Opera omnia

391쪽

DISSERTATI EPISTO RIS. 361

diebus aliquot elapsis sequentia adjiciebat, ad eundem scopum DE VARr- collimantia: φωη fons m. o. Conservae visarum Rubrarum per seiaceum trajectae et Vitriolatae uncias quRtu , Balsami Locatelli uncias duas, Boli Armenae, Sanguinis Draconis, Sprete Electuarii Diacorallii, ana drachmam unam, Sympi e Coralliis quantitatem sufficientem ut fiat electuarium, de quo capiat quantitatem nucis moschatas bis de die, superbibendo haustum emulsionis sequentis:-sForm. 71.Pra Seminum Lactucae,sSeminumJ Portulacae ana drachma tres, SeminumJ Cydoniorum sesquidrachmin, SeminumJ Papaveris Albi semunciam, Amygdalaa Dulces exoorticatas quinque; Contundantur in mortario marmoreo sensim affundendo Aquae Plantaginis libras duas, Aquae Cinnamomi Hordeatae uncias duas; colaturae adde sacchari quantitatem suffcientem.

His remediis favente NuMINE, aeger intra septimanas tres a febre et horrendis illi quae memoravimus symptomatis liberatus, perechiis abolitia, atque urina diu colorem naturalem tum consistentiam recipiente, paulatim ad sanitatem et vires pristina rediit. '

55. Quamvis autem symptomata ista iam dicta labri con

tinuae accrescerent, non ero illi morbo de quo nos supra egimus cum tamen, quoties utrumlibet en comitantur, sine Par mementi inflammatione et anguinis nimia attenuatione, unde . dita sanguis per aevia vasorum quati Vi exigitur, emper ortum pariiste ducant nullus dubito quin par methodus in tantu a Brum in iis, paritate omnino sit adhibenda, quantum scilicet seri utrius quo octique morbi genius Quamobrem Virum Optimum rogabam adhibea- ut mihi per illum liceret hanc ejus curationem hic subnoc μ tere. Quam quidem si quis vel mihi insensim ua cum tamen alieno more e propriis a timans, nullum inimicum habere sperem, praestiterat, tamen, veritate victus, praeci rissimam eam fuisa omnium qua unquam novi curationum, lubena saterer quum jamdiu compertum habeam, quam sit satiae labricitantibus sanguinem cum urina ex mere eum

392쪽

D Vant vero idem amicitia mihi ait conjunctimamus, et inrito crim': ' animi prolubio et veritati et Viri Amantissimi rixisse mihi

litandviti erat ' Hic enim ille eat, qui, cum pauci Actinodum me vel minimum quid in Re edica sive indaganda nivae etiam excolenda, prosecim Maerere auderent, maledicor in orientis medium objicere sustinuit, atque me pari selo ac ricto ut batur, quo parentem filius. Quantumlibet autem Ixonescio tam insigni devinctus, nunquam tamen nisi eas orim commeruit laudes praedicarem, in perinde sere ait -- sive opprobrio sive laudatione indigno incere, qu cloquidem utrinque a veritate discedatur Nemo itaque mi hi vitio vertat, a Virum hunc ego nemini inter eos qui mihi titici nus innotuere, probitate secundum fidenter ammaverim, cinni tot annorum spatio quibus eo familiariter aua uim nec dicto quemquam laedere, quanto minua facto, ibi permiserit. Quantum vero in ea quam profitetur Arte praecessat, modo DEUS vitam ei concesserit, brevi satis eluceacet cum eruditioni haud vulgari, qua omnea edicinae tam antiquae quam moderanae tractum perlustraverit, exquisitimimam in murutilioribus praxeos minutiis indagandis olertiam sium qua nemo unquam Medicinam merita cum laude faciet, eatus attulerit unde etiam aegrorum auorum vina bonus festaque cum primis respondet.

Non an 56. Haec demum sunt quae ipse de hoc morbo aentio, Σ.-.- - non m is gessit Phantariae imaginatricis temeritas,nis prae a.d phaenomen praetica edocuere. meque sane capio qui A. s. ' fieri possit ut saltatur is, qui cogitatione sua omne mera ac nuda ejus sive artis sive iacultatis praxi limitat et determinat, quam sibi perdiscendam et cum inde exercendam Proposuit aut e contra, qui possit fieri ut non tam in ipso sequam in aliis decipiendis omnes vitae annos prodigat ille, qui in iis excogitandis operam disperdit, quae cum praxi nihil prorsua habent commune. Et sicuti haudqviuiuam si tus probusve naris ad clavum gubemator fuerit illa, qui non tam ad brevia et saxa a marina agnoscenda evitandaque, quam

ad causas fluxu refluxusque maria speculanda ismam Im --

verterit; quod quidem, cum philosopho sit dignissimum, ab

Irimbi Me eo tamen perquam eat alienum, cui id tantum negotii datum Aui, est ut navis non a mergatur; ita neque Medicus, cui non alia quam curandorum morborum Provincia decemitur, quan-

393쪽

omlibet ingenio caeterisque animi dotibus valeat, in Artem v a1-

Vere edica proficiet, qui non tam in occulta et tortuosa illa 'R Jφη -thodo, qua Natura morbos parit alitque qua etiam eorundem historia pendet, indaganda, atque in remediis Llem adaptandis, omne animi virea intendat, quam in curionis et παρέργοις speculationibus cerebrum satiget, ad homines orco eripiendos quod spondet edicina, ne hilum facientiah Quae quidem praevaricatio non solum in causa eat quod genua humanum commodis illis et emolumentis privetur, quibus a plurimorum ingenio animique dotibus augeri potuisset; sed etiam effecit tandem, ut quae Medica appellatur, Unde est revera confabulandi garriendique Potius sit Ars, qu- me in .rdendi Atque eo tandom deventum est, Regris vivendum peti tur, moriendumve sit, prout philosophus et conjectando se um linia,O attigerit, vel ab eodem aberraverit; quod in lubrico semper in que meat atque ancipiti, cum primi isti speculationum repertorea, Ara evasiti

non minus quam eorum mancipis et servum pecus, de cerebrosis istis commentia bello quasi intem in invicem divi dientur, attamen nemo sori se omnium ipsam veritatem sequatur Quamvis enim a mentem serio relicuerimus, Natum. quid de sacto agat atura, et quibus in operatione sua intur h.: ., . organis, deprehendere aleamus modus tamen quo illa ope hendamua ratur, mortalea aut ego salior, semper latebit Neque hoc .,.tativi mirum est, cum longe imo supra omnem humanum captum em longe, credibilius sit nos misellos homunciones, ab illustri vitae laesaque regione exulantes, methodum qua in sabricanda Inachina usus eat Sapientissimus ARTIFEX, capere nullatenus posse quam Bhrum serrarium, rudem prorsus et imperitum, nescire quo pacto concinnetur automaton horarum index, c jus structura et motus exquisitissimam artia vigantiam praeae serunt Sicuti de facto constat, cerebrum omnis tam Semanatantiam quam motus sontem esse, tum etiam et cogitationum et i h memoriae ossicinam; et tamen non eat possibile a diligentissima ejus inspectione contemplationeve mentem usque adeo illuminari, ut intelligere pomi quo pacto substantia ita oram et quaa pulpa quaedam, neque operis ut ridetur, usque adeo affabro elaborati, usu ita nobili et facultatibus tam praecellentibus queat sincere neque exinde assignare quia potis est, qua ratione, ex naturae ejus vi et structura partium, sive haec sive altera ista facultas necessario fuerit exerenda.

394쪽

. maeciis, quam experientia propria, a sua haudqunquam

iri iii Au iti a jam olim suggessit. 59. His morbus ni recte calculum pono,)ehroni Tum omnium frequentinnime occurrit; et leuti sebre cum D LAη.Huc cibus auia duas partes tertina ad etaoni a morbo a vi au

runt 'ra saltem qui eo nomine insigniuntiis, ad reliquae partia tertiae . iiii ' dimidium ansurgunt, hoc est chronicorum pars media undis .iisti I uminarum enim pauciAsimae qui sexus adultorum dimidiati sit,i: zi η P m, si omni horum affectuum petae prorsua liberae vir uoison nunt, si intra excipias quae laboribu assuetae dure vitam tot ui diu , rarit Quinimo non pauci ex iis viris qui vitam degentes lontariam chartis solent impalleacere, eodem morbo tentam tur Et quamlibet omnia retro antiquitas symptomata illa Aisootihu IIystoricis adnascentia utero semper vitio verterit, Assei imis tamen affectiones IIvνοαοstam reas iugo dictas qua splenis

mini Oilly Rut vincerum nescio quorum obatructioni unputamus, eum . . . . diorum Hystericarum symptomatis conseramus, Vix ovum

395쪽

ovo similius, quam sunt utrobique phaenomena deprehende miΑν--- meque tamen reticendum est, foemina multo crebrius . 'hisitio morbi genere corripi quam solent marea, non quod se uterua magis male habeat quam alia quaeri corporis regio,

sed ob causas lina fla8 sq. explicandas. 60. Sed nec spectabilior est hujus morbi Dequentia, Omnes sequam varieta illa multisomus qua se ostendit et nullos 2 m: ζfere non aemulatur ex iis affectibus quibus atteruntur miserim talea. Quamcunque enim corpori partem inaederit, symptomata, qualia ei competunt parti, statim producit et nisi Medicus tam sagaci quadam solertia et δεινοτητι, quam in Arte peritia valeat, hausis fiet, atque ista symptomata a morbo aliquo ementiali hujus vel illius partia, non vero ab Assectione Hysterica pendere arbitrabitur. 61. Quandoque verbi gratia, capitis arcem occupans, Amplexi-

amplexiam lacu, quae similiter hemiplegia solvitur, m. Σ'

omnino reserens amplexiam, qua tum aetate tum mole corpo P ria grandiore siderantur, et quae ex eo naaestur, quod cerebri eortice pituitae copia reserto ne sentente, apirituum anim lium meatus ac semitae intercludantur a qua quidem causa,

quae foeminis matericis accidit amplexis oriri nullatenus videtur, cum easdem haud infrequens adoriatur confestim ara amo partu, magna sanguinis vi simul ejecta, et vel partu labori Vrsiori vel vehementiori alicui animi commotioni debeatur in haeo

M.L Quandoque spasmos horrendos gignit, pilapsiae; I .

persimiles, ventre et praecordiis guttur versus intumescen gignitho tibus, et nixus ita sorte edente aegra, ut licet His medio lepaia.

um tantum 1erit virium, jam omni adstantium ope vix αβ retineri queu incondita interim atque inarticulata quaedam latu Uteri Vociferans, et pectu serie eminae, quibus haec species iaet: ia

quae ineri Stran Aetia vulgo audit, familiarior est, tem- mentia sa- peramento sunt ut plurimum plus qu- solet sanguineo et L . . habitu corpori ad viragines accedente rem capia

M. Nonnunquam exteriorem capitis partem occupat,

pericranium inter craniumque dolorem vix tolerabilem adse cum vomi-rens, in quadam tantum particula quae tris Vera Pollice mi. i. 'contegi possit, jugiter defixum dolorem hunc etiam comi πάλιν tantur vomitiones enormes. Haec species Clamuri Mericu parit,ehi mihi est, istas prae caeteris satigans quae chlamsi laborant. hu' f . Nonnunquam in partes incidens vitales, ita vehe samilia-

396쪽

DκἈν mentem cordis palpitationem excitat, ut quae ea patitur . .. .. --- m indubitato habeat, sonitum cordia in coatna aeri Cordi, pia tantis etiam ab adstantibus omnino debere percipi Haee. Elia e species eas murim infestat quae extenuato sunt o -- et

infimiori cras minus firma, quaeque extabescentium pene sor-in Paene

, . a.' ae serunt; tum etiam juvenculas febre alba palleacentes palὶescen f65. Nonnunquam pulmones obsidet, unde R ET E Tia,ta. heri e tussit et sere sine intermissione, nihil prorsus Ex miam Hys torans: et quantumlibet haec tussis specie non ita valido ...zui ius thoracem concutiat atque illa quae Conmulam Mentur, in emo explosiones tamen longe Dequentiores sunt, aeger meterea non ita sensu valet. Haec autem Tussis Hysterica vectes oppido rara est, et foeminas pituita catentes prae caeteris exagitat.

Di M. Nonnunquam in colon et regionem acrobiculo cordia

mentitur, subtensam imperiun faciens, dolorem vix serendum infligit, HL 'iahis . M- Passimi haud absimilem ubi aegra unmodice vomit, cotimendi ni luviem quandam viridem, bili quam porraeeam appellant seremis... ' Parem, nunc erim insoliti alicujus coloris, rejiciens. Saepe imi etiam postquam aegra ad multos dies jam dicto dolore qui

vel Stoicorum πώεα expugnaret, et continuo vomituri- Iutem sol tionis conatu tantum non fuerit enecta, tandem latero ante ovainua. siore, omnem corporis superficiem ad instar croci tingente, Desperatio solvitur paroxysmus Aegra interea, diris mentis angoribus

dii l. Pressis, omnem recuperandae sanitatis spem prorsus abjicit; eius quae quidem animi dejectio, et quasi desperatio quaedam, non magis quantiu ego observari, ab hac Hystericorum Mectuum specie sejungitur, quam sive dolor, sive Vomitu prae-- eor memorati. Atque hoc genus in isti praecipue locum habet u odum quae corporis habitu laxiore crudoque sunt, tum et in iis, exh- uti infantes grandiusculos, cum ingenti aut et naturalium

vitae staminum dIspe Io, mini emine.

Parinys 67. Quandoque hoc malum in alterutrum ex renibus est, incursans, retrocis3im quem istic parit dolore paroxyamum

muniitur nephriticium omnino mentitur, idque non solum doloris genere locoque quo saevit, sed et adaestis vomitionibus immanioribus, tum etiam nonnunquam ex eo quod dolor perureterum ductus propagetur ita ut aegre admod uti dignosci queat, utrum haec symptomnia ab incluso calculo, an vero ab Affectu aliquo Hysterico enascantur nisi sorte casus ali-

397쪽

DISSERTATI EPISTOLARIS. 367

miis acerbior aegrae miniam paulo antequam eorriperetur κAν-Hiscrucians, aut materiae viridis per vomitum ejectio, Vm. . .. . stomata ista Affectioni poti mystericae quam calculasM ut C levium

menda me docuerint. Sed neque vesica ab hoc seudo-IΣζαψmplomate atque ementito assectu immunia est, eum non parit seditantum ipsa ab eo doleat, sed et urina supprimatur, perinde . 'in si calculus eam obstrueret, qui tamen nullus eat peciφη,

et . . . In iis qui

Quae ero renum calculum imitatur, non ita raro. Utraque Ena solet invadere foeminas, quarum Vires repetitis saepe Paris petitia ejus FSmis Hystericis jam fractae sunt, et sanitas corporis detrita. τ' '' 68. Nunc in ventriculum decumbens continua VO-- mitionestiones excitat, nunc etiam di arrhoeam, quoties scilicet nata L. intestina effunditur in neutrum horum symptomatum se- rhoeam,quitur dolor, licet in utroque persaepe compareat dictus ille dolis 'auccus viridis Utraque haec species iis familiaris est, qua Quibus B equentiores paroxyamimysterici debilitaverunt istic M.LAtque ut hic morbus omnes ferme partes intemn in Partes ex. sestat, ita etiam nonnunquam et exteriores amemque muscu- α Ionam occupat, maxilla scilice humeros, manus, crura, tibias, mumul nunc dolorem adducens, nunc timorem: in quo genere is lati des. qui tibias distendit tumor prae reliquis conspicuus est Cum II vix tenim in hydropicorum tumoribus duo haec semper observari quo. Possint, ut tumor scilicet sub vesperam se majorem exhibeat, 'H-ntiatum etiam ut pastae instar madentis, vestigium digiti sortius tumostis impreari formamque reserat jam in hoc altero tumor mat Giu tino tempore protuberantior est, nec digito cedit prementia, aut vestigium ulliun manet. Ῥlemnque etiam tibiarum auterutram tantum inflat de caetero, sive magnitudinem spe tes, sive etiam superficiem, hydropicorum tumores ita ad amussim aemulatur, ut aegrae se haud sacile ab ea quae insedit sententia dimoveri patiantur.

70. Sed neque ipsi dentes quod vix credas, ab hujusce Dentibus, morbi insultu ae possunt defendere licet neque vel minima Vr. Σ' caritas, neque humoris alicujus defluxus, saltem qui percipi omniquo queat, dolori sive ausam praebuerit, sive vehiculum; suib. s. 2

nihilo minus nec mitior eat, nec contractior, aut expua natu φα M- aestior. Isti vero tum dolores, tum tumores, quibus assim pugnatuuntur partes exteriores Mns sum memorarimus, eas me mordola eipueri minas adoriuntur, quae longula Xysmorum Hyste ingit.

398쪽

De A. comm serie ac impetu violento tantum non exaratinatae, II. I vitam ducunt vix vitalem. i. - 7I. Inter omnis Vero morbi hujus tormenta, nu in se in domo tam crebro ingerit quam dolor in domo quem certo certissilis, is Persentiscunt quotquot et levissime hoe affectu tanguntur.' 6 mn Quinimo id habent effectum commune dolorea D edictἰ

quotquot . . . . .

hoe amet quod illa cui inhaeserant regio, etiam post eorum dino an 'tu' -- si es quasi fustibus probe fuerit dedolata, incitam re-

insederat fugiat quamqvidem teneritudo aena in evan int.

T. 2L 72. Η interim observat dignissimvin eat, quo non

Exioma rem nes dis unedam extemarum partium rem ratio' et . symptomatis his omnibus iam quasi remit, et Ieminque geratio non nisi paroxysmo finito dispellitur quam quidem in L. esisti' gerationem haud semel isti sere qua rigent eadavera, parem comperi, pulsu nihilominus recte se habente. De viri Addo, quod Hystericae sere omnes, quotquot ego hactenus1.. iser tracturi, de spirituum dejectione sive subridentia ut eum illis sive sub loquar, conqueruntur pulmonis regionem indigitante su Misquis ' es locum, in quo haec spirituum contractio ae subsidentia tur sentitur, volunt designare. Intima et Demiini, muliere Assectione Hysterica laborantes nune in V.Ci risi emindi, nunc in immas pariter immodica misi, tur, nulla nulla πρωμάσει manifesta sive illam sive has extorquente,

data ansa.

nemina non est notum.

Limpida 78. Inter omnia vero quae in hoc morbo comparent

: ποιοῦ phaenomena, illud maxime proprium est atque ab eo sere

rat signum inseparabile, quod inlicet aegra urinam subinde reddant mohs i. plane limpidam, ad instar aquae e rupibus scaturientis, idque 'R- satia copiose quod quidem ego a illatim percontando, in omnibus sere didici signum eas pathognomonicum eorum affectuum, quos in s minis materi a in maribus Hymetim iam' appellandos censemus. Atque in maaculis nonnunquam observavi, quod mox ab excreto lotio coloris strini, imo proximo sere temporis momento, violentiori aliquo animi motu derepente perculsi, atatim urinam crystallum claritate aemulantem, magna copia et impetu diu continuatoriecerint eo usque se male habentes, donec urina pristinum colorem induerit, ct parovamus simul evanuerit.

74. Quin et omnibus tam Hystericia, quam Hypochon-driacis, quibus scilicet jam malum inolevit, id accidit, ut

399쪽

natus quandoque nidorosos e ventriculo emittunt, quoties D Aν-αliquid comederint, licet moderate tantum et pro ratione

petitus, tum etiam aliquando acidum eructent, acetum latus ni S ore reserens, quoties in os ascenderit laesa nempe utro 'r' ex Dique concoctione, et succis proinde a natiuali statu inter aeidi.

Versis.

75. Neque hoc tantum nomine infelice sunt, quod eo suscita male affectum, et quasi conquassatum, ad instar -- clium ruinas undiquaque minitantium, tantum non corruat et fatiscat, cum magis adhuc animo aegrotent quam corpore. Cum enim desperatio plane insanabilis de hujusce morbi natura sit, indignantur admodum quoties aliquis vel minimam de sanitate recuperanda spem injecerit facile interim Credentes, omnia se, quaecunque in homines cadere possunt incommoda, quaeque adeo seri rerum natura, perpessuros; tristissima quaeque sibi ominantes, Rique timorem, iram, gela Atroelisi tralam, suspiciones, et si quae atrociora mini animi pathemata, nimi vel ex levissima vel etiam nulla prorsus dat ansa, rejientes, ta in sinuet iam foventes irrequieto auxioque ab omni interim gaudio, 'ν'' ape, laetitia, abhorrentes, quae si sorte occurrant, quando hae Trim Mea sunt, velocissime avolant, animum interim haud minus vehementer exagitantia, quam solent moestiora illa πάθη ita ut nullis mediocritatem servent, in una levitate constantea nunc amant praeter modum, mox odio madem sine causa prosequuntur nunc hoc illudve sibi agendum pro-Ponunt, mox a proposito resiliunt et quod cum eo pugnat

aggrediuntur, sed neque hoc peragunt, ita animi pendentes ut nunquam liceat quieta mente consistere. Quodque desuperstitiosis asserit orator Romanus, De Divin. i. 72.J nostris hisce elancholicis pulchre quadrat Perfugium

videtur omnium laborum et sollicitudinum eas somnus, Riex eo ipso plurimae curae metuaque nascuntur; ' dum funera tantum in omniis, et denatorum amicorum umbrae, repraesentantur. Ita tam animo quam Orpore exca scintur, quasi haec vita omnis ignis esset expurgatorius, in quo acelera, alio in statu perpetrata jam luerent atque expiarent.

Νeque hoc tantum mas ei accidit et juriosis, quos dicimus, sed etiam illis, qui, si hos animi impetus excipias, prudentiae

400쪽

- Αν ac judicio valent, quique et meditationum profunditate et ' h. i. sapienti orationis longe eos superant, quorum mentes hi Qui hi,o coguntionum culeis nunquam fuerint excitatae ita in non Metibu sine ratione observaverit Aristotelea Problem xxx. I. I J me

ingenio ut rancholicos meteris Ingen o Praestve.

delinearimus, non aliis competit quam iis, qui, diu multumque eum hoc morbo conflictati, tandemque subjugati, quasi Victas manus dant maxime si res adversae, animi moerores, novicitudinesve nimia in literarum studio assiduitas, atque animi contentio, cum prava e porta diathea conspirantea, Meum camino adjecerint.

Diae. i. 77 J Dies me deficeret, si omnia quae motus Hysteri se x viii gravant symptomata enumerare velim, tam diversa nique ad Ametuo invicem contraria specie variantia, quam nec Proteua Haitrio Chu Uram, nec ces Mus spectatur chamaeleon Proinde rectemerare. mihi videtur rationem subduxisse Democritus, quantumlibet in morbi causa hallucinaretur, ubi in epistola ad Hippocratem misin bom. iii p. 826.J diserte asserit sexcentarum aerumnarum innumerarumque calamitatum authorem me uterum. meque tantum multifaria sunt ista, sed nec regula aliqua aut typo uniformi se contineri patiuntur, quod in aliis hominum affectibus tamen usu venit, sed quaa farrago sunt quaedam πινομένων incomposita atque inordinata; unde perarduum est hujus morbi historiam describere. c..... 78. Creusae autem hujus morbi procatarcticae, ae ex-φ0rum temae, vel unt vehementiores corporis motus, Via etiam

aliquo, si V irae, sive doloris, sive etiam timoris, et similium Diagnosia pathematum, inaestu. Quoties itaque me consulunt foeminae de hoc illavo corpori affectu, cujus ratio e vulgaribus modiboriun dignoscendorum axiomatis nequeat reddi, nunquam non diligentur ab eis exquiro, an non eo de quo conqueruntur malo tum praecipue satigentur, cum tristitia, aerumna, aut

alia aliqua perturbatio, ea male habeata quod si annuerint, jam satis superque mihi conatat, morbum in hac de qua Vbinua tribu censendum praesertim vero aidiam in id inritis illustret, quod scilicet certis aliquot temporibu urinam limpidam et crystalli aemulam, eamque copiosam simul, excedinant. His vero animi motibus, qui usitatiore sunt hujus