장음표시 사용
251쪽
quens ex aqua simplici frigida. Hac sola ratione brevi
sanatos vidi cunctos meos aegros.
q. In his, qui ex habitu, seu levi qualibet causa crebro
vexantur eodem morbo, ne ita crebrescat, facit garga. risma cum spiritu vini Quadam tenus refracto .
s. Altera est Angina Phlogistica , seu gutturis inflammatio , praecedenti similis, at gravior , cum insigni lassitudine virium, ac dolore impediente deglutitionem. Huius caracter sunt, pulsus digitum tangentem valide urgens , & febris , simul instantes. Certa medela est prompta sanguinis missio usq. ad collapsu m arteriae,toties repetenda, quoties reviviscit malum : addendo gargarisma ex aqua frigida, ac diaetam tenuem. Hac medela cito pariter servantur hujusmodi aegrotantes e nec eam vidi fallere ex se se, sed tantum aliquando ex accidentibus,
a quibus procedit. 6. Tertio loco venit Angina Phlegmonica ; i. h. quaΠ-do sive ex praeced. inflammatione nimium valida, sive ex aegroti temperie , causave ocasionali nimium acribus, aliqua, vel plures gutturis partes abeunt in ulcuscula , seu pustulas. Ex tunc duo deprimuntur, i. e. tumor gutturis, & pulsus, indices omittendae venae sectionis. 7. Juxta mea observata hujus Anginae tutissima medela est eadem diaeta tenuis , potus aquae ex decocto gramine, vel hordeo; & maxime omnium gargarisma frequens cum mixtura ex aqua , & melle , Vel etiam ex aqua, Sclacte . Sicubi autem apostem a protuberat, ViX maturum scalpello incidere oportet. S. hario loco venit Angina Nervosa, seu mavis,
252쪽
an a i lenta , urens, flammea; Hippocrati s I), atq. Boe-rh vio infamis; & merito, quia plerumque ex labe pulmonum , vel etiam iecoris ascendens : in qua gula plus dolet, quam tumet, ac difficile glutit, & pulsus acrior
est, quam ut venae sectione cicurari valeat. 9. Ut verum fatear, ego in locis Italiae meridianis me. di cum agens nunquam observavi hanc Speciem adeo malignam, qualem referunt praedd. & alii medicinae magistri; cedebat enim, licet admodum lente, apposito Vitae regimini, atq. frequenti ablutioni gutturis cum decocto hordei, vel simplici , vel addito pauxillo lactis. E cepta, ut par est, angina flammea Phthysicorum, quae morte tragoediam solvit ubi q. locorum . IO. Pro quo notandum , quod varii ex longinquis A A. varias describunt Anginae species , quae alibi vel raro, vel non nisi mutata forma occurrunt. Unde Angina merito appellari potest morbus Regionarius: quippe alia hic, alia alibi frequens est , & lugubri apparatu terret. Talis est quae saevit in quibusdam Hispaniae provinciis, appellaturqtie patria voce Garro tillo, i. e. Laqueolus strangulatorius. Qui b. praemissis . 11. Ultimo loco agimus de Angina tumente, cuivis regioni similiari , de qua tractant omnes, quoS memini
AA., licet sub vario nomine : Alii quippe Humoralem appellant, alii Serosam , alij Malignam, quin imo Inflammatoriam . Revera plures confluere videntur pro hac generanda Anginarum specieS . II. Varia data ocasione, apud A A. videnda, modo praevio, modo vero succedaneo rigore febrili, guttur
253쪽
intumescit; plerumq. ex uno latere , raro in utroque t frequentius serpit tumor ab altero in alterum . Fauces , uvula, tonsillae, velum palatinum protuberant. Si tamen deglutitio, etiam fluidorum, licet molesta, non est impedita , pulsusq. licet frequens , mollis permanet, hucusque levior est morbus: pro cu)us medela, praeter tenuem victum , artus rite contectos , collum q. simplici linteolo convolutum , sussiciunt gargarismata crebro repetita ex mulsa quapiam lubricante simul, ac stimulante, utputa ex decocto hordei, melle, & aceto. Incentenis, quos tractavi, hujusmodi aegrotis, haec liberrima methodus nunquam fefellit. 13. In graviori autem morbo augetur inflatio partium, tam internarum gutturis, quam externarum: deglutitio redditur dissicillima ; laborat respiratio; inde
animi consternatio; irritatio, at l. in farctus partium affectarum ; cui succedit pressio aucta pro Ximorum canalium tam glandulosorum , quam sanguiferorum , USq. ad jugulares , atq. carotides; unde novus affluxus humorum in partes affectas. Hinc immane turgent, rubent, dolent, nedum interna gutturis , usq. ad exertam linguam , verum etiam externa, a collo usq. ad oculos scintillantes, vel etiam luridos. Augetur febris , & non nunquam reviviscit rigor. Pulsus vero vix turgent, & si quis mi tat sanguinem , oppido collabuntur, simul cum viribus vitae, desideratissimis futuris in progressu morbi . IK. Natura confictans in hoc morbo conatur sibi mederi , urgendo foras laticem , intra glandulas gutturis in- farctum , per salivationem qualemcumque ; haec tamen impeditur, vel superatur a confluxu humorum denuo ir
254쪽
ruentium, gulam q. obstruentium, usque ad strangulationem , i. e. mortem , pro vario impetu morbi, & loci regione modo celeriorem , modo tardiorem . II. Contra : Natura victrix medetur ejdem morbo per salivationem mucilagineam , mordicus persecutam , denuoq. irruentes humores e vestigio superantem . Rarius per revulsionem ad alvum , vel ad sudorem . 16. Quoad artis opem, gravis admodum traditur a pleris q. AA. pro hoc morbo curando remediorum tam internorum, quam externorum sarcina . Talis vero ratio medendi pugnat cum ratione tam naturae, qu1m prudentiae medicae. Tentavi meliora, i. e. pauciora, eventu Se l.
17. In Angina modo descripta, omnibus, vel pluribus nu. I 3. ad insistentiam paratis, optatissimum auxilium expertus sum Cassiae pulpam, cum aqua fontis, vel etiam decocto hordei magis , vel minus pro gulae angustia dilutam, coccleatimque haustam. Haec ab Ces Ophago glutita, ventriculum inficiens, extricans intestina, remulget eluviem morbosam a gutture usque ad secessum : i. e. distrahit impetum emissariorum Anginae sursum deorsum: inde q. siccat scaturiginem . Unde
18. Plures, imo omnes, quos ita tractavi, servavi aegros cum hoc simplici praesidio . Nonnullos contra memini raptos , in quibus non tentaveram , nec adhuc excogitaveram hanc viam . Sic vidi quosdam , Cassiam
praed. haurire conantes, nec tamen valentes ob angustias viarum , sed Ore , naribus q. regu rctitantes , attamen Servatos ; ex eo quod suffciens Cassiae atramentum per furtivos faucium cuniculos viam sibi straverat ab ore usq. ad alvum . IF -
255쪽
ADDENDA AD PARTEM II. 22IIp. Inter haec agenda sussicit quod externum collum sit rite tectum adversus aeris iniurias. Si quidem reputo, prudentiae medicae adversari morem vexandi in hoc morbo partes externas , puta collum, emplastris cujusvis generis , ac laudis, sub specie laxandi has vias , in easq. exonerandi colluviem obstruentem partes internas ' ). Laevo , inquam, omine, iuxta mea observata . Laxatis quippe sic partib. externis , presso pede laxantur & internae, usq. ad paralysim fere, sive inertiam texturae nerveo-muscolosae glandularum gutturis ; in qua praecise inertia latet pessimum morbi hujus genium .eto. Fateor autem, quod in capiendo praed. Cassiae consilio motus sum fortunatissimo maiorum exemplo , qui
pro compescendo in litu Mercuriali nimio argenti vivi in glandulas salivales impetu , indeque phthyalismo, adhibuerunt Cassiam di Nimirum; qua pollet vi Cathartica, lubricando glandulas oris , faucium, oesophagi , &c.
subrogandOq. motum emunctorium earumd.glandulata in vermicularem inteis inorum , mire distrahit earum energiam a summo usque ad imum , seu ab ore usq. ad secessum ; perinde ac nos experimur fieri in Angina tumente. a I. In eventu rarissimo saltem in nostra medendi methodo ), quo disparet, minuiturve improviso praed. In satio , seu morbus gutturis, indeque gravatur pectus ,
-) Auctore, atque instinctu mihi ignotis , pridem invaluit apud
nonnullos Clinicos in hoc morbo usus externus ejusdem Cassiae , sive empla trum collo circumdatum . Iam vero sive laxando , sive sti
mulando agat hoc pharmacum , blande sane agit in partibus internis, epidermide destitutis ; unde parum boni sperandum videtur ab eo. dem applicato partibus externis, densa epidermide tectis.
256쪽
ae dissicilis evadit anhelitus, pulsibus interea languentib., uti plerumq. evenit, unicum remanet con Silium , emendandi , quoad fieri potest, perversum morbi genium, ope vesicantium ad crura, vel ad brachia. Non omittendo interea paulo moderatiorem usum Cassiae, atq. gargarismatum supra laudatum. Reliqua passim usit, ta , puta incisiones raninarurn , aliarumve gutturis partium sincerarum ), emetica , vesicantia collo applicata , &c. suffocant potius, quam sublevant considiantem naturam.
De zomitu nimio , sola nioe coercendo. V Ar ij sunt morbi, variaque morborum symptomata, in quibus optatissimum levamen experiuntur aegri s modo non assueti ὶ ex uSu nivis ; uti norunt prudentes . Verum de his non agitur in praesenti, sed unice de vomitu pernici OSo. Causa proxime excitans Vomitum semper adjacet Ventriculo , occasio vero ejusdem saepius longe a ventriculosita est. Oritur nimirum ab irritatis nervis , a pari vago inter varias ventriculi tunicas distributis . Quae irritatio a multis causis excitari consuevit, tam proximis, quam dissitis.
Ta- - Celeberrimi, maximὸ praeteritae aetatis, medicinae Magistri ac iter invehunt in concives, nive , seu gelido potu , atque sorbillisse se delectantes , etiam in sanitate , coque magis in morbis . Talis est Nicol. Massini Clem. VIII. Archiater in op. De gelidi potus abu- Sa - Caesena: Is 87. nec non BOerhav. Prax, med. P. IV. a Pag. Ira. in posterum.
257쪽
Tales sunt I. sive alimenta, sive pharmaca nimis acria. a. Succus gastricus nimis austerus effectus; ut in aestulabrili, longiori jejunio, &c. 3. Irritamentum quodvis
insigne ventriculo accidens, sive propE , sive longe , uti ex percussione capitis , abdominis , &c. ex navigatione, rotatione in gyrum , &c. q. Phantasia laesa , ut puta ex intuitu obiecti nauseabundi. Post quamlibet harum , aliarumve ignotiorum causarum , quae interna sit, aut etiam externa , verum levis, ac transitoria non enim praesumitur a nobis corregibilis vomitus a causa gravi mordicus praesente, & actuosa, uti a vulnere ipsius ventriculi, cerebri, &c. nisi corrocta causa ), quamvis arte singulis propria emendata fuerit, passim contingit, ut remaneat adhuc propensio ad vomitum ; quae pridem levitas ventriculi, hodie vero
Invicta est quandoq. maximh in hystericis, praed. Ie-Vitas , atq. regurgitatio sive alimentorum , sive pharmacorum : sed magis adhuc invicta redditur nonnunquam per ipsam et auxilia vulgo laudata. Qualia sunt I. Sive emetica , sive purgantia . II. Optata quavis arte parata. III. Corroborantia maximo in pretio habita , uti china, mars, aromata . IV. Absorbentia, sive animalia, sive fos. filia, ut bolus Armena, &c. Novi porro quandoq. coercitum vomitum quapiam ex laudatis medela ; sed novi pariter non coercitum , quin potius obstinatiorem redditum ; donec mordicus persecuto similium usu, concepta quasi pasalysi, reddeba. tur ventriculus retinendis vitae alimentis perpetuo impos. Imo pejus contigit. Scit. a perpetua arietatione ventri-
258쪽
culi contra suppositum jecur, lienem , &c. seu sagra , seu tumores scirrho des horum viscerum. Qtiae damna in cadaverib. reperta perperam, me judice, allegabantur ut causa vomitus, cum potius fuerint esse eius. Quidquid horum sit, tractavi plures aegros utriusq. sexus, praesertim verb taminas, vomitu praedicto , recenthr , & sub mea praxi correptos, & omnes, nullo excepto, optatissime vindicavi ab hac aerumna, seq. me. thodo. Semel ac certior fio , vomitum non esse effectum se-bris praesentis , ne l. nimii succi, neq. pharmaci , nec alius laesionis ventriculum actu vexantis, missis omni b. praesidiis officinalibus , consulo I. Potum aQuae nive gelidae , in copia maiori, vel minori pro ratione sitis. II. Pro cibo fruetus aut recentes, aut passos, praeliba-
tissimos: vel etiam pulmenta sive ex animalibus, sive ex vegetabilibus parata , ad aegri palatum accommodatissima : & sane in moderato vomitu, simpliciter egelida, in impotenti vero, nive gelida . III. In impotentiori adhuc ,
seu ad omne oblatum alimentum refractario, gelu tantummodo edere consulo, eodemqtie nutriri aegrum , donec Obstupescat vfntriculus: quod idem post unum , vel alterum diem certissime obtineo. ho obtento, paulatim, atq. tentando succedit gratissimi potus , itidemque eduliorum retentio ; tandemque integra valetudo . Nullo forsitan exemplo evincitur m agis imbecillitas
speciosorum remediorum in curandis morbis , qu1m isto. Vix credidissem , remedia supra laudata , clarisque auctoribus commendata, pro emendanda levitate ventriculi fore spuria, unumque frigus nivis esse remedium con .
259쪽
stanter validum scit . in nimio vomitu recenti , secus in inveterato), nisi me legitima docuisset Experientia .
Optimum Eosipelatis auxilium, nullum adhibere remedium . DE Frysipelate exquisito, seu solitario , nullum iam vi auctorem , cujus hi Setoria , si phaenomena spectes huius morbi sponte naturae accidentia, ita accurathrespondeat meis observatis,ac Do.Tissot I ); neq. qui severius pronuntiet adversus auxilia externa, pro eod morbo passim laudata , ac eiusd. commentator Gallus . Quamvis unusquis l. nostrum in longe dissitis provinciis observationes proprias instituerit: Scit. Ille Helvetiis, hic in Gallia Lugdunensi, ego Italiae. Loquimur autem de Erysipelate, ut causa suorum Symplomatum , non vero ut effectu, seu metastasi aliorum morborum , p ta vulneris, febris ardentis , &c. Juxta mea observata tale Erysipelas nil aliud esse vide. tur , quam aestus aut bilis , aut lymphae, irrequietus, donec erumpat forinsecus corporis; & quidem frequentius ad crura , vel in facie ; abeunsque in squamas, vel furfures, aut etiam vesiculas, stillantes liquorem plerumq. fatuum , indeq. areScentes.
Alias epide mice , alias sporadice adoritur Erysipelas: alias
260쪽
alias febrim acutam excitat, aliis parvam tantum pulsuum
commotionem. Dum primum, magnas movet turbas, antequam erumpat; utputa horripilationem, praecordiorum anxietatem, vomitum , tormina, delirium, coma vigil, aut somnolentum . Dum alteram, inobservatum erumpit ubivis corporis,uno excepto insigni pruritu in loco eruptionis. Vix creditu est, quantis occupentur remedijs, tam internis, quam externis plerique A A. tractantes de me. thodo curandi Erysipelas. Nemo Vero, quem Sciam,
incidit in hoc punctum G Quod nihil agendo, semper est innoxium , neu minatur quidquam seipso , i. e. suis molestiis , deterius. Contra: quodvis agendo , passim is Simplex fomentum ex decoctione florum sambuci in
parte affecta gangraenam attulisse novi; simplicem venae sectionem , inconsulto celebratam , mortem . Non sane per se solam, sed eo quod ex occulto morbi genio , vel etiam ex laeva sententia, Erysipelati succurrendum esse remediis, post turbatiunculam avenae sectione Ortam, pergebatur ad alia , at q. alia, cerebrum , pectuS, alvum, &c. magis adhuc turbantia. Ex qua sympto ma- tum confusione par confusio oriatur oportet in Clinico, de via in posterum tenenda . Interea ignis Erysipelaceus,
distractus a fomite suo , furit ubiq. corporis , & pessime quidem , dum inusti gravi cerebri laesione, spuria peri- pneumonia , inani di arrhaea, & similibus, te terrimo conflictu perimit aegrum. Nonnulla talium infortuniorum exempla vidi egomet; alia audivi ab aliis narrata. Ego etiam initio administrationis clinicae eamdem circiter tenui viam tractandi Erysipelata , ac Do. Tissot,