectione solum, excoriata fuissed exulcerata. Hoc manifestum acidum in dubium vocantes, Hippocratis dogmati contradicere videntur, cum juxta eundem Acidus humor reliquos praecellens maxime incommodiust de Veter Medicini t. 42. Unde scaturiat acidum Ventriculo geniale& inquilinum' Nemo nisi Anato me signarus ignorat Quomodo autem hocce acidum peccans atque Archeo inimicum in praesentimalo suam excitet tragoediam, paucis, Chemiae, veri Naturae Analystae adjutus praesidio inquirere conabor. Non opinor, multum a vero aberrabimus cum laudato a
racelso aliisque Artis pyrotechnicae Magistris dicentes Malumda ypochondriacum natales suos debere acido cuidam viscido, subinde in ni- α mium
24쪽
mihim figam naturam degeneranti nunc Paream quandam acidam nunc blicam stypticam aemulanti indolem , qualem observamus in succo in spissato corticum viridium nucis juglandis quatenus scilice partes quaedam Vestriores excrementitiae , intra reliquias alimentorum delitescentes ab acido nimium exaltato solutae sese intime misce an partibus Sinis acidis, ex quarum textura mutua quasi vitrio lici aut Osi si poris concretum fabricatur. Quippe in hypochondriacis O tare licet partes terrestres, tum ad instar ob nimiam fermenti aciditatem solutas, quae . iacto experimento, fit tra penetrare subtilissima
possunt, nihil onainus ab acidi consortio stypticam Glicam vel Osam
Hoc loco observandum venit, quod ingeniosus illa per 'uem Phil. sophus ac Merictu Job. Baptista ab Helmon tr. ima ferment it calore frieη ter non digerit. D. Sextuplex digestio ct alibi passim inculcat stomachi fermentale acidum in hoc ab aliis aceto sis dister re, quod, quae penetrat, etiam volatiliget, Omnis autem spiritus aceto sus dii solvendo coagulatur imo solus nullam fermentandi vim habet, quin potius illam sumaminat, constrictoria ac styptica sua facultate motum principiorum activorum intestinum cohibendo. Idcirco fermentum ventriculi, qua parte fermentum est, vitale adeoque volatile est, quod hylum volatilem redditum ad suscipiendam sanguinis tincturam disponit. Nam acida, quae pro hujus conservatione ac restauratione assumuntur, ac de acido xvolatili simul participant δε quidem vel natura vel arte talia v. g. p. ex lignis, spiritus Ois dulcis, Diri dulcis c. eum quibus aliquo modo humor ventriculi fermentalis comparari a let, non in substantiam ejus mutuantur Ged impedimenta solum digestioliis tollunt, crassitiem visciditatem alimentorum incidendo, humorum pituitosorum lentorem attenuando & corrigendo in bilioso tum lixivum praecipitando. Inter alias causas primariasin proximas odernorum lurimi locum quoque tribuunt 'li', triumvirali trigaeta bili, succis an crea
tico acido pituita: Ex quorum , sed male disposito rumi vitioso
rum in duodeno intestino connuau, atque inde excitato motu: ltera livo
25쪽
tivo sive effervescentia, an fores: huic malo aperiantur' limato polito insenui lectoris judicio relinquimus.
Causas media a remotiores proponis. N:ρr NATURALES agmen ducit.
TEMPERAMEN LUM Ventriculi, Antiquitati dictum frigi. dum se melancholicum Neotericorum vero dys cras acida, uti majori cum applausu in scholis recepta ita maxime frequens in nostris regionibus borealibus,& conveniens utrique sexui ac omni aetati, tam juvenili quam senili. HAEREDITARlAM dispositionem quoque multum contribuere ad hunc allectum producendum, nemo nisi hospes in re Medica negabit vid. Helinon jugeniosis Marc. Marci, Malios. Circa ST X tam controversia nascitur, utrum sic & at minae hoc naalo laborent Sano cuilibet aequa judicii lance ponderanti omnium utrumque sexum infestantium symptomatum causarum facien ita, luce meridiana clarius patebit, nihil aut parum esse discriminis inter passionem hypochondriacam & hystericam communiter appellatam, nisi quod fae minae raro hypochondriacae dicantu sed vel e litorosi affectae, vel cachecticae, vel hystericae&e. Quinimo non sine ratione asseritur,fae minas potius quam viros affectioni hypochondriacae obiano uas esse, non tam propter uteri vitia, quod supra refutavi, quam ob cerebrum& nervosum genus ipsis lGnge imbecilliora,injuriis adeoque externis ac animi an eci: bustolerandis minus apta. Et cur non ab eadem causa in utroque sexu idem possit produci effectu; Θ
Causas non- Naturales in scenam producit.
Eneausis non naturalibus consueto ordine consideratis primo loco sese oster AER, pluvia multa, nebulis' venti borealibusae occidentalibus hisce in oris iere quotidianis inquinatus: vitiatus tempore praeisertim autumnali&Vernoscatens acido, vel Θibus
26쪽
acribus muriaticis in ejus poros elevatis,4 a copias oserum essu vio
rum dilutis. τοῦ λεπίου καλλον γνο αεναι κακον Somnus atque vigilia , utrumque modum excedens, malum. Hoc effatum de quocunque
somniin vigiliarum excessi aut defectu dici posse in confesso est.
Constat enim cuivis, somnum immoderatum atque nimium magis nocere quam recreare, corpori ac menti stuporem inducere, multas superfluitates & noxias in corpore accumulare, ad tardiorem humorum
circulationem ansam praebere, inprimis qui statim post carnam capitur nisi patientis consuetudo aliud nos doceat, juxta phori S O. S. II. Vigiliae contra nimiae spiritus ac calorem dissipantes, diapho resin ac fermentationes impediunt, musculis diuturna agitatione defatigatis
noxam inferunt, tardioremque humorum motum, cruditatibus multis comitibus, pariunt.
MOTUS plurima corpori humano conseri commoda, si moderatus estin tempestivus; QUIES contrain vita sedentaria, ex studio prae primis immodico ac intempestivo neglecto quovis corporis exercitio, victus insuper ratione susque deque habita, comprimit abdomen ac diaphragmatis motum, ut supra dictum, inhibet. Iam vero sumaminato hujus motu, compressis abdominis musculis, alimenta justo diutius ventriculi cavo immorantur. Quibus ibidem nimis fermentatis, non possunt non partes eoru Vestres cum Θinis dissolvi Hoe in passis hepar quoq; continuo compresbin , bilis, vitae balsam inhibet exitum, unde ex succo amarior degenerat in nimium lixivum caleaticum. Hinc succi facti nimis figit iam testinis excitant largum flatuum acrium perventum. Quapropter saepe malum hypochondriacum comitatur species quaedam colicae, quandoque etiam sorbutus inde oriundus, hi se e regionibus adeo familiaris, ut nullus sere reperiatur morbus, cui non aliquid scor butici subsit . adeoque sub uno titulo tractatur ab Experientissimo Dia. Doctore Paula Barbello. In hoe malo gignendo fovendoque utramque paginam faciunt etiam AUM pur dyspepta Mali succi cibi crudi, piscesis carnes fumo induratae, e conditae fructus horarii, panes non rite fermen
tali, pultesque compossitae farina non fermentatae, utiliores biblio
27쪽
bibliopegia pro glutinandis chartis, quam hominibus praesertim
g rotis pro nutritione. Talia enim pulmenta glutinosa, viscida inventriculo abeunt in crudum, tenacem viscosum mucum potiusquam chylum, mille malorum secundum parentem. Compertum namque est, sponte sua & facile quamlibet farinam liqvore sussciente subactam, in loco tepido asservatam acescere insigniter, hinc fermentarein spumos turgescere, etiam citra fermenti additionem Id quod si fiat in stomacho non robusto nec spirituosiori lacriori fermento instructo, ex p. n. stomacho peregrino pultis acore corrumpuntur superuagesti cibi, adeoque tota digestio prima exinde depravatur insigniter, dissiculter corrigibilis in secunda. panis vero ex quacunque farina confectus, non rite fermentatus, ac ita pro digestione stomachi facilius suspicienda, Win aliis una assumptis promptius adjuvanda ineptus, ex defectu acidi spirituosi volatilii, crudam farinae mucilaginem resolventis volatilis antis, quantum noceat sanitati, quam foecundus sit Genitor morborum chronicorum, praeter quotidianam experientiam vel muliebris loquitur sexus, ex ejusmodi panis usa menstruorum patiens defectus & caeli exi. as, uti prolixius videri potest apud Tergerum de ferment. s. s. c. a. Sehoo itim de ferment e , & Panis e contrario rite fermentatus, adeoque facile resolubilis, promptiusque in stomacho digestibilis, in specie seca linus continet in se invitum intense acidum, volatilem a. men adeoque saluberrimum , nonnullis dictum analepti cum duriora etiam corpora v. g. corallia, estem, Mirum ii, aliique roden. tem, ut frustra hinc neget Helmont panem reliquorum ciborum
Nec Poetus hoc Ioco est praetereundus susscienti enim lupuli pingvis aromatica conditura imbutus, dissi Cilius acescit, corpus beanehumectat, angustos ipsius meatus permeat, ciborum meliori fermentationi ae digestioni inservit. Crudus vero, minus spirituosius nonnihil acidus, nec debita sermentatione a se cibus depuratus, aliave qualitate vitiosa impraegnatus, mille malis quasi senestram Operit, inas fermenti ventri uti particulas diluit, destruit ae obtun dit vasa corporis angustiora obstruit, anguinis effervescentiam naturalem infringit i atibus ac orborygmis corpus excruciat, quae
28쪽
Omnia, quantum malo hypochondriae fovendo faveant, facile patet iis, quibus vel leviter ejus in Joles est perspecta. Porro ex rebus non- naturalibus multum conferunt huc excretiones suppres ae Hinc Virginibus4 mulieribus ob suppressionem mensum saepe accidit haec passio Suppressis enim excretionibus, vasa nimium replentur, hinc oritur tardior humorum circuitus conse. quenter in cras alio eorum. Similiter, ut eleeanter notari Disius lib. I praxeos edicae in fanis desin aegris quandoque aliquid a testiculis aliisve seminis generationi ministrastibus partibus ac praesertim egetis, multumque seminis potentis producentibus transire ac mea re in universum corpus, quod valde valideque ipsum assiciat. Cui dicto fidem faciunt non tantum castrati effarminati ; sed tum mares, tum faris minae adrarem alacriores, atque inexplicabili naturalis libidinis oestro nonnunquam perciti, imprimis ad objecti sensus potenter moventis, animamque mire commoventis occursum: Unde quoties votis suis potiri non licet, aut non decet, quot malis subinde urgeantur idcirco, premanturque miseri, docent ac vincunt infinitae a Medicis notatae historiae commiserationis plenae. Haec omnia vero a permatico halitu per universi corporis partes tam continentes quam contentas disperso diduci pluribus evincere non est hujus loci.
Pergo ad insensibitis TRANSPIRATIONIS morbosam in hypochondriacis occlusionem, cujus quanta in omni vitae genereae statu sit necessitas, eleganter docuit Sanctorius in Medicina Statica, adeo, ut corpus nostrum in continuo fluxu constitutum, at mosphaeram certam ubique circumfundat. Haec vero legitime procedens, quantum commodi adierat hypochondriacis, ipsi me aegri quotidie experi tur: In lecto probe tecti satis bene valere sibi videntur , spiraculis scilicet corporis tunc apertis, multum excrementiti humoris transmittentibus relictis postea plumis, constrictis aere ambiente poris, iisdem, quibus antea solebant, incommodis macerantur ac infestan
Transpirationis hujus materia communiter vapor seu fuligo saltem aliqua censetur cujus etiam pars in vestimentis cutem immedia te tangentibus coagulata sordium appellatione venit, imo ipsa haec evacuatio insensibilis censetur Quibus tamen ex probabilioribus dogmatis
29쪽
gmatis physicis constat, exhalationes seu vapores non substantialiter a massa, ex qua exhalant, dister res Verum hujus saltem particulas minutissimas iisdem cum toto potentiis praeditas esse ita ut non coloris odoris tantum ratione vid. Tacben Hipp. Clam C. Ia. heu mea conveniant; sed figuram hujus quoque aemulentur , uti praeter quotidianam circa operationes hemicas experientian Bole, quem ob profundam in Arte pagyrica scientiam omnis veneratur orbis, de determinata fluviorum natura curiose demonstrat Nullum vel levissimum saltem ratione materiae inter transpirationem vulgo insen sibilem appellatam di sudoris emanationem discrim en necessario
Organa seu glandulas4 in quibus hic vapor seu transpirationis materia secernitur,4 quarum pauca in monumentis prisci illius aevi reperiuntur vestigia, hic describere; prolixum nimis foret . Ab AFFECTIBUS denique, a principio activo seu Archeo nervos dirigente p. n. irritato, hoc mali dependere nemo ibit inficias. Solam saepe iracundiam huic malo fenestram appe fuisse, testatur experientia. Inter omnes autem primas tenet morsitia, acidum, acti onum plerarumque rite obeundarum inimicum infensissimum pariens, redundante praeprimis in corpore pituita paulo viscidiore, sanguinem glutinosiorem, adeoque ad rarescendum ineptiorem reddente, unde animi deliquia aliaque hujus assectus phaenomen plura derivari solent .
DRU ibatis pro instituti ratione affectus, quem delineandum suscepimus, causis, restat, ut paucissimis metia odi ergo consideremus disterentias.
connatum θ haereditarium totas aliquando familias invadens di se illime admittit plenam curationem . Fecens vero omnia forme symptomata habet leviora tolera
30쪽
biliora, cum gravativo constrictorio, non una vice diu, nee quovis die aequaliter aegrum amigente dolore, in abdomine ut plurimum sese prodente, simili ei, quia pondere aliquo premente oriri assolet, uti patientium querelae satis indicant. In quo dolore simul partes nervosae vicinae oris inem nervorum suorum eandem obtinentes cum nervis ministrum ventriculi orificium insertis, versus hunc fesse contrahunt, ipsis ventriculi fibris simili spasmo una affectis. Inveteratum, quia altiores jam egit radices, gravia sympto a ta habet omnia, deque ingrata sui praesentia aegros fere nunquam
Subjecti respectu nonnunquam plures, interdum pauciores corporis partes in se stat. Ventriculus in aliqvibus cimo pluribus bene appetit; in quibusdam tamen ab stimiis facile laeditur. In dic phragmate quoque tensio major minorve deprehenditur . Causarum ratione tot ejus constitui possunt differentiae, quo ejusdemiam ante as ignavimus causas
Edico inprimis Iuniori, ut in morborum diagnosin perveniat,
incumbit, ut signorum vel sympromatum accuratam Viligentem instituat inquisitionem: Nulli autem paradoxon videatur, ex symptomatis constuuere signa,in ensignis vicissim sympto.
Signa E diagnostica lymptomata, quibus catervatim cornitatum sese manifestare solet Uum 'po hoηdriacum , occurrunt bene multa, eaque molest issima. Et quidem Summo ventri sacra Palladis arci domicilio mentis ejusque iunctionibus non parcit hinaffectus, quin potius praeter apprehensionis simplicis confusionem operationis ingenii perturbationem, memoriae hebetudin. in 'nimum quandoque ad tristitiamin melancholiam dis non it cui vior aut graviori melancholia dicta' hypochondria a Mus vigilias creat mole as, abii Di 0mni3 quosdam mox ab assumto alio meat satis placido dormion;ς aliquot post horas excitat ubi