장음표시 사용
401쪽
1 Llustrissima Comes N. N. ad nostram nuper pervenit Aulam sanissima, ad fallendum temporis fastidium, quod ipsam ceperat ex qllustrissimi Sponsi absentia Mente Aprili in morbum incidit. Frigus, quod per integrum diem sensit, sequutus est Calor ebrilis cum
lassitudine, ceterisque ebrium comitibus symptomatibus. Inprimis dolor capitis intolerabilis afflixit ad quem aut leniendum aut expugnandum venae sectionem sollicitavit Mobtinuit primam in brachio; asteram, cum prior frustranea fuisset, sequenti die in pede: Nec tamen vel quicquam imminutus dolor sevire perreXit eadem attrocia, qua ante, cum febre continua. Menstrua die morbi quarta, & sulto citius proruperunt. Die morbi septimo apparuerunt papula, seu vest-cula petrucidae ceu cr)stasimae, milii seminis maenitudine, hinc inde per
corpu disseminatae, mox numerosiores, tandem numerosiissim χ, tanta teneritudine terspicuitate, ut hac vel cum subtilissimo vale lymphatico certa sisent. Mansit interea febris, intendebatur, ut circanonum de trium accesserit, cum miro tendinum subsultu per artus. Somnolentia praeterea stupor oblivio lethargum minitabantur. Interea ut aegra leviter tecta in aequali calore maneret operam dedimus, dum alexi pharmacis intrinsecus id egiinus, ut qua fluiditas fluidorum, qua perspiratio noxiorum procuraretur. Circa decimum quartum morbi diem, cum jam fatis belle sese habere videretur, accidit, ut mulierculae mutaverint lintea quibus caput tegitur. Inde statim dolor capitis recruduit non minus atrox, quam fuit ab initio δε febris
denuo exaesit, instar recidivae Mansiit xxx dies ceu luna Ota in lecto, tanto cum virium defectu, ut non tantum non e lecto Olli potuerit, sed Malui vesica excrementa in voluntarie citra sensum e fluxerint. Perseveravit interea morbus pertinaciter . Vesticulae P supra descriptae usque numerosiores prodierunt, adeo ut jam tota corporis superficies iis densissime conspersa videretur, perstantibus eodem vigore symptomatibus, nec quicquam remittentibu S, aegra inter sacrumin saxum haerente, omnibus desperata. Tandem circiter
trigessimum demum vesiculae miliares albescere S suppurari coeperunt, Dec. III. Ληη. VII. U VIII. XXad
402쪽
Observatio CVLad instar variolarum , seminum milii magnitudinem vix excedentes; hinc resiccata exaruerunt, redeunte Illustrissima ceu ex veterno: mansit tamen mira rerum atque nominum oblivio , quae successive emendata quoque suit, cita ad vivos rediit, mortuis jam annume
Eandem sortem alia ex Illustrissimorum ordine, at dispari successu subiit mense Majo, anni quem agimus post purgationem 4bhinc consuetam alias languinis missionem bibit Acidulas Anthonia.
nas, cum exoptato, uti memoravit effectu Post novem dierum potum supervenerunt menstrua, quaerite fluxerunt quarto abhinc die potum acidularum, cum jam ante minus bene valeret, repetiit. Eodem horrorem perse sit, qui per septem horas duravit; secutus est calor febrilis, cum solitis febrium symptomatibus. Vidua cum esset, succi plena,repetita fuit venae sectio: diaphoretica fuerunt exhibita, hinc circiter quintum, cutis aspera cum maculis ibin, instar morbillorum apparuit, cum bonis aegrae rebus; adeo ut circa nonum a s τορ sibi estiis estituta videtetur. Prodiit hinc inscio tamen medico ex lecto, quem sterni cibum sibi parari jussit, necdum dissipatis maculis supra memoratis. Dum extra lectum fuit, horror denuo corripuit aegram, ita ut pertrihorium abhinc in lecto vix calefieri potuerit. Inde praeter solita febrium symptomata dolor capitis inprimis affixit. Tertio recidivarum die similes, qua insuperiori casu apparuerunt escula miliares tenerrime, visu propter pestuciditatem vix perceptibiles. Egra inprimis conquere. batur de dolore intensissimo artuum, lumborum&articulorum, adeo ut arthritidem quadam vice mentiretur assedius. Ad eadem , quibus ante profuimus remedia confugimus, sed imparia morbo. Die quinto supervenit delirium , ut notos ante non agnoverit, disparentibus jam pridie undiq ae vesiculis ante memoratis, cum urina copiosa, ceuna urali pulsus in momenta debilior, respiratio tardior cita intra quinque horas, hac morbi catastrophe ad plures evolavit.
Olim iam , dummeidet bergae agebam 8 ad praesidiarium militem Philipsburgum hebdomadim curandae valetudinis ergo excurrebam, tempore, quo grassabantur febres malignat te techiales cum pleuro-peripneumonia maligna, in similes incidi apud aegrotantes milites papulas seu vesiculas, quas miliares haud immerito dixerim antea
403쪽
De Febri maligna mili ari. 43tead ab eo tempore similes nunquam in Piax conspicati esti m fuit. Illud inprimis tun temporis obser xavi, alii quamvis morbum , sub varia larva ludentem, malignam feliciter superaverint, nullam tamen eorum, in quibus dictae vesiculae apparuerunt, evasisse, id quod in Disputatione de Pleuro-per neumonia maligna notanter observatum volui. Alii an harum vesicularum mentionem fecerint Author es, me
quidem latet. Apud 'denhamium 6 post ipsum Mortoniam , Practicos in Anglia insignissimos nullum harum vestigium inveni, caeterum variolarum, exanthematum scrutatores exactos. Occurri tamen ment: sub purpuratarum titulo febris maligna miliaris apud Doetissimum Elimsisterum conceptis his verbis : hi corpus hinc indeminutu tuberculis . instar milii granis respersum apparet, vocatur febris malist na miliaris sie purpura , prout grana sunt e rubra vel albi questiba puerperis solet esse molesta es lethalis. Quae quidem quantum cum
nostris conveniant, quantumve discrepent ex sequentibus, quae de curatione subjungit praesertim ex iis, quae ex M. A. N. curiosor. unde sua mutuatus videtur adducit, apparet. Etenim nec rubras ego, nec albas quidem , sed crystallinas plane conspicatus fui, ut ad purpuram si referrem Ῥεροῖος plane essem. Quicquid sit, in natales vesicularum tam exitialium huc in ciuirere opeiae pretium erit. Nec ego satis concipere nec admirari potui, quis ille esset in corpore humor , qui subtus epidermida effusus . tantam memoratis hyda idibus pelluciditatem conciliaret, ut vel cum diei splendore
certarent. 6 aciem visas diaphan ei tate sua tantum non subterfugerent. Nullus hi rubor aut aliemus color , quemadmodum in omni alio ex anhenatum genere observatur. Nec illud liquet, unde aut quomodo suam pelluciditatem servent tam diu intemeratam, cum in priori casu a prima apparitione ultra viginti dies eadem claritates limpiditate, citra suppurationem perstiterint. Certe vel serum vel quivis alius e sanguine tamdiu extra vasatus humor ad suppurationem tendit 6 corrumpit fur, praesertim si ad extimam usque perductus corporis superficiem aeri si expositus , mansit autem hic in tenerrimis suis vesidulis incorruptus. Gravia tamen haec portendere Mortem praesagire signa tum alias expertus, tum binis hisces, posteriori praesertim Casa confirmatus fui. Suffragatur quoque laudatissimus Etl-msiisserim, si quidem per febrim malignam miliarem albam, nostram sub indicare voluit Affectus, inquit, acutus, non raro praeceps est, qui dum
404쪽
ri jugulat. Qui quidem error in utroque nostro casu, non citra vitae discrimen contigit. In priori quidem, dum Illustris ma post decimum quartum diem perbelle sese habere videretur, ante victoriam
triumphante mulierculae vittam , qua caput o elatum fuit, nimis officiose mutantes, cum ante in continuo teporein transpiratione,
substragulis leviter tecta tempus egisset aegra, id effocerunt, ut statim abhinc immanis dolor capitis,4 cum hoc iebris, omniaque recluduerint symptomata, mihique nova fecerint negotia, cum spe ancipiti, In posteriori autem casu peccati poena satelles fuit mors : Etenim cum post nonum vel omnibus 8c sibimet restituta videretur, proprio ausu intempestive sese e lecto proripuit, unde oborto horrore vires recollegit hostis, qui brevi abhinc intentavit aegrotanti internecionem, praesagiumque explevit.
Exinde apparet, plus periculi imminere ab ipsis papulis , quam
a quovis alio exanthemat. 3m e massa sanguinis oriundorum genere, Quid tandem de hisce sentiam, anceps haereo. Nec possum, quia aliquid de succo nervorum suboleat, cin mentem veniat illorum sententia , qui febrium sedem statuerat in genere nervoso. Omnes in universum febres, utrum in illo hospitentur, non attinet dicere nec meum
est hic altius rimari Ceste dictarum hydatidum facie , genesis c ipsa, quae hisce superveniunt, periculosa symptomata aliunde, quam e massa sanguinis 6 arteriis pro manare arguunt Quod sitiatuamus nervosum fluidum, forte accommodatius erit ad explicanda , quae illas comitantur symptomata. Etenim cum cutis non sit, nisi conlevius Grillarum nervearum, quo sensum tactus constituit
natura , intertextis glandulisis vasculis tam sanguinuis , quam lymphae ductibus , facile limpidissimus , qui vel omnem aliam ex masta.
sanguinis aut arteriis fluentem superat limpiditate humo , a nervis derivaretur, qui inquinatus perperam circa nervorum extremitates interceptus tales hydatides limpidas , citra commixtionem sanguinis aut alius humoris excitaret splendidissimas , diu incorruptus. Nec sudoris productum esse credere fas est inde enim non tantum pertinc ali immineret. Caeterum liquor, qui reperitur in ventriculis cerebri, vaporatione parum in fundo vasculi reliqui facit nec concres. ituti serum sanguinis cuius rei saepius insectione cadaverum experimentum feci indicio, puriorem illum minus particularum heterovigeneitatis continere esseque corruptioni minus obnoxium : Sob
les tarne iste fluidi nervet censetur, ceu alibi animadvertimus Et
405쪽
ipsa lympha , quae nonnullis rividi nervorum productum videtur,
easdem cum liquore ventriculorum cerebri noras in evaporatione
prae se fert , ut non mirum , dictas hydati des, dum ex tali fluido originem ducere videamur propter triplicitarem humoris corruptioni minus obnoxias , diutius citra hanc persistere. Sed&symptomata, dc periculum, quod inde imminet tale quid innuunt. Etenim pleraque, de quibus conquerebantur, fuerunt generis nervosi symptomata Dolor capitis acutissimus, qui praecessiit ε comitabatur vesicularum eruptionem in primo secundo casu: articulorum dolor , ut vel arthritidem mentiretur apud defunctam;
somnolentia, delirium istupor inprimis oc oblivio itendinum subsultus&tremor artuum, qui diu post superatum morbum perstiterunt apud superstitem ingens denique debilitas artuum, ut diu pedibus
consistere non valuerit convalescens, satis superque dea frictione generis nervosi testantur. Et quod mirum , dum haec scribo , modo nodos circa digitorum internodia nasci conqueritur Illustrissima Comes , ante morbum nunquam visos , sed morbi productari unde quis non tantum causam dictorum symptomatum probabiliter a nervis derivatam , sed S morborum articularium 6 ipsius podagra per nervos fluere suspicari posset; experimento adprobandam succi ner-ve existentiam torte haut inepto nec in congruo. Funestus tandem exitus apud defunctam rem plane confirmat. Etenim cum ab initio non admodum aegrotasset, maculae rubrae, sanguinis testes per cutis superficiem apparuerunt, cum febri continua& pruritu quae blanda diaphorest intra novem dies admodum dissipatae fuerant, eum optimis aegrae rebus. Postquam autem , imprudenti consilio surrexit, lintea mutavit Malias genio indulsit suo , Discuum est , ut perstricta frigore cutis corporis habitus repulerit particulas sanguinis malignas, nondum plane dissipatas qua re p.rcussae aditum invenerunt circa interiores partes , cerebrum nempe, unde atro statim a frigore capitis dolor, hinc nervorum apices, calore lecti priori morbo adapertos et hinc post recid: vam demum, d. sparentibus maculis rubris , priori morbo ex ch sis , hydati de se a vesiculae dia phanae percutim de sissime disseminatae in conspec iam
venerant , ex alio, quam priori fon .e derivata : quae quidem quamdiu apparuerunt, nihil periculi imperuis portendebant evanis entes autem , congesta in nervis mater a maligna Ocyus in critum. Isolent plerumque, intulerunt:
406쪽
Observatio CVII. Hec enimsatis est medicum suum facere oscium , s suum quoque adstantes suumque faciat aegrota Sc. Hippocr. Aph. I. seel. I. OByERVATIO CCVII.
Dolore ischiadleo, periodico acutissmo.
I Llustrissima quaedam 37 annorum tenera, gracilis, vividi ingenii
cum Illustrissimo marito secuta exercitum, sub initium aestatis Anni DCC maximam ejus partem egit in Palatinatu; nec sibi temperavit, quin exaestuans, frigida sese diu socia laverit : Loca ins per subterranea ad vitandum aestum haut infrequenter subiit, inquibus cum aliis pransa fuit. Redux tempore autumnali, secundo flumine Rheni minus recte valere coepita corrupta fuit in itinere dolore ischiadico vehementissimo ; ad quem pellendum Chirurgus accersitus nescio quem externe adhibendum praescripsit spmtum arithriticum, unde melius sese habere coepit aegra, ut sequenti die, dolorum expers obambulare potuerit. Nec diu abhinc spes inchoata fefellit dolor enim recrnduit tam saevus, quam fuerat pridie Ad priora statim accurrens remedia, non eundem sentit effectum; quia dolor per aliquot horas civili, nec quicquam moratus pervenit Dus seldormiam doloris plena, et nihil non medicaminis ad mitigandum saltem , si non tollendum tantum cruciatum adhibuit. Bibit Decoctum salsa parilia compositum , crebrosque in laconico instituit sudores: Externa varia parti dolenti adhibuit, ad dissipandum, qui tantos dolores inferre posset, humorem. Tandem horum pertinacia victa, thermas Aquisgranenses adire, auxilii inops, media hyeme con- nituit; quam tamen eadem, quae impulit, dolorum vehemenda refrenavit. Illud inprimis notatu dignum erat, quod non tantum peri dice exacerbatus fuerit dolor, sed Ac in ipso uaroxysmo obambulate, Iuerit , quin dolorum vehementia currere coacta fuerit aegra. Opportune igitur subiit cogitatio , an non forte paroxysmum febrilem, cujus tamen nulla extabant indicia imitaret irassectus, vix alio, quam remedio antilabrili expugnandus nec displicuit consilium aliis. quod initio morbi visum, tamen, ut fieri solet, neglectum fuit Pilulas ex pulv, Cortic Peruviani Anti heci Poter Cinnab Antimon. Eic initio morbi paratas, irritis omnibus aliis ad usum revocavimus,
407쪽
De Dolare ischiadico periodiso acutissmo. singulo trihorio repetendas Inde non tantum levamen statim sensit aegra salutem desperans, sed mutata pitulatum in infusi fotinam continuato remed i usui brevi convaluit.
Plures dantur affectus periodici plerumque non minus atroces, quam curatu difficiles Antidotum autem monstravit 6 immortali nominis sui gloria publicavit insignissimus orto , dum plurima adducit exempla morborum atrocium, citra manifesta febris indicia, solis anti febrilibus curatorum in revera non mediocrem ita apud cor. datos meruit gratiam, eoque majorem, quod plerumque ad omne aliud remedii genus erant invicti. Hinc non immerito quaeritur , quid Llud sit , quod tantos periodice intulit dolores is movit cruciatus apud Nobilissimam aegrotantem Z Certe dolor tantus citra vehementem spirituum animalium excandescentiam excitari non potest, id quod natura dolorum testatur. Etenim si influxus spirituum et nervos intercipiatur, perit sensus si placide influant, doloris nulla perceptio contra vero si vehementiuScommoveantur, Cestro peris citi excandescant, dolor presso sequitur pede. Quid autem illud meiarit, quod spiritus animales sponte nunquam furituros in casu memorato statis horis in tantam egit rabiem , non aeque adeo in promiaptu est dicere. In parte autem seu loco assecto necessario aliquid Vitii statuendum erit, cum reliquae partes , quotquot fuerunt, ipsum femur dextrum, a dolore immunes perstiterint. Caeterum negari non potest, dati particulas in sanguine incongrua morbidas, quae ratione figurat in parte quadam ceu nido, seu foco morbi congeri queant&adhaeresceres; quaeque quietae nihil motu Saul noXat, commotae auistem enormes , circa nervos praesertim excitant dolores Etenim occasione illarum spiritus excandescere facile intelligitur cumque isti motuum tam naturalium , quam praeternaturalium sint tenaces , id quod exemplis demonstrare esset in promptu , hinc congellioni &exacerbationis ratio certis horis quoque haut obscure concipitui. Nec enim dubitare licet, quia plures dentur, Sex mente Hippocratis sexcenta in massa sanguinis diversi ordinis, motus Sc figurae aut soliditatis particulae, pro cliversitate morborum di ursissimae. In can cro v. g. inque venerea, dysenteria dic diversam, ni fallor 6 specifi
eam particularum morbii arum naturam videre eit id quod eum de
408쪽
de venenis obtineat, cur non de iis quoque corpusculis credendum,
quae communiter fermentorum morbi ficorum nomine veniunt
Caeterum Illustrissima mulier omnia contulit ad dispositionem febrilem inducendam frigida sese lavis in crypti sic locis subterraneis ad vitandum iri fervorem quaesivit refrigerium Labhinc cidiciter autumnum per aquam iter fecit variaque militiae incommoda experta degit, quod alii, quando sibi febrem accersunt nervos non multa carne, pauciore pinguedine tectos erat enim gracilis 6c tenerrima facile refrigeravit, meam forte parti assectae dispositio,. nem induxit, ut particulae morbi sicae facilius ibi, quam alibi obhae,
rescerein nidum formare potuerint. Nec forte absonus videbor, si in febribus, Luxta lentorem Tanguinis crassitiem aut acidum,aut fermenis tum febrile aut cum aliis venenum seu particulas sui ordinis statuero , quae quidem partes quasdam inoffenso pervadant, ceu sanas se incolumes , adhaerescunt autem in aliis. In sufficienti autem quantita e congestae , molestae dum incipiant esse, spiritus motuum prio. rum S impressionum tenaces, consimiles ineunt motus , excande-Runt atque ferociunt, tantisper dum materia morbifica expulsa spiritus desaeviant denuo autem collecta materia morbi a in eodem
foco motus suos terni pore consueto tepetunt, symbo Iam forte suam conferente aethere in pristinos motus concitant seu paroxysmos,
usquedum materia morbifica subacta di morbus penitus expugnatus
Mirum illud videri posset, qui in ipso dolorum paroxysmo,
durante illorum saevitie gradu celeri conclave emetiri potuerit aegra; id quod certe non licuisset, siquidem humor acer circa nervorum e spina dorsi prodeuntium fasciculum doloris causa fuisset ut velluculenter hinc appareat, non fui e nisi excandescentiam & furorem Archari, concitatum occasione particularum peregrinarum in nido
circa nervum collectarum, toties recurrentium, donec in tota massa
sanguinea subactaeo expusnatae fuerunt. Praestitum id fui , irritis aliis omnibus solo Chinae Chinae usu, liquidem specillia ejus virtute, quam lentorem fluidorumis crassitiem corrigit, particulas sui ordinis fermentativas seu febriles coris rigit. Evidens tamen nulla apparuit in massa sanguinea termentatio. nec ulla manifesta febris indicia, neque in pulsu neque urina apparuerunt. Nec enim necessarium videtur, ut eadem semper, in diverso subjecto, graductanni tempore eodem resultent sympto mala; nee eisentia
409쪽
De Dolore ischia dico,periodico acutomo. essentia febris forte in eo consistit, ut semper exardescatis prorumpat in flammama sufficit particulas supra descriptas in circa locum assectum congeri potuisse, 6 suis circuitibus dicta excitare sympyomata. Conum ite autem, uti in febribus fuisse particulas morbificas ex antidoto colligere licet. Et utinam plura darentur, remedia specifica , quibus particulas specifice hunc aut illum morbum patrantes
subigere , corrigere aut extinguere possemus nec an a nonnunquam in curandis morbis laboraremus consiliorum inopia. Suffecit
nobis India orientalis plura ac non ita pridem remedium contra diar- rhoeam dodysentetiam essicacissimum, mihi uxta cum aliis usu comprobatum. Cum autem compertum habeam particulas sui ordinis in praedicto morbo, quas dysentericas appellare liceat, natitare in tota
massa sanguinis, clege circulationis omnes partes inoffenso permeare, sola autem intestina elective impetere tantum non in eam veni sententiam, animatas esse, 6c, more animalculorum intestina petere,
aliis intactis partibus id quod animalculis haut est insolitum. Ad il. las igitur extinguendas certius di essicacius Uecoacanna ego quidem
In lue venere aliae dominantur Ac sui generis particulae, quas itidem animatas esse tantum non persuasum habeo ex modo invadendidi dolores nocturnos excitandi. Ad illas extinguendas itidem adinventa mi essicacia remedia, quibus quotidie hanc luem dc radicitus pereurari videmus : Certius tamen non novi de iucundius qua mercuriali ex Mercurio in vitro Hermetice listatosne usio additamento in aquam resoluto, quae pondere cum Mercurio eadem .sed decies sexies plus spatii occupat resolutus Mercurius , quam non solutus. Haec aqua insipida ad aliquot guttulas mane ac vesperi exhibita, citra salivationis aut ullius excre ionis motum placidissime dolores nocturnos ad mi aculum usque sedat, morbumque sanat radicitus. Utinam doceatur, Sc quae particulas cancrificas, quae podagricas&quae lepro- fas delerent & extinguerent Nec satis operae, studii sc laboris impendi posse existimaverim, 6 forte utilius expenderent Magnates Sciri cipes impensas in inveniendis S detegendis ejusmodi experimentis, quae frustra ratiocinando quaerimus, cum casu potiusis fortuito inventa fuerint, quaecunque tenemus in arte mea cessicaciora remedia Sicio Vi litum apud mercatorem in vicinia depositum elle, certum contra impetiginem, morbum rebellem dc contumacem, experimentum a me faenius comprobatum.
410쪽
Caeterum sorte in nostro Casu invenirent, quo sententiam suam defenderent ij, qui febrium intermitentium causam in genere nervos statuunt, in quorum gratiam illum quoque exposuisse juvabii.
PRiusquam innotesceret, unde Unicornu illud striatum eburnea duo ritie .coloris veniret, maximo pretio aestimatum in thesiauris regiis servatum fuit. Credebatur enim verum Unicornu a quadrupede quodam gestari, id p esse rarissimum, de quo multi proin contra scripserunt. laus ver, ormius in Musaei sui lib. . c. is Anno 6 prseteriti saeculi detexit, Cornu hoc seu dentem alexi pharmacum crescere in Ceto Narhua dicto a cadaverum pastu, qui circa Groniandiam capitur, ubi simul, an dens an cornu dici debeat, cum aliis quaeritur 6 controvertitur, quo pro armis utitur bellua ista, ut elephasin aper suis dentibus. Cujus descriptioni accurataein delineationi, quam Th. Bartholinus mutuatus cimitatus est Dissert. de Unicornu, nihil addendum judicavi, nisi quod in uia Stulgardiano cranii ejusmodi mutilati superior sola pars hinc inde fracta, longa duobus ped. lata pede uno sine maxilla inferiores, cum uni cornu abrupto quidem, sed longo tamen adhuc tribus pedibus &unciis novem supra radicem seu basin, quae latebat in rostri sinistro processu seu alveo longam pede uno&uncii duabus, in dextro processu quoque per rimam nescio sponte an violenta aliqua fractura hiscentem ostendat parvum eiusmodi cornu seu dentem longum ultra uncias octo, de cujus successione praesentia, ortu generatione tacet Wormius.' Conjicio enim succrescere illud priori protens longiori si sorte violentia aliqua, aut aetate, aut consuetudine, deciderit hasta illa ossea, vel si abruperit illam piscis, quod in glacie ruptione haud raro contingere observatum fuit Meminit tamen laudatus Wormius, quod Phasinacopinus Regius Elias te ischerus in dente seu Unicornu tali, ubi serra partem juxta basin abstulisset, ac fortius
aliquanto reliquum concuteret, eruperit tenellu ac novus dens a
tori inclusus, qui fuit figura substantia plane similis magno isti. Addit deinde quod, quamvis artos in exterisin domi viderit in