장음표시 사용
371쪽
cim annorum ex rupto inguinis abscessu musicae alatae prodierunt, quae
a concepto circumstante aeremo interierunt.
Ego , statum hujus morbi examinares, judicavi, quod causa ejus a retentis suppressis mensibus , ac ab humore vitioso circa inguen verbus regionem abdominis tam in tubulis, quam in interititio cutis iubjectarum partium stabulante, ibidemque circulationem anguinis impediente, provenerit,in calor sipirituosus in
materiam congestam & propter longiorem moram putrefactam, agenS, mediante fermentatione seminium verminosium ita dicta hac materia putrida Contentum animaverit, dictumque vermem in fistulos hoc canali natum ac educatum, qui mordendo ac rodendo commemoratos dolores excitavit, produxerit. Aperto itaque ulcere,in excie tis his vermibus, dolores in femore remiserunt.
Curationem Ulceris hujus fistulosi quod attinet, ego interne ad Corpus cacochymicum per vices expurgandum prim sequentem potiunculam , ac diebus aliquot post hanc purgationem elapsi , i
lulas mercuriales praescripsi. Elect lenit Floren Z diaca thol aa, giij. Crem Tartari Ρj. Diagryd Corr. gr. v. M. f. Cum Aq. Ceras nigr. 3ij potio una vice sumenda. Et, Extr. panchymag. Croli Mercurii dulc. aa. BR ag Gialapp. gr. v. M. f. Cum Tinctur Tartari pili numero as una vice deglutiendae. d. haec bonais conveniens Diaeta fuit observata , ac Potus ordinarius fuit sequens M. Scob. ligni assa istas, Gua jac. aa. rad. chin fars parili. aa. Sij. Cinnam. Opr. 3ii CC ust. 5v pastui . min. fis sem. anis. ωfoenic. aa. M. concis. f. de coci in olla bene tecta cum Aq. font. Eviij ad tertias. Externe, ulceris cavitas usa ad persectam mundificationem per tur undam unguento digestivo illi tam mansit aperta, ac talis aqua mundificans, putredinem arcens, consolidationem promovens, per siphonem ivit
Aq. fontanae, vini rubri 3x in olla bene tecta, in Colatura distatve Meli ros colat. Jj. Misce. His remediis benedicente Deo , dicta patiens brevi temporis spatio feliciter fuit rei tituta. Rr 2 OBIER.
372쪽
3Ia Observati CXCIIL OBSERVATIO CXCIII
De Febre maligna et ecbiali, ab olfactis soribus, quibus eada-wer pueruli, febre acuta defuncti ornatum
erat, pr0veniente. ANnoo oo die Veneris, qui erat 3. Augusti Civis, cujusdam
Ulmensis tinctoris nepos, puerulus sex annorum , qui sebre acuta S maligna occubuit, ejusque cadaver in loculo depositum floribus ac buxo ornatum erat, sepultus est, cujus funus duo pueruli vicini ac sodales, aetate pares, quorum unus Ludimagistri Baccheri, alter Christophori Cellarii, Crum enarii filius erat ad coemeterium usque comitabantur Cum igitur feretrum prope sepulchrum aperiebatur, Conductor funeralium , CGexm de Zus preeher hisce duobus puerulis , in memoriam defuncti sodalis atque vicini,& quidem priori minorem fruticem buxi, alter rosam cum aliquot aliis floribus, ex loculo defuncti dessumptis, donavit, qui haec Libitinae dona cum gaudio acceperunt, auxum mores naribus admoverunt, dete pius odorati sunt quo concepto odore Ludimagistri filius statim tumore capitisin faciei correptus, per biduum periculose decubuit & evasit aerumenarii vero puer a sepulturae tempore usque ad insequentem diem lunae erectus mansit; die Martis vero, qui erat I . Augusti, praevio rigore, Mox concomitante totius Corporis Xaestuatione, nec non Cephalalgia, ciebre maligna, in lectum dejectus fuit, ubi cum convulsionibus Manimi deliquiis maculae pelechiales in facie corpore eruperunt, cui in Consilium MauXilium vocatus , sudorifera cordialia, anti epileptica , Malexi pharmaca, utpote pulverem rubrum Pannonicum epilepti cum Marchionis lapidem eZoardicum, cum aquis cordialibus consortantibu Sin antlepi lepticis, nec non clysteribus, o speciebus pro potu ordinario, praescripsi. Causia hujus morbi a cadaverosis effluviis, particulis volatilibus putrilaginosisin malignis, dicto buxo floribus impactis ac insi nuatis, per olfactum concepti , Spiritusque vitales Manimales impugnantibus, instammantibus , inquietantibuSin perturbantibus, simul ac vehementem sermentationem in s anguinea humoribus excitantibus, dependebat, qua mediante sermentatione Archaeus hanc
373쪽
materiam heterogeneam ac malignam despumare, separares expellere , sicque Spiritum vitalem ab interitu vindicare ac liberare conatus est, qui etiam morbo devicto, Victoriam deportavit. Et, quod talia Cadaverum Suvia quae particulas maligna volatiles subtilis Ibmas ac sim me penetrantes conjuncta habent, tales linestas in cor pore humano tragoedia eXcitare possint, per sequens Xemplum mi hi notissimum probatur, dum ante alj quot anno S, ut Paulus Bauti Velpillo Ulmensis, cum suo comilitone in sepeliendo defuncto cive occupatus erat, in sepulchro inter odiendum per incuriam tabulam se asserem de seretro bre maligna non ita pridem demortui, Gad latus sepulti fit; i, Tobiae ZOlleri, Curatori aegrorum quondam Loimodochii ligone aperiebat, ab e X inde concepto horrendo, maligno, ac cadaveros foetore, hi ambo illa ipsi die morbo exitiali alme culin correpti sunt, ubi vespillonis Commilito altera statim die, e spillo ver paucis abhinc diebus, praecedentibus lipothymiis, Cordis tremore, sudore frigido, mentis alienatione, , aculis latis atro-li- vidis, insignem totius massae sanguine gangranosam putredinem indicantibus, totum m Corpus sparsim occupantibus , Vitam cum mor
Praeter haec dicta, apud Crum enarii dicti fili Olum, sex annos notum, sequens Historia notatu digna est Hic, cum adhuc inrans via ginti septimanas vixisset, per incuriam cum ancilla, quae illum gesta bat, per scala decidit S cum occiput rabi aedium Vehementer alli deretur, crinium in sinistro latere prope suturam lambcloideam dimidii digiti longitudine, Monetae quindecim Crucigeros habentis laiatitudine regit,in per aliquot dies sensu carens Maph Onu decubuit,
quae fracta cranii particula subtus cranium introcesiit, & in hunc usiaque diem in Dacturae loco nullus calluS, tu alia a provida matre na tura generari parari solet enatus est , ita , ut laesionis locus sub cute carnosa, nullo callo Vel cranio clausu SVel munitus, sed omni mu nimento orbatus sit, ac pulsatio cerebri& meningum impositis digitis percipi possit ioc non obstante praefatus puer hactenus, praeter nuperrimum at Sectum salvu Sin incolumis Vixit, nullum impedimen tum salvae rationis Memoriae sensit, ac per loquelam cuncta vel bis sine ulla haesitatione exprimere potuit.
Idus Ulma rimbergavi d. O. Novembr.
374쪽
observatio CXCIV. BSER VATIO XCIV.
Dia. D. UDA LRICI ST AUDI GELII De curioses post apum ictus D mptomatibus.
Non equum solumodo saginat, ut vetus perhibet verbum; verun retia in universam egregie promovet oeconomiam Domini oculus. Etenim si rerum suarum idem frequentem sese praebeat spectatorem, quam rotundius, tam fidelius quoque suis fungitur ossiciis omne famulitium rotundius, singula nimirum exequendo suo tempore, suisque debitis intervallis, solertia , studio, sollicitudines, aemulatione; fidelius sua praestando seu hominibus, seu animabbus, quidem constitutis a Domino, pondere, numero,in mensura. Ex quorum omni um coordina o complexu , Moeconomiae dependet prosperi as,
ipsiua patrisfamilias felicitas. Hoc principium secutus Dominus . uti lapius alias, ita a9. Martii anni 1699 in propinquam utcunque i tam concessit, comperturus, quid factum , quidve porro faciendum
pro illa nascentis veris stationes, redeunte rusticorum laborum tem Pore. iustranti solertius sin ita, tandem occurrerunt etiam apes,
in alvearibus suis non ita pridem coelo libero expositae Dies erat , strenitate quidem satis amabilis, a flatu tamen Austri rigida nonnihil dubioque procul causa , quod in alvearibus suis apes sese conti
nuerint quietas ultra morem, omni prorsus absque tumultu, susur ro , murmure. Miranti tam pacatum silentium, Domino tandem subnata cupido fuit, propius intuendi, quidnam agerent intus tam alias argumentos animalcula. Cumque commodes, citraque periculum
ullum fieri posse responderet interrogatus villicus , ut quoddam al-Vear attolleret, in mandatis accepit. Iam vero seu largioris solis ad missione, seu rigidioris venti spiramine, seu demum molestiori quo da eslluvio corporeo habituve irritatae apes, primo tumultuare, deintrendere , simulque , qua data porta turmatim erumpere , praesumptu'sum inspectorem unice petere, circumvolitare, sua in eundem spicula exacuere. Ac licet in fugam ocyus se conjecerit, caput cum pileo, chirothecis strophioloque munierit, impedire tamen non po ruit, quominus tres ictus ab iisdem acciperet, unum supra oculum do trum adoram superciliorum , alterum ingena, tertium ad volam manus. Erat in omnibus dolor aqualis, , ut solet, admodum intensus. Et vero, quod vehementer afflixerat fodicatum erat,'' d
blans a domo , nullum , quo tumoribus, haud dubie subsecuturis,
375쪽
ob Uiam iret haberet remedium. Dum queritur igitur, dum pro oculo sollicitus, in omnes partes rapitur, monetur a circumstantium ali. quo lutum imponat aculeatis locisci experientia se doctum sub In quiens, 5 dolorem levari paulatim, tumores aut nullos exoriri, aut brevi rursus depellici ut ut axem fiduciam prope nullam poneret in hoc temedio , videns tamen se deprehens in necessi. a te, aliud lite di nunc remedium non admittente, manus dedit, ac in terram demissus lutum arripuit oculoque, cui praecipue timebat, imposuit, detinuit. que desuper commendatis necessitati, quos luto tegere non poterat, reliquis duobus ictibus, ac viam ita domum repetit. Et eccum lui holae decesserat quadrans , tum animadvertit, abactum penitus dolorem non solum supra oculum, ubi constanter lutum detinuerat; verum etiam in gena, Volaque manus , quas partes luto munire non poterat. Tumores assurgere jam incipientes,in ipsi intercepti fuerunt, remanente duntaxat parvissima macula, nimirum ubi fuerat immissus aculeus , vix agnoscibilis ita quidem ut domum ubi pervenerat, remediis ullis amplius non habuerit opus. Sed quid exacti a complete tribus septimanis, vigesima scili Oct prima die, a quo Domi-Bi fuerat castigata temeritas, in Vesperum jam inclinante; primo gravedine quadam tentari coepit manus, tum prurigine in vota , ubiceptum erat spiculum , O ardore , inflammatione , tumore, dolore denique tali, ut scribere non potuerit amplius. Eadem prorsus,in eodem omnino tempore fodicata nuper loca repetierant symptomata , genam scilicet Sc frontem , cum hoc solo discrimine. quod olae dolor, longe caeteris fuerit acerbior rac vehementia sensi bilitatis molestior Discurritur igitur in familia, consulitur de malo. inquiritur in remedia; at ipse Dominus memor a rustico dati consilii, memor etiam effectus praesentanei, hortum domui contiguum petiit, terrae frustum exsecuit, votaque, ceu praecipuam molestiam facessen
ii applicuit aliquamdiu , demum alligari quoque adjussit relictis,
ut antehac gena vel vota ita modo fronte digena tantisper immeis dicatis, ut remedii vim experiretur. Et quid memorem porro Rem plane curiosam,&, ut opinor, admiratione non indignam: nimirum unius intra circiter horae spatium , in memoratis iam tribus puncturis, omnem rursus dolorem penitus evanuisse, simulque tumores ipsos cum concomitantibus symptomatibus, servata quasi regularitate geometrica m riter decessisse ita quidem, ut, postquam sero jam vespere,
aliud, abjecto priore, terra frustum vola fucrat alligatum, hactenus residuae
376쪽
residuae punct. ararum maculae sequenti nanetali modo disparuerint uin vestigium quidem earundem potia erit designari. Sed enim ne justo fortassis citius castigatae sua temeritatis oblivisceretur, a dolo re quodam fuit saepius admonitus momentaneo quidem, fulguris instar per magnam cerebri partem micantes a frequentius , cquandoque ter , qua e et pluries etiam uno die reverso idque per menses aliquot. Unde veneni quod cum aculeis in vulnere deponunt,
malignitatem licebit conjectare.
Sanguinem corpore nostro motu moveri circulari, nimirum . centro ad extremitates , ab extremitati hus rursus ad centrum , haud aequalibus, cum erupit haec dolirina, diversis acceptum affectibus uit. Siquidem praeoccupati veteris cum Medicinae, tum Philosophiae prae judiciis, hoc dogma ceu commentum prurientis novitati S penitus aversati sunt Ubi contra, quibus sincerioris Philosophiae studium cordi est, illud ambabus manibus amplexati, velut basin totius Anthropologiae statuerunt. Certatum diu , conflictumque vehementer ab utriuSque parti Patronis antiquitatis ut plurimum authoritatem illic istis autem argumentorum vim essicaciam strepitantibus. At vero cum cuivis bene constituto quovis amico Platone, magis veritas amica sit, id effectum denique rationum ponderibus est, ut paucissimi modo numerentur , qui herbam non porrexerint,in opinioni de motu anguinis circulari calculum suum non adjecerint. Et vero si justis haec, quam modo retulimus, lancibus trutinetur observatio, eandem pro circuitu sanguinis, motuque circulari sortiter militare deprehendetur. Nam quo pacto quis alias iterato sedata conceperit moleste saevientia symptomata in quidem tanta celeritate; nisi vim quandam balsamicam in luto massae sanguineae per cutiSporOS impressam,&hinc ad reliqua puncturarum vulnera cum ipso sanguine captatam repraesentaverita Sane cui competenter referatur in acceptis. tam facile non fuerit, aliam causam advocare. Vim verbialsamicam , ne gratis asserta fortasse cuiquam videatur in terra lutove, ceu singularem ab ipsis Natura concessam dotem agnoscit, mire depraedicat Franciscus Baco Verulamii Comesa vir vastissimae capacitatis &intra recessus scientiarum artiumque tam intime receptu ut non tantum , quo Viderent, decore ; verum etiam , quo
langruerent, desecta, orbi litterario potuerit exhibere. Quin eandem
377쪽
hanc potestatem ad artem reducit vitam prolongandi, a plerisque Me clicis negligi solitam in libro de Vita morte ubi perhibet, illum magnum corpori suo virium vigorisque facturum accessum, qui vel quotidie, vel saepius saltem recens e terra sectum naribus frustum adhibeat, odorisque per aliquot tempus attractionem continuet. Verulamio consentit Theophrastus , magnam ipse rerum naturalium scrutinio famam adeptus a longe majorem apud posteritatem possessurus, nisi
toties in coordinatione doctrinae suae nutando cesipital et Ait autem libr. i. Archido X in prologo pag. m. 789 bahamum in terra latentem vigore haud cedere illi, quem ex alimentis haurimus. Quapropter hominem diu famem tolerare posse contendit, si pedes ejus in terram defodiantur. Sic visum i te quendam asserit, qui per C. continuos menses ab omni prorsus abstinuerat cibo, vitam sustentans impossit super stomachum terrae frusto, permutansque toties cum recenti, quoties prius
impositum exaruisset Atque Lujus balsamicae potestatis et festium ple quondam expertus quoque sum adolescens adhuc prope Lycum tu, immobambulans, Spe tibialia insura pedis vespa fodicatus Puncturam o cytis excepit ardor inflammatori s, hinc tumor , pedis medie a tem occupans cirri bos dolor admodum molestae sensibilitatis. Detractis itaque tibialibus, nudatum pedem, nescio quo bono genio tum admonente, luto, quod passim infossis Ac lacunis deponere solet fluminis exundantia, totum involvi , quoddam rentibus symptomatibus refrigerium quaesiturus. Et quid ita me vesitas amet qua velocitate sui ita a, ea det disparuere rursus omnis relicto duntaxat tuberculo nonnihil albicante, quod jejuna deinceps saliva repetitis vicibus illita sustuli. Eximiumque denique beneficium lassis, contusis durioribus item fustigationibus exceptis, balnea praestare, cum argilla seu liuo cocta praeparata, notius est, quam ut hic mereatur recen eri. Porro vis haec balsamica per porosos cutis meatus in sanguinem recepta, curra eidem amica sit, eundem etiam facile per coris potis venas comitatur ibi suum modo vires exertura suas, sicubi vel Archatus in furorem abiisse , vel quidvis aliud spirituum vitalium oe onomiam perturbasset. Itaque veto simillimum videtur, particulas illas minimas, balsamica faculta e dotatas, ab oculo, ubi primo receptae erant, ad genam Sc manum , ab hac altera vice nimirum ad genam ac oculum δε ad factas ibidem puncturas cum sanguine decurrisse, furentibus ibidem mole culis amica vincula injecisse, sicque suscitatam ab excandescente Archaeo confusionem mitigasse ; atque adeo dolorem Dec III. Ann VII SVLL Sis omnem
378쪽
omnem,quem in hac confusione nonnulli constitutum arbitrantur, sus.sulisse. Totum hoc sedatorum symptomatum negotium facile conceperit, qui pulveris sympathetici, gravissimos dolores in vulneribus compescentis,ipsaque vulnera,citra subsidium aliud ullum consolidanti actionem non penitus ignoraverit. Quod autem symptomatum compescentia luti tam cito subsequatur impositionem,citatiori sanguinis motui dubio procul erit tribuendum cujus ea pernicitas a quibusdam statuitur tota massa sanguinea per corpus tredecim vicibus ita unius hora spatio, in gyrum circumrotetur.
PLacuit hanc observassonem subjungere superiori propter nono nullam , quam cum eadem habet similitudinem , commercii sympathetici symbolitationem. Sunt rustico cuidam , mire fautum natant i quatuor xiiij quorum natu minimum elegantior forma inem vivacitas,indolisque docilitas a reliquis suis fratribus notabiliter di, tinxit , perinde quo patri longe caeteris chariorem reddidit. Hinc Rudiis ipsum deputant, cujusdam ludimagistri disciplinae subdidit, qualificandis ad receptionein m Gymnasia pueris non incelebris. vi dum duos emensus in hoc Itadio mensos erat, primo facies eius
pallore, dehinc nares Zaena corripiuntur. Unde faetor, Cantus, quem.
discere jam inchoaverat , impedimentum, torpor in reliquis functionibus , 8 alia ludimagistro non modica molesta. Dum autem , ut familiare apud rustieam gentem , remedium partim a tempore exispectatur , partim ab imperitis chirurgis expetitur, assectus quotidiuvergebat in pejus, crusta continuo latius serpente in ipso foetore do mesticos semper vehementius infestante remissus enim erat a ludi magistro domum puer, postquam incrementa sumpserant sympto mala Coactus itaque necessitate pater, de remedio cogitare, filiolam hunc ad me deduxit, atque ut ab essem tam fastidioso liberarem eundem, multis ambagibus sollicitavit, promptus ad quoslibet sumptus desexpensas, dummodo pristinae sanitati restitueretur filius. Indaganti, prout par erat, in hujus affectu causam , retulit pater,.
tres adhuc alios habere filior, eodem malo laborante, quodque dignum
379쪽
dignum admiratione mihi videbatur, or es , quamvis in quatuor.
multis ab inubcem militatibus dissitis locis essent constituti, in una eademque simul hebdomade correptos Interrogatus, cur hunc solum adduxisset pro hoc reposuit pater se magis esse sollicitum, utpote ad schola mactantum aptissimum, atque propter factos intra breve tempus utique progressus a ludi magistro ample laudatum rogatu nam se posthac etiam pro re liquis tribus remedia', siquidem in hoc feliciter cessitisent se Satisfacturus si ur patris precibus dari potiunculam ad curavi , qua sanguis ab impuritatum acrimonia vindicaretur, ex decocto sennae, elect dia caith spe c. dia turb. c. Rhab calide sumpndam , pro usu cYterno aquam mercurialem. post eluitionem, etiam petiis intinctis in nares in trudendam. Rediit post octi duum pater, referens filium jam aliqualiter melius habere, crustas in naribus decidere quandoque renasci vero rursus, quamvis mitigato notabiliter faetore. Praecepi, repeteretur potiuncula primitus data, credens sanguinis acrimoniam nolidum satis absorptam; Pergereturque porro in aquae mercurialis usu ' At nihil diversum retulit post simile temporis spatium reversus pater. Hinc scorbulum huic adfectui complicatum suspicarias , quod idem pater de victus ratione requisius, fassus fuerit, totam familiam suam aceto summopere delectari, plerisque cibis large commixto iussi, ut per tres septimana dccoctum aphan sylvestris , cum sero lactis caprilli confectum, bis in die cuilibet do si iij consociando spiritus ammon.
gut X essent trifol. fibrin gut XU. alternis vero diebus de infuso cui cancr. in vino haustum hora circiter una ante lecti ingressum, cum prolectione modici sudoris sequenti mane. Aquae mercuriali substituta fit aqua viridis Harimanni, quorum medicamentorum constantiis , servataque, quam imperaveram , exacta diaeta fuerperfecte convaluit. Post Benjaminum adducti quoque fuere Ruberi 6 Simeon , primo fessecundo- geniti. Sed enim apud hos tantis ambagibus opus non erat. Praemisso cathartico, biberat iterque de infuso oculorum cancri ter in hebdomade, collutis naribus , ille quidem cum aqua viridi, iste cum mercuriali, di intra quatuor septimanas immunes evaserunt ab inviso hospite. Iam vero de quarto frio quid tametsi pater parum cogitaverit, dignumque sertassis, ceu reliquis filiis minus morigerum expensis aut sanitate non censuerit, curatus tamen ipse fuit, nullis prorsus adhibitis remediis Observatum vero fuit, laetorem G ulae rosas in naribus crustas statim di-S a minui
380쪽
Observati CXCRminui coepisse, postquam convasore occeperant in fratre natu minLmo penitus autem disparuisse non ita multo post, quam reliqui duci poterant convaluisse.
Quemadmodum casus iste singularior videtur raritate, ita dignissetiam severiori naturae mystarum scrutinio Prae omnibus autem in quirenda venit causa quae in tot , tamque diversis subjestis, eundem suscitare potuit adfectum in simul propemodum , in una nimirum eademque septimana. Nam si domi fuissent omnes, mensa Iectoque communi, communibus item ad edendum libendum instrumentis vasis usi, tum enim vero ad quoddam referri poterat contagium, ef- fiuvio substantiali morboso seminatum. At quoniam separatis, o utcunque dissitis in locis commorati sese diu ne viderint quidem amplius, tres intem illorum in degro propemodum anno, contagium accusari rite non potest a. Indagari meretur , quorsum referenda sit in quartum filium, videlicet illium , absque medicamentis relictu translata sanita, Etenim sua sponte, vel solius naturae, quae medicatrix alias optima dicitur, nisu vigoreque hunc adfectum fuisse depulsum durum videtur, asserere velle quandoquidem, ut praestantissimi fatentur practici , docetque frequenter experientia, indolis illius ut
plurimum sit , aegre manus ut cedat, Segregiis etiam medi amentis non raro diu resistat. Aut si tantus contendatur naturae vigor, ut citra remedia ulla vincere potuerit hunc hostem scin fugam conjicere; cur hac vimiria , priusquam fratres reliqui medicarentur, potita non est cur trium fratrum restitutionem comitata, vel subsecuta potiusΤEt vero mentem ego meam hac super re si cogerer edicere, illuc inclinarem, quod tam scabiei natalis priopagatio quam ejusdem, Squidem faciliorin duobus natu majoribus, in tertio autem fratre citrare medium ullum eliminatio virtute animali, seu spiritu omn bus quatuor fratribus insito A confermentato fuerit procurata. Neque vereinter , ut intelligerer melius, spiritum hunc mumialem praedictis fra. tribus inexistentem, mihi repraesentare in quatuor chordis, ad omni modam toni aequalitatem attemperatis. Harum enim, si percutiatur
una, sonant omnes etiam reliquae, ceu multoties eXpertos se testantur P. Κircherus, Schottus, aliique plures. Jam quemadmodum sonus
chorda percussa transfertur ad chordas alias, manu non attactas, mediante