장음표시 사용
21쪽
Et colon dictum, quam . orpor alme um integriun membriunt mmma aro, quin minea para membri a corpore amputata. Sed nihi sero artum hae a re latui potest, mun a rei metro describendae natura pendeat 'qua langitudinoa versus et membra et incisa futura sint. CL Herm. epit. d. H. I. M.
e. s. subis. S. antea citatum, ubi primum membrum octo, alteriun septem gyllabis constat et Dionys Hia. c. IX. p. 49, ubi primum membrum ex alterum septem, tertium vero decem syllabas continet. Quint. IX. e. 4. 23. Membra: - eallidos hominea et O rvin excogitatam etiam septem tantum syllabis constant. ε Vid. not. . . No Iiviseamur Ciceronem .alverbium ;fere addidise Quint. I. IX. i. 4. Ira Habet seriodus membra minimum duo. Medius numeri videntur quatuor sed remit hequenter et plura. Cio orat. e. 67 Ne illul genua sc incisim membratimque dicendi est dicendi aut melius aut fortius, quam inis aut emis seris verbis, nonnunquam singulis, paullo alias pluribus te. ' Cinis orat L UL e. 50 quaa tamen ipsa membra sunt numeris vincienda. Orat. α 67 Sed quae incisim aut membratim efferuntur ea es aptissimo L e munerose cadera labent. y Cic. orati, M trochaeus, qui habet tres breves. Dionys Hal. pedes in simplices et compositos dividit, c. m. s. 104 hac pedis definitione Praemissa: -,παν
c. 64. hJam paeon, quod plures habet syllabas quam tres, numerus a quibusdam non pes habetur. Uterque igitur paeon et dochmius e Dionysii sententia, pedes sunt compositi, quamquam paeones altera tantum Ionga retici syllaba soluta orti sunt. Eodem fere modo Quintilianus etiam I. IX. c. IV. 9. 80 disputat: Sed quia orationem omnem constare pedibus dixi aliqua de his quoque: quorum nomina, quoniam varia traduntur constituendum Est, quo quemque appellemus. Et quidem Ciceronem sequar, excepto, quod pes mihi tris syllabas non videtur excedere quamquam illo paeona dochmioque, quorum prior in quatuor, secundus in quinque excurrit, utatur. Nee tamen ipse dissimulat, quibusdam numeros videri non pedes. Neque immerito. Quidquid enim supra tris syllabas, id est ex pluribus pedibus.
σχήματα αγυια . . ., quamquam, a Quintiliano hane ob causam I. IX. c. IV. 87 vituperatus, pedem tribrachyn p. 107 damna et p. 104 pyrrhichium at p. lo ipsum amphibrachyn minua probat.
Magis autem Quintilianus cum Cicerone consentit, quum I. I. dicat Miror autem in hac opinione doctissimos homines luisse, ut alios pedes ita eligerent aliosque damnarent, quasi ullus esset, quem non sit necesse in orationo deprohendi etc. 9: --pent se pedes in rejecti etiam ad invitos, nee semper illis heroo ut Paeone suo, quem quia versum raro facit, maxime laudant, uti licebit si inscendi ergo sunt, curandumque ut in plures qui placent et circumfusi bonis deteriores lateanti in orat e M. Pae ni minime est visa ad emunt quo libentius eum re pit oratio. M Cic. orati e M. Perspicuum est igitur numeris adstrictam orationem esse debere, carere Versibus. Uie de ora 1 ΙΙΙ. o. T sunt insignes persuasiones orum munerorum et minuti pedes. Cic. orat. e. 67. Iambus enim et daetylus in versum cadunt maxime. Cic. de orat. q. ΠI. i. 4 Quare primum ad heroum nos dactyli et anapaesti et sponde pedem invitates in quo impune progredi licet duo duntaxat pedes, aut paullo plus, ne plane in versum aut similitudinem versuum irinoidamus.
22쪽
- Cie da orat. l. III. e. o. latrium autem diligentius etiam gemindas es--bitror, quam inperiora, quod in his
maxime perfectio atque absolutio judicatur Nam mersus aeque Prima et medi et extrema para attonditur qui
bilitatur in quamnquo sit parte titubatum in oratione autem prima Ruoi emunt, postrema plerique. Aliis Quintil. I. LX. i. IV. II Non me apit ut a magnia virla dissentiam . paeon . O. Quod quid ita placuerit iis, nisi quod illum sero probaverint, quibus loquendi magis um orandi studium ML tae orat. e. 64 Cadit autem per M III dichoro Ἀ--- ipso praeelarer quo etiam satieta lamidanda est magis. γε Manto C. Carbo, C. F. tribunus plebis in concione dixit Patris dictum sapiens temeritas filii eomprobavit. Hoe dichoreo tantus Iamor eonesonis excitatus est, ut admirabile esset Quaero nonne Id numerus effeceritΤ Alitor Quintil. I. IX. ει v. m. Clausula quoquo clangis firmissima est sed Eludent etiam breves, quamvis habeatur inditarens uItima. Neque enim ego ignoro, In με pro longa aecipi brevem, quod videtur inquid vacanti
tempori ex eo, quod insequitur, Reeedere: aures tamen confusens meas, Intelligo multum reseris, verane longa sit, qua eludit, an pro Ion . ' Cio orat. e. 57. Ephorus vero ne spondeum quidem, quem fugit, intelligit esse aequalem dae Io, quem probat. Syllabia vim metiendos pedes, non Intervallis existimat: quod idem facit in trochaeo, qu temporibus at intervallis tua Iambo sed eo vitiosus in oratione, si ponatu extremus, quod verba melius In yΙIabaa Iongiore eadunt. ' Idam Quintil. I. IX. i. IV. 66 Mediis quoque non ea modo iura sit, ut inter cohaereant, ae ne pigra ne longa late me, quod nunc maxime vitium est rerium eontextu resultent ae num reddant paene puerilium er pitaculo . Cie orat. α 66 Sed nihil tam debet esse numerosum, suam hoe, quod minimum apparet, sed viae Plurimum. Ex hoe gener illud est Crassi: -Missos faciunt patronos: ipsi prodeant. Nisi intam'allo dixisset ipsi prodeant, sensisset profecto effugisse senarium. id not. 6. id not. S. Cie orat. α 60. Ita, a numeras oratorius quaeritur qui ait, omnis est; sed Hius alio melior atque aptior Quint.
l. IX. , IV. l. Plurimum igitur auctoritatis, ut dixi, et ponderis babent longae, celeritatis breves: quae si
miscentur quibusdam Iongis, currunt, si continuantur, exultant te.
Cie orat. c. 59 Ras, in non aem in oratione, in in verati, numer Marat, idquo, quod numerorum in oration dicitur, non emper numero sat ae nonnunquam συι conrisinuare sue constructione verborum.
to numerum in oratione adhibitum vocis modulatio, qua pro opportuna iterarum connexiono, aut tota sententia, ut singula vocabula pronuntiantur, ejus in oratione locum obtinebat. Quae vocis modulatio, onus appellata, postea etiam in oration permansit, cui numerus qua8 quandam palaestram et extrema lineamenta attulit. Dum enim numeram ejusmodi syllabarum ordine usum Vidimus, qua pedes passim oriantur, sono sententia ita verbis xprimitur ut locuti Vocis modulatione fluens atque aequabiliter, perpolita procedat. Sono igitur, nisi quando ortuito, numerus non continetur. Quod quo melius appareat soni naturam accuratius jam consideremus atque explicemu8. Sonus aut in collocatione, aut in concinnitato' verborum os positus. Primum igitur quid sit collocationis investigemus. Collationis est Cic. do orat L m. c. 3I componero et struero verba sic ut noe MPer eorum concursus, neve hiulcus sit, sed quodammodo coagmentatus et Iaovis. Rusmodi verborum compositio nascatur si rugiemus Cic. Rhot ad Her. l. IV. c. 2 crebra voealium concurgiones, quae vastam stique hiantem orationem reddunt, ut hoc est Baecae
23쪽
aeneae amoenissimae impendebant'; at a vitabimus jusdem literae nimiam assiduitatem cui vitio versus hic erit exemplar namihi nihil prohibet in vitiis, alienis exemplis uti; . - Tite tute Tati, tibi tanta tyranno tulisti; et si ejusdem verbi assiduitatem nimiam fugiamus ea est hujus modi: Nam cujus rationis ratio non exstet, si rationi ratio non est fidem habere V et si non utemur continenter similiter cadentibus verbis hoc modo: Flentes, plorantes, lacrimantes, obtestantes' 'et si verborum tran ectionem vitabimus, nisi quae erit concinna quo in vitio est Lucilius assiduus. ni hoc est in prior libro:-Has res ad te scriptas, Luci, misimus eiu Item lugere oportet longam verborum continuationem, quae et auditoris aures, et oratoris spiritum laedit. Haec de sono, qui Verborum collocatione continetur. Verborum concinnitas ' formis quibusdam orationis constat. Nam quum aut par pari refertur Cic. orat. e. 65 , aut contrarium contrario opponitur, aut, quae similiter cadunt verba, verbis comparantur quidquid ita concluditur plerumque fit ut numeroso adat. Id genua orationis, quo Par pari resertur i. e. quod habet in se membra orationis, quae Onsioni Cic. Rhet ad Her. I. IV. c. 20 ex pari sero numero syllabarum, compar appellatur. -ΗOenon innmoratione et nam id quidem puerile , sed tantum asseret usus et exercitatio facultatis, ut
animi quodam sensu par membrum superiori referro possimus, hoc modo: In proelio mortem Pater
oppetebat, domi filius nuptias omparabat haec omnia graves casus administrabant. Item: ..Alii fortuna facilitatem dedit, huic industria virtutem comparavit. In hoc genere saepe fieri potest ut non plano par sit numerus syllabarum et tamen esse videatur, si una, aut etiam altera syllabo est alterutrum brevius aut i, quum in altero plures sunt, in altero longior, aut longiores, Plenior. ut pleniores syllaba erunt ut longitudo aut plenitudo haram multitudinem alterius assequatur et
Contrarium opponitur contrario, quum ex rebus diversis duabus Cic. Rhet ad Her. I. IV. c. 18 altera breviter et facile confirmatur, hoc pacto: Nam qui suis rationibus inimicus fuerit semper eum quomodo alienis rebus amicum ore speres 3 Et item: Nam quem in amicitia perfidiosum cognoveri8, eum quare putes inimicitias cum fido abero posse Θ Et: Qui privatus intolerabili superbia fuerit, eum commodum et sui cognoscentem fore in potestate qui speres 8 Et: Qui in sermonibus et in conventu amicorum verum dixerit nunquam, eum sibi in concionibus credis a mendacio temperaturum 3 Hoc exomationis genus brevibus et continuatis membris periectum esse debet. et quum commodum est auditu propter brevem et absolutam conclusionem, tum Ver Vehementer id quod opus est Oratori, comprobat contraria re et ex eo, quod dubium non est, expedit illud, quod dubium est, ut aut dilui non possit, aut multo difficillime possit. Similiter adons Cic. Rhot ad Her. I. IV. c. 20 exornati appellatur, quum in eadem constraction verborum duo aut plura sunt verba, qua similiter iisdem casibus efferentur, hoc modo: -Hominem laudas egentem virtutis, abundantem felicitatis. Item Mevius omni in pecunia spes est, Nus a sapientia est animus remotus Similiter desinens est, quum tametsi casus non insunt in verbis, tamen similes exitus sunt, hoc pactor Turpiter audes facere, nequiter studes dicero. Item: -Vivis invidioso, relinquis studioso loqueris odioso. nec duo genera, quorum alteram in exitus, alterum in casu similitudine versatur inter se vehementer conveniunt et Ba re his, qui bene utuntur plerumque simul ea collocant in iisdem partibus orationis. Id hoc pacto fieri oportet . Perditissima
24쪽
ratio os amorem petera, pudorem lugere, diligero formam, negligora famam. mi et ea verba, quae casus habent ad easu similes, et illa, quae non habent, disimiles exitus veniunt. Quamvis et numero et Ono oratio Euavis fiat, tamen iis, quae de utriusque natura prolata sunt, alterum ab altero diversum esse dilucide apparet. Dum enim numero poeticus i. a. metrum et ictus , sono musicus color i. e. melodia orationi intertur. Utroque autem simul opus est ut oratio perlecta atque ab omni parte absoluta l. e. ornata fiat.
cie orat. α 48. Duae sunt igitur res, quae permulceant aures, sonus et numerus. Verba Iegenda sunt poti simum bene sonantia te. te orati, 44. Collocabuntur igitur verba, ut aut inter se quam aptissime cohaereant extrema eum primis eaque sint quam suavissimis vocibus, aut ut forma ipsa concinnitasque verborum eonficiat orbem suum. te orat. o. 3I. Sed est tamen hae collocatio conservanda Verboriun, de qua loquor, quae junctam orationem vicit, qua cohaerentem, quae lenem, quae Requabiliter uentem. Id assequemini, si Verba extrema cum o sequentibus primis ita jungetis, ut neve aspere concurrant, nevis vastiua diducantur. e. 44. Nam ut in legendo oculus, sic animus in dicendo prospiciet quid sequatur, ne extremorum Verborum cum insequentibus primi concursus aut hiulca voeoa emeiat, aut asperas Quod quidem latina lingua si observat, memo ut tam rusticus sit, qui vocales nolit oriungere. vocales conjungere est hiatum Vitare elidenda altera voeali contrarium est vocales distrahere . . sine elisione pronuntiare. - te orat. α 49. Ne solum omponentur Verba ratione, sed etiam finientur, quoniam id iudieium asse alteram aurium diximus. Sed finiuntur aut compositione ipsa, ut quasi sua sponte, et quodam genere verborum, in quibus ipsis oneiunitas inest D quaa sive casus habent in eritu similes, sive paribus paria redduntur sive opponuntur, suapte natura numerosa sunt, etiamsi nihil est factum de industria quo de genera illa nostra sunt in il niana: Est enim, judices, haec non scripta, sed nata leae quam non didicimus, accepimus , legimus, Verum ex natura ipsa arripuimus, hausimus, expressimus ad quam non docti, sed facti, non instituti sed imbuti sumus. Haec anim talia sunt ut, quia reseruntur ad ea, ad quae debent referri, intelligamus non quaesitum esse numerum sed saeutum Quod fit item in contrariis reserendis; ut tua sunt quibus non modo numerosa oratio, sed etiam versus afficitur: 4 Eam quam nihil accusas, damnas. Condemnas dieeret, qui versum effugera vellet. Semper haee, quas Graeci ἀντιβετ nominant, quum contrariis opponuntur contraria, numerum oratorium nece altato ipsa efficiunt, etiam sine industria. Nos etiam in hoc genero frequentes, ut illa sunt in quarta accusationis Veri. IV. M. Conferto hanc pacem cum illo bello hujus praetoris adventum cum illius imperatoris victoria: hujus cohortem impuram eum inius exercitu invicto hujus libidines cum illius continentia ab illo, qui cepit, conditas ab Me, qui constitutas a epit, captas dicetis Syracusas.'
ΑΡ. V. Ioni a numeri historia.
cie orat. c. 50 Nie ego id, quod deest antiquitati flagito potius, quam
laudo, quod est praesertim quum e mavora judicem, quae unt, quamina, stia desunt Pitia est enim M verbia et in sentenisi boni, quo . in excellunt, quam in concissiona o Mntiarum, etiam non Avitent. μει. -- cimestigio eat, quia credo usu a veteres tuos visae, si ,- notu
Arte rhetorica a Coraco et Tisia Syracusis inventa neque sonus neque numerus, nisi quando casu et sortuito, ad orationem exoreandam accesserant. Deinde quum jam Athenas sedem sibi et
gisset ibique imprimis effloresceret, Gorgias , Leontinus Sophista primus luit qui in dieendo verborum
conelanitati operam dedit. Atque hoc genera antiqui delectabantur. Verba eligebant et sententias graves et suaves reperiebant, sed eas aut vinciebant, aut explebant parum. Itaque Cie orat. e. ω si qua veterea illi Herodotum dic o Thucydidem totamqua eam aetatem apte numeroseque
dixerunt, ea non numero quaesito, sed Verborum collocatione ceciderunt. μ
25쪽
Numerum denique orationi adeo Excultae addidit Isocrates, ' - cujus domus cunctae Graeciae quasi ludus quidam patuit atque hicina dicendi, magnus orator et perfectus magister Cic. Brat. e. 8. , quamquam lorensi luce caruit, intraque parietes aluit eam gloriam, quam nemo meo quidem judicio est postea consecutus D et ipse scripsit multa praeclare et docuit alios et quum cetera melius, quam superiore8, tum primus intellexit, etiam in soluta ratione, dum versum effugeres, modum tamen et numerum quendam Oportere servari. Sed dumosocrates variis pedibus, jambis etiam et anapaestis utitur, Thrasymachus, ' ejus discipulus paeonem primus in orationem introduxit, quo omnium Pedum Sol numerum oratorium constare Aristoteles, vehemens Isocratis adversarius 7 arte sua rhetorica l. III. c. ostendere conatus St. Paeon enim unicus est ea, quo versus non conficitur ' Quodsi igitur Aristotelem
secuti paeonem graecae quidem rationi apti8simum habemus et solum, quo numerus Oratorius Ontineatur, Thrasymachus jura auctor ejus ' fuisse dicitur. Orationem igitur vidimus primo nudam fuisse, deinde sono accedente ex mari coeptae numeri
ornamentum novissimum esse adjectum.
Jam numeri naturam philosophi atque inter eos Aristoteles imprimis indagare studuerant. Qui ubi pedum, quibus numerus constat, naturam quam accuratissime investigavit, ' numeri ipsius
notionem definivit et interpres fuit subtilis atque ingeniosus eorum, quorum neque Oratore neque rhetore8, gensum solum Aecuti, cur ita secissent rationes nullas habuerunt Aristotelem ducem
Thoodectes et heophrastus discipuli sunt secuti.
Dum jam per quadringentos fere annos ' sonum ac numerum a Graecis in oratione adhibitum videmus dictio latina nuda adhuc ac rudis paene fuerat. M. T. Cicero Romanorum primus ac princeps Graecoram oratorum rhetorumque operibus perlectis, soni numerique naturam latino sermoni accommodare adaptatamque scriptis suis rhetoricis explicare studuit. Is majorem, quam Aristoteles, pedum arietatem patriae linguae vindicavit quapropter Isocratem primum orationi numeram intulisse suo quoquo eum jure praedicat, quum is vel ante Thrasymachum, quamquam non paeonibus, tamen alii jam pedibus, etsi ab Aristotele rejectis, in orationibus usus it. Ut Aristotelem igitur ea maxime probantem videmus, quae Thrasymachus secerat sic Cicero Thrasymachi atque Isocratis numerum in unum conjunctum investigavit omnibusque pedibus permiste
utendum esse docuit. . - . . . .
Sic tandem in latino etiam sermone periodos artificiosissime constructas dithΠamborem h)instar progredi animadvertimus, quorum membra et pedes, ut ait idem Theophrastus Cic. de orat. l. m. o. 48 sunt in omni locupleti oratione diffusa.
Cie orat. i. 49. In hujus concinnitatis consectatione Gorgiam fuisse principem accepimus, erius in oratione
plerumquo emcit numerum iPs e nerim s. . . t:.: .i Cic. orat. α 5 3. Itaque et Herodotus et adam superior aetas numero caruit, nisi quando temere ac fortuito et scriptores emeteres de numero nihil omnino, de oratione praecepta multa nobis reliquerunt. Cic. Brat. . . Ante hunc enim sc Isocratem verborum quasi structura et quaedam in numerum conclusio nulla erat aut, si quando erat, non apparebat eam dedita opera esse quaesitam quae sorsitan laus sit verumtamen natura magis tum, casuque nonnunquam, quam aut ratione aliqua, aut observatione fiebat. Ipsa enim natura circumscriptione quadam comprehendit concluditque sententiam quae, quum aptis constricta verbis St, cadit etiam plerumque numerosa.
26쪽
ρορ δειά - αι ma, inde sonum ae numeri sicubi est Herodoto iam do industria ea- quaesitum, Dionysio persuamm fuisse UParet. Quintil. I. IX. α 4. 6-is Neque enim mihi, quamlibet magnus auctor, Cicero persuaserit. Lysiam, Her lotum, Thucydidem parum studiosos ejus se componendi artis fuisse est Et historias quae einere debetae ferri minus invenissent insistentes Ia viae, et debita actionibus respiratio, et ladan nranehoandique sententias ratio. In concionibus quidem etiam similiter ententia quaedam, et 'ontraporita 'Mhendas In Herodoto vero eum mi. ut ego quidem sentioyaeniter fluunt, tum ipsa διάλεκτος habet eam Munditatem, ut latenta etiam
δ Cie do orat. I. Ια e. 44. Idqua princeps Isocrates instituisse fertur, ut inconditam antiquorum dicendi eo uel dinem, delectationi atque aurium causa quemadmodum scribit discipulus ejus Naucrates numeris adstringeret. Dionys Hal. e. n. l. 43. Isocratis ejusque discipulorem seripta varietate carere dicit, periodosque eorum uno eodemque fere circulo moveri. e. XVI. p. IT 3 et I 82. Principem eum exhibet politae floridaeque eompositionis, cujus quae sit natura e XXIII. p. 70, 7 , II Iueuientissimo exposuit.' Ci orat. o. M. AElegit ex multis Isocratis libria triginta fortasse versus Hieronymus, Peripatetima imprimis nobilis,pIerosquo senarios, sed etiam anapaestos, quo quid potest esse turpius ' Arist. Rhet. I. m. e. 8. λειπετα δε παιάν, ω ἐχρωντο nivram θρασυμάχου ρωμενοι. οὐκ εἶχον δὲ χ ειν τις M. Quinti I. IX. - 4, 87. Licet igitur paeona sequatur Ephorus inventum a Thrasymacho, probatum ab Aristotele etc.' Cic. orat. i. l. Sed quis omnium doctior, rivis in rebus vel inveniendis acutior, vel Judicandis acrior Aristotela fuit quia porro Isocrati est adversatus impansius est.' Cic. orat. 7. Paeon autem minimo est aptus ad versum quo libentius eum rectepit oratio. Arist. Rhet L HL e. 8. δὲ matὰν ληπτευς' - μυνου se octine μετρον των ρηθεντων φλυθμων, ωντε adito λανθάνειν. ' Cic. orat. e. 52 Nam qui Isocratem maximo miranto, hoc in ejus summis claudibus ferunt, quod verbis solutis numeros primus injunxerit. - Quod ab his vere quadam ex parte, non totum ditatur Nam neminem in eo genere scientius versatum Isocrate eonfitendum est; sed princeps Inveniendi fuit Thrasymachus vid Ci Brat. c. M erius
omnia nimis etiam exstant scripta numerose.
-ωυτη ravOem ' ἐν τους ἐπιτηδειοτάτους νομάζει μυ-μους, καὶ π χρησιμ επιστος αὐτι- καταφειγεται, καὶ λεξεις παρατίθησί τινας αις πειρῶται βεβαιουν τυ χοrον. id not. 6. Cie orat. α us s. stotelis auditor Theodectes, imprimis in Aristoteles saepe significat poIitus seriptor atque artifex, hoc idem sentit se de numstro et praecipit. Quintil. l. IX. i. d. m. licet eademque se ut Aristolo ea dieant Theodectes ac Theophrastus etc. Cle orat. e. l. Theophrastus vero, iisdem de rebus etiam accuratius. - Cie orati Et apud Graeco quidem jam anni prope suadringenti sunt, quum hoc Probatur, nos nuper
v. n. inde sonus numerusque oratorius orti nati
Cic. orat. e. 48. Sed quia rerum verbo γε fudisium prudentiae est, cum autem et numerorum aurea stum Dd ea, et quod illa ad intin gentiam referuntur, hae ad Muptatem in in ratio invenit, in issensua artem Aut enim negligenda nobis fuit μινιαε eorum, qui a probari volebamus, aut ara otia onelliandae errienda.
Soni numerique ars ex volupinto manavit, quam eorum qui audiebant aures' percipiebant quotiescunque aliquid casu ac fortuito sonore aut numerose esset dictum. Quod ubi saepius accidit, orator deliciarum causam indagavit L eademque denuo ad auros dolectandas usus est Ita notatio
27쪽
natura et animadversio peperit artem. -Aures' onim Cic. orat. e. 5M, Vel animus aurium nuntio naturalem quandam in Eo continet vocum omnium mensionem. Itaque et Iongiora et breviora judicat et perfecta ac qderata semper exspectat. utila sentit quaedam et quasi decurtata; quibus , -- quam debito fraudetur, offenditur productiora alia et quasi immoderatius excurrentia, quae magis etiam aspereantur aures; quod quum in plerisque, tum in hoc genere, nimium quod est, offendit vehementius, quam id, quod videtur parum. Romanorum etiam aures ovem tam sensibiles fuisse clamore plausuque confirmatur, quem a concione sublatum Cicero testatur si quid numeros esset dictum. Sed ut ceteris in rebus neces
sitatis inventa' Cic. orat. c. 55 antiquiora sunt quam voluptatis ita et in hac re accidit ut multis
saeculis ante oratio nuda ac rudis, ad solos animorum Sensus exprimendos, uerit reperta, umratio numerorum, causa delectationis aurium excogitata. At numer in orationis partem vocato rhetores atque oratores sententia verbis artificiosissime complecti atque omnes fore, quibus antea OI poetae usi erant, pedes, praeter sonum in Orationem
exomandam' asciscere videmus. Namque haec duo Cic. de orat. l. III. c. 44 poetae, qui erant
quondam iidem musici machinati ad voluptatem sunt, versum atque cantum, ut et Verborum numero et vocum modo vincerent aurium satietatem. Haec igitur duo, vocis dico moderationem et verborum conclusionem, quoad orationis severitas pati possit, a poetica ad eloquentiam traducenda duxerant. In quo illud est vel maximum, quod versus in oratione, si efficitur conjunctione verborem, vitium est; et tamen eam conjunctionem, sicuti versum, numerose cadere et quadrari et perfici volumus etc.
i orat. e. 60 Si unde ori sit se numerus quaerituri ex aurium voluptate. Cic. Mai. e. 53 Quae sc causa sic aperta est ut mirer, veteres non esse commotos, Praesertim quum, ut fit, fortuito saepe aliquid concluse apteque dicerent; quod quum animos hominum auresque pepulisset, ut intelligi posset, id, quod casus effudisset, cecidisse jucunde notandum certe genus, atque ipsi sibi imitandi fuerunt.
διυ ieeme. Quintil. l. m. c. . ll6. Ergo quem in poemate Ioeum habet versificatio, eum in oratione compositio. Optime autem de illa Judieant aures, quae plena sentiunt, et parum expleta desiderant, et fragosis offenduntur et Ieribus mulcentur Ideoque docti rationem omponendi intelligunt, etiam indocti voluptatem. Cic. orati c. - me enim invidiosus numerus mihil affert aliud, nisi ut si apte verbis comprehensa sententia:
quod fit etiam ab antiquis, sed pleramque casu, saepe natura: et quae valde claudantur apud illos fere, quia sunt onclusa, laudant . Cie orat. e. b. Esse ergo in oratione nimierum quendam non est dimelle cognoscera. Indicat enim sensus in quo iniquum est, quod accidit, non agnoscere, si cur id accidat, reperire nequeamus. Neque enim ipse Versus ratio est comitus, sed natura atque sensu, quem dimensa ratio docuit, quid acciderit.' Cic. mi. i. Nam et aurea ipsae, quid plenum, Muid inane si judicandi et spiritu quasi necessitate aliqua, Verborum comprehensio terminatur in quo non modo defici, sed etiam Iaborare turpe est.' Vid. hujus disseri Cie. e. ΙΙΙ. n. r. le ora c. So. Meae quidem se aures et Perfecto completoque verborum ambitu gaudent et curia sentiunt, me amant redundantia. Quid dico meas eonciones saepe exclamare vidi, quum apis verba cecidissent.' Cie orat. e. 53 Ut igitur in poetica versus inventus terminatione AEurium, observatione predentium: Me in oratione animadversum est, multo illud quidem serius, sed eadem natura admonente, esse quosdam erio cursus
' Cle orati e 1 2 Quum enim videret se. Is rates oratores cum severitate audiri, poetas autem cum voluptate:
tum dieitur numeros semitis, quibus istiam In iratione uteremur, rium jueunditatis causa. tum ut varietas --- reret satietata
28쪽
1P. VII. libi numero oratorio sit utenm .
Cic. orat. e. 19. vitia3nquam enim omnia lacutio oratio eat, amen Mua oratoria Metitis hoc proprio signata nomine est.
Quum, qualis cuiusvis pedis natura et usus sit, supra docuerimus jam, ubi numerus in universum adhibeatur, OstendemuS. Ut forma quaevis ex eo pendet, cujus ad imaginem ipsa est orta sic cujuslibet etiam dictionis sorma sententiae natura determinatur; quae si talis est ut numerum exigat oratorium, e erit utendum, nisi sententiam induere velis est ei non plane congruenti Sententia autem indolem perspectam habere et scire, quid cuivis orationis generi conVeniat ejus est, qui ea, quae sentit et cogitat verbis apte comprehendero debeat . o. ciet ἐξ υ eloquentis. Is enim egi et quens Cic. orat. c. 29 qui et humilia subtiliter et alta graviter et mediocria temperate potest dicere. Nemo is, inquies, fuit. Ne fuerit. Ego enim, quid desiderem, non, quid Viderim, disputo redeoque ad illam Platonis rei formam et speciem quam etsi non cernimus, tamen animo tenere OSSumus. Non enim eloquentem quaero, neque quidquam mortale et caducum, sed illud ipsum, cujus qui sit compos, sit eloquens; quod nihil est aliud, nisi eloquentia ipsa, quam nullis, nisi mentis oculis
Locutionis tres sunt species et re et sorma diversae quarum prima, quae nudam sententiam aptis tantum orbis habet expressam, sermo, altera, quae nonnisi metri conStat, poesis, tertim quae est media inter illas, oratio appellatur. Haec enim, dum sententiam aptis verbia continet expressam, Ono simul numeroque accedente, Versus instar, principium ex se habet ac terminum. Quum poesis fionnisi metro constet, do utraque soluta locutione tantum accuratius nobis dicendum erit. Quamvis ea, quae sermo dicitur locutio numero oratori in universum areat tamen vel in ea non solum adhiberi potest, sed debet, si quidem rei natura oratorium colorem poscit tum enimis, qui scribit vel loquitur oratoris munere fungitur ac sermo ipse oratio fit, quamquam ejusmodi locuti tracta et fluens, dum e oratio acris et contorta osse debet. Numero ita in historia γutendum est, in qua Cic. Orat. c. 20 et narratur ornate et regio saepe aut pugna describitur; interponuntur etiam conciones et adhortationes. Jure autem sermo dicitur Philosophorum Iocutio in qua, etsi non Ono tamen numero Omnino abstinendum est, quum rerum, qua traptant natura talis sit, quali eum non desideret. ΜOssis est enim Cic. orat. c. 9 oratio philosophorum et umbratilis, nee sententiis nec orbis instructa popularibus, ne vincta numeris sed soluta liberius. Nihil iratum habet, nihil invidum, nihil atrox, nihil mirabile, nihil astutum casta, verecunda Virgo incorrupta quodammodo. At vero numerus in oratoris dictione imprimIs locum suum habet, quae ut rem exponendi ratione, sic ipsa etiam sorma auditorum animos delectet ac commoveat oportet. Variis autem numeri formis permiste est utendum, ut nihil de industria factum aut quaesitum sentiatur numerasque ipse, quam maxime fieri potest, lateat.' - Primum enim Cic. Orat. c. 64 numerus agnoscitur, deinde satiat postea cognita facilitate contemnitur. Nihilo tamen minus oratio, i abesset, gravissimo careret omamento. ' Pedum igitur natura satis cognita orator illos pro sententii etiam eliget ut verborum ambitus, si qui unt, apte concIudantur. - Cursum contentiones Cic. orat. c. 64 magis requirunt.
expositiones rerum tarditatem. μ' - Sed quot officia oratoris Cic. orat. c. I , tot sunt genera dicandi Subtilo in probando, modicum in delectando, vehemens in flectendo in quo uno vis omnis
oratoris est Non enim omnis fortuna, non omnis honos, non omnis auctoritas, non omnis aetas, nee vero locus aut tempus, aut auditor omnis, eodem aut verborum genere tractandus est, ut
29쪽
sententiarum semperque in omni parte orationis, ut vitae, quid deceat est considerandum: ' quod et in re, de qua itur, positum est, et in personis et oram, qui dicunt et oram, qui audiunt. Forsitan in oratione judiciali ac forensi numerum esse omittendum aliquis credat, quum nimis eo insidiarum ad capiendas aures adhibeatur 3 Si inanibus verbis Cic. orat. c. 50 levibusque sententiis juro. Sin probae res, Iecta verba quid est, cur laudere et insistere orationem malint, quam eum sententia pariter excurrere 3 Periodis maxime in eo, quod ἐπtδεικrixoν' dicitur et in historia utendum est in veris causis ' autem et forensibus membra saepius atque incisa sunt adhibenda, immo vero ejusmodi orationis Summa laua gententiarum et brevitato et acumino continetur. Sed in his quoquo, ut in
pedibus, orietas est ubiquo quaerenda, ne aures eadem usquo dictionis forma repetita defatigentur, satientur. Sono numeroque ita adhibito, sententiae dummodo verbis apta sint expressaa, oratio fit ornata, qua, ut Demosthenem maxime apud Graeco8, sic Ciceronem celeberrimum Romanorum or torem umma cum V maximoque cum ructu usum videmus. Hoc in utroque oratore eloquentia summum ea fastigium adepta nec postea iterum pari modo viguit. Vid. hujus dissert Cic. c. I. not. l. 2.
Cie orat. i. 30. Is erit rigitur eloque qui poterit Parva summisse, modica temperate, magna gra iterdicere. e. 36. Is erit igitur eloquens, qui ad id, quodcunque decebit, poterit accommodare orationem. Quod quum statuerit, tum, ut quidquid erit dicendum, ita dicet, nec satura jejune, nec grandia minute, ne item contra, se erit rebus ipsis par et aequaIIa oratio Dein, si tenues causae, dum etiam argvinentandi tenue filum et in docendo et in refellendo idque ita tenebitur, ut quanta ad rem, tanta ad orationem fiat accessio. Quum Vero causa ea inciderit, in qua vis eloquentiae possit expromi tum se latius fundet orator, tum reget et fleetet animos et si afficiet, ut volet, Id est, ut causae natura et ratio temporis postulabit. - Cio orati, l9. Itaque sermo potius se philosophorum Iocutio quam oratio dicitur.' Cie de orat. m. o. S. Verborum autem ratio et genua orationis aQin historia fusum atque ratum et cum Ionitate quadam profluens, sine hac judiciali asperitate et sine sententiarem aculeis Persequendum est.
Cie. orat. α 58. Nam qui audiunt hae duo animadvertunt et jucunda sibi censent, verba dico et sententias: eaque dum animis attentis admirantes excipiunt, fugit eos et praetereolat numerus qui tamen si abesset, illa ipsa minus delaetarent.
7 Vid. Quintil. I. IX. α 4. 28. 29 -
' Dionys. e. XX. p. 35. QIO Orουμενου δὴ V πῶmv, ori πρέπον ἐπι - τοις υποκειμένοις μογν προς- ω mee τε καὶ προμαen X. T. a. i' Cic. orat. e. 62. Ergo in aliis, id est in historia et in eo, quod appellamus ἐπιδεικτικόν, placet omnia diei Is orate Theopompeoque more, illa circumscriptione ambituque, ut tanquam in orbe laesus currat oratio, quoad insistat in singulis perseetis absolutisque sententiis. Itaque postquam est nata hae vel circumscriptio, vel comprehensio, e continuatio, vel ambitus, si ita licet dicere nemo, qui aliquo esset in numero, scripsit orationem generis ejus, quod esset ad eleetationem comparatum, remotumque a judiciis forensique certamine quin redigeret omnes fera in quadrum numerumque sententias. ' Cie orati e M. Me enim se. incisa et membra in veris causis maximam partem orationis obtinent. α 67. Incisim autem et membratim tractata oratio in veris causis Plurimum valet, maximeque his locis, quum aut arguas,
30쪽
aut resonas ..... ne illud genita ea dieandi aut mediis in sortina, quar binis aut ternia feriis verbis, nomin guam singuus, paulo alias II sibi tu texi P clausulis interponit se raro numerosa eomprehensio. Cf.
mP. VIII. quomodo ornatam assequamur orationem.
' Ut homo quivis artem quamlibet exerciturus omnium primum indolem atque virtutem materia noverit oportet, in qua ad imaginem animo conceptam fingenda artificis munus maxime constat, quum ex sorma inde nata ars ipsa, quantopere perfecta sit dijudicetur: si is, qui orationem exornare vult, linguam penitus ante jam cognitam habeat neces8 est, quam Onum e numerem, Ptificiosam quasi orationi formam addat. Lingua vero cognita optimi oratores ac poeta eo consilio quam accuratissime erunt legendi
ut, quatenus ars ipsa in sono numeroque excolendo progressa sit, intelligatur, ne in arte OStrnexercenda regrediamur, sed ut eam magis ellam promOVeamu8. Denique autem, quum numeri sons in oratoris sensu positus Sit, e is non careat oportet,
qui ornato dicere velit. Qui enim fieri potest ut numerus absque Onte profluat Is igitur, cui,
quamvis numeri naturam habeat perspectam, sensus tamen illo numerosus a natura quasi non est
insitus, omittat malim illud ornamentum ne orationi vis extrinsecus afferatur, dum ipsa sibi moderari debet. Is dico, inutile abjiciat studium ' eloquentis laudem atque gloriam adipiscendi et in suum sibi usum Ciceroni verba vertat, libro de oratore inscripto c. 71 sic dicentis: Res autem se sic habet ut brevissime dicam, quod sentio), composite et apte in sententiis dicere, insania
est sententiose autem in Verborum et ordine et modo, infantia; sed ejusmodi tamen inlantia ut ea qui utantur, non stulti homines haberi possint, etiam plerumque prudentes quo qui At contentus utatur. Eloquens vero, qui non approbationes solum, Sed admirationes, clamores, plausus, Si licet, movere debet, omnibus Op'riet ita rebus excellat ut ei turpe sit, quidquam aut spectari aut audiri libentiu8.
Cie de orat. I. III. c. 0. Neque enim conamur dicere eum docere, qui loqui nesciat nee sperare, qui latine non possit, hune male esse dieturiun neque vero, qui non dicat, quod intelligamus, hune posso, quod admiremur dicere. da orat. I. III. 0. Sed omnis loquendi Iegantia, quamquam expolitur scientia literarum, tamen augetur legendis oratoribus et poetis etc. c. l. Sit modo is, qui dicet aut seribet institutus litoraliter ducatione doctrinaque puerili, et flagret studio, et a natura adjuvetur, et in universorum generum infimus disceptationibus exercitatus omatissimos scriptores oratoresque ad cognoscendum imitandumque delegerit nae ili 3 haud sane, quemadmodum Verba struat et illuminet, a magistris istis requiret. Ita facile in rerum abundantia ad orationis mamenta sine duce natura ipsa, si modo est excitata, labetur. Vid uot. . Gic de orat. I. III. e. 3l. Cf. Quintil. I. IX. e. 4. 12. otus vero hic locus non ideo tractatur a nobis, ut oratio, quae ferri debet aestuere, dimetiendis pedibus ae perpendendis syllabis consenesca Nam id cum miseri, tum in minimis occupati est. l 3. Neque enim, qui se totum in hac cura consumserit, potioribus vacabit: si quidem relicto rerum pondere ac nitore contemto, tesserulas' ut ait Lucilius struet et vermiculate inter se lexis' onmittet.