장음표시 사용
151쪽
D ot g o Lut HELMONTII AT ARAegLSI. II' Dpidespellit ex tartaro. Sed neque se declarat, neque manifeste patet ex lib. d. morb. tartareis c. 2 o. p. 3I . Ludum esse fel terraecrtum quidem est, Paracelsum nunquam scivisse lapidem An tu verpianum; sed si coniectandi locus daretur, posset demonstrari Paracelsum,si lapidem vesicae noluisset per Ludum intelligere e Saxifragium eo titulo donasse. Probatur hoc lib. I. de Praeparat. de Saxifragio p. m. in fol. 867. in verbis
Saxifragus es proprie, tuasti cl)en gry mi citi et citrinolis o Citrin. Citrinus lapis est medius inter crystallum ier illum flavum. Fiat liquor in modum Athali , quod repetit lib. a. d. Pro Latine coninscripto Tractat. 3. e. s. p. m. 43. de lapidis vesicae curatione sub tit: ais xifragium in cura lapilli ex gemma resoluta, in verbis: Fle cit=ini, Cci- trinis lapis medius es intercusatam inberisium flavum. Item tractat,d morb. . r. Germ. c. a I. commendati liquorem durae glacies i. e. crystalli, sicut seipsum explicat in Chirurgia magna fragment. d. motb. Gall. Apostem p. m. 6 8. Quicquid sit, per me stet, quem velit quisquam me express Urmo,
is emice nigro, quo ad excutiendum utimur iginem, aeque
obtinuisse oleum, quod nunquam medentis intentionemnfelit. Itaq;
ponamus pro subjecto, vel lapidem Ludi Anto erpianum, vel crystal- Ium, vel silicem nigrum, alias Pyritem, aut tandem lapide lyncis, cujus magna copia in littore fluvii Nogathi, penes Mariae burgum colligi potest. Praeparatio hujus ludi iterum multas parit dissicultates.
Prius hic bona cum venia Lectoris, mentem Hel montii, deinde quid ego super ista praeparatione sentiam, exp0nam. Hel montius c. d. Lith. g. 2. duplicem praeparationem exhibuit Unar cum sale circulato, alteram cum liquore Athali est: quanquam primis temporibus non aliam fovi sententiam, quam quod Hel montius I. c. unius faciat mentionem praeparationis, attamen subsequente tempore sententiae, quam nunc explico, sub cripsi. Certum est, ara celsum per sal circulatum, spiritum salis suo modo praeparatum intellexi,se vid. l. s. Archidox. de Magist. p. go'. in verbii: circulati injite auri vel memidiaminati, quidnis partem c. de quae ibi sequuntur, habebis aurum potabile. Seipsum explicat Parac et
tom. I. de sale. c. q. p. m. IO'7. quomodo auri oleum 'inctura fieri
debeat, in verbi. Similito de aqua salis intelligendum quae ex fuse ιauivit, epitatu in si itam, qui Dirum D, qtiij lvit auru in oleum. Et
152쪽
Et in chirurg magna lib. a. tract. 3. p. I. c. a. de tinctura salis p. m. ior. in verbi. Co in auri e meta a forma reducendum per aquam fatis, cujus praeparationem quomodo sal circulari missiliari debeat, ibi Uen
di, Circtitari autem idem esse ac desiliari in spiritum,
patet ex lib. Archidox Q. cap. 3. de Elixi salis p. m. 8ri Tom. I. in verbi. adde vini circulati asti. e. stiritus vini desinti et patet ex ipso Hel montio de laude spiritus salis, quod expresse ei vim diuretieam adscribat in locis c. 3 de Lithiasi T. la. p. m. a. sis uritu Slis idissimis
es, Mi par habee medium extinguendis ardoribus urina. c. s. de Lith. g. 17. v. m. r. Spiritus Stis marini meaeum diaphoreticus ect, simul stranguriam lenit, quibus calcesu in vesca olpitur; verum infus calculos renuis minuit, si ultimo igne desistatur reverberii c. 7. g. 28. Hoc didici, quo 'irμ ιιιfalis salensis extremo reverberii igne, una cum terra Aguli desistatu mano iuulo bibitus cum vino albo pridie e vase depromto, nedum fenum rotat mormiessim urias, totini diureticin aliquot fanaverit; verum insuis per quibus deridens. Vso major calcata erene,per aliquot menses in vesica
moratu enut tandem minutus ejen ossi excretus fuit. Declarat se Hel-
montius, qualis requiratur spiritu salis c. 7. d. Lith. g. I . p. m. o. in verbis quanquam in succo citri, multos magis inpiritu salis marini Iola. minasin calculosis iacimen non obveniunt nisi aledicto prius acore Prospiritus salis praeparatione etiam non quodlibet sal,se lex muri hi lac. 3. de Lilla 43 commendat. Ex allatis ita concludo si spiritus salis, rite praeparatus, calculum in vesica minuit, quod omnino possit concurrere ad praeparationem Ludi, utpote per quem cor spiritus salis corrigitur Hel montiumque indefectu Athali est simicem vel Ludum docuisse parare cum spiritu salis
marini,&praeparationem quam ponit F. 22. c.7 esse earn, quam hic pono primam cum spiritu salis, alteram F. 3 cum liquore Athahest. Prima elabor ntio procedit prout promittit, quoniam absque ambagibus earn descri sit, itaque BenevolumLectorem non immorabor, Parac eis. Tr. a. d. r. Germ. p. ς8s ita describit processum: Zoipiatur Ludus, teratur probe, calta πetur per resolutionem in oleum coquatur
Conveniunt verba Hel monti iri Paracelisi hic loci, & vocatur hoc remedium a Pata celso remedium potentivum. Si itaque Ludi oleum, sit oleo iam fellis terrae, cuius meminit ParacelsUS lib. d. morb...c.2o &c. p. m. 3Is in fol. Tom. i. non pariet aliquam dissicultatem vocabulum appositum
153쪽
s ues Althaneat ' Subesse enim puto sphalma typographicum
e, istimo enim, quod poni debuit Alcooliatum .e subtili tum , Al cool significat Paracelso subtilissimum cuiuscunque rei in scholii de . r. lib. a. Tom ilia . p. m. 78. Et A. in verbis: Oportet armrum moti liquorem velpulverem Alcooc id eri, subtilis sm , sic Alcool bini significat vinum ardens, lib. chirurg mag. de ulcer c. s'. p. m. gl8.lit A. Me Atiooisini exsiccati significat em superfluitas risi damontomini utibist vinum ardens, fructen auso minito Vogeneomu his isti te nefeeeι inissentiri Propria verba Parac L9. Paragraphorum F. . p. m. o. lit C. Potest etiam sententia Helmontii stare, & significare a tho oligesotieti Esset vero descriptio talis processus, quae sequitur: Ludus, Vel silex , vel lapis liquoris teratur in pulverem , deinde sub eote hoc maxime requiritur, ut fiat subtilissimus pulvis subtili tui, affunde spiritus salis, quantum fieri potest, rectificatissimi, solae&ab strahe spiritum salis ad usque siccitatem, quod remanet in fundo,reponitur incesta, in humido loco, sponte sua intra aliquot septimanas decurret, & fiet oleum per deliquium. Hoc oleum claudatur Herme. tice sigillo in ovo longi colli in igne arenae secundi gradiis bulliateontinud, donec loliis Ludus repraesentet axungiam liquatam Dosis ejus est a gr. . usque ad 33. Ad evitandam obscuritatem studio non uator vocabulo Calcinationis quod in usum trahere voluit Helmonti. iis Paracelsi suffultus authoritate, qui l. s. d. Nat. & quidem d. Morterer natural p. 8'. sub calcinationis vocabulo varios laborandi in o. dos, ad quem locum Lectorem remitto, exposuit.
Alter modus cum liquore Athali est, ut a me nunquam elaboratus est, ita poterita diligenti experiri artifice, prout descriptus est ab Helmon tio c. g. 13. mihi sussicit prior elaboratio. In gratiam autem misere decumbentium alium adhuc modum O. leum Ludi conficiendi candide commendabo , qui tamen non est proprie meae inventionis, attamen jucundissimae, sed laboriosissimae praeparationis. Processu enitis. N. Pyritis bonam quantitatem eam
primum forti igne caui na& candentem iniice in aquam frigidam, i fiat friabilis, postea tere quam subtilissime, in hoc enim totus cardo inlei conficiendi versatur obtento itaque tali subtilissimo pulvere, re cipe nitri probe depurati, fluat bene, ciniice tribus partibus Stri v.
nam partem pulverisisti lapidis pyritis, fluant igne sollium sorti usimi.
154쪽
ΟBsgRvATI CXII. usque stylo ferreo adhaereat materia duculis vitreari materiam adhuc in crucibulo ferventem cum stylo ferreo exime, istatim, antequam frigefiat, contunde probe, ut fiat, quantum possibile, pulvis lubtilissimus. Hunc pulverem in cucurbitam vitream injice, statim assun- de spiritum vini, obtura vitrum vesica, conquassa fortissimo motu per semihoram, subsidebit in fundo materia oleosa, mihi oleum silicum dictum, quod per linteum subtile purificari poterit intra duas septimanas, si libet, totum in lapidem concrescens, iucundo spectaculo. Spiritus vero vini levi accedente trium dierum digestione, colore tingitur, & exhibet tincturam Aromaticam excellentissimi odoris, magnarum virium, saporis urinosi: Cuius Ε, per vices in vino vel ce- revisi tepida propinata, infantibus est panacaea, de qua tinctura, si vacabit, plura.
SPIRITU SAMECH. saepius citato Tracst a. d. Ur p. 8 .Para celsus etiam mentionem
facies mecb, quod pellat calculum renum. Qijd vero Samech sit, explicat Paracelsus, in fragment. med. c. de febr hepati p. m. I sy. lit C. in verbis: N. Samechii. e. Tartari. Pro fugienda ulteriori digressione, defatigatione commendo hic loci tarn ri vitriolati 3s prodosi, vel ex eo destillati spiritus 9j. qui magnarum virium est,reiteratis vicibus assii intus, nunquam medentem spe sua frustrabitur Coronidem imponet spiritus salis ta volatilis, vel spiritus salis ammoniaci urinosus, qui in detectu spiritus salis tartari ejus vices supplere potest a L ad 9j urgente necessitate in cere visi a tepida propinatus. OBSERVATIO CXlII.
BALSAMO SAMECH.STudio oleo Ludi adjunximus Balsamum Samech , utpote quod
chirurgis, prae primis qui circa lapidi vesica excisionem occupa itur, non leve in sanando vulnere praestabit remedium. Hoc Parace s. d. tari Germ. tom. I. p. m. in sol, se designat in verbis: Nunc
155쪽
Nune autem alii malis ulcerationibuι infecti in c. i Hos cumbis oleo antimo nil re nodeldoch, item Bagam tartari acaciati Certum est, multos supina chirurgorum ignorantia&laniena, destitutorum genuinis externorum remediorum arcanis, debitum talis chirurgi ignorantis persolvere, praeprimis circum raneorum, de quibus loco citato Paracelsus maxime conqueritur. Quo itaque aut putredini obviam iri aut citeriori coalitioni vulneris subveniri possit, cum Paraeelsa Hel montio, ego
oculatus testis, hoc Balsamum maxime commendo, certum enim est, post et . horas multa recentia vulnera hujus beneficio coaluisse. Quod etiam in inveteratis ulceribus apprime conducere, authores sunt, Hel- montius, lara celsius. Ejus praeparationem Paracelsus lib. Archi-dox. d. Exter n. p. m. 822.823 sub tit. Remedium in ulcus, more solito obscuraci descriptio est talis N. Samech ad albedinem calcina. ti, affunde circulatum minus destilla ut caput mortuum maneat siccum, ita quidem ut vitrum candescat, affunde novum, perge Usque circulatum minus dulce maneat, sicut affusium est, resolve id per se, quod resolutum est, est remedium in ulcus, quod Balsamum vocari potest. Quod per Samech Tartarum intelligat Paracelsus, saepius deduxi. Per circulatum vero minus, intelligere spiritum vini simplicem, innuit ipse Iib. 8 Paragraphorum de Asthmate, p. m. 468 lit B. Praeparationem repetens. Quod autem Balsamum acaciatum nominet, fit propter adstringentem, quem in resolutione nanciscitur, saporem. Hel montius etiam huius Balsami recordaturTract Bais Humanum F. o. 1.&Trai'. si scabies&ulcera Scholarum 6 Ejusque praeparationem ibidem do lcet, quo Lectorem remitto,hoc adiungens, qudd propter adstringentem vim, patienti talis inunctio prima fronte valde sit molesta, dolores cito tamen evane centes pariat; proinde delicatulis vix debeat adhiberi, nisi sit probe temperatum, quod fit spiritus vini simplicis adfusione,
si parum myrrhae addatur, ab omni putredine conservat ulcus Fuit 16 6 quidam circun foraneus, qui publice cultris brachia & gladio latus perfodebat, ali ero die in forum procedens vulnere coalitovi sanato. Hic Balsamum hoc miscuit sevo hircino pro axungia murmentorum vendidit. Uni autem ex chirurgi Budissinensium, a quoin ego obtinui loco magni secreti communicavit.
156쪽
38SCESSI RENALI co INCENDIO VISCERUM, FUNESTASTMPTOMATA ET MORTEM INFERENTE.SEtenissimus&Potentissimus quidamPrinceps annos 33. natus, natura plethoricus&corpplentus,cum quod a tempore aestuante sole inter venatorum turmas summo mane campos ingressus esset, non prius venari desiit, quam sol ad occasum inclinans eundem abstinere cogeret. Ibi vehemens ac violenta corporis, suo pondere gravis, nedu optime post tot morbos compositi,agitatio occasionem xcausam fatalis morbi certo provocabat ibatur enim venatico curru per invia
tanto animi aestu, ut cum auriga non satis audacter pro reverentia Majestatis, Regem sulcis, saxis, stirpibusque superveheret, Rex ipse, excusso e curru homine habenas raperet, Manimo alacriter indulgens, cursumque nulla lege temperans, nec currui parceret, nec ipse sibi. Altera post mediam noctem hora tristem effectum exercere coepit violanta voluptas, ac primum quidem nephriticis correptus cruciatibus praeter morem doluit line petitum ea die bis terve balneum nequἱ calculum neque dolorem loco movit. Ἀltera tamen dies benignior visa est iamque cum venatoribus nova expeditio designabatur, quamvis interim sitis faucium permolesta, quaedam in appetentiae fastidia non desisterent.Q uarta morbi die vehementius exarsit renum, vicinorumque viscerum dolor, quem excepit ingens ventriculiis praecordiorum atque totius corporis concussio, cum vehementissimo ad vomitum conatu, omnium, ut videbatur, vitalium immiti conflictatione, hi Apparebat ex illa naturae violentia, omnes quicunque in tanta corporis mole delitescebant humo res ad tumultum excitos turbare Domnia miscere, praecipuamque rebellionis sedem jam tunc in stomacho refigere. Febris certe manifestis sese prodidit argumentis dolore capitis, aestu, siti, taediis Maliis eius generis , Quare quaecunque contra nephriticos dolores sunt adhibitat media, ita temperabantur, ut simul calorem expugnarent. Quinta morbi die, cum malum cresceret, aperta venae missus est copiose sanguis usque adeo floridus,ut nunquam hactenus ab annis plurimis observare licue rit meliorem; nam etsi primo vasculo nonnihil putridioris admixtum danataret, tribus tamen aliis adeo purus exceptus fuit, ut vel inde perquam
157쪽
quam facile fuerit Medicis concludere, febrim illaim non ipsa in sanguinis massa exarsisse intra venas, sed extra vasa ab aei uante alicubi pravo quopiam aut etiam maligno humore, & praecipue ab illa intra ventriculum stabulante flamma concepisse. Firmabatur haec opinio ab incrementis deteriorum syrnplomatum . nam quamvis sanguinis illa missio in corpore plethorico opportuna fuerit&laudabilis, post illam tamen non imminuta sunt mala,sed advecta aliunde, inter quae primas sibi vendicare visus est gravis & in omni febre periculosus singultus. Hic cum
in horas cresceret, nihil, quod ad eundem compescendum conducibile videbatur, intermissum est continuo enim biduo aptissima& praestantissima medicamenta propinata sunt, nihilominus febris restincta non est Singultus autem vehementia adaugebatur in momenta. Hinc demum Medici cum ex aliis signis tum praesertim ex illis atrocibus singultuum incrementis praesenti stimum plane extremum periculum adis esse praesagiebant, credebantque fieri vix posse, ut Rex, quantum quoq; viribus polleat, diem unam aut alteram inter singulius illos super vivat. Quare in eam partem omnes converterunt curas, ut sto inachum ab illa labe seu aestuante bile, fundo ventriculi innatante, partimque ejus lateribus impacta liberum facerent evidenter enim inde apparuit, ab illa sola assurgere halitum venenatum, qui superius orificium ventriculi suia fumigans, acrimonia sua singultus illos exciret, totumque corpus coniscuteret , Quia vero praeviis purgatiunculis nihil fuit effectum, conclusum est communi consilio vomitorium porrigendum este adhibitus iaeam rem cro eis metu Porum, sed beneficio naturae fac iam, ut medicamentum aliam aperiret viam,omnis enim ille pravae bilis apparatus, qui ane magnus fuit, non vomitu sed faciliore per alvum dejectione copiose ad admirationem usque& quandam formidinem deturbatus est, nee sine manifesto emolumento mox enim post unam aut alteram horam omnis illa singultuum tempestas ad malaciam compofita est, tandem desiit, cunctosque in spem erexit integrae ac perfectae sanitatis . Sed quamvis tanta adustae bilis copia intra paucas horas educta sit,4 major deinceps continuatis purgationibus copiosius educeretur, cessantibus tamen singultibus adhuc ardor febrilis ab incendio stomachi prorumpens, cor ipsum vehementer affligere,vi patientem ad extremas adigere angustias non desiit Demum integro post sacram synaxin triduo alternis eventibus cum morbo idoloribus luctabaturi: victor interdum& quasi periculum praetergressus, morbo superior, interdum usque ad desperati in nem
158쪽
assRvATIO XV. nem adstantium morbo succumbens, postquam ex diuturniore lucta insignis tum corporis tum animi mutatio vix aliquid boni promitteret: alternabat tamen spesvi metus, donec ex multa conflictatione vires colis lapsa penitusque resolutae nihil medicis in natura vel artis subsidiis bonae spei relinquerent. Tandem peracta extrema unctione circa horam undecimam nocturnam manifesta deficientis vitae signa se prodiderunt, ita ut ante secundam post mediam nodiem horam istis verbis prolatisi Domine JEsul in manus tuas commendo spiritum meum expirarit Ravissime , omnibus , qui aderant, quietem illam tam corporis quam animi admirantibus, palamque profitentibus, vix unquam sva viorem hominis expirationem& veluti indormitionem si vidisse. Postmeridiem sectione corporis facta, videre licuit manifestam morbi mor tisque causam, partim in rene sinistro, qui quantus fuit, foede comptiotiuerat, nihilque aliud fuit, quam merissimus mucus i utrilago, partim in ventriculo, cuius fundovi inferiori orificio innatabat pars non minimabilis adusta ci caetera quoque viscera haud leviter inflammata conspiciebantur. Cuius morbi historiam tibi, Benevole Lector, ita candide exhibeo, ceu eandem oculatus xverissimus quidam testis propria manu conscripsit, eamque mihi fideliter communicavit. Sed D. Andreas Cncet selius, Archiater olim Regiv p. m. in exere Lepid febr contra D. Augustinum Corrade exercit. In tragici hujus casus causam in crocum metallorum, quem unus medicus in ciis reliquis, a balneatore quodam mutuatum, temere ad tredecim grana in substan tia propinavit, loco citato, plane rejicit. De abscessisen viae in Bal nil confit med. l. I. consit ar er in anni I. Misceli Med. P s. Curio Germ.
LNERE PECTORIS ET PULMONUM FERE VINEVE AZι
MINIME TAMEN LETHALI. Scilicet Continuatio Observation CLXXXIX. anni III.
Bonus ille Decurio Melchior Sch ars a milite gregario Iacobo
τ oh clandestine in pectore vulneratus, cujus in Obs/D anni
159쪽
tertii miscete med. P0f. Curios Germ. mentio facta est, ab anni 16 a. mense Majo, quo tempore observationem istam conscripseram usque ad anni I 673 vernum tempus satis commoda valetudine usius est, muniaque sua tam publice quam privatim absque impedimento obire potuit, iterumque filiolam nam e coniuge suscepit vulnere interim pectoris aperto manente, per quod natura sauciatorum pulmonum saniem apprime expurgabat; sed cum praedicto anno septugesimo tertio circa festum Pentecostes suburbium Thorianiense extremum, die Utocte rati dictum, a Polonis militibus contra iura Civitatis petulanter infestaretur, illeque cum urbanis militibus istud strenue defenderet, atque hostes exinde expelleret, lethale capitis , praeter alia scapulae & brachiorum gravia vulnera, inde sustulit, dicet ab Antonio Statissent I chirurgu, circa deligationem vulneram summa diligentia adhibita fuerit, nihilominus tamen natura succumbente miser ille, non ad unum infortunium natus, circa principium autumni anni I . occubuit, vulnusculo
illo pectoris adfinem vitae usque pus coctum ejiciente cuius ego tragici casus ultimam periodum, promissis stans, hac vice Curioso Lectori lubenter communicare volui. Apparet ex ista relatione, mortis illius causam non fuisse vulnus pectoris cum laesione pulmonum satis peri- cudo sum, sed recens capiti inflictiam lethale vulnus.
ex mobilissimus Andreas assi rand EquesBorussus, per longum tem
pus pustulis capitis partis sinistiae, cum ingenti dolore, mole - disssimis laborabat, humore autem peccante a capite ad brachi
tiministrum derivato, ibidem natura tria ulcera efformabat,
per quae humor ille longo satis temporis spatio quasi per sonticulos
quotidie copiose eniluebat, dolore capitis statim cestante, pustulisque evanescentibus. Tum ille suas cujusdam empirici Dantis cani aliquoties utebatur vino adusto laxativo, ros solis ab ipso dicto, ad eum finem, ut humorem supersuum a brachio derivaret, seu ut ille opinabatur, plane expurgaret post cujus usum quidem ulcuscula illa brachii exsiccata per nata sunt, sed tot numero in pede sinistro rursus exoriebantur, per quae materia peccans quatuor annorum curticulo, immouSque
160쪽
Nobilis Poloni coniux, horuni hydrope ascite lenta morte anno 16 s. r6. Augusti extincta.
PONTI culo ABDOMINIS NATURALI. Optimo D. D. Caeso Grammius in Observ. 07. de fontic natur,
in abdomine iniborate, anni II. Miser Med. PHs Curio Germ. feribit naturam optimam medendi magistram esse saepe in . tento quasi digito artificibus monstrare vias, per quas commodissime velit ac possit ab humoribus superfluis, acribus desalsis liberari praeter coetera evinc Unt ulcuscula illa, quae ipsa natura nonnunquam in extrema corporis parte excavat, quae proinde sonticuli naturales ap. pellantur,in contra distinguuntur artificialibus , quos naturae ductum imitati artifices ope cauteriorum vel actualium vel potentialium et formare solent. Hucusque ille. Jam citata Observationi similem hic subiungo. Habitat nobiscum honesta matrona , Magnifici cuiusdam Burggrafrii Regi, Proconsulis Thoruniensis superstes vidua, sexagesimum annum supergressa, quae iam ab aliquot annis ad hydropem proclivis, tumore abdominis leviam ciebatur, a quo eandem benigna natura, ulcusculo in abdomine sub epigastrio a parte dextra umbilici exorto, plane liberavit, extillante per illud quotidie paulatim materia serosa, jam ultra annum curriculum, quod illa aliquoties frustra consolidare satagebat, scd nunc eidem assueta, id ipsum absque molestia sustinet. me fonticulorum artificialium utilitate tam in genere quam
in specie evolvat B L observationem meam γε anni III. Ephemer Curios. ων m. tum vindem anni observ. ar . n. D. Ehren id Hagendarnii