Historiarum anatomicarum centuria I et II, III, IV

101쪽

tiens res birabat, intus forisque movebatur orbis, sine dubio propter copiam arteriarum hiante cranio in in asia hac carnea dispersarum. Variis coloribus circulus iste distinguebatur, flavo, viridi, coeruleo,candido,& rubro, qui omnes in defuncto nigricabant. Colores ambiebant thori seu eminentiae acutae candidis punctis inspersis. H1sΤ ORIA LVI.

ALius prioribus annis Vetelingae oppido Scanis

nostrae puer vitam iniit in aedibus vicinis Pastoris Dn. Stephani Gai, parentibus tenuioris quidem sortis, sed hohestis piisque, Patre Jano Benedicti, Matre Bodild a Jani, cui universem occiput cruentum, Oculi bovinis majores, in me dio frontis siti , aures Asininis similes, fune circa collum inflexo . Reliquae corporis partes nihil monstro si alebant, quemadmodum publice testatissent M. Iohannes Arnoldi de Fine Praepositus& Pastor Helsingburgensis & Dominus Stephanin Obii Pastor Vellingensis.

102쪽

De Fungis Cerebri.

FRacto vel contuso cranio fungi nonnunquam seu tumores laxi, mollesque adnascuntur. In g ira de Tum. p. n. tr. 1 .c.I. fieri scribit non se cus ac fungus in lucernis hyemali tempore in e lychnii vertice: Discooperta enim revehataq; c rebri membrana, quaedam prius iubstantia gossi pinae Ianuginis imaginem vepraesentat. Deinde vero per halitum discussi vapores, fumiq;ob aeris frigiditatem in ea substantia conglobati paulatini ab interiori calore deuruntur,siccanturque donec fungo quoq; similis Libstantia appareat,alterata'aeste ab aere membranam significans. Alia simili tudine generationem fungorum illus rat Iohannes lib. Epist. Med. 6. quemadmodum in sti pitibus arborum humores semiputridi per torti cem extuberantes, in langos coalescunt et Sic vultinerato cranio, humores cerebri affluere, qui teste Alexandro sphrodis ob ossis frigore condensati in speciem fungi concrescunt. Sunt iungi qui sine noxa vitae & emergunt, & decurtantur. Coninimadi. I. Diosc. civis cujusdam meminit, cui ex fissa calvaria sex fungi in capite nucum regiarnm magnitudine enati, gestatique per annOS 4O. C quibus demum tres sua 1ponte deciderunt.Schen

103쪽

86 ΥΠΟΜAE BARΤHOLINihivi quoque l. I. refert se fungum medi cris castaneae magnitudine ex capitis contusiobe ad pubertatem usque circumtulisse, qui deinde fa cile scalpendo avulsus cute capitis post febrem sua sponte disrupta. Vincturae pressiim tabescere motanet 9. Oper. Chir.c. I9. Quomodo vero fungus recte sit tractandus, docet Hildanm Centatur. I. Obs. 13. Sed icurationem reddunt difficiuiem , si insigni cranii vulnere laesa sit membrana

cerebri, vel ipsum cerebrum. Extra portam Orientalem Haseiae cum aliis ejusdem famil1ae a nefario sicario vulnerata I 6 9. puella q. annorum ingenti in capite vulnere prostrata, cum insigni cranii contusione & fractura, patente cerebro, curatur a Chirurgo Urbis VCibhelm , artis suae haud imperito. Exactis sex hebdomadis, me praesente, labia vulneris livida apparuerunt , fungique duo protuberabant nigricantes, cerebri in formam, anfractuosi. Periculum abesse Chirurgus opinabatur. Ego vero sphaceia'

tam partem videns, male ominabar. Fungorum

frustula sine dolore rescisse. Sed paucis interjectis

diebus, vulnerata obiit. HI sΥORIA LVIII. s

Unquam satis demirari possum miserandum cancrum,mammam sinistram Marrone optir

104쪽

H 1 s T. C E NT. I. 87mae Hasniensis, multis nominibus mihi quondam amicissimae, Occupantem. Enimveris post quam ex occulto tumore auina indies magnitudine, exulceratuS erat cancer, omnia auxiliorum

sprevit genera , quae partim ex Methodo, partim Empiricorum suasu fuerunt adhibita , unde brevi

in tantum excrevit, ut summo perpetuoque aegrae dolore, universam fere man)mam sinistram infe

cerit,largissimo subinde sanguinis seros & melan

cholici, quo abundabat, Luxu interveniente. La bra ulceris inversa & tumida fungi instar cresce bant, hians'; ulceris orificium claudebant. Omniconatu fungo removendo intenti neque internis quidquam, neque externis promovebant. Causti cis tandem indolentibus fungosam carnem imminuerunt. Sed citius sere renata, quam ablata, semperque recens ebulliens priorem mole superavit; donec capitis mediocris magnitudinem assequeretur. Superat admirationem, quod fungus cancrosas in tantam molem unius diei spacio potuerit crescere priori per caustica nuper exstirpato.Varia erat & indecenti forma, valdeque inaequali super ficie, pro inordinata humoris atribilarii ebullitione , quae quasdam tuberis partes altius elevabat, quasdam humilius, ut vere hydrae capiti assimilari possit, in unius enim particulae abrasis locum, plures fungi succedebant, quibus hinc inde conjunctis informe cancrosi fungi genus mammam desermabat. Superveniente denique haemorrhagia

105쪽

88 I ROMAE BARTHOLINI ex ulcere prosundo, ad sternum penetrapte, fra icti sque duorum sere annorumdolore viribus platacide , multum a nobis desiderata Matrona, ex spiravit. Hys TORIA LIX.

Enula defutita tertio die per ab

vum excreta.

Usicae peritus Scholaris quidam Coagianus,1VINicolaus Erasinius, animi recreandi gratia, ante ostiuis hospitii sui 16 6. tibiam inflat seu

buxum , septem octove digitos transversos longum. Accedens commilito, tibiae possessor , instrumentum repetit. Ille vero non commotus monitis,in incepto persistit. Hinc commilito astu' fistulam apprehensurus, forte manu vehementius adacta in gulam per fauces tibiam intrusit, ut extrahenti digito amplius apprehendi non posset. Sanguitiis ex faucibus stillicidium sequutum . Postea quum vario conatu nec extrahi posset, nec d glutiri, tandem tamen in ventriculum delapsa, dextrum latus videbatur obsedisse. Unde dolori bus festiis lectum petiit, & sne alimentis tres dies noctesque insomnes transegit, latere dextro dolente, cui tibia inhaerebat. Tertio die circa quar' tam horam pomeridianam sine medicamento'

rum stimulo, per inferius guttur seu alvum su

106쪽

sponte prodiit. Sedati subito dolores, , Ut noctem sequentem quanquam jejunus, pauco sumno inter punYerit. Pothridie sanus ludum re petiit litexariuna,indeque octava hora redux potiunculam panis & cere-Vita aegre deglutiit propter fauces,

quas tibia transierat,eXcoriatas .Postea plane convaluit, nullo in ventriculo aut faucibus nocumento , pro

pria haec confesssione & frimavit & manu subsignavit.Tibia nihil damni in corpore passa, ad D. VHormium Venerandum Senem , transmissa, quam mihi aliisque lustrandam tractandamque non semel in Musaeo concessit Vix omni elogio major. Intestinorum gyros & anfractus si nuosos , octo digitorum transverso rum fistulam sine ollans a pertransis se , prosecto miror. Quanquam autem involuta sint intestina, distenditamen possiunt & transeuntium com

moditati variis formis inserviunt. Nec a fistulae glabrae laevitate ullum tunicis interioribus in robusto juve ne periculum.

107쪽

nenia in thorace puelia.

Post catharrum diuturnum thoracis sinistra pars in puella sexenni Margaretha Munckia

adeo intumuit, ut anterius & posterius aequali tumore emineret, cum doloribus ingentibus &inquietudine. Utroque loco & antico & postico Apostema minabatur. Hinc consilio communi D. UVormi, D. Mothi &meo, a Chirurgo Martim Sisis Emplastrum maturans illi in pectore parti applicatum fuit, qua maxime mollior protuberat. Maturo tumore pectus scalpello apertum mox infra

papillam sinistram, unde puris viridis faetidique tanta effuxit copia, quae librarum duas mensuras impleret. Tumor pectoris illico remist, somnusque nocte sequenti quietior, & decubitus facilis in opposito latere antea denegatus. Haec copia , hocque colore pus foetidum bis in die spacio

XIV. dierum evacuabatur. Segnius fluens promovebatur excitata tussi, & prono corpore. Interea per syringam cum melle rosato hordei de coctum injiciebatur ad thoracem mundiscandum , & potio vulneraria cum pulmonicis p scripta, quod sinistrum pulmonem longo defluxu apostemate occupatum magna esset suspicio.Tan dem ternis mensibus ea cura continuata, quan quam

108쪽

HI sΥ. CRNΥ. F. 'aquam levata doloribus videretur,ciborumque rediisset appetitus, recurrente tamen semper tussicula siicca, quam liquidi potus cujuscunq; guttula statim sedebat,in diarrhaeam tandem oci o dierum soluta est alvus purulentam 3c cruentam , admixtis subinde grumis parenchymate pulmonis simiulibus. Pectus hac via per materiae eVacuationem , naturalem eXpurgatum credebatur, curatumque

Empyema. Sed spe frustrati sunt Parentes, &puella sanitate. Tanta quippe evacuatione pro stratis viribus , accedente pedum & faciei inflatione , sensim contabuit. His ΤORIA L XΙ.

Secundi ram Puerperae Asnatome.

PLacentam uterinam seu Uterinum Epar diligenter in puerpera 163 o. cum Umbilicalibus Vasis examinavi. Breviter hic signabo quae inihi

observata memini. Ρlacenta ipsa uterina ex fibrillis infinitis vasorum erat contexta, quibus sanguis instar parecbymatis concreverat, qui facile ut in aliis, poteraefricando separari. Inaequalis diverisque hinc indo consistentiae.Glandulosa erat in tumulorum summmitate, circa extrema ora attenuabatur, crassior

in colliculorum medio. Nam figura ipsa quidem circularis sed inaequali circumferentia, . in qua quinq; sere observabantur prominentis justa serie

109쪽

TA OMAE BARTHOLINI a se distantes, in quarum medios pacto cliolion membrana crassior visebatur. Qua uterum spectabat aspera etat S rimarum plena, eoque loco incisa , fibras infinitas ostendebat ad venarum truncos tendentes. Longitudinem pes unus in diametro metiebatur. Altera pars secundinarum Membranae sunt foetum involventes . . mnios te- , nuis immediate foetum cingens, alba erat, mollis do translucens, paucis arteriolis & ventilis donata inter duplicaturam ejus dispersis. Cohaerebat Chorio fere ubique,ptaesertim in extremitatibu , scit ca placentam & in placentae medio, ubi vasa lumbilicalia prodibant. Adhibita tamen diligentia . si Chorio facile separavi, & exsiccavi. Ciarion am nio subjiciebatur orbiculari sorma, ad modum

placentae. Epatis uterini cavam inferioremve partem obvolvebat, se ad illius capacitatem editen- dens, cui etiam vasa uterina firmiter connectebat LInterior facies glabra, sed asperior qua placentae

agglutinabatur.

Vasa Umbilicalia, arteriae nempe & venae ,in placenta variis ramulis dispergebantur , interquς se copulabantur per anastomoses, quas hic dive

fas observavi. Modb enim ramuli venarum & arteriarum se transcendebant crucis in modum tam interni quam externi : modo per insertionem jungebantur; modo ad latera congrediebantur i, modo cochleari figura intorquebantur. Minimi vasorum ramuli in majores compingebantur, eo - dem

110쪽

HI sae. CENT . Ι. 93dem modo uniti , sed obtusitoribus anastomosibus,

donec arteriae ad quatuor ramos redigerentur , vena autem ad duod, qui in truncos sui generis e placenta emergentes , coalescebant, Ita quidem in corpore placentae vasa se habebant. Extra placentam vero omnia conjuncta in laniculo contorquebantur , ordinata circum vo Iulione, quemadmodum strias in cornu Monoce

rotis videmus produci, quod oppotita candela vel diei limine manifestius apparebat. Transpare bant in hac coiivolutione hinc inde noduli & m culae sanguineae , in venis praesertim. Ad haec sputhamaeqntervallo, mirabilis aderat textura, quasi confufi essent gyri. Praeterea in exteriori tunica funiculi infinitae secundum longitudinem incisurae conspiciebantur , sanguine tinctae. Funiculus in universum tres spithamas aequabat, crassitie digitum. Reliqua non addo, quae communi Anatomicorum ore sunt decantata,&in Anatomiis extant. HISTORIA LX II.

BItumine, Aloe, Myrrha, Croco, Cinamomo

aliisque cadavera humana olim condita& a putredine conservata, praesertim apud AEgyptios veterum plurimi tradiderunt,& recentiorum.Te- stantur