Tetras chymiatrica, proponens praestantiam et in medicinam efficaciam, auri, merurii, antinomii, & vitrioli, & medicamentorum ex illis paratorum opposita misochymis eadem sat frivolè calumniantibus, ab Arnoldo Kernero Lipsiensi ..

281쪽

Mctio quinta de Vitriolo.

dotatar quemadmodum jam aliquoties me meminisse recordor. Imo, si praeter hune spiritum altiora ex Vitriolo med camenta sunt eruenda, videtur minerale vitriolum meis tallico jure esse praeferendum , propter causas supra allatas. Neque tamen quidvis vitriolum est assumendum, sed inter diversas ejus species, iliud quod prae reliqpis optimum

est, seligendumia. Quodnam vero reliquis sit praeferendum, discrepantes sunt arti suum opiniones : Theophrastus Cyprium Ungaricum , Romanum aliis omnibus 'praefert, ea de causa, quod in iisdem sit major. vis solaris quam in alii . Sic

enim ait de morb. ament. tr. 2.cap. I. ubi arca

num Vitrioli describit; hoc simplex est Vitriolum, quod asportatur ex ungaria, Cypro, vel Roma : illud enim prae caeteris probe est depuratum & gradu a tum fliceat mihi sicloqui, & artis vocabulo uti J neque propterea isuccenseas aut irascaris Vitriolum tantam

obtinere virtutem.

. Nam hujus rei haec est eausai quia in ipsudelitescit vis & natura solaris non corporaliter sed spiritualiter, quae excellentiores &plures obtinet vires, quam quae in auro jam perfecto inveniuntur, cum rςliqua yitriola pro cuniculorum diversitate ad naturam veneream seu cupream & martialem seu ferreum propriis accedan .. Quam

282쪽

3 Sectio quinta de Vitriolo. Quamvis autem non diffiteantur moderni spagyri, dicta tria vitriola primas merito obtinere; eruntamen cum Cyptio & Romano subsit &- adsit plerunque suspicio adulterationis de sophisticationis, illud non adeo expetunt, quanquam si verum & purum ex istis re Sionis asportaretur, non rejiciunt; tingsri cum ideoque colore caeruleum reliquis praefe-

rendum censenti . '

Interim de hoc non semper in terras nostras advehatur, pret aliis comendant quod in silegit in mineris hisdem 3 ga antet progenit: seruat enim id confici e minera Auri, argenti, ferri &cupri. Quod si & hoemon sit ad manus reli- qaeorum defectum supplebit, quod ad manus est de haberi potest; sit etiam no hemicum vel Gos lariense, modo inter haec seligatur quoi optimo propius accedit . Illud autem prae eaeteris ad medicum usum Commendatur a plerisque, quod vi pollet insigni ad pellendos vermes te & quod ferro af- , frictum illud eupreo intensius inficit colore: ita docente Theophrasto I. de reb. nat. C. 8.de Vitriolo. usum nunc vitrioli hujus acidi quoi attinet, de eo paulo fusius subjiciam nonnesia, ecum medicorum nunc sit fere nullus, qui eum rite lpraeparatum de legitime usurpatum in signium esse virium non ultro fateatur . Pauci sunt, de ii ex juratis opinionum man t cipiis,

283쪽

Sectio quinta de Vitriolo. cipiis, solisq; reeeptis scribendis Libavit verbis utor J ossicinae pharmacopolarum potius, quam pharmacopaeorum addicti, qui praeter alia etiam usum spiritus vitrioli repudiarunt& contemserunt, nestientes distinguere inter liquores vitriolicos, phlegma, spiritum α

Egregia sane opinionum mancipia Egregii estis rerum Chymicarum censores si diis placet. Discite prius vasa instrurrienta Chymica discernere; discite ea ad usum debite coaptare; discite ignem convenienti regimine administrare: discite inquam, ipsum vitrio lum per vivam Anatomen in sua principia rς- solvere, & discernere differentiam inter phlegma, spiritum & oleum, omnia ex uno Vitriolo at diverso gradu ignis prolicita & alia scitusum me necessaria. Discite inquam haec omnia prius, & post de rebus Chymicis & medicamentis Chymicorum cogitate censuras pr ferre. Quod nisi feceritis, ne hili aestimabunt vestras censuras, & calumnias juxta Chymi- eos alii quoque rerum periti & candidi aestia

maiores.

Liceat misi hoe loeo spiritus Vitrioli eausam contra hostes Chymicorum ageres brevi bus me expediam praecipuas scilicet adversantium ratiunculas saltem recensendo & easdem refutando: neq; enim multum temporis insu-

284쪽

: Sectio quis rade Vitriolo.

mam,eumationes omnes fere tales si at, quas saltem notasse, sit confutasse . :

Contra spiritum vitrioli prae reliquis publice insurrexerunt Erastus, Riolanus, & ex in dernis Iohannes Baptista sylvaticus : qui primτum argumenta re assumsit & in controversiis Medicis Italotum more & πολυλογὼς duodecim argumentis usu spiritus Vitrioli acidi ex agro medico eruncare sategit. At hic nil aliud, nis imperitiae suae in hoc negocio argumenta annotavit: quae enim proponit nullius plane sunt valoris, imo ne cum Cassa nuce aequiparanda. Quae enim noxa ob acidutatem dc vim causticam vitrioli spiritui acido adfingitur; ea plane nihil eidem obest. Si enim ariditas adeo est ut noxia contemne da, quid quaeso eveniet succo Limomim, Ber- herorum , ipsoque etiam aceto frequentius& quasi jugiter vescentibus Caustica vis, quae in spiritu Vitrioli plane nulla est, minime hic est in causanda; qui enim eam spiritui 'iuic Uitrioli inesse dixerit, is sciat se crassum

dicere mendacium & atrocem committest

calumniams.

Si etiam, quod Italus objicit, ex probatis authoribus antiquis nullus, qui ejus usum admiserit & commendaverit: quid obest urit officit hoc usui genuino spiritus vitriolit Quid ad testimonia i ut medicorum ea modernis e

285쪽

Sectio quinta de Vitriolo. , uberrimorum de spiritu Vitrioli acido utilueter usurpato, Italet Et dato, quod priscorum nullus de eo quid scripserit, putas ne propterea damnandum esse usum spiritus hujus ZM M, si ita sentis. ' . Si enim , ut loquitur doctissimus Rulandus' ob assensus priscorum defectum hoc medic mento uti nefas est, etiam nuper nata peregrina saluberrima tamen in usum adhibita

εmodicamenta sunt exterminanda .

At septicum esse ais , testimonio Dioscoriis dis de G leukGalenus quidem asserit in vitrito cum adstrictione vehementissima commi nam esse caliditatem non instrenuam lib. . de simpl. med. fas. cap. 6I.Septicu mi vero minima dixit. Sic Diostorides id crustam inducere quiadem asserit , quo autem fundamento ignoro. Et quid cogitavit Dioscorides miror, qui cum id credat, ut vult Italus, esse septicum,nihilominus viti tu intra corpus trudum & drachismae unius pondere adversus venena fungorum Tropinare ausus fuerit. Et dato, quod cr

dum Vitriolum septicae facultatis sit partu ceps, non etiam statim dabitur, spiritum v, trioli esse septieum &ob id minime usu a

Si n.forte aliquid heterogeneivitriolo toti adhaerescat ob quas septicq sit virtutis, quis adeo rudis est,qui nesciatiuo remanere eam vim

286쪽

Sectio quinta de Vitνiolo. segregatis heterogenis illis a quibusvis ea de pendet Z Non est eadem ratio totius impuri αheterogenei, quae esse debet & est partis dep

Sie in febribus ealiditatem minime adamget , sed potius fori; ter eam extinguit vel ma- xime resistendo putredini fomiti caloris praeternaturalis. Quod urget, spiritum Vitrioli reddi calidiorem per destillationem, & fic minus utilem esse in curandis febribns, falsum est eo ipso suam loquitur imperitiam, proditque suam in operibus Chymicis ignora

Ideoque simplici ejus afrmationi simplex opponitur negatio, cum quod dicit sit falsissimum: Tantum enim abest, ut spiritus hic vi trioli acidus si partieeps noxiae alicujus cali ditatis, quin potius praeter vim retundendi putredinem omnem, eundem strenue restinguere calorem febrilem per experientiam constat. Dum Vitriolum inter venena reponit, falsissima & calumnias loquitur ; ut & dum vomitum ciere spiritum aErmat: vomitum enim non solum non proritat, verum etia eum effrenatum aliis in cassium administratis mire sedat & compescit. Sudores quidem movet sed ad hoc peculiari quadam ratione usurpatus: attamen in febribus non ad sudorem

ciendum, sed potius ad detergenda glutinosas

. . - .

287쪽

Sectio quinta de Vitriolo. ad erasia attenuanda , &s obstructiones reserandas, atque putredinem hoc modo debeliandam in usum adsciscitur spiritus Uitrioli quibus sie expeditis salutaris postmodum sub

sequitur refrigeratio. e . ,

- Et quis Omnia poterit apponere citra taeis dium ρ Quae enim a Misochymicis contra η sum spiritus Uitrioli acidi in medium asserumtur lexia offinino sunt & talia, quae ex dictis , nullo negocio possunt confutari. Propterea, ut denuo cum Libavio loquar, mittantur convitiatores spiritus Vitrioli de aliorum nobilium modicamentorum,quae dum rabie sua petunt, Basilisci fatum merito expe- - ιι fiunt ita

Testantur medici dogmatici eruditione de . artis operibus praecellentissimi inter . quos cluent Angenius, Matthiolus. Ges erus Platerus, Stecghius , & alii quam plurimi J sat aia unde de saluberrimo spiritus Vitrioli acidi su saluberrimo: ut deissermetieis hic nihil di . i

Inprimis , ut de viribus ejusgem brevissim εquid subjiciam, cymmendatur in febribus 4

putridis tam continuis quam intermittentibus, tam benignis quam malignis: praeter quam enim quod eum aquis appropriatis permist us de haustus tefrigeret & sitim extinguat, putredini inprimis humorum fomiti unico. s ualo.

288쪽

. ' Mais quinta de Vitriolo. ea loris 3c malignitatis vel maxime resistit . Inanis est ergo nonnullorum persuasio, spiritum Vstrioli aciduin calefaciendo incendium febrile augere: hi revera fatentur eo ipso, se, quid sit Vitrioli hic spiritus, ignorare . Utiliter praeterea adhibetur ad quosvis ferὸ ast ectus, ubiq; tamen propinatus cum appropriatis liquoribus J ex obstructionibus a crassis lentis viscosisque humoribus Irodeuntes: imo in specie ad Melancholiam hypochom driacam, infarctus mesenterii, jecoris & vem triculi atoniam,& alia quam plurima mala, Cachexum, Leucophlegmatiam , calculum, languentem ventriculi appetitum , adeo ut non unicam sectionem sed librum singularem

spiritus hie vitrioli sibi vendicet, si virium

ejusdem integra enarratio esset instituenda .unteum hoc addo, illuda loco Vitrioli erudi in compositione Theriacae a praestantissimis medi eis modernis recte & salutariter subst, tui. Cur autem ist fiat, & cur ab Andromacho chalcitis usta adjiciatur supra quidem ex memte Fuch siti allatum: quae eausa quibusdam minus arridet; aut saltem aliam quoq; propter causam id ab Λndromacho admitti videtur

doctioribus.

Hinc quidem ex nuper mortuis sie scribit sVitriolum longSplures habet vires, quam v hementissime calefaciendi. siccandi & ait

289쪽

Sectio quinta de Vitristi. riuandi; nam di frigefacit, humectat, sitim

sedat, intemperies varias emendat, in ulceri- bus malignis ponit sanationi fundamentum:& maxime ejus vis arcana in eo recumbit, ut nimirum vires medicamentorum , quibus conjungitur occommiscetur, promat .

Recludit ergo Vitriolum non selum in

gredientia Theriacae , verum etiam Prom vel necessariam ejusdem fermentatione Ubi enim melior sit resolutio, ibidem meliorem quoque digestionem , fermentationem unionemque ebrum quae miscentur compositique exaltationem fieri nece sie est. Licet autem Vitriolum omnino assumen dum sit, cum tamen crudum aut medioeriter etiam calcinatum assatumque, pernicie non carere videatur propter vim vomitum cienda quam habet maximam, adeo ut ad pauca e iam grana exhibitum nihilominus vim hanc exerat sat vehementer: summa ob id cum ratione videntur doetissimi medici in dispenωticine Theriacae loco Vitrioli erudi assumere in dosi paulo majori spiritum ejusdem ria

upi plura de usu Vitrioli spiritus deside-

t, consulat Evonymum, Libavium, Crol- Iiam Matthiolum etiam de alios: Ego de hoc plura non addam, sed recta ad sulphur anody-

290쪽

, Sectio quinta de Vitriolo. num & Magisterium ex Vitriolo parauda in dicamenta recta progredic . - 'De his multa quidem estent dicenda, sed ne quid nimis dicatur, certis de causis duobus aut tribus verbis rara haec & non cuivis obvia arcaqna attingam saltem. Rara quippe sunt &sim, cretissima, cum ea admodum paucis innotuit se certum sit; unde multi ea dari pernegant;

Et Crollius ipse testatur sibi illorum videndi

copiam nunquam factan . Agam autem &loquar de ambobus una eademque sermonis serie, & hoc ideo quod sulfuranodynum sit materia, ex qua postmodum paretur Magisterium hoc Vitrioli, per quod intelligi volo oleum Vitrioli dulce suavissimi saporis & odoris. In hujus cognitionem, Deo ita disponente, perveni paucis abhinc septimanis dum hanc Tetrada meam colligo, ex liberali certo tum artificum communicatione, quibus silentii fidem Hermeticam sum pollicitus secretum hoc non ita temere propalatu-

Ignoscant ergo candidi Lectores si ejus preparationem paulo obscurius proposuero, siquidem id jubet facta promissio ; & utendi

modum plane subticuero, cum eum nondum ipse sim expertus. Ubi erit occasio & libertas, i& usus per experientiam comprobatus, fusius i& dilucidius omnia publicae utilitatis gratia leto municabuntu Illud l