Dissertatio juridica inauguralis, De successione pactitia conjugum, quam, ... pro gradu doctoratus, summisque in utroque jure honoribus & privilegiis rite ac legitime consequendis, publicæ & solemni eruditorum disquisitioni submittit Johannes Schnede

1쪽

D E O.

PATRIAE

COGNATIS.

HAS. INPRIMIS. STUDI RUM. PRIMITIAS.

2쪽

in D. B. V. DISSERTATIO IURIDICA. INAUGURALIS

SUCCESSIONE PACTITIA

Uod praeclare & sipienter monet Leo Ratio lassImper. in Nomeli. XLur. in legitimae γ ientiae tractatione ita componendi' dissetitii, esse rationes, at quarum rerum sinus ali- nix quis sit, qui bono quodam Met rempubli- com, has praecipue confehemur, nulla earum habita ratione, quarum usurpatio nullius momenti videatur. id dcello, quantum in me est, observaturus, de PACTI-.TIA SUCCESSIONE CONJUGUM paulo ac-

curatius agere decrevi, themate sane inprimis utili,

3쪽

Pacta siue retaria tu te Roma.no illicita.

8c quod saepe iudices satigat. Id vero eo me ordine exsoquuturum spero quam commodissime, s primum, quid iure Rom. de eo proditum sit, deinde quid ei doctrinae ex iuris pontificii principiis adsutum sit, ac postremo, quid ex moribus patriis maiorumque institutis obtineat, paulo diligentius, quam vulgo fieri solet, exposuero. . . '4 L'

Ut itaque a iure Romano auspicemur: conflare existimamus inter omnes, non modo piationes de suc cessione coniugurei, sed & alias omnes quibus de he reditate viventium disponitur, ex iuris istius princi piis nullas atque inutiles haberi. Id toties sere inculcant leges , quoties ejusmodi pactionum faciunt mentionem. Iustinianus sane in L. 3o. C. depact. ea pacta vocat odios θ' plana trist simi , periculis eves tus; additque, quis emtra bonoi mores sint, ea secus dum veteres regulas merito reprobari. Nequis autem Iu stiniani hoc commentum esse putet, eadem sere vel similia saltim legimus apud Iulianum in L. 6i .F. deverb. oblig. Papinianum in L. et s. F. de donat. Ulpianum in L. a. s. 2. V. de vulg.Vpvisi. substit. quinta in Epistola Diocletiani & Maximiani Imperatorum in L. q. C. de laut. sipulat. quibus locis omnibus improbum & contra bonos mores esse iudicatur, festinare adversus ius gentium, dc sollicitum esse de viventium hereditate.

III. ita

4쪽

Ita leges nostrae. At Doctores, quorum permultrglossic, tanquam glebae, adscripti sunt, pactiones successorias in varias classes dispescere solent, aliasque iure genera. Rom. illicitas, alias licitas atque utiles esse Conten- , dunt. Pacta enim haec, inquiunt, vel de tertii succes sone ineuntur, quae ipsi DISPOSITI UA adpellant, vel de hereditate ipsorum paciscentium. Haec deinde vel ad adquirendam, vel ad omittendam, vel ad conservandam hereditatem ,Comparata sunt , adeoque in

SERVATIVA dividuntur. Quibus partitionibus eX- plicatis , de singulis ita sere philosophari selent, ut

adquisitiva dc renuntiativa apud Romanos nulla fuisse largiantur, 'eoηservativa autem & di tira strenue defendant, ceu hanc vulgarem sententiam, ex doctorum mente, ut solet, . exposui GCtus eximius, Sam. Stry-hius in Catit. Coniras . MAI. III. Cap. v I. Nde Successab

e β. Digvi tr. . Sunt & , qui RESTITUTORIAS PACTIONES addunt, crura & fideicommissarias vel Meicommissa conventionalia vocant, de quibus videndus Harprecti. δε fideicommi . Conveni. g. XI .sequis Sed cum ea fideicommissa conventionalia analogiae iuris plane repugnent, nec in L. 3. C. de donat. - nud.uIlum reperiant praesidium, ea tanquam pacta, iuro Romano plane ignota, iure praetervehimur. I V. Merentur haec singula expendi paulo accuratius, id que ita faciemus, ut adgubitiva, quae propiuβ

5쪽

ad nos pertinent, postremo loco reservemus: Ad RENUNCIATIVA , quod attinet, ea iure Romano inutilia ac ipso iure nulla fuisse, recte viderunt JCti

egregii. Videbantur eae renunciationes metu ratoriae,& magis ex reverentia es verecundia quadam profe- . ctae, quam ex iudicio, animoque deliberrato. Hinc qinm filia in pactis dotalibus prosessa esset , se praeter dotem praeceptam nihil aliud ex paterna haeredita es rare PD pinianus eam scripturam ius successionis non mutare,'respondit in L. vis. J. de suis 'leg. 8aer. Simili de casu Alexander Imp. consultus huiusmodi pactum iuris auctoritate improbari, nec ab intestato patri secredere filiam ea ratione prohaeri, rescripsit, addiditque, dotemsinquam filia acceperit, fratribus, qui in potestate

manserint, esse conferendam. L. 3. C. de collis. Ne

que in filiabus tantum hoc iustam habere rationem videbatur, verum etiam in filiis, quos, licet accepi quodam renuntiarint quaerelaei fiossicios, nihilominus testamentum paternum inoffciosum dicere posse docent Paulus, Receps. Sem. L. t in T. V. f. v I I r. Iu stinianus in L. 3 s. s. I. C. da in . te'. ubi, quod obiter moneo, Papinianum pro Paulo citari, comparatiσutriusque loci manifesto evincit. Denique generatim pronunciare videmus Hermogenianum in L. 94. f. se adqu. vel omisi. hered. Qui sis suis bona repudiat , psmonem eius adire hereditatem, item bonorum pins ἰρήηem petere, πω Prohibetur. .

6쪽

Quin tantum abest, ut alicujus momenti ellet pa- μ qu ctum renunciativum, ut ne tunc quidem convalesce- ret, si iusiurandum accessisset, Generaliser enim , uoties pactum a iure communi remorum est, sera ri lac non oportet, nec legari, nec iusiurandi de hoc adasEm, ne quis agat, servaηdum. Ita ex Marcello scribit Vlpia rius L. 7. 9. 16. Τ. de sis. quamvis verba aliquantulum contorta, multis eruditorum quaestionibus hcc sonem subministrarint , quae in nucleo exhibebunt maren. in Comment. ad tit. d pact. p. 6 I. CHae. Obf. m. I. Cap. xxiv. 'Scilicet Romani ex liuetur randό. novam obligationem oriri neεabant. quamSi obligationem , cui accessit haec religio, tanto firmit

rem esse', sapienter statuerent. inium itaque nec Je'ges everti possint secramento, L. f. s. I. pn. C. de Le gib. nec conventiones illicitae tu es iureiurando confirmentur: L. 6. . f.M. de jure Patron. L. qui sati . eg. consequens sane est, ut nec renunciartioni hereditatis nondum delatae robur aliquod ex iues

reiurando accedat . . . . o

V. I. Quare non erat, quod Franc. Duarenus. in com- Anment. ad L. 61. F. de verb. oblig. p. 7so. renunciatio- :nes inter parentes & liberos eo saltim casu utiles existimet; quando renuntiantes tantum acceperint, quan- --ta sit eorum portio legitima. Nam in E. r. Τμ . ' .

parera. quis manumi agitur de patre bonorum posses .

fionem petituro contra tabulas filii emancipati, di Citurque eam c re, si pater ves pec ani aeceps'

7쪽

gis iura

rit, ut emanciparet, vel postea vivus tantum a filio Consequutus sit, quantum satis esset, ne iudicia filii inquieret. Hoc pactum sane renunciatiuum valςre ibi non dicitur, sed illud invalidum atque inutile suisse, vel inde colligas, quod inde non nasceretur ex ceptio pacti. At dabatur exceptio doli mali contra patrem renunciantem , quae etiam datur, si pactum per se non est utile, alter tamen proprio facto contra venire audet, ceu recte observat Schil terus Exere. vliI. I xxv. Sic sane Ulpianus in L. 7. g. I 8. varias enumerat pactiones in se nullas, easque nos γdesse concedit, & excytionem pacti inde nasci negat, dc saepiuscule tamen repetit, exceptionem doli mali huc ibus prodesse, nec eam esse respuendam. Eodem si asia Paulus in L. 2I r eod. pactum quoddam nosi v lare ait, & tamen ex eo exceptionem doli superess sal tur. Ut paucis dicamus, doli exceptio, teste Vlpiano, est subsidium pacti exceptionis, & quidam, qui excep tione pacti uti non possunt, doli exceptione utuntur L. f. de pact. Gare tantum abest, ut textus a Dua reno adductus eius sententiam stabiliat, ut eam evertat manifesto, nobisque suppeditet argumentum: si ratum fuisset pamm ipIb iure, ex eo sane nata esset eXce tio pacti: Sed eam inde non indulget Ulpianus. Irritum ergo iure stricto atque. inutile hoc pamam censuit. VII.

Hactenus omnia nobis conveniunt cum Iurisconsul tis plerisque. De pactis autem CONSERUATIVIS seu ad conservandum jus hereditarium pertinentibus ve' reor ut plerisque eorum suffragari possim, Vocant ita pacta , quibus impedimentum, quod hereditatem in

. - ter ver

8쪽

ferirertere posset, remouetur, & ius ab intestato succedendi seruatur integrum. Ita enim cum Hai tman-nq Pistoris Patri. iv. Quaest. rv. & Musculo de suces conveni. Clasf. I. Conti. m. plerique haec pacta definiunt, dc uno fere ore clamant, iis adsistere iplius Romani iuris. principia. Sed eos vel sola reuincit L. I s. C. d. pactis: Filiam ibi enupsisse legimus domo patria, dotemque satis luculentam praecepisse, veritam autem, ne pater, dotem imputans legitimae, fratrem solum instituat, impetrasse, ut hoc pactum instrumento dotali comprehenderetur: UT, SI PATER VITA

FUNGERETUR, QUAE NUBERET, EXAEQUA PORTIONE CUM FRATRE HERES

PATRIS SUI ESSET. Poenitebat paulo post patrem huius pacti ; dc conditurus testamentum comsulebat Valentinianum dc Gallienum Augustos, an silia contra ultimam voluntatem patris pacto defendi possit 3 Erat sMie hoc pactum vere conseruatiuum, ectamen rescribunt principes: Pactum hoc neque ullam obligationem contrabere, neque libertaum testamenti fa- . ciendi patri minuisse auferre et Quid his verbis clarius ZEquidem JCti eximii, .Wesenbec. in L. uis. C. depa t. n. II. G Heig. Pan. I. Qu. XXIII. n. I 8. ita hunc textum eludere conantur, quod in specie illa intercesserit inaequalitas, filiaque dotem sine collatione praecipuam habere voluerit, adeoque nihil obstet, quominus rata sit pactio, si conseruetur aequalitas.Sed praeterquam quod pater remittere possit collationem dotis, modo legitima reliquorum portio non imminuatur, XVii l. c. 6. P, hinc nec omnis inaequalitas , sed quae legitimae fraudi est, legibus reis,getur: L. 8. g. 8. L. 29. C. de que r. inos hac sane ratione non utuntur principes, sed ideo pactionem B hanc Disitig Corale

9쪽

hanc inutilem dicunt, quia libertas testandi pactis

coerceri non debeat. Quae ratio decidendi tam generalis est, ut omnes pactiones conseruatiuas in selidum

tuertat. .

a Q. Pan. III. Cons. xxxv. Def. Xari. Quin tam altas ea opimo radices egit, ut eam deserendi senemi ni auctorem fore dicat Pere. Heig. Part. I. . I. η.a . ciea dici non potest, quam eorum omnium ratio

nes Infirmae sint. Primum ex Institutionibus ipsis f. constare aiunt, patrem ad mluum esse ad filii emancipati heremtatem, si eum .ducia emancipasset, eamque fiducIam ni ι uino aliud, quam pactum ad secessionem conser Vandam Comparatum. Uerum ut has ineptias Barioli condonandae certe Viris. uoctissimis, qui in feliciora tempora inciderunt. Fi ducia enim, ut recte ostendit Sigonius de Diu Rom La - ωρ. U. Crat singularis contractus accessorii genus , quo alter ab altero stipulabatur, ut res ei mancipio data remanciparetur. Hinc ea fiducia inter Poncbatur in pignoribus, quae debitor creditori in iure cedebat, sed interposita simul fiducia: Isid. p.ri OU. Lib. II. Cap. . ipsum aliquando pinnus vocetur si cur. Cu. pro Flacc. PaulL Recepi. sem. L. I. Nu. X.

S. VIII.

10쪽

I. VIII. Lib. II. IB. xii I. g. III. m. III. Ti. v I. g. LXIX. seruus oppignoratus seruus fiduciarius, vel, in Salmas de M. Cap. N. pag. 6 . legi iubet, Muciatus apud eundem Pauli. Recept .sent. L. I I. Tu. XI M.

f. 2. Denique Muciare est pignori dare, &Muciara

sterum pignoribus, eum dato pignore securum reddere, apud Iertullianum de Idololair. I ta dc in commodato huic coninustui fiduciae locum fuisse, patet ex Plauti Bacchiae Atit. Iv. Men. Iv. v. Iop. seqv. In deposito interpositam fuisse fiduciam ex Ciceron. Orat. pro A. Caecin. Cap.rir. f pro A Rosi. Cap. v r. erudite colligit Taubman. ad Plaut Acciad. p. s. Imprimis autem eam fiduciam pater interponebat in emancipatione liberorum. Ubi enim hos tertia vice mancipabat, ab emptore sibi stipulabatur, ut eos sibi remanciparet, idque ideo, ut non emptor, qui ex eo Pater Muciarius adpellabatur, sed pater emancipans filium ita tervenundatum manumitteret, adeoque iura patronatus& ius succedendi consequeretur. Caius Insiit. L. I. mi. v r. Ex hoc vero luce meridiana clarius est, nullum hic pactum de hereditate conseruanda intercessisse inter patrem dc filium, sed pactum fiduciae inter patrem emancipantem dc emptorem filii, nec eo pacto sibi patrem hereditatem filii stipulatum, sed ut ipse emtor filium , sibi imaginaria venditione acquisitum ,

patri remanciparet. IX. Nee selicius alii pactiones has conservativaS Mar- Item aiecelli auctoritate stabiliunt. Ait JCtus in L. I 8. F. gumenti adopt. Non aliter voluntati eius, qui adrogare pussit