Vita Francisci Borgiæ tertij Societatis Iesu generalis a P. Ribadeneira Hispanice scripta; Latine vero ab And. Schotto Antuerp. vtroque eiusdem Societatis sacerdote. Accesserunt nunc primum Pia opuscula Francisci Borgiæ

201쪽

Hi rim,uti gesta est,octilis inspectam na

rarunt, periculis defuncti. Nomina vero duodecim Sociorum ex Annalibus receii- sebo. Sacerdotes quidem duo gregem disecebant:Petrus Diar,& Francilcus Castrus. Fratres vero, Alinsus Ferdinandus, Gaspar Goes,Andreis Ptis, Ioannes Aluarus, Peretis Diaz, alter Ferdinandus Aluarus, Nichael Aragonius, Franciscus Paulus, Petrus Ferdinandus, & Didacus Gondiis saluus. Neque hic furor substitit, atque immanitas. Nam&in DEUM, Diuosque impii, non contenti Socios feris obiecisse,nionurisque marinis, reliquias etiam Omnes Sanctorum , & imagines, cereasque

Agni caelestis effigies, & piaculares orbicillos in fluctus si unt, atque dissemis nant . quibus adminiculi, Socij barbarasinas,& incultas Brasiliae gentes, delinire,

, ad C H R i , T V M allicere cupiebant. rum excessiim idcirco retuli copi sus cum ut consolationi mors sit piorum,& exemplum superstitibus exstet: tum ut fidem maiorum nodieque etiam sanguine, qui clamat ad D E v M, ut sanguis Abel; stabiliri, quisquis haec leget, Vel audiet, intelligat. interim FRANCISCvS, Vt -- ' de digressi semus, eodem reuertamur, ac cepto hoc tristi nuncio,mortem Sociorum gratin

202쪽

LIAER TERTI Vs. 183 gratulatus, qui sortiter, constanterque o cubuissent; Indorum vicem miseratus qui talibus verbi ministris, haereticorum opera, ac beneficio,priuati essent. anguinem itaque fusum D E o acceptum libens referre, Veneransque precari, eundem sibi, ceterisque Sociis animum, mentemq, d ret.Felices etiam saepenumero appellauit, qui bona, caput, omnia denique CHRI-s To impendentes , hinc emigrassent, vitaeque miserae calamitates e gissent, eliciter. CAPUT XII. COregia Socinatis pauimaea cata.

ET quidem Socij mguine viam sibi

ad immortalitatem munierunttaeorum caedes adeo alios non deterruit, 'ut plures

etiam in dies Socij id ipsim votis expete-sent. Nec Sociorum duntaxat humerus creuit, sed & Collegiorum magna eo ipse tempore facta accessio est.Nosordine pleraque, locorum & temporum, quoad eius fieri potest, habita ratione referemus. Igit tur apud Lusitanos, ut ab ultimis terrae finibus auspicemur, Reges illi singulari in Societatem studio. 6c beneuolentia, quam& recens ortam munifice complexi sunt, . dc e patrio solo, Indiarum in remotas ro

203쪽

a, DE VITA FRANC. BORGIAE hiones transtulerunt insulis Materiae, ec Tertiae Coll egia Sociorum, magno insi ; lanorum crammodo,excitarunt. Optabant i, enim ph Reges non tam suum, quam CHRISTI Regnum proferre: suo ue,d . pulsis iam erroriam tenebris, Cesiman e Religionis praeceptis imbui, unaque cum nutricis lacte imbibere pietatem. Annos' o. itaque opinor C ID. ID. LXX. in Mat .riam Rector cum Socii liquot consten- dii Emmanuel Seque'ra. Angram Vero,

quae metropolis est unius insulibum Te tiae, primus proficiscitur Ludovicus V sconcelus. Rex e publico stipendium alem dis sociis, quod satis esset, assignauit. hi l Eo ipso temporς in Baetica Collegium. Bainanum his ortum principiis. Eluira Auila, matrona nobilis , testamento sua legauit alendis Sociis. His accessit,Collegij S.Iacobi,a Compostellano diuersi, reditus,

, quod a Didaco Catillo Caruacatio non satis fundatum, non habitabatur. Patron rum itaque voluntate, ut ultima testatoris rata voluntas esset ,Pontifex supplici libello rogatus, Societati attribuit. In Toletana Prouincia per idem tempus Iluetense Co legium habitari coeptum,iriennio quidem ante inchoatum: quo anno Stephanus Or-ς - risius, Sacerdos diues, patriique commodi in pri-

204쪽

- LIBER TERTIV s.

in primis studiosus,moriens sua, Sociorum

alimento,incolarum beneficio, reliquerat.

Apud Siculos item Calataierone id oppi dum insulae umbili una tenet , opulentia clarum, dc frugum messe Socij acciti d

micilium habere coeperunt, & ex aerario ali; fructum animarum tanquam manipulos relaturi. Redeo in Hispaniam; in C

stellana prouincia,Legionense Collegium instituit,dotauitque Ioannes Sancti Aemiliani cognomento, eius urbis Episcopus, singulari vir & castimonia, & vitae a steritate. Propositum enim Praesuli inno- centissimo, ex Tridentinae Synodi iussis, egenos alumnos ad Sacerdotis dignitatem informare , qui iam natu grandiores, in Domini vinea colenda, laboris in partem venirent. ae spes eum non fefellit.Dicienim vix potest quanto studio, sepita illis locis ingenia, exuinctosque igniculos, S cij docendo, & concionando, excitarint. Malacitanum Collegium Baeticae Pr uinciae, eo ipso anno coeptum,liberalitate Franci sci Blanci, Episcopi. Hic olim Oritanus Episcopus, Montis regalis Collegium Sociorum Prouinciae Castellanae,

alimentis auxerat: nec his contentus fuit. Archiepiscopus enim creatus Composte ulmus, Sociis ibidem domum sua pecunia

205쪽

pollo 3Αs itc DE VITA FRANC. exaedificauit: Sociosque qui Salmanticae lin sacra studia incumberent,liberaliter ibuit Vetus nimirum Sociorum patronus, quo Tridentino e Concilio in Hispaniam Episcopus reuertit. VillagarZiensis domus

Tirones Socios informat, perficit veteranos. Hanc nobilis, vereque generosa in trona Magdalena Vlloa, a fundamentis ingenti sumptu aedificandam curauit: pa tim auctoritatem secuta coniugis morientis, Ludovici Quixadae, qui Praeses Indici Senatus,dum vixit, fuit, & a consiliis intimis Philippo Regi Catholico, eiusaue oppidi dominus: partim ut incolarum liberos optimis disciplinis, Sociorum opera, mo ridusque imbueret. Id quidem ultimum Collegium FRANCIs Cus in Hispanica profectione,qua de infra dicetur comm dius,admisit,erobauitque. Illa vero matrona, summo pietatis studio, alterum Ou tense Collegium sociis exstrui iussit: eo selum consilio, quod omnem illam Astii-rum regionem cultura, litterisque indigere audiuisset. FRANCIs Cus in ea ipsa Hispanica legatione, anno, qui fuit ei vitimus, CID. IP. & LXXII. in Gallia, Burdigalense Collegium ciuitatis sumptibus exstrui permisit, Sociosque missurum seu recepit. Alterum item Nivernense, beneficio

206쪽

LIBER TERT ivs. it sicio co num Ludovici GonZagae, eius ditionis Reguli. Ea tempestate in Lotharingia Collegium MusJpontanum institi tum, liberalitate Caroli Lotharingi,Cardi-tnalis amplissimi, hominis summa prudentia, antiqua fide, egregia d0ctrina, prope singultari eloquentia excellentis: quibus artibus egregie Catholicam fidem semper defendit: omnique adeo familiae Loti

ringicae, & Guisiae, laus ea propria, ae paene singularis, sanguinis enim piodigilemper exstiterunt ut orbi testatum rcliquerunt. Multum sane viderat prudens ille vir, Gymnasitim hoc, tanquam molem, murumque obijci oportere, haereticorum audaciae, atque tumultibus. In Ge

mania , Rhenana in Prouincia, Fuldense inchoatum Collegium Societati Abbatis, Principisque Imperii Balthasaris sumptu

aedificatum. In Polonia quoque tum Po-maniense ab urbis Antistite institutum. In Austria Prouincia, Brunae, quae in Morauia sita urbs est, tironibus Sociis e publico domus data. In Italia vero, in Prouincia Insubrum, altera tironum domus Aronae attributa a Carolo Borronaeo, Cardinalidanistissimae vitae, qui & Mediolanensis

Collegii auctor exst tit: quod quidem domicilium , cum ad sancti Fid.lis aedem

sacram

207쪽

t 38 DE VITA FR C. BoRGIAE sacram esset, vertit in domum Professbrum Sociorum. Collegiumq, inde, Brer num in templum transiit. Humiliatorum olim ea sedes fuerat; quam Religionem Pius V .ea fere tempestate exstinxera So- ιciorumque usui attribuit: hodieque possi- detur magna ciuium voluntate simul & fructu. Et naec quidem triennio condita a iFR AN CI s C o Collegia memoria repeto, nisi forte, ut sunt res numanae, quaedam nos sugerunt. l

His fere occupatus, magno Ecclesiae

commodo,& Societatis, FRANCISCVS tenebatur: tamen, qua erat animi idemissione, atque modestia, cum ceteris is tisfaceret omnibus, sibi ipsi nunquam: magistratu abire, seque abdicare decreuit: sperans fore, ut si eadem alter potestate polleret, maiores sociis fructus adferret. Tum se amis fessum , labore frictum, M lmor*s variis obnoxium.Onus sibi ad haec ,

grauius in dies magis, m isque impende- i

re, & in tanta Collegiorum Societatis ac cessione auctum iri laborem.Molestum

illud negociis se quasi immersum quotidie

208쪽

LIBER TERTIUS.

ememere non posse,ac veluti Euripi aes abripi , varias ue in partes distram: quo

fieret, ut orationi sacrae, in his temporis angustiis peram dare commode non Diaset qua una mentis exercitation diuinoq; alloquio, nihil esset illi aut antiquius, aut iucundius. Memoria repetebat, qui eui dem magistratum antea gessissent, Ignae lium, atque Lamem, idem olim tentasse. natium etiam optionem alterius Praep uti Generalis creandi Sociis dedisse. Iti,

piri,tot,tantisque dotibus a DEO Omati, pilae innocenti ct sanctitatenaestantes, cum leuius adhuc munus hoc a --urandae Societatis quorum tamen ne umbram

quiidem consequi, es maxime coner, possum) idem tentarunt: itaque o mihi longe illis ideriori, hue 'aesertim tempore,quo nimium quantum his latir excreuit,forsitan ex toto succedet, quod opto. His fere rationibus in eam sententiam ingressus FRANCISCUS , re diu multumque deliberata, DEoque sacrificiis, & orationibus consulto, Patres, qui assistere in deliberationibus selerent, conuocat: quid cogitasset, fixumque haberet, aperit. Pr positum inquit, Societatis conuentum indicere, de nouo generasi Praeposito deligendo: senex eninitam, soque aetate o infirmo corpore, laboribus item fracta re ortas publicis mn satis idoneus

209쪽

'o DE VITA FRANC. Eo RGIAE videor neque puto hoc a me diutius ferri onus potima tum ane, o grave. VH Romana negotia satis

sint, quibus obeundis succumbam. Quod sancti iariis viris, Ignatis,in uni, quibus cum ego nidio moto conserendus, idinum attentare licuit; quanto aequius mihi concedi, quem corporis iam,animique' seres deficiunt. Rem igitur arduam, a qua lance expensam, DEO que authori commendaram, quod vertat bene,nunc etiam vobis, Patres, proponerebuit. Qua in re ut auctores sitis, etiam,atque etiam oro. Quo flet,n iam risi is nobis,integersuccedat. qui ν usio post communm Societatis rem trasectare. Erit sane id e re Sociorum omnium, O per mihinatum,ad DEIque maiorem gloriam Equi dem rempus colligendi mei, lecta hac aetate, iure postulo, ut morti, quae vestigiis imminet nostris, liber a curis, atque negociis, rectius me comparem. dic ille. Patres contra sermonem resitare:

hac de re,quae societati fraudi esset,silere

iubent .stuatum quidem laudant colligendi sui ,re tamen exequi velle,id damnant;nec DEO, hominibusque volentibus futurum, quibus ille auctoritatem dedisset, quesque iuvisset plurimum, magno Societatis incremento . Hi vero administrandi etiam formam, rationemque, illius, quem elegissent praepositum, vehementer ad eam diem probarent, in oculis ferrent, & o seruarent. De orationis studio, A ad mortem

210쪽

tem praeparatione, sic haberet, plus illi, meriti accessurum, si DEvM orans, plurimorum etiam commodis inuigilaret,quam: si in unam precationem priuatus incumberet. Mortem ad haec recte factis, pluriamisque bene de aliis merendo ossicias, i i lius exspectari. Et vero Imperatoris inius se, militi de statione decedere non licere:

DEo itaquς pareret. Ad exempla quod ati tinet,Ignatium quidem,& Laynen optasset idem potius, quam sperasse. Neutrum it que conuentum Sociis publicum ea causa indixisse. Persuasium enim illis, damno id Societati sere, & sumptui: denique quod

peterent, non imZetraturos. Idem denun- clare nunc sese illi: animo itaque securo esse iuben nunquam ipsum emeturum,Hi quorum in illum unum tot vota conspir i runt, iidem magistratu eunde abire sinanti' pergeret porro constanter, Vt adhuc, rectum clauum tenere. His rationibus, quod mistia obniti se animaduerterer, in praesens acquievit.

. , t 6σαρ in Hispaniam, Gariamque

Pont. iussus epta, VM curis taui petit FRANCrs Cus, A non modo excutere iugum non m-