Conspectus medicinae theoreticae : ad usum academicum

531쪽

MEDICINIS THEO RETICI sis

adesset, et mucum, aut sanguinem, aut quicquid demum novi calculis nucleo esta Pollet, subinde eliceret quin et nonnullis Persualum erat aquam calcis ulceribus et gravibus irritationibus vesicae aliarumque Partium per qua urina transiret calculosis saepe familiaribus et molestissimis,

insigniter prodesse, et morbosis ventriculi et intesimorum affectionibus egregie o pitulari, et vitia quaedam totius molis humorum optime corrigere, et generali corporis sanitati plurimum favere nec defuere aquae calci laudatores qui spera hant largo et diuturno ejus usu, statum sanguinis, atque ideo urinae ex eo secretae, eo usque traductum iri, ut haec novata fere naturam adepta nihil amplius calculos1 contineret, neque solitum sedimentum demitteret, sed hoc potiu denuo dilueret, et calculo praeterfluenS, eo vel comminueret, et prius aspero et angulares, detritis

angulis, laevigaret, vel nihil saltem novacmateris iisdem adjiceret, donec tandem molliti atque abluti in crustulas, et quidem h a merum

532쪽

si CONSPECTU Cap. XLIII

merum sabulum, paulatim dilaberentur Et demum, quo major hujusmodi ratiocinationis esset fides, plurimae prolatae sunt et idoneis testimoniis confirmatae aegrotantium historiae, qui usu aquae Calcis, ventriculi affectionibus morbosis, et multis aliis morbis liberati, bonam et firmam valetudinem sibimet comparaverant, et multam urinam reddiderant solito rubro et calculoso edimento Carentem, et Crassum, aI-hidum, atque mucosum deponentem, calculosque quibus extra corpus affusa erat non modo non aUgentem, ut naturali urina fecisset, sed plane comminuentem; quique pliarimum sabulum, et multa et haud exigua calculorum fragmenta, et crust ut aS, et demum nuckOS, Um urina excreverant, et tandem calaulo quo prius laboraverant caruissi visi erant, vel hunc fastem, sine magno, et interdum sine ullo incommodo, minimeque crescentem, per musto annos an vesica gessierant.1 6. Saponis

533쪽

MEDICINA THEO RETICA SI

I 6 6. Saponis autem vire et actionem explorantes haud aegre judicabant, quod et multis observationibus et experimenti ma nifestius constabat, non oleum ejus ad Calculos comminuendos et expellendos quicquam prodesse, et siquid revera adversus calculos valeret, beneficium istud alteri ejus elemento, sicali nimirum Caustico, et, Ut nonnulli, neque profecto parvi nominis, auctore sibimet persuaserant, particulis quibusdam igneis atque acerrimis quas illud a calce quicum commistum fuerat accepisset, totum esse tribuendxim. Brevi

quoque per simplicissima atque certissi a

experimenta deprelaensum fuit in comminuendis calculis extra corPUS, Et saponem, et aquam calcis, et illum hac dilutum, nihil esse ad purum a stet causticum. Quin et ex scripti quorundam medicorum satis constitit, salem alcatinum variis modisparatum per aliquot secula ad calculos expellendos in usu fuisse, neque suis laudiobus caruisse.

534쪽

si CONSPECTU Cap. XLIII.

16 Nihilominus vero et sapo et aqua calcis, neglecto, vel rarissime saltem etiaPaucis tantum medicis adhibito puro a alica ustico, variis modis per aliquot anes nos frequenter et large fuerunt adhibitan metu scilicet ne a ali purum corpori vereneno esset, vel adeo saltem acre foret, ut neque in sanguinem acciperetur, neque ad rene et vesicam, utcunque dilutum, perveniret. Sperabant praeterea medici plus

ejus forma saponis in corpus receptum iri quam aliter ingeri posset et nonnullis varios et saluberrimo effectus saponi impuretare placuit neque sane dubium fuit eum alvum saltem modice et es caciter esie sob

16 8. Tandem vero medicus, lucri magis quam honestae famae, aut scientis aut virtutis praemiorum studiosus, nomen alimquod et magnum emolumentum sibimet comparabat, palam professus se remedium arcanum possidere, quod Calculum, qUam vis inveteratum, diuque in vesica commoratui I,

535쪽

MEDICINA THEO RETICA dis

moratum facile et penitu comminueret atque expelleret, quodque sine fastidio a delicatioribus etiam assumi posset, et diu sine incommodo aut periculo contin Uari, seque nihil magis cupere, quam aegro sUOS eum sic esse remuneraturoS, Ut a diro quo prius laboraverant malo Per medicamentarius fuissent liberati.16 s. Remedium suum adeo jactatum, Iocupletibus solis accommodatum, PaUPCribus inutile, et tanti constans, ut non nisi magno pretio vendendum esset, diligenter et curiose celabat, aliis nimirum admistis medicamentis quae sensibus imponerent, omnibusque jure vitulino dilutis, ne sincera dispensata tali investigationi subjecta essent qualis arcanum facile detexisset.

Isso. Brevi autem quod metuebat accidit, tanta ejus cura parum Valente, et planis experimenti compertum est, pretio

536쪽

sa, CONSPECTUS Cap. XLIII.

ter atrali causticum, pro re nata nunc madigis nunc minus dilutum.16s I. Hoc igitur remedium, quamvis tantis laudibus quantis diu cumulatum erat minime dignum, tamen apud medicos per aliquo jam anno receptum est, et frequenter adhibitiam, et interdum calculosis profuisse visum est; et a ponis locum

fere penitus, et aquae calci locum magna ex parte, in his morbis, non immerito occupavit. Neque multum nuper in eo parando aut adhibendo profectum est, Praeterquam quod hemici rationem docuere, qua ejusdem vis et efficaciae, et quam maxime causticum, semper fiat, ad medicorum arbitrium, variorumque aegrotantium nemeessitudines, idoneis liquoribus lenibus et glutinosis aptum dilui. 16sa Effectus demum hujusmodi af .

SI.ymedicamentorum, eorumque imprimis vires medicinales in calculi comminuendis eliciendisque, haud facile definiuntur. Quo

537쪽

Quo plus enim de eorum natura et a Silone medici ratiocinati sunt, eo fere obscurior et intellectu dissicilior res faeta est; quo plura de iis prolata sunt testimonia, eo mimno fides iis data est quo plura denique experimenta et observationes de eorum vi ribus facta sunt, eo magis dubium fuit quid revera in corpore humano valeant: neque jam post annos quinquaginta dis putando, et experiendo, et scribendo de his remediis consumptos, illum hae enus cognitum est quod tantum essiciat, quan

tum de ridicula farragine anili, qualis primo prolata fuit idonei judices testati

sint.16ss. Profectus tam exigui, tantorumque incertorum, in re adeo a Perta et exploratu facili ratio multiplex est, et minime indigna ut exponatur, quo melius in posterum medici atque philosophi a similibus irroribus caveant. Testimoniis imprimis de arcanis remediis, litarimis et satis manifesti de causis, vix unquam sidendum

538쪽

sa, CONSPECTUS Cap. XLIII.

fidendum est quaeque igitur de his prius

prolata erant quam ipsorum natura se vulgata siet, hic negligenda sunt, et recentiora tantum et magis credibilia consideranda. Ex hi autem, quae certistimavidentur non semper certa sunt, neque credendum est calculum in vesica uisiecomminutum, et ex ea cum urina redditum, quamvi antea manifest us, post usum remediorum quorundam explorando detegi nequiret, nec quicquam gerenti doloris aut incommodi facesseret plurima enim exempla ostenderunt hoc fieri posse, calculo adhuc in vesica haerente sive hic sacculum quendam sibi formaverit inque eo latuerit, sive vesicae firmiter adhaeserit aegre detegendus, sive tantum chirurgi explorantis tactum estugerit, sive demum prius asper et angulosuS, laevis atque rotundus factus, vesicam, nonnihil fortasse perpetua ejus frictione calentem, minus laeterit.

16s . Medici porro cum de natura et viribus

539쪽

MEDICINAE THEO RETICIS fas

viribus talium remediorum primo ratiocinari inciperent, in plurimo et grave errore inciderunt, seque confusione haud facile expedienda implicuerunt; quod profecto nil mirum, cum vera calci ViVae, atque ideo a ali caustici, natura tunc temporis minime intellecta esset. Quin et postquam pulcherrimis clari hemici experimentis demonstratum fuisset, ea non aliam ob causam quam aera suum fixum expulsum sive extractum caustica fieri, et hoc reddito denuo mitescere, haec etiam reperta adeo neglexerunt, ut lUrimis in stitutis experimentis et ratiocinationibus, minime dubitasse visi sint calcem et salema aliminet, non modo pura nulloque cum acido conjuncta, sed caustica adhuc, per ventriculum, et intestina, et vasa lactea, et cor, et pulmonem, ad rene esse perventura, et cum urina secreta inque vesicam delata, calculum ibi consimorantem non aliter comminutura, quam si extra corpus ejusdem fragmento pura et sincera assuta essent.

540쪽

sM CONSPECTUS' Cap. XLIII.

I 6ss. Ratio autem plane docet hoc m-

possibile esse, et nuper quaedam experimenta ostenderunt, neque a ali mite, quam vi purum et parum dilutum, nequo aquam calcis, neque, ali causticum, urinae recenti satis large admista, quamvis

neque ventriculi neque pulmonis vires experta essent, fragmenta calculorum vel minimum comminUere. F. igitur experimenta et observatione sola perpendi me- Tentur, qUse Urina eorum qui hujusmodi remedia affatim sumerent, vel extra corpUS

vel intra facta sunt, siquando calculosis medendi magis quam experiendi causa data

fuerint.

636. Multum vero abest ut his etiam omnibus fides aut debe est aut possit haberi, scilicet quae adeo contraria sibique adversa fiant, ut probe perspicuum sit plerosque medicorum qui ad has res incUmberent, nimis avidis et nimis credulis oculis quod sane in re medica nimis frequens error est; sua experimenta fuisse intuitos, et nimis festinanter