Historiarum anatomicarum centuria I et II, III, IV

471쪽

more novo surrexere. Quibus nihil proficienti bus, sero aeger a doloris acerbitate & longo de- cubitu fere ius anus , tibiae magis amisonem optabat, quam fruciatus tuturniores. Die itaque Mazi, Anno 161 1. summo favente D Eo, hora 9. antemeridiana praesentibus tribus Chi- . virgis urbis primariis & Medico Treutiero opera tist corniniisa est: Chirurgo juniori peritissimo nritati πιο, qui carne prius ad os incisa , nu datum os feliciter abscidit. Peracitis deinde peragendis di ecti membri cutem cum musculis aperuit calli formam lustraturus: Ossa

tibi fractae tanta firmitudine connexa erant, ut p xuq cultello dissolvere mequiverit, ossiculum Lit. A. in figura subjecta nostiatum cuticula adhaerebat tenuissima ossi inferio ri. Fibulae ossa fracta nuss' modo conjungebantur, id quod ex commotione per sentiebatur antequam essentrecisse . Inferior pars ossis tibiae,

ubi quaedam cavitas conspiciebatur sedi Lit. nigricabat & sphacetum minabatur. Optime in-deL eonycluit aeger , & artificioso pede amissi

damnum compensat. .

HISTORIA LXXXVL

i Maxillasuperior semper Immobilis.

Axilla superior omnibus animalibus inim-1V mobilis, quia articulatione ςare cranioquo

472쪽

HIS T. CENT. ΙH. I 2Pper solas suturas connectitur. In homine usus id exigebat & cranij magnitudo. Praeterea stabilis est ad faciei decus & venustatem , atque oculo

rum commoditatem, quemadmodum commentatur Cl. Riolanus Comm. de Oss. c. I o. quippe si motum habuisset, oculis majore circulo inspectu ris naribus odores excipientibus magno fuis set impedimento,& sua continua agitatione viai num cerebrum perpetuo agitatum plurimum offendisset. Ciborum quoque duriorum contritio nem exquisitam impedivisset, ut exemplo illu strat Vir laudatus : Nam ut in molendinis alcomminuendum triticum lapis unus immobilispersistit , supra quem alter celeri circlimactione movetur, simili modo ciborum contritio In homine perficitur . Diversum in Crocodilo annexistat Ari toteles li. Hist: Anim. c. . qui inferiore maxilla immob1li, superiorem moveri scripsit Hunc ducem omnes sequuti de Crocodilo,'Ρsittaco, Phoenicoptexo idem prodiderunt.Sed crOcodilo pressius inspecto aberrasse omnes a VeroeXperiemur. Crocodilos in Mus eo meo domi servo suspensos tam mares quam feminas, in quisbus quidem prima fronte maxilla superior acuminata moveri videtur, sed non proprio motu. Siquadem enim & minor est & capiti arctius coihaered, capitis motum sponte suasequitur , nec moveri potest capiteimmoto. Similia patiuntur

vipera Psittacus,Phoenicopterus, quorum rostra

473쪽

Dα . TUOM E BARTHO Livita maxilla cum capite commovetur. Testabatur mihi Io. Vestingius Anatomicus illustris amicus olim meus,in Rigypto plusculos Crocodilos a se

esse dissectos, accurateque separata cute acranio l& maxilla , nullas articulationes observatas in maxilla superiore, unde nec moveri posse solam, sed ad totius capitis motum, quia & oculos sursum moveat: Inferiorem maxillam exiguam habere articulationem , ut parum moveri possit & j manifesto motu non indigeat, quia terrae vicina In penu summi Pontificis Romae caput magnitudinis giganteae vidit Columbus i. 1 f. de Rar. in

Anat.in quo maxilla inferior capiti adeo connata& conjuncta erat, ut omni motu prorsus caruexit, atque in vivente non carere non potuerit. quo monstr0 quomodo ad amasticandos cibos maxillae motum recipracare potuerint, fateor me non iure relligere. lHISΤORIA LXXXVI t.

Orii humani Usius aratio.

Glebxes sunt corij humani praeparati in me

dicina usus. Cingula enim inde conficiantur& lora , quibus per medium discinctae puerperae feliciter laetum enituntur . Hystericas quoquo passiones seu uteri adscensum corij humani cin gulum comprimit, quod non semel expertus sum,& apud non paucas Hystericas isto vincula gra

474쪽

tiam merui. in spasmis manuum pedumque ex eodem corio auxilium sepe petitur. Chirotecas

inde factas ariduras & contracturas sanare efert Io. Sch derus l. s. Pharm. class. T. Circa carpu' cingulum ex corio humano, matronae convulsionibus bra iiij sinistri correptae post inunctionem applicuit cum flaccessu Hildanus Cent. 3 Ubs. In Viro sexagenario aulico Epilepsiae paroxys

mum sedatum esse corio humano , quo collum cinxerat, meminit Sechem .L.Microc. Med.c. I. Siquidem igitur a multis usu exiciente corium humanum expetitur, de coriarios iubactarios difficiles siepe experimur nauseabundos ad cadaVerris humani tactum , modum praeparandi subiun gam, ad cuJus normam Ministri Anatomici mi solent cutem humanam in Theatro. nostro prae parare. Separata de corpore cutis,omni pingue dine quoad fieri potest detersa immergenda est fecibus cerevissiae, furfurae siliginis & fermento temperatis. Calidae huic mixturae mergatur cotis, & manibus diligenter agitetur alternis horis, ut facilius vis ad corij intima penetret. tuordiebus clauso vase digeratur, ut quotidie aliquo tiens mixtura caleat, & cutis manibus subigatur, tumque , epiderinide abscedente candicabit . Deinde aliud lixivium i praeparetur eX aquae simplici , tribus quatuorve manipulis furfuris siliginei, manipulo fermenti, tribus manipulis

falis optimi, & libra aluminis triti, quaς invicem bene

475쪽

ΘΣ ΤHOMAE BARTHOLiN1 bene misceantur, & calefiant, tepidisque immittatur cutis & manibus, ut ante, subigatur denub. Per diem & noctem in isto lixivio remaneat, de inde abluatur, expurgetur&siccetur sive solis radiis sive igne lento, & manibus dilatetur extendaturque, ne corrugatione nimia durior aspς-riorque evadat.

' pinguedo exseper ans in preella.

ΡRoximis nundinis Falcoburgensibus inter alia ludicra publice spectanda proponebatur

puella quaedam decennisin Brabantia nata Annoi si A. parentibus, ut ferebant, parvae staturae &fei. Hujus puellae abdomen a mammis ad talos usque se produxerat. Iacebat enim puellae, quia impeditior erat incessus,ventre proprio tecta tan quam tomento superstrato , qui tumidus circa ymbilici inprimis regionem ita se inflaverat', ut ite elevata undique cute cavitatem satis capam cem ad umbilicum demitteret, in qua tanquam recrumena servab t quscquid pecuniae a spectatoribus colIegerat. Interdum praemiolo aliquo invitata ventrem ad instar tympani pulsabat cantillans simul quid subrauca voce: Tympanitem esse crederes: Sed facies optime colorata,nec in ficeto tinctae rubore genae, omniaque boni habi-

476쪽

ius indictaaliud videntur suadere. Pronunciatui fuit a Medicis qui antehac eam viderant, tumorem hunc puram esse pinguedinem: , naturae lusu in abdomine exuberantem, & ab utero tractant , cibo enim utitur & potu quam parcissime . Ipsa cum mole hac corporis a oo. libras pendet undecimum jam ingressa annum, justa alioquin pro aetate statura. Donaverat illam Caesar torque a rea quum Viennae aegeret. Haec ea fide refero, quae & vidit & ad me Leida perscripsit eruditus Petriis Schumacherus noster , amicus dilectus, in . spem patriae feliciter surgens.

AD exitum decurrente & deservente aestate Anni 1 6ss. passim in urbe nostra variolae grassabantur, multosque tenerioris aetatis, sed sine funeribus , infestabant. Erant quippe boni moris. Consueta remediorum genera nostris fuere exhibita. Infectae & eodem tempore variolis mulieres binae Groenlandicae, quae post obi tum tertiae apud nos supererant, insuetae hunc morbum pati. Quibus quum varia potus generatam ad provocandas variolas, quam sedandum caloris aestum aliis proficua offerentur, omnia r cusabant, ne coctam quidem aquam admissurae.

sed signis datis frigidissimam ex fontibus tam avide

477쪽

avide expetebant, ut si denegaretur, moriendum sibi significarent. Concessa tandem illis frigida, convaluerunt. -

'Men bua ultra 3 o. annum fluentia.

RAro quii qua gesimum annuin fluxus in feminis naenstruus excedit, nisi copia sanguinis abundet. Ita obsertavit Hildanms Cent. a. & . mulieribus quibusdam ad septuagesimum annum de ana plius perstitisse. Monstrosum est, quod

Saxoma Patit. 3. Prax. c. 23. de monitie refert quae vixit ad annum cum menstrua purga-

tione.illustris in Dania Matrona quinquagesimo secundo aetatis anno,quum antea substitissent ordinati fluxus, ter quaterve eosdem est pasta, sed magna dissicultate revertentes, quae optimo corporis liabitu praedita & eleganti, sanguine copio-ti vegeta , fana postea vixit. In sekagenaria semina Veronensi , postquam lege naturae ante annos sexdecim menstruae purgationes cessassent, anno demum I 611. cursum suum , consuetum velut oli epetierunt, prodetante sanguine florido optimae notae, sed post aliquot menses stillicidium ac tandem suppressio, eademque mala insequuta , quae mensium Obstructi es concitare solent. Curata tamen a Petro de Cino Medico eruditissimp , praesente D. Miri sero, amicis meiS, sensimque revocatis mensibus, melius habuit.

478쪽

Topennis puella menstruata.

Enitrua purgatio ex naturae prescripto pri-1 Iinum fere erumpit circa aetatis annsi qua

tum decimum : Paucis citius teste Mineta l.3. c. Go. Novi tamen puellam annos novem natam,in urbe nostra caetera macilentam & colore facie

. pallido, cui menses fluere caeperunt, sive quod uteri cervicissee vasa sanguine serioso aperiantur, sive quod nativa constitutione ampliora sint, sive denique quod sanguinis copia, etiam in macilentis subinde abundans , vasa uterina distendatimpleatque. Uidat Semenus l. . Prax. pari. 2 ses2.2. c. I. quibus undecimo anno fluxerunt menses, easque plerunque salaces esse & brevioris vitae. Nov1t He les Saxonia, Part. 3 . Prael. Pract-c.ῖ3' puellam cui menses quinto anno apparuerunt, Mordinatim singulis naensibus modice: prodibant, plures quoque quae decimo anno liberalius pumgabantur. Supra fideli, est filia tabellarsi apud Tulpium fide dignissimum l. 3. Obs. cap. So. cui aquarto in octavum aetatis annum periodice fluxerunt meustrua, quibus suppressis onariis sanguis in

caput convertebatur. - -

479쪽

pustula in 'ventri uti.

'post febrem ardentem passus est in Galliis recidivam Polonus, notus mihi & amicus.' Mea dici de recidiva consulti variis potionibus medicatis, venaesectione & aliis remediis frustra contra prostratas vi morbi vires luctabantur, nam potiones omnes vel respuebat, vel assumptas re vomebat, unde fatis cessit . In aperto cadavere nullae partes ullum vitium vita sunt contraxisse, sed omnes nativa temperie sanae comparebant. In iplb tamen ventriculo pustulae quam plurimae hinc inde conspiciebantur, quas a calore malignae febris fuisset elevatas, tanto minus dubito, quod semper fere ventriculus in hujusmodi febribus vel escharam vel inflammationem veh alia hujus census contrahat. UIs τοRIA XCIII.

Subium purgantium tempus.

PUrg ntium medicamentorum tempus ancipiti augurio & incerto captatur. Ignorat tappMedicus naturae motum & orgasimum, unde, quando sua sponte ad humorum noxiorum ex pulis

480쪽

His T. CENT. III. 129 pulsionem accingitur, inscio Medico, si purgans

medicina propinetur, etiam lenioris ordinis , in vitae periculum praecipitatur aeger. Decoctum foliorum senae cum prunis perbenignum , assump-ssit ad praeservationem solitam honestissima urbis nostrae matrona, unde tantum alvi successit profluvium , ut in Dysenteriam tum populariter grassantem degeneraverit, quae post tridui inter vallum aegram jugulavit. Quanquam fortassis profluvium istud supervenisset nullo assumto medicamento , potest tamen congesta materia ad expulsionem concitari & cogi, quum vel levissimum accesserit irritamentum . Alia curae meae concredita recidivam Tertianae passa , polit ter tium paroxysmum intermittente die circa vesperam pitulas assumpsit, propter vires infirmiores, valde lenes, in quibus vix grana quatuor purg Π

tium numerabantur. Sequuta tamen statim Ven' tris murmura post parcam coenam , vomitus biliosus, tormina & cruciatus , dejectiones crebrῆς bilios, & serosae,virium projeetio, pulsus fere in termittens . Inter has sollicitudines nox tota transacta. Mane bis alvus adhuc lubrica solvebatur. Exinde exhibita Theriaca intus forisque, &Vino paulatim imminuti dolores, alvusque sup pressa. Postridie solita paroYysmi hora tertia postmeridiana, mitior calor advenit & blanda febris, quippe naturae potius quam medicamenti conatu bilis copia evacuata febrem fere extinSit, I HI-