장음표시 사용
81쪽
Sellices hae stolido erumpunt de pectore VoceS, Has Vesanus homo effutit, quum numen iniquum Μentitur, iustisque intentat crimina Divis. Quis tamen ista ferat pravae dicteria linguae 55 An tu delicias orbis terraeque decorem Inficiari audes hominem, qui robore mentis Aeteruae et validae rationis viribus omnis Naturae tenet imperium, mundumque gubernat Laevia membra quidem et nullo munimine tecta 60 Nascuntur tenero insanti, Sed proVida mater, Quae caro totis opibus succurrat alumno, Non dest, donec firma compagine corpuSCrescat, et innatum prodat menS incIyta Iumen. At simul eximio ratio fulgore curuScat,s5 Subtiliquo acio rerum discrimina cernit, Cuncta sibi parere iubet, sectatur honesta, Turpia declinat: pallatia, moenia, leges Condit, et ipsa suum quem conssaVero tyrannum Μagna elementa colunt, sublimiaque ora Verentur. 70 Saepe fatebor enim) premitur menS Ροudere densi Corporis arceturque polo, Sed se tamen ima Tollet humo, si quando Volet, cognataque tangens Sidera se patrio generoSam reddet Olympo. Ardua non refero, proprio dum lumine seSe75 Lustrabit coelestis homo, terrestria Spernet, Vanaque despecti ridebit frivola mundi. Hic tamen arte opus est, etiam praecepta iuvabunt Arcendum a vitiis animum, mentisque VigoremEXerere, innocuae properabit regula vitae. 80 Non equidem inficior, pulchro quin Sanguiue eretos
82쪽
Sideribus que bonis murum comitetur honestas, Et patrum in natos abeat cum Semine Virtu8, Pulchra tamen plerumque Iabant: et qui malo prolem Educat, hanc perdit, primordiaque optima Vertit. 85 Unde hic insanos possum incusare parenteS, Quos tam coeca tenet natorum incuria, alendoSUt passim ignotis tradant nutricibus, unde
Innumera e tetro manent dispendia lacte. Namque ut corporeas sileam qua8 Iactea nuxaS90 Pocula prima ferunt, ipsam quoque laedere mentem Lac solet et pravos animi producere morES. Quis neget impurum meretricis ab ubere Succum
Exsugi, unde irae, foedaeque libidinis ignes Corda Urant, caStumque Veient habitare pudorem 95 Tu quoque, fraterno maduit cui sanguine dextra, Romule, cui raptas placuit temerare Sabinas,
Et Latias vastare domos et ViVore rapto, Nonne fero de Iacte lupae mammisque crUentiSAtroces hausi8ti iras animumque rapacem
100 Ergo ubi delecta est moris Iactisque pudici Nutrix, ingenuis quae sit sapientia natis Indenda, attenti e nobiS ediscite patres. Ipsa etiam invita male concreti indole nati, Legitimis crescet studiis exercita Virtus.105 Sic quondam assiduo sophia indefessa labore Socratis infausto genio atque in prava xuenti Obgtitit, et pulchro perfudit lumine mentem, Unde per Argolicas sapiens celeberrimus urbes Promeruit Sacris nomen memorabile Delphis.
83쪽
u0 Νon tamen hic omnes morum conscribere legeS, Est animus, sed summa sequens faStigia rerum Quae pueris, quae puberibus Sint apta regendis Praecepta, et teneras quae sectant optima mentes Consilia, apposito quo Sum potis Drdine pandam. 115 Principio infantum dum muta superfluit aetas Humore immodico, nec adhuc parva ora res 3IVit, Tunc tantum satagas, ut mollia corpora dulci ΑUgeScant victu, motuque exercita blande Firmentur, sumantque habiles per membra sguras.
120 Quippe sub hac aetate latet sopita recenti SVis animi, nec dum ingenito se lumine promit. Sicubi coeruleis Titan emergit ab undis, Humentemque torum liquidae fugit Amphitrites, Vix minimos spargit radios Iucemque pusillam,125 Donec tu aethereaου Surrexerit acrior OraS.
Sed postquam blaesae distinguere verba loquelae Incipiet puer humanasque emittere Voces, Μox curis animate piis pater adveni , et alti Iura Dei propera crescenti infundere nato :l 30 Ut quae prima puer balbutiet ore venusto Verbula , divinas Iaudes coelique benig aSVirtutes resonent fusumque per omnia numen.
Si quando horrigonos comitantia fulgura bombos Aethera discindent, subitoque insueta fragore 135 Pectora Subvertent puero, incutientque tremorem: Huic Superum ultrices iras animumque Tonantis In Sinua, quod magno hominum Divumque parenti Contemnat segnis meritum persolvere honorem. Sic Iovis iniectus sapiens timor aequa tenellae
84쪽
Forsitan et sola tandem ratione magistra Nosse Deum posset felici Sidere natus, Sed nullis patrum monitis haec sera veniret Notio, nec nisi provecto illuceSceret aeVo. 145 Hinc coecam miseror sortem lugendaque fata Occiduae gentis, quae nostris invia dudum
Puppibus, adversis figit vestigia plantis.
Haec licet innumeros sectorum viderit orbes lirandasque vices rerum mundiqUe tenorem, 150 Vix tamen insertos sentit per singula DiVos. Usque adeo doctore opus est, ut numina noscast Nec Satis est, puero Iovis inspirasse potentiAImperium, cultuSque SacroS Sanctumque timorem,
Ipsum etiam Sic instituas, ut pectora nullis 155 Assuescant odiis: cunctos Sic diligat, ut quae Displiceant sibi non aliis infligere tentet.
Quid referam grato venerandos corde parentes IAut consanguineos aut Iongaevae ora senectae Aut Themidis magnos proceres, Terumque magiStros
160 Haec sunt quae puero Vel ab ipso limine vitae Praeci 'ies, divinae haec Sunt compendia legies. Ast ubi paullatim crescens adolevevit aetas, Iamque capeSsendis monstraverit artibus aptum Ingenium, mentemque habilem Verique capacem, 165 Protinus ingenuis studiis se tradat adulti Vis animi, facilisque adeat prima atria Μusae. Nonne magis dociles aevi sibi vendicat annos Μnemosyne, Aonidum genitrix, mollemque cerebri Temperiem et vegetos nativo robore sen8u8
85쪽
170 Ergo quae memori debent sub mente reponi
Ocyus, ut Variis accommoda nomina rebus
Ex Graeco Latioque penu deprompta, Vel ipsa Pulchri quidquid habet viventum lingua Quiritum, Gallieaque eximiis hodie ditissima libris,
175 Quaeque superba graves extollit Iberia Voces, Gnaviter assiduaque opera perdiscat ephebus. Ipse quoque interea Veraces Volvere curet Historicos , quibus aeternis signata tabellis
Ileroum acta micant, Iongos memoranda per annos.
180 Quis vesana ferat falsaque strepentia fama Facta virum, qui nusquam ullo vixere sub aeUO, Quique leves vano pa8cunt phantasmate mentes Has commentitias et ponderis omnis inanes Historias bonus assueScat contemnere tiro, 185 Nec nisi veridicis amet impallescere chartis. Nec tamen altisonos pigeat Versare poetas, Entheus est ollis furor et sapientia miris Docta modis, Iepidoque placenS modulamine Virtus. Sed pubescenti p0Stquam nova Tobora nato 130 Accedent primoque animus turbabitur aestu, Tunc satage, ut ratio Studiis gravioribus ipsam Se firmet, properetque feros componere motuS.
Fervida corda quidem et calida turgentia bilo Vix sapient, Vix in erudam prudentia mentem 195 Intrabit, sed non ideo hanc obvolvet iniquo Turbine tempestas aut tristibus obruet undis, Si modo sideream fundet Sophia optima lucem. Μacte igitur generoso animo Virtutis amator Strenue, ne eoecum Tapiat te derius error.
86쪽
200 Liquo illibatum menti conferre decorem Sis potis , et Superis dignam traducero vitam:
Esse aliquos Μanes aeternaque iura supremi Crede Dei, quibus astra honos, horrenda scelegios Antra manent, Tectaque suunt mortalia lege. 205 Haec est vera hominis sapientia, nobile mentis Hoc studium: noViSSE Deum, SESe quoque ΠοSSE, Seque immortalem cognato reddere Olympo. Sed quia virtutum regitur chorus omnis ab ipsa Luce intellectus, qua circumfusa VoluntaS2lii Ρergit ad innocuos facili conamine morPS, Hoc ideo inprimis cures, ut plurima mentem Notitia illustret, confusaque nubila cedant. Novi equidem, angustum miseris mortalibus aevum Concedi, unde animum iucunda scientia Veri 215 Vix subeat, densasque abigat de mente tenebraS: Sive quod innatum rationis Iumen opaca Nube tegant tetri fumantia corporis exta, Sive quod omnis inops lucis menS inscia crebro
Indigeat SenSu, rerum ut Simulacra eas CSSat.
220 Quidquid id est, te perpetuo indulgere Iabori
Fata iubent, si pulchra animi ornamenta requiries.
Tu tamen omnimodas rerum pernoScere caHSaSNe Speres: nimis immenso se porrigit orbe Μundus inexhausto specierum plenUS acerVO.225 Sufficiet spectare, rato quo cuncta reguntur Ordine, et aeternas quas servant Sidera leges. Aspice, quam pulchra compage cohaereat ingens Μachina sidereae molis, quam fronte perenni
Luminis in vastum Titan spargatur OJγmpum,
87쪽
230 Foecundetque leves radiis vitalibus auras: Sive indefes9a Iustret vertigine terram Ignivomis invectus equis, Sive ipSa rotetur,
Et circum immotum Solem Vaga terra pererret. Cuncta movet Deues omnipotens, nec talia coecu 9235 Tam stabili dudum volvat molimine QRSUS. Parce tuis, Epicure, atomis Sine numine textam Congeriem astruere et vanae Iudibria Sortis. Ipsa licet solidis praestetit corpuscula Tebi Μateriem, tamen .eximia Iovis arte coacta 240 Diversas mundo species tribuisse necESSE ESt. O quam conspicuo mens exornata decore Fulgeret, Si rerum ortus et foedera nosset lQuotque modis elementa suas miscentia formas,
Omne genus lapidum, duri genus omne metalli, 245 Graminaque et segetes, frondosis quo edita SFIvis
Rob ira, Squaminiinr0S piSceS, VolucreSque canOTIS, Foecundique armenta SDli, pecudeSque feraSque, Caeteraque immensi componant corpora mundit Sed nosse humanae praeStat miracula molis, 250 Divinumque animal, cuiuS Veneranda potentem Ora Deum referunt, mortaliaque Omnia lato Imperio et valida rationiS Iege coercent.
Nonne per expanSum quidquid diffunditur orbem Sola hominis natura capit 3 Nonne alta rotundi 255 Arx capitis, tibi supremam Iovis exhibet arcem Nimirum ut rutili sedet alto in culmine mundi
Omnipotens, pulchra Dixum Stipante corona Aligerumque choro, queis Summa capessere iuSμa Aeternique datum est nutus deferre Tonantis,
88쪽
260 Sic caput humanum nitidi mens aetheris aura Incolit: huic adstant sensus , huic plurima gaudet
Spirituum servire cohors artuSque Ino Vere, Et totum aethereo perfundere lumine eorpus. Quis neget e medio radiantem pectore Solem, 265 Cor almum vitae sidus, quo membra foVentur omnia coelestique vigent recreata calore Nonne ut candenti nonnunquam exae Stuat igne, Subiectasque urit terras accensu8 Apollo :Sic etiam, ignita si quando ebulliet ira
270 Cor hominis calidove furenου ardebit amore, Continuo effuso corpus torrebitur aestu IQuid loquar, ut pelago mixtam telluris opacae Colluviem referat foecunda Iitimoribuου alvus, Unde vapor satusque frequens prorumpat in omne 275 Pectoris et capitis spatium, pluViaeque Solutae In morem toti madeant sudoribus artu93 Ceu nubes coelo obtensae Velamine crebro Phoebeos adimunt radios et Iumina condunt, Sic saepe obscuros fundente abdomine nimbos 280 Ingenito splendori animi nox incubat atra, Donec discussa redeat caligine lumen, Humanoque iubar nitidum reddatur Olympo. At vero omne feret punctum, Si se quoque norit
Μens hominis, nil quippe ipsa pretiosius usquam eSt. 285 Haec est vera Dei effigies, ignobilis expers
Μateriae, fati victrix et neScia mortis. Haec essus a licet per totos corporis artus Crassam agitet molem, tamen impermixta cohaeret, Et rerum abstractas species generumque latentes
89쪽
290 Νaturas in se russexo lumine cernit. Sic quamquam assiduo moveat moderamine mundum Omnipotens, totumque ulmis concursibues orbem Sustineat, rerumque vices et tempora mutet, Se tamen aeternum proprioque decore coruscum
295 Suscipit, immensoque nitens fulgore triumphat.
Ergo immortalem quum se mens aemula Divum ΝοVerit, au celsum non affectaret Olympum Au foedis terrae illecebris correpta caducas Sectaretur opes, vani veΙ inania sensuΗ300 Gaudia, vel stolidos mundi fallacis honores Annon virtuteου potius conatibus aequis Indefessa colat, vitiorumque agmina frangat Nam si aeterna manent scelerataου Tartara menteου, Et contra aethereis succedunt candida campies
305 Pectora, quis dubitet iustos acquirere mores gQuem non delectet solers prudentia, honestum Vestigare habilis, rectumque insistere callem Quis non despiciat Venerisque gulaeque pudendas Delicias 3 quis nou invicto robore diros 310 Contemnat fortunae ictuου fatique procellas Paupertaes, SaeVusque doIor, plebisque cachinnus Ortum virtuti iucundaque pabula praebent, Quoque magis premitur Sapiens, magis inde resurgiti. Sed quia non satis est, propria Virtute decorum 315 Fulgere, et Superum Vitam Eedesque mereri: Te quoque proiicuum patriae, te civibus aptum Redde tuis , animumque ad publica commoda confer. Nonne animal civile audis, cui mutua cura
Officiique pii communis couVenit ubus
90쪽
320 Quum tamen haud homineου studia omnes omnia tangant, Nec grave sit, placito iuvenem indulgere labori, Con8ule nativum genium, et Seu paciου amoenaου Seu minus optandas Μartis delegeris artes, Nam plerumque armis fas est sua iura tueri, 325 His te agilem accingas, primo dum flore iuVentae
Μembra vigent, firmumque micat Sub pectore robur. Sed caveas ne, dum ΜaVortia Signa SequeriS, In pravos mores sexu labaris iniquo, Bellicaque ingenuam corrumpant crimina mentem. 330 In beIIo praecep ου vitium Stat, vixque furentem Temperat a noxia animum furiali9 Enyo. Atque ideo insanam ne inducat Thracius ardor Barbariem, qua miles iners Vecorsque ferocem
Pallada nusquam ulla Μusae dulcedine lenit: 335 Tu placidis studiis immania dilue corda, Et tener immiti Μarti iungatur Apollo. Ut domum validae laudanda peritia menti
Accedat, pulchrisque animum Virtutibus ornes, Te iuVenem peregre varias inviSere terra8340 Diversosque hominum genios , diVerSaque regna Observare velim, ut memori haec Sub mente reponaS, Ante genus quam tu instituas vitaeque tellurem. Nam quum quaeque suos habeat pro Vincia moreS, Quaeque Suum gens ingenium, te cuncta Sagacem
345 Explorare iuvat, ritus habitusque locorum, Quod cunctis vitium populis, quaeque inSita VirtUS. Sic ubi transmissis iuvises Alpibus almam Italiam, gemino pelagi munimine tutam, Hic rerum quondam dominam Iato que potentem