Conspectus medicinae theoreticae : ad usum academicum

541쪽

MEDICINAE THEO RETICA fas

festinanter et temere de remediorum viribus judicasse, veteris Hippocratis moniti de experimento fallac et judicio difficili plane

16S . Postremo, non semper considerahant, calculos varii esse generi et quodammodo diversae naturae alios nimirum durissimos, laeves, comminui dissicillimos alio vero asperos, molliores, friabiles, fabulosos, sua fortasse sponte in urina aut aqua tepida paulatim dilapsuro ininime ergo quod de uno calculo aut uno aegro verum esset, de omnibus credere aut expectare licuit.1638. Omnium vero consensu qui de his rebus scripserint, quaedam saltem de viribus remediorum alcatinorum satis cognita sunt atque comperta Largo imprimis sive aquae calcis sive alcati causti Ausu urina thaud parUm mutatur, et parum materiae verse calculosae aut demittit aut continet, et, Pro solito rubro et areno

542쪽

sa 6 CONSPECTU Cap. XLIII.

fo, sedimentum albidum, et mucosum, et molle deponit, et siqua aut scriptis medicorum, aut aliorum hominum testimoniis fides habenda sit, adeo non calcUlorum

fragmenta quibus affunditur auget, quod

naturalis urina faceret), ut eadem in quihusdam exemplis, nam haec re minime Perpetua est, plane, quamvis admodum lente, comminuere visa sit. Λ ali vero causticum largius assumptum, sive forma Laponis, sive purum devoratum fuerit, urinam plane, alinam reddit eamque simul satis acriter movet, partesque Per UAS transitura est fortiter saepe irritat, praesertim si hae calculorum attritu vel alia quacunque causa jam inflammatae aut exulceratae fuerint, atque ideo multis calculosis adhiberi nequit, quamvis etiam valde dilutum, et glutinosis rebusicommistum, et semper igitur caute et prudenter adhibendum est. Contra vero, aqua calciS, quamvis diu et large hausta, urinam neque a Glinam neque acrem reddit, neqUerene neque vesicam male irritat, sed ea-

543쪽

MEDICINAE THEO RETICA sa

rum partium irritationes, et dolore antea

fortasse gravissimos, saepe sublevat. Constat quoque utrumque diu et satis large posse assumi, si modo cum prudentia datum fuerit, generali corporis sanitate nihil

imminuta A temerario vero et nimis largo illorum usu fertur, et minime incredibile est, totum corpus variis modis fuisse laesum, humoresque imprimis insigniter computruisse. Certum quoque est varia e triculi et intestinorum vitia, et praesertim acorem, calculosi saepe familiarem, talium remediorum usu vel prorsu submota, vel plurimum duntaxat sublevata fuisse. Neque demum negandum est per ea multos

calculosos insigniter fuisse levatos ipsis malis quae a calculis in renibus et vesica oriuntur, plurimosque interdum calculos et multum sabulum cum urina reddidisse. Adhuc vero valde dubium est an calculiis

grandior et per longam remoram confirmatUS, OTUm ope Vel in renibus, vel in vesica, unquam fuerit comminutus et

corpore penitus expulsi c si estimoniis,

544쪽

sas CONSPECTU Cap. XLIII.

Diis, utcunque ambiguis, quae de tali curatione prolata sunt fidem habere placeat hoc duntaxat certum erit, successum adeo felicem ratissimum esse, inque pauci omnino casibus expectandum.16s Remediorum vero, quae tanto malo qua nivi incipienti occurrere, vel idem nondum inchoatum; sed, propter notam corporis proclivitatem, suspeetum, arcere vel increuiento ejus obstare, vel cruciatus tantum quos e cit lenire possint, utilitas certe haud exigua erit; et taxime dolen dum est haec etiam beneficia non indigis esse

certa.

i66o. Ratio denique qua varios esse stus jam 1638. enumeratos, et a varii medicis

iis imputatos, praestem, neque adeo certa neque adeo perspicua est ac multi crediderint. -----Commenta de illorum actione antequam vera calais vivae et alcati caustici natura detecta esset, vix opus est perpendere. Et postquam cognitum erat, causticam

545쪽

MEDICINAE THEO RETICAE Sab

sticam eorum naturam ab aere fixo detraei omnino pendere, medici nimis temere crediderunt hoc nodum istum esse soluturum verissimum quidem est calculo ex varii elementi constare, plurimumque aera fixum continere, qui aliis partibus quodammodo vinculo esse videtur, ita saltem ut hoc detraeto reliqua compago facile dilabatur; et satis verisimile, fragmentum calculi aqua calci auta ali caustico immersum non alio modo

comminui atque dissolvi sed in corpore

humano, Parum verisimile est medicamenta adeo Auitica tuto posse circulari, et minutissimas vias viscerum, Ut OniS, Otius demum compaginis libere permeare, priusquam ad vesicam aut rene pervenirent. Praeterea, in ventriculo et intestinis aer fixus raro deest, plerumque adeo Copiosus adest, ut ipso fere temporis puncto

quo caustica devorantur nequeant non mitescere. Qiuod si, nutio ibi existente aere fixo caustica adhuc per tenera vasa lacteacta duos conglobatas mementern in san-

546쪽

sso CONSPECTU Cap. XLIII

guinem delata, per cor, ad pulmonem missis fuerint, unde perpetua sit et copiosa exhalatio aeris fixi a sanguine derivati, ibi saltem brevi mitia reddentur. I 66 i. Quin et in ventriculo, et in subperiore fortasse intestini parte, acori aliquid, et imprimis in calculosis, adesse solet, quantum saltem alcati vel calcem quam aqua tenebat facile saturaverit. Neque sane hactenus demonstratum est puruma ali si tali guine vivi hominis unquam extitisse, neque verisimile est talem ejusi avi et Praesente Periculo esse cari- Urina ipsa alcohna facta minime probat sanguinem ejusdem fuisse naturae;

quoniam partes Umorum maXime putrescentes, adque statum a cilinum properanteS, Per rene secernuntur, quae ideo per remoram in vesica, vel brevissimo tem Pore postquam redditae fuerint, o alime fieri possint. Experimenti insuper constat, neve sicali mite, neque salem neutramy

547쪽

erum qui ex aleat et acido vegetabili fit, calculos vel minimum comminuere.

166a. Ut his et similibus difficultatibus

obviam iretur, quidam medici suaserunt, et nonnulli tentarunt, aquam Calcis, vel Puram,' vel lenibus 'quibusdam medicamentis mollitam, per idoneam fistulam in hominis vesicam infundere In trutis quoque animalibus etentatum est: aquani calcis adjecta aliqua portione a ali caustici, eodem modo infundere. Hoc autem parum hactenus profuit, nec multum beneficii pollicetur, cum non modo operosium sit, multumque do oris afferat, et post aliquot repetitione pene intolerabile fiat, sed experimenti quoque constet, neque calcis aquam neque stoli causticum urina commistum in comminuendis calculis quicquam prodesse.

166s. Aliis vero modi remedia, asina calaulosis opitulari possunt absorbendo nimirum quicquid nimii acoris in ventricu-

548쪽

ssa CONSPECTUS Cap. XLIII.

I adesset, unde sanior cibi concoctio, sanius nutrimentura corpori suggestum,

moresque omneS, tam circumeunte quam

secreti, magi naturales, et urina fortasse ob hanc causam minus calculosa, et partes solidae firmiores, et secretione rite Procem dentes, omnisque demum valetudo melior. Praeterea, aqua calcis diluendo, et alcatini sales, sive caustici sive mites, sive demum in ineutros per ventriculi acorem conversi, stimulando, urinam movent, quae sic et suom sedimentum melius diluit, et renes et vesicam probe eluit, et sabulum et minuto calculo facilius expellit.166 . Haec quoque videtur esse ratio beneficii, saepe haud exigui, quod multi calculosi a remediis plane astringentibuS, veluti liva tirsi, et aquis quibusdam medicinalibus, veluti ferratis, et demum bonacerevisi tenui, perceperunt, quamvis haec a natura a tilina plane sit alienissima, et nulli eorum magna, plerisque ne minima

quidem vis calculi disssolvendi contingat.166s. Non

549쪽

MEDICINAE THEORETIC B. Ess

i66s. Non tamen silentio praeterire fas est alia quaedam remedia, ad comminuendos calculos a nonnullis medicis adhibita, Praesertim cum unum ex iis pro insignibus suis viribus plurimum fuerit lau

datum

1666. Paucis abhinc annis, ingeniosis et pulcherrimis clari hemici experimentis compertum fuit, aera fixum aqua commisse tum terram calcariam haud segniter disse solvere. Aqua calcis enim, quae admisto aere fixo calcem suam demiserat, illo largius commisto, hanc denuo, et quidem vix minus copiose quam antea diluit. Quine hoc modo aliae terrae dissolvi possunt, veluti munesct, quae pura aqua minime dis solubilis est. 166 . Hinc egregia medicis occasio novum experiendi remedium, corpori tutum et adhibitu commodum, quod calculos dissolveret, variisque modis facillime ingeri posset vel forma scilicet aquae mephitic ,

550쪽

fg CONSPECTU Cap. XLIII

(qualem fonte quaedam medicinales uberrime suggerunt, quaeque s tale fontes adeundi, eorumqUe aqUa obtinendi, copia non est, commode fieri potest ex aqua fontana communi aere fixo expleta et saturata); vel in idoneo sale aliasin latens, unde statim ut devoratus fuerit aer expellendus est hausto multo citreorum succo, vel alio quivis acido quod aptum videatur. Nec desunt exempla quaedam, ubi hoc remedium

insigniter profuisse, plurimumque fabulum,

et quidem calculos, et fragmenta haud adeo minuta, expulisse visum est. Maxime autem dolendum est hujusmodi beneficium

non magis si frequens atque certum; sed vix sane mirandum, Cum haud perspicuum sit quo modo aer fixus ita in corpus receptus, pristina sua dotes adhuc retinenS, Per tot viaS, et praesertim per pulmonem, sit transiturus, et tandem ad vesicam deferendus; et simul per experimenta

Constet, neque Urum aera fixum, neque aquam eo saturatam, calculo humanoS, qui neque ex terra calcaria neque ex mune-