장음표시 사용
12쪽
In qua ratio redditur operis hujus, Nec non obiter musta non protrita de Brachmanibus es' Malabaribus eorumque religione, politia ac moribus admistentur.
1 norunt ac pulcre perspectum habent me ab ineunte quarto decimo meae, aetatis anno nihil aliud egisse, quam extra patrios fines peregrinatum, & pCne maXimam orbis partem continuo itinere permensum fuis, se , illi . inquam, non possunt non novisse, menco cruditione varia dc recondita, nec BolaniceS, nec aroma- . tum simpliciumve medicamentorum accurata cognitione fi
rere ; quam scientiam uti quis nanciscatur, illi per omnes suae vitae dies huic uni rei diligentissime incumbendum fore cred rem, qua tameia selicitate ipse gavisus non sum , qui alio vitae genere tantum non pereetuo fui occupatus . . Has Ob raxiones, ni lac, quos dixi, hominibus iusti dum admodum videtur, quod in fronto HORTI MALAB A R I C F meum nomen ex uet, qui liber persequitur cxoticas plantarinae, descriptiones, Garumque in Medicina usum: Meque sinc ratione absurdi me arguunt , putant namque si mala fide, temere, ac arroganter id peregerim, nihil mihi super re, praeter ignominiam. Alii , qui me non norunt, & forte maiora sibi do me pollucentur , quam praestare possum, illi procul ullo dubio erunt persi iasi, priores hos duos tomos totum HORTUM MAL Α-B A RIC V M constitutae, aut si benignius sentient, scatere credent librum magni momenti erroribus, & nulla ordine editum ; quod nemo non exspectat, si illi ad edendos libros animum applicent, qui doctorina non pollent. OMndent etiam nonnullos barbara & ignota exoticarum plantarum nomina;&omissae earum cum Europaeis convenientiae & comparationes: omissae itidem Dostissimorum Virorum laudationes, qui . . alia
13쪽
aliquando de his plantis scriptavit, aut earum metitionem socerint, male alios habebunt, qui horum Virorum testimonio has plantas in rerum existere naturaserio persuasuri stafuissent Erunt etiam, quibus taediosae erunt tot in describendis plantis
minutiae, quarum sane quam accuratam rationem habuimus:
Culpabunt forte etiam nonnulli, nos in insinuendis plant rura descriptionibus iis verbis usos non esse, quibus Ganici eruditiores has illasve plantarum partes insignire ex artis suae more consuevere. Sic & alii alia, quae quidem ipsimet non
Ut ergo & his & mihi satisfaciam ipsi, absurdum fore non credidi, si1 prima HORTI MALABARICI initia, progreΩsium & successiim a capite ad calcem, quod ajunt, paullo diligentius repetam. Non enim durito, quin candidi res herbariae aestimatores non solum admiraturi sint, sed Sc grato animo accepturi, quod tot exoticas ignotasque plantas ruci damus. ex regione Sc notissima & multis frequentata, & quam Lusitani per centum & septuaginta admodum annos coluere, &m nisicis urbibus exornavere , mirabuntur, inquam, Sc grati colent, has plantas jam primum in theatrum spectandas proserri ab eo, qui aliis & majoris momenti rebus occupatuS p tuimet co labore super Ge. Verumenimvero quia ea est
faeculi nostri & Europae selicitas, & doctorum copia, ut typ
graptatae jam videantur commercia, quae Terrarum orbem innumeris libris replent , hinc quoque orta est crambe centies milliesque reccista ', qua plerique mutatis nonnullis verbis, ordine parum variato ex charta in papyrum alienos priorum labores exseribunt, & pro suis ambitici me edunt; unde non
mirum, quod plerique eruditiores nihil magni faciant, nisi quod aliqua novitate se commendet, cum vetera iis sint cognitissima: Damus ideo hoc nostro opere amplum exseriptoribus campum, in quo plantas legere poliunt, easque generali plantarum indici inserere, quae in nom o orbe huc usque innotuerunt. Posteaquam aliquammultis annis apud Indos fuissem, dc pro ratione ejus, quam ornabam, spartae saepius mihi itinera facienda essent per cultissimas regiones, obiter mihi notavi sylvas & amplas & arduas & densas; notavi eas mira arborum Varietate iucundas, ita ut duas ejusdem generis arbores in eadem sylva reperire dissicile quaesituro seret: notavi arbores plerasque cinctas S implicatas aliis plantis, quarum aliae radice in teream defixa eam secerant cum ubin e , cui implicaban
14쪽
tur, mixturam, ut Vix discernere esset: notavi sepius dides ut ita generatim loquar hederas plures& diversi generis afl oriunt adhaercscere; & praeter has succrescere in iptis arborum, mis , nec non ad caudicis truncum alias atque alias plantas, ita ut spectaculo longe jucundissimo saepissime inum arbore e hiboeentur decem duodecimve diversi generis folia, flores,
eius: neque tamen haec ullo erant impedimento, quo minus caudices harum arborum essent bene spissi, Sc largi sumae crassitiei 3 aut quo minus arbores illae proceritate cleganti ad L X x x. tapius pedes fvulgaris mensurae J capita sua in auras efferrent, circumcirca omnis generis virentibus herbis, ita ut nihil inatactum relinqueretur, omatae; rami etiam untiquaque patuli
dc umbrosi ascendebant tandem in fastigium amplissimum, dc
plane mirificum; imo nonnunquam docendebant ac terrae feracissimae denuo insiti repullulabant ac germinabant. Vider in una ejusmodi arbore magnificum, elegans ac amoenissimum palatium, cujus -nices tot columnis sustinebantur, quot ramos cerneres; atque in tali palati'llurimi latere commode poterant, vitandae aeris injuriae caussa, imbrium puta dc aestus
Solis nimii, atquc ita hae sylvae potius elegantissimae structurae
domus, quam inculta nemora Videbantur. Neque solum te ram seraciorem per plana porreesiam sic ornatam animadverti,
sed& horridas rupes , & praecipitia montium Comata ejuscemodi sylva luxuriare, quin imo sterilissimas etiam petras nihilominus laetissima ar Tum herbarumque segete superbas, quarum quaedam plantae cacumen obsidebant, quidam rimas erant, in quarum fissuram radicem inserinant. Omnis ager,& campus per plana decurrens adeo laeta omnis generis piam tarum arborumque squod silpra de sylvis dixi) fertilitate rideabat, ut quaevis etiam pars curiosa cujusdam Hortulani manu
culta , & elegantissima serie digesta videretur. Etiam ipsa stagna, quod mirere, paludes, imo littora fluviorum salsam
aquam vehentium ostendebant varias plantas, quibus tantum non plane tegebantur. Quid multis nulla vel minima seliportio, etsi sterilissimi, erat quae non aliquas plantas ostentaret. Haec quum omnia identidem animadverterem, illa me in eam adduxerunt opinionem, ut non sine ratione existimem, hanc Indiae partem jure meritoque esse totius Terrarum orbis fertilissimam, id fere maxima ex parte respondentem Insulae
Taprobanae quae Cylon hodie vocatur inprimis illi portioni,
quae sub eodem, ac Malabarae regionis, climate est sita. i . . et Saepius
15쪽
Saepius me incomit lubido explorandi ac inquirendi harum
plantarum folia, flores, cortices, radiceS; ibique tum plerunque deprehendi illa esse odoris suavissimi ,4saporis penetrantis , dc quum ex indigenis quaererem, qui me in itinere faciendo comitabantur, plantarum harum si quidnc ent, illi tum non nomina solum indicabapi sed & vires usum earum pulcerrime callebant, id quod obiter saepius expertus sum, si ubi quis nostrorum comitum malo quodam silve interno, sive externo laboraret, scet nec Medicinae, nec Bolanices cognitione essent praediti, hi Indi, ut qui omnem aetatem terunt sive militiae, sive agro colendo, sive opificiis.
Injucundum aut abs re fore non arbitror, quoniam menti
num facimus horum Indorum, hujuSque regionis, haec paullo accuratius Lectoribus si referamus, quibus operae pretium fuerit haec nostra legisse. Malabarica regio ab uno latere mari cincta, ab urbe Goa ad promontorium Comorinum, in longitudinem circiter centum dc viginti milliarium Germanicorum patet, lata hinc inde d cem, trigintave plus minus milliaribus. Ipsa regio tanta hominum frequentia colitur, ut viditur nihil esse aliud, quam continuae urbes, pagi, horti. Variis parci principibus quibus subjecti sunt plures quam tres myriades, seu, ut liquido constat, unum detriginta millena millia nobilium, soli militiae
natorum; ut taceam innumerum illum caeterorum hominum numerum. Vivunt ad capularem fici e senectutem, eorumque
valetudini prospiciunt indig ae Medici, qui ex aliis regionibuS medicamenta non petunt, aut certe quam paucissima, illis solis , quas ipsorui' regio liberaliter suppeditat, contenti squem morem Europaei ibidem locorum felicissime imitantur: Belgae vcro qui ibi sub auspiciis Societatis Orientalis Indimmorantur, nestio qua oscitantia utuntur medicamentis, qua primum ex illis locis petita per Persiam Arabiamque in Eur pam dcferuntur, bc hinc denuo mari in Indiam reseruntur, fere ob leta & corrupta, non sine lamma sumtuum jactura, qui huic rei sine ullo commodo impenduntur. . iHae ideo dc similes rationes me impulerunt, ut votis summis expeterem hominem huic rei aptum Sc Idoneum, qui data optara nujus rcgionis plantas vivide delinearet, casque deseribendo explicarct, additis viribus carumque usa: ipse videlicet mihi persuadebam, quod si haec res successii non frustraretur, multis Bolanicae studiosis in Europa placituram , nec minus emolu-
16쪽
mentum redundaturum ad Illustrem Indiae orientalis Societ rem, quippe quae posset sumtibus illis supersedere, quos in m
dicamenta illuc locorum transportanda impendit: posse enimbo minori cum sumtu, & majori cum frumi Indica medicamenta in usum Vocari, aut eadem, aut certe Viribus paria, si non, ob dictas rationes, superiora. Sed enim haec res votis perfici non poterat. Malabaricam namque regionem nemo petit, ut huic rei incumbat, sed omnes
sub Auspice Illustri Societate Indiae Orientalis illuc profecti
ita coguntur sui ossicii accuratam habere rationem, ut nihil illis suppeteret otii ad hanc rem, etiamsi vellent, perficicndam: quare haec me via omnino fefellit hujus tam egregii operis aliquando in actum deducendi. Tandem, quum nujuS Neris perficiendi s :m tantum non abjecissem, ad aures meas accidit, in ditione Regis Cochinensis degere Virum quendam, praeditum summa plantarum Indicarum notitia, quas ad utivum delineaverat. Hic, quem modo dixi, Vir erat summae cruditionis, vitae austerae, sexagenarius aetate, presessione S cerdos Pontificius ex ordine Carmelitarum Discalceatorum,dietiis nomine Frater Matthaeus de Sancto Josepho, natione Neapolitanus: hic multos annos in Arabia dc Persia vixerat, tum temporis missias erat Coadjutor futurus Archiepiscopi Christianorum S. Thomae regionum Malabaricarum. ArceL situs reverendus hic Vir ad me venire non dubitavit in urbem Cochinensem, &, ubi meum scopum intellexisset, scilicet ut fieret recentio ac descriptio plantarum Malabaricarum , inquam rem meam opem pollicebar reverendo huic Patri; ille hunaanissime ac promtissime ossicium suum mihi vice versa
detulit, Sc una ostendit rudimenta plantarum, quae antea insitae memoriae subsidium calamo atque atramento delinea-rat, scilicet cujusvis plantae unum folium, florem, fructum, quorum maxime notaUerat vires, quorumque ope piissimus
hic senex in itincre suo tum sibi, tum aliis quamplurimis opem
Itaque prima hujus horti initia fuerunt, ut ex rudimentis tantarum in Miam translatis chartam fieret earum exactior de-neatio, curante Rever. Patre Matthaeo, qui sola memoria fietus naturales plantarum figuras mirum in modum ex rudia mentis expediebat; sed enim, quum omnia calamo idque siu- perficie tenus stignaret, penicilli utique ducendi ignarus, ideo picturae minus respondebant vivis plantis 3 huc accedebat,
17쪽
quod partes plantarum minores nequiverint accurahe exhiberi; aut saltem per transerimam, ut ita veras & spirantes plantarum figuras minime exin cognoscere esset, praesertim quum inpii hiris illis calamo factis neque lucis, neque umbrae ratiopau llo accuratior habita fuerat. Scilicet opus fore non putarat optimuS senex, majorem & accuratiorem in pingennis deseribendisquo hisce plantis operam collocare, quum memoriae suae ope facile obvias plantas earumque vires ipse pernosset: accedebat praeterea, quod haec in itinere fere confecta essent rudiamenta , ita ut saepiuscule aut huic plantae fiuctus, aut illi flores, aut utrumque aliquando deesset; quem tamen ego defectum pro mera virili emendabam, plantas ipsas inquirendo & desiderata supplendo: plures tamen repertae non uint, silve quia nomina accurate non notasset, sive illa accepisset venerandus senex ab hominibus , qui communia plantarum nomina, queis unamquamque Malabarici Bolanici insigniunt, nescietant, sive quia erant alius climatis plantae. Haec fere impedimenta MALABARICI HORTI initia turbabant; inter quae hoc maximum, quod si conferres figuras ipsis plantis, vix dixisses, ex iis cffigiem esse expressam, ita male respondebat. Quantum
ad descriptionem, illa subinde perfunctoria ac fugitiva diligentia adeo male cohaerebat, ut pluribus plantis convenire potuerit , licci dissimillimis. iΗis tricis impeditus quum haererem, ex insula Ceylonensi ad Malabaricos accessit Cl. V. Paulus Hermannus, M. Doct. cum maxime in Illustri Lugduno-Batava Academia designatus Bolanices professor; hic quum vidisset nostri Horti initia
tot laborare impedimentis , & minus accurata ratione cum descriptionum, tum figurarum, modestissima humanitate no
his significare visius est, hac ratione librum alicujus momenti vix fore. Veruntamen brevitas temporis illius , quo mihi aderat, in culpa fuit, quominus, aut ego illi mea coalectanea Horti Malabarici communicare, aut ille me prudenti consilio in hoc opere adeo perplexo juvare potuerit. Haec cum ita se
haberent, animus tulit, rem omnem denuo ordiri, ac memet
ipse contuli, ad plantas pro mea virili describendas , atque Aortum hunc alio more colendum ; sed ViX coeperam, quum animadverti quanto mihi sit impedimento illud, quod sustinebam, officium ; cujus ratio mihi etiam horarum momenta dispensabat, ut ita vix vino colendo pro dignitate vacare
potuerim. Nec Distiirco by Corale
18쪽
Nm est, quod quisquam putet, haec narrati, ut labores Mhonestissimi conatus Rev. Patr. Matthaei eleventur; sed potius contra. Huic enim Viro honestissimae vitae Sc non fucatae pietatis gratias quas possumus maximas habemus, qui nos adeo
candide, fideliter, & improbo labore juvit. Quin imo in eum
finem Optimi hujus Viri mentionem facimus, ut ostendamus memoriam ejus apud nos esse & fore semper venerandam, ejus
in nos amorem id voluntatem grata recordatione recolendam :hunc, inquam, primum hujus Horti conditorem, & auist, rem, nec non in progressu sedulum cultorem ingenue profiteor ; hujus tandem consilio, utpote semper Sacro ossicio, cujus caussa illic locorum morabatur, occupatissimi, in partem laboris sollicitavi Virum admodum Reverendum, Johannem Casearium, V. D. in Ecclesia quae Christo in urbe Cochin col ligitur vigilantissimum ministrum, Virum in omni eruditio ne , solam Bolanicen si exceperis, versatissimum, cui studio nunquam operam dederat, unde verebatur, stylum suum, quem propria illa Bolanicorum & Medicorum vocabula fugietabant , non fore e dignitate tanti operis. Attamen, multis &gravibus caussis persuasus in partem oneris ferendi consensit. Ordinem,ut opus hoc sine tricarum molesta mora promoveretur , hunc observabam. Medici nonnulli, tam Brachmanes quam alius generis, meo jussit notissimarum & celeberrima tum indices plantarum suo idiomate conficiebant, ex quibus iterum alii plantas dividebant, pro ratione tempestatis, qua vel foliis , vel floribus, vel fructibus ornatae conspiciebantur; harum catalogus pro ratione temporum anni ccrtis hominibus dabatur plantarum peritis, quibus curae illud erat demandatum, ut nobis plantas cum foliis, storibus ac fructibus undecunque demum conquirerent, etiam conscensis altissimis ara
horum fastigiis, hos partibus factis plerunque ternis ad has illasve sylvas ablegabam. Pictores treS, quatuor,qui mecum ii bitabant in loco commodo e vestigio vivas accurate depingehant plantas a conquisitoribus mox allatas, quibus id me fere praesente descriptio addebatur. Praeterea omnes Principes Ma- labaricos humanissime rogaveram, ut amice nobiscum communicarent plantas & forma Sc usu celebriores, qua re factum
est, ut subinde quinquaginta sexagintave leucis Hantae ad nos pc latae fuerint, & ut nullus Regum illorum Principumque fiterit, qui in nostro horto aliquos flores non sevisset. Plantae itaque per Bolanicos conquisitae, per Pictores depictae, per id
19쪽
neos homines descriptae, si quidem operae erat pretium, ex mini Medicorum ac Bolanicorum peritiorum, quos in eum finem convocaveram, tam ex familiaribus, quam celebritate nominis aliqua notis subjiciebantur. Scilicet huic Collegio, quod nonnunquam quindecim aut sta im dostis constabat, exhiberi curabam plantarum picturas, ac per interpretem ex illis quaeri, num novissent istas plantas , ipsarumque nomina& vires 3 quae responsa in Commentarium referebantur. Verum enimvero istud Collegium ex diversis Malabaricae re gionis partibus coierat, unde fiebat, ut, cum alter alterum non novisset, ambitionis, pudoris atque sitspicionis stimulo agerentur 3 gratiam videlicet demereri ; si quae ignorarent, palliare atque tegere ; id ne se prostituerent, si mala fide plantis aut m
jora vero aut minora tribuerent, omni opera conabantur
Iucundissimum saepe audivi acroama, hos puta Brachmanus seu Gentiles Philosophos inter se disserentes Sc certantes pondere argumentorum, quae ex sententiis, regulis, rhythmis ex antiquitate & libris suorum majorum eruditione illustrium depromebant. Disputabant vero, atque unusqui Sque sentemtiae suae fortissime patrocinabatur, incredibili tamen modestia, quam vel in cultissimis gentium Philosophis desideres, sine ulla acerbitate, animi perturbatione aut neglecto secus sentientium mutuo honore. Piissima reverentia Antiquitatem prosequuntur, dc primos artium inventores, his & sitas sententias&sua quoque experimenta accepta referunt, ac eorum auctoritati subjiciunt. Et quantum ad Medicinam atque Bolanicen spectat, harum doctrina versibus continαur, quorum primus quisque Versus plantae nomine proprio incipit, cujus dein species, propria, accidentia, formaS, parteS, locum, tempus, Vilam, usum & alia ejusmodi accuratissime persequitur; atque hoc artificio illud etacere, ut si quis plantae alicujus proprium nomen proferat, Brachman aliquis extemplo tibi referet, quaecunque de illa dicta sunt dicique possimi. Quamvis autem hic docendi modus, qui memoriam tenacem requirit, difficilior esse videatur, attamen tenerae pueritiae inter lusius & crepundia hos versius memoriae, quam tum plus valere ajunt, imprimunt, quos postea animi dociles adolescentiae & statae aetatis fidelissa me tenent. Prima harum artium Medicinae puta & Bolanices)inventio adeo antiqua habetur, ut proferant Auctorum libros, quos constantistima asseveratione ante hos quater mille annos vixisse affirmant omnes. Sed enim quia homines hi quam
20쪽
exercent artem non libera electionis voluntate, sed nascendi sorte profitentur, quae unicuiquc honores, servitutem & Spam tam denique, quam hac nascendi lege exornet, necessitate plus quam Stoica dupensat, inde est, quod per continuos aetatum& generum gradus ac successiones parentes liberis quasi de manu in manum tradant, quaecunque ad artis illius, quam n tivitatis lex ab ultima temporum memoria huic aut illi generi praescripsit, perfectionem requiruntur: sive inevitabilem &vel adamante fixiorem hanc legem Rex aliquis illorum populo in obsequia paratissimo tulerit 3 sive mutuus populi hujus consensus eam introduxerit 3 sive devotissima aliqua sacrorum reverentia, aut oraculorum superstitio divinarumque revelati num,cui haec gens mirum in modum dedita originem & aucto ritatem & per tot iacula confirmationem huic legi dederit, de quo tamen dis butandi nec locus nec animus nobis est. Hoc unum tamen potuimus affirmare & experti verissima testari, hanc Legem, quae ex sorte nascendi vitae genus cuivis demam
dat , adeo rigide, adeo stricte, adeo sancte in hanc usque diem
observari, ut nemo mortalium quacunque demum va arte vel
audacia etiamsi Herculea mutare hujus legis vel hilum possit,
sic ut rustici & piscatores, per omnem annorum seriem & temporum fugam, nunquam alios nisi rusticos & piscatores daturi lint ι tali etiam modo se res in opificiis & artibus caeteris habet. Hac autem fatali quasi lege efficitur, ut nunquam artes aut opificia deficiant, ut omnes placidissime ac incredibili tranquillitate vitam innocentissimam transigant, quippe qui pro nascendi sorte altiora non cupiunt, majoribusque non invident, ea tantum re occupati, inquam fatalis illa lex per majorum progeniem posteros eorum devolvit. Atque hinc est, ut in contianua illa majorum & consanguineorum disciplina semper m gis magisque eruditiores redditi tandem insignem illius, quam profitentur, artis &exquisitissimam notitiam acquirant. Nec est, quod quis miretur tam antiquitatem horum populorum , quam im cessam per tot iacula legum & consuetudinum constantiam & auctoritatem: Si quis vel levi cogniti ne legum, morum, privilegiorum , dc consuetudinum quae apud illos Sanctissime visent sit tinimis, fateatur oportet, in hac republica constituens accuratissimam habitam esse rati nem fundamentorum adeo solidissimorum, quae, ut ita loquar, vel aeternam possint reddere & ab omni mutatione securam rempublicam. Theologia namque illorum atque Politia tam