장음표시 사용
11쪽
mitantilationis. propter haec &alia tenemus cum grain nriticis & peripateticis verbum esse partem orati nis propositionis& enuntiationis. Vbi animadue tendum , esse duplex verbum , ut Porphyrius notat i cathegoricum, quod Averrois, adiectivum nuncupat,ut valet currit,& id genus, & syncathegoricum, quod Averrois,& alii substantivum appellant, ut suntes est. Tunc dicendum verbum primo modo esse parte enuntiationis S praedicatum. causa est: quia ut dicit
Aristoteles, Illud non differt e nomine quo ad significatum principale, sed solum quo ad consignificatum,
quatenus nomen non consignificat tempuς, vectu Ri vero nunc esse,aut heri fuisse, &sere cras: igitur ut nomen est pars enuntiati, ita verbum. verbum secundo modo non est pars materialis,quia nec subiectum, nec
praedicatum,sed significans quadam compostionem, quam sine extremis non est intelligere, igitur est pars formalis & praedicatum sormale,& quoniam forma
potest remanet ' ea de omni materia mutata, propternaec verbum illiid nunquam variatur, etiam extremis mutatis. Haecin Boetij, Ammonii, errois,Porphyrii, de omnium graecorum expositio. Tune rationes. Ad primam cocedo verbum se stantivum non csse terminum materialem,sed bene verbum adiectivum: nec contra hoc procedit verbum Aristotelis. Per idem ad secundam cocedo verbum substantivum non posse esse, nec ste,nec sic,propterea non est pars materialis. Verbum autem adiectivum bene. Per i lcm ad alias ration . omnes enim concludunt substantivum verbum non esse partem materialem, cuquo tamen stat este partem formale. Verba vero a G .... inua ,sunt pmdicata, ut patet. Ad secundam dubit
zzzω. tionem recentiores breuibus volunt verbum substantivum, quod est extremorum uni iuum, non magis se tenere ex parte praedicari quam ex parte subiecti, cum sit inter illa medium cum nullo magis se tenens. verba vero adiectiva ratione participii in cis inclusi se tenent cum praedicatore, ratione vero copulae&verbi substatiui cum neutro mauis.Pro his sicit ratio haec, quia sorma non magis est torma unius partis suam alterius, cum igitur copula ipsa sit forma rationis & copos hi nis, non magis cum subiecto quam cum praedicato se habere debet. Secundo astipulatur huic id quod Aristoteles dicet. est significat quandam compositionem, quam sine extremis non est intclligere: igitur indisi. renter se habet ad ambo. Tertio, si verbum esset pars
praedicati in omni bono syllogismo medium esset equi
uocum, quoniam variaretur continue aggregatum ex
verbo & praedicato, ut dicendo, omnis nomo est animal. Plato est homo, igitur Plato est animal. In prima verbum est se tenebat cum animali, in secunda cu h
mine,igitur variatur. Quarto, tunc nulla daretur prae
dicatio superioris de inferiori, quia dicendo homo est
animal, hoc totum est praedicatum, est animal, modo hoe totum non est genus nec superius. Quinto quatuor sunt praedicata primo topicorum. capite quarto, quorum nullum est verbum. Sed haec positio contra cicit om ibus. Boetio quidem, quia iniit verbum esse notam,quatenus in praeis cato notat aliquod accidens, Ammonio & Porphyrio ut visum est. Averroi vero, quia inquit,& proprium verbo est ut sit semper appontum,& non suppositumsubiectum&non praedicatu. Rationibus etiam contradicit, quia omne additum alicui vocatur grammatice appostum, logice vero praedicatum.
Amplius praedicari est actus formae, sed verbum est
magis forma quam alterum, igitur sibi conuenit ratio praedicati & magis. Propter saec dicendum , ut supra verbum adiectivum esse partem p dicati, aut totum predicatum , & hoc quia non dissert a nomine verbali penes prini se signiscatum. At verbum substam tiuum, & si, on sit pars praedicati, est lyncalli Orcmap dicati; quemadmodum signa univcrsalia&part stat syncathegoremata subiecti.
..Muius ratio est, quia formalia cum formis coordiunantur,materialia cum materiis. constat autem subiectum tenere vicem materiae, quatenus aut est iubiectu vere accidentis praedicantis, aut inserius ad praedicatum , de utroq; modo habet vicem materiae, ideo sibi materialia signa comparat. Praedicatum vero, cum sit aut accidens,aut superius, rationem tenet sormae, ideo attrahit sibi formalia, quorum unum est verbum: Uerbum itaq; ut sic se tenet ex parte praedicati. Paliaee
Ad primum patet selutio. verbum enim s cath sorice sumptum significat formam,quae licet ut formacum nullo magis se teneat ut syncathegoremas tenet
cum suo simili, utpote cum praedicato, ut signa mat risia cum subiecto. Per idem ad secundum, licet uc bum ut forma sit indissaens, ut syncathegorema est fiagnum praedicati. Ad tertium dicendum, quod syllogismus non variatur, nec medium materiale: licet varietur verbum.
non.n. est pars materialis enuntiati aut propi 'tionis. Ad quartum consequentia non valet: quia praedicatio superioris de inferiori est secundum terminos
Ad quintum patet solutio. Aristoteles enim enumerat praedicata dialectica A: non omnia. Tunc Perilare potest solui tertia dubitatio:nam.vcibum cathe rice sumptum , ut Porphyrius voluit est totum pidicatum puncipaliter connotans verbum syncathegoricae. Syncathegoricae vero est signum praedicatorum : ut enim fgna disti ibutiva siue quantitativa cooriunantur cum
subiectis propositionum: quia subiecta se habent ut imateriae: sic verba syncath gorica cum sint formalia coordinantur cum predicatis: ut igitur illa sunt subiectorum signa , sic verbum praedicatorum sue nota sue signum.
Non valla autem cr non laborat non dico uerbum: c α
rentiae tamen Hic ntillum nomen est positum: sed sit ambi,
guum verbum: quoniam simili moti de quocuns est ex de
eo quod es, Cria eo quod non est.
Secundum Ammonii expositioncm, quam ut pluri- σα is. mum sectamur, Aristoteles volens complere ratai
nem verbi excludit duo a ratione verbi, vidclicet infinita verba,& calus verborum. Primo itaq; proponit ii tentum , & in uit .s Non valet aut cm, S non laborat non verbum dico. FEt sic inlinita sue dubia,aut ambia a verba vult dici, non verba. Sccundo explicat in quot conuenit cum verbo, Z inquit. Consigniscat quidem enim tempus,estq; semper de aliquo.biubaudi aut signum,aut nota, aut praedicatum. igitur in duobus conuenit cum verbo. Tum in consignis do tempus. Tum
12쪽
Tum etiam in esse de altero. etiam in aliis conuenit: sed ut breuitatis amicus reticuit alia. Deinde, quia verbi maneries caret nomine inquit. s Disserentiae tamen huic nullum nomen est impositum, sed sit ambiguum verbum.PCuius rationem ait, Quoniam simili
modo & de quocunque est & de eo quod est, & de eo quod non est. F unde virtus syllogismi erit. indisserens
est dicendum, non valet di id genus est indifferens prς- dicatione,igitur ambiguum. Quantum vero ad verba Araeca attinet, verbum disserentiae Πsce est diaphorae. ita hoc potest dubitare quis, si tale verbum est differentia, igitur per se in genere, & sic vere verbum cset dicendum. Propterea per differentiam no proprie illud, quo differunt species sub genere sumit,ut recte Ammonius animaduertit, sed diuersitatem, quae etiam est eorum , quae specie & genere differunt. Ambiguum vero graece eitaorillum, quod latine siue indeterminatum, siue ambiguum,siue indcfinitum dicatur. Illud intelligit, quod est indifferens praedicatione ad ens, & ad noens. Amplius videtvr o, non simili modo sit de eo qlest, S: de eo quod non est, quia de eo quod est,uere in praedicatum, ut equus non valet aut non laborat. sed de eo quod non est nihil potest vere esse.Existere enim aliquid non existenti impossibile est. Propterea verbum simili modo graece est omios. modo no dicit ommimo
dam similitudinem. Sed ut dicit Ammonius sm quid,
ut enim haec vera est,equus non valet,aut non laborat,
ita haec. tapocentaurus non valet aut no laborat, & sc vidctur similitudo in ratione generali, non in ratione speciali laec quoad verba ipsa graeca satis. Animadis umendum, ut de verbo ita est dicendum ut de nomine apud Auerro ,ipse enim vult verbum esse genus, cuius duae stant species. verbum, quod per excelletiam intelligitur finitum & determinatum, & aorisbam, quod est indesnitum praedicatione. huic positioni consonat verbum illud, disserentiae tamen huic nullum postumia est nomen.Modo dissectentia,aut est species generis,aut in speciem contrahens,quo si ut Aristoteles non velit definitiones coit plere, sed des ritu per differentias diuidere,vt illius species )escribat. Sed circa hac cst du-
- .s ' bitatio non parua.Vtrum, videlicet. M verbum quat
'si s verbii est possit infinitari,&si sic, quo ab ipso ver--- bo negato disteri in Orone. Tenent centiores duo. primum M verbum quatenus verbum posse infinitari.
lanus inquii verbuin nWatiuum vim tenet duoriLaori sum vero unius, ideo aoristum verbum una dictio est S amrmatim,verbum negatu duae dictiones sunt co- tradictorium ad allirmatum . Propterea apud hos
haec non contradicunt,currit & non currit, ut non currit, tentavraoristice.
Pro hac positione argusit primo, quia Aristo. inquit' verbum aoristum sis de quocunq; esse,&de eo quod
est,& de eo quod non est Hoe asit non competit ei nisi in oratione remaneat infinitum, siueaoristum. Secundo dicit ipsum esse semper notam sue signum, hoc aut
esse non pol, nisi in opone remaneat aoristu. Temori nomen inopone pol remanere nomen aoristit,itave bum rto Ois pars Gonis tremanere in One. Sed verbum aoristum estpsoponis. Vitinio, si ver m aoristum solum extra Gonem esset tale,tunc esset
inutile, atq; superfluum, & se volui verbum aoristum in oratione differre a verbo mato,aeq; aoristum etia
in omne ut ipsum negatu. Disteiatia asit dicta est apud hos. Sed haec positio stare non pol. primo,quia non verbum pol ao istari, quia non verbum substantivum syncathegorice sumptum, quemadmodum nec nomεentis transcendenter sumptum apud eos. Secundo e
rant, quia nullii verbum syncathesorice sumptu , hoc est ut importat copositione tin, vicietur possie aoristari. primo, quia alit particula negativa addita verbo tollit ab illo compositionem pones oppositam diuisionem, aut negationem, aut nullam ab eo aufert assirmationε sue compositionem, si nullatenus compositionem aut assirmationem tollit. haec enuntiatio livpocentaurus non currit,erit assirmativa,igitur valet&ypocentaurus est ex affirmativa de tertio adiacente & non termino distrahente, aut diminuente ad affirmativam de scro. Secundo, illa non differunt quae non variant enuntiationem quantum ad veritatem di falsorem,mo in nullo dissere apud hos dicere hypocentaurias non currit negatiue,& aoristice tenendo particulam non quoad veritatem & fallitatem, igitur non differunt. vlti mo est auctoritas Boetii hic expressa, & expositoris et in scdo
huius,qui volunt verbum ins nitum positum inopone nodisterre verbo ipse pure nefato. Propterii canimaduertendum est cy verbum siue adiectiuu, siue substantivum duo importare videtur.vnum quatenus verbum est compositionem praedicati cum subiecto, qua quidem ratione est syncathegorema sue signum praedicat orti, ut signa ipsa distributiva sunt lyncathegor mala subiector u ut dixit Porphyrius. Aliud vero non
quatenus verbum, sed quatenus descendit e nomine,
importat idem illud quod nomen, vi laborat ide principaliter quod Iabor, e quo derivatum est laborat ipsum est idem qd eta siue existens,& in ceteris id genus.
Tunc dico duo ad dubitationem.Primum est,q, sum5 pre . do verbum quatenus verta, hoc est ut importat copositionemn ut est syncathegor a praedicatorum, ipsum non t aoristari aori statione alia a negatione ipsa,virationes nostrae cogunt,&auctoritates tactae. S niis./cudum est,u, verbum ipsum quo adsigniscatu, in quo cum note verbali ipso conuenit, & per quod eno ed scendit, aoristari pol aoristatione videlicet transeunte in praedicatum, ut livpocentaurus non laborat, sensus est hi pocentaurus est non existens laborans . remanet .n.eli ii in syncathegorice sumptum pure assimatum. totum illud quod habebat catllegorice, remanet aori- statum. Haec est sententia Averrois planein paraphr se huius pariis & in sesso huius.Inquit.n.hic,& verbum
infinitum est quod si ni stat illud quod spniscat nomen infinitum de ips illius intentionis, & illud est priuati inquam significat nomen insinitum,scilicet priuatio, uae definita est in lib.prsdicamentoru,sicut sermo noer non sanatur, ipse nanq; signiscat illud quod significat sermo noster no sanitas, & ips illius intentionis, id- est illius priuationis. Haec eadem in scdo huius ad ver
bum et ait Averrois,& sc verbia quatenus verbu aori- , - . 'astari non pol, sed quatenus cum nomine ipso couenit. Perligc adola argumenta patet solutio, nam bene concludunt possie ve sum aoristari & remanere in orati ne aoristum, non in quatenus verbum & syncathegorema, sed quatenus cathegorem & quo cum note con uenit, ut videlicet particula ipsa negativa aoristat prindicatum pro tempore importato per verbum, ut in hae enuntiatione, scylla non currit aoristice tenendo particula non sensus est,scyllae non curtiis pro nunc inest, aut Scylla
13쪽
aut Scolla est non existens nunc currens: ubi vcrbum est in enuntiatione illa erit puru syncatlamorem a prae litati acit istice tenti nihil aliud penitus importans nili
similiter autem Glibit non uerbumsed ita si ciues siu t. Di ferunt uero; verbo, quoniam hoc qui dem praesens conligni eat tempus, illa uero circumcirca. Secundum Ammonii interpretationem Aris .excludit a diffinitione verbi casus verbi,ut presteritum di suturum. Vult enim casus hosce non esse verba, sed verbi inflexiones: qua'; hoc modo disserunt i verbo, quato nus verbum ipsum praesens th consignificat, illa vero consignificat circumcirca, ut praeteritum,quod L stante praesens, suturum quod in post praetens. Qitantum vero ad verba grma attinet Arist adiecit ipscum dixit pr. vfens tempus. Nam ut Ammonius inquit, praesens dicitur de momento, quod g ce est nyn,latine nunc, dc qm in ipso nunc non pol esse actio&passio, quae propria sunt verbo, ad excludendii ipsum nunc adiecit ips. Amplius verbum illud circumcirca grace est perix, quod i laetius transtullit quod complectitur, sed rationabiliter circumcirca dicuntur, quia praeteritum & suturum circulant praesens, qse praeteritum est, quod fuitliraesens, sutum vero quod erit praesens. hinc iit quod blum prssens dicatur abii lute tempus, cu reliqua nonnili ratione liab a ad ipsum dicantur. Et qui de ratione verbi est agere aut pati, actio vero & passio no sunt nisi in tempore praesenti, in aliis vero sar quid, quia videlicet sucrunt aut crunt, iure principaliter verbum praesens verbum dictum est, alia vero per inflexionem casus verbi. Ex his colligit Ammonius completam dei nitionem verbi,& res patet. Animaduerte ui de intentione Averrois in hac paraphraxe solitus dicere hanc esse se tam verbi diuisionem, θ verborum qusta sunt recta, quaedam obliqua,& utraq; sunt verba, verbii r ctum principaliter, &per quanda excellentiam dicitur verbum, rei qua dicuntur verba inflexa siue obliqua,
nee valet sunt verba Obliqua, igitur verba.
Circa liunc locu consueui quaerere an distisiones hae ipsius verbi sint generis in species. Secundo vim ob aliqua sint principalius verba, quam recta. Ad primam nonnulli voluere diuisiones illas verbi, esse analogi in analogata. Est enim verbum analogumq uoddam ad recta obliquaq;: & ad finita atq; infinita. Nam verbum principaliter derceto, di finito dicitur, per attributionem vero ad haec dicitur de aliis, scilli stare non pol, quia, ut ait Alex. Aphrodisius, ipsum analogum per species debet describi: minio verbum non per illa Arist. descripsit. Averrois aut videtur vellebas
diuisiones esse generis in spes. Sed nec haec mihi placet, quia Ois disserentia specifica est per formas, modo sinitudo infinitudo, rectitudo atq; inflexio sint accidentia verbo. Propteriise milii videtur ' diuisiones hae sint subiecti in accidentia, veru pol diuidi subiectu in accidentia dupliciter.Vno modo seruata idelitate iulius, ut Socratis diuisio erit quia nunc dormit, nunc diu sputat, nite lestit & id genus. Et hac diuidendi rone verbum ipsum est diuisum in re tiam & obliquum, nam vitus est idem numero diis rens accidente Si praeterho defuturo,ita vcrbum est unum numero quod est praesens preteritum & suturum. Alio mo non seruatur subiecti identitas, ut in auiditur sal per nigrum ut coruus,&Per album ut cygnus,& id genus, de uac diuidendi so ma , verbum ipsum se ham est per finitum I in sinitii .
non. n. idem numero pol esse utrunq;. Tu vero super
hie cosidera. Ad siccam dicere soliti sumus, verba o I alia esse ignobiliora:qm cadunt nec sunt talia, nisi quatenus circuunt pias. Sed dices obliqua complectuntur
piis per Boetium qui sic transtulit:& addui aliquidi i itur sunt praestantiora. Dici psit verbum cui dicit Arist. principaliter intelligi de plute. Tunc ad argumentum dico includunt illud Par quid de respective, non autem simpliciter ut verba ipsa recta. I; a igitur verba per se quidem dilia cr nomina sani V aliquid Aeniocant: nam proferens illa cogitatisnem sistit,
audios quos quiescis . Sed pis uot non est nondum figuli Ot : quando non sit gnam rei esse, aut non esse: ncq o ψαμ meseseiunctum dices: nam i sim quidem nihil est , de significat quandam comtalitionem, que ne compostri,
intelligi nequit. Ammonius exponit Arist velle declarare,qi: ona moverba ipsa se habeant ad signis candum v crum vel salia sum. Si diccs contra eum Aristo rem hanc attigisse in prohemio huius libri, igitur non erat repetend5. Rndet Aritho. hoc egisse generatim de Oibus simplicibus, nunc speciatim de verbis ipsis rem amplectitur. Amplius tunc rem hanc raptim tetigit, nunc longa oronorficiet. Huius sorte expositionis ta est, quia verba ip savidentur maxime conuenire cum Ofione,&si evidentur significare verum vel salsum. Haec expositio non placet quia res h patebit in delinitione oronis S enusationis igitur non est totiens repetendum. Amplius haec expositio litterae non consonat ut videte . Propterea expositor vult cum Boetio Arist. tradere hic verbi cum note ipso conuenientiam & ditam. Nec lime positio placet,qn per definitioncs eorum rcs haec pateat satis.Propterea videtur mihi i' littera sit illativa, S: sic videtur ex dictis concludere duo&ς, verba smie,& per se dicta sint nomina, & quod significat aliquid. Sed ambiges. nullum disperatum praedicati ir de disperato, nec per se nec cum alio, sed verbu de nomen sint disperata, igitur non praedicaturno Me de verbo. R spondent ethomas & Ammonius nomen hic accipi ut
coher significat quamlibet dictionem impositam ad signis cadum aliquam rem, & cum ipsum agere vel pati
est aliqua res,igitur verbum ut sic dicitur nomen. Sed haec responsio mihi non placet pace eorum dixerim,primo, quia tunc aliter acciperetur nomen hic & aliter duipsum definierat, di sic in tam breuibus taui uocatione usias esset. Secundo, si nome hic acciperetur pro dictione significante rem, tuc verba tam per se quam alio sumpta essent nota asi utroq; more sigia ficent. Bo tius, cui Auer. consentire vidctur, vult verba Fm se sumpta diei nota sm similitudinem, sed qn accipiuntur cu
tremis, tunc nominibus non assimilantur. Haec expositio non placet, qm dictum Arist. est absolutum &non similitudinarium. Animaduertendum igitur Π, Arist.loquitur de verbis ut derivantur nominibus: de tunc vult, si verbum Ec nomen sibi corres psidens sint idem quo ad significatum per sede principale, ut valitidem quod vali nido, currit idem quod cursus. Cursus enim & currit idem principaliter significant, ut album de albedo, sed digerunt quantum ad consignificatum,
nam versum cum ponitur inter extrema ultra princi
pale s nificatum consignificat compositionem quandam: quae sine intremis intelligi nequit: nomen vero
14쪽
illi correspondens significante tantum rem absque illo. Ideo inquit. Ipsa igitur verba per se quidem dicta
atque prolata & non inter extrema constituta& n
mina sunt, & signiscant aliquid. Haec res sequitur ex definitionibus nominis & verbi, ut patet. Quantuad verba graeca attinet dixit per se dicta,hoc est no inter extrema constituta, quia verbum habet significaui principale, & hoc habet ut per se dictum, & ut si e n
men est,habet consigniscatum, quatenus inter ext
ma ponitur.Ideo ait per se dicta, cum enim per se dicit aut profertur, cadit , consigniscato, quod sibi competit, per hoc quod stat inter extrema.Igitur sibi tm remanet principale significatum: &cum illudmetsi ipsius
nominis, verba igitur per se dicta erunt nota. Et hane expositione pauci,immo nullus ante me percepit adie-
cit aut & nota sunt & significant aliquid,nam omnis dictio et non significativa dici pol nomen communissime acceptum. Ad denotandum crvult intelligere denomine proprie dicto adiecit& sunt nomina, & signis eant aliquid. Et ita verbum illud g ce &, non expolitiue tenetiar, ut Ammonius credit. Hane conclusi nem syllogitat Arist. sistens cogitationem&quietans audientent,est nomen & signiscat aliquid,verbum pirse dictum sistit coptationem &quietat audientem: Igitur nomen & per se a l. quid signiticat. tangit minorem S inquit. nam proferens illa se seorsum dicta cogit tionem sistit, audiens quoq; eadem illi proserenti acquiescir. intum vero ad verba gri a attinet ver
bum illud graecum legon transtuli proferens,*na dicere si imit pro proserre. Ei q; et sermo suus clarior, propterea su pleui illud verbum illa,quia de verbis loqvitur. Verbum sistes transtulisistit,& non constituit,
qm constituere conuenit partibus respectu alicuius totius. Lateres. n. constituunt domum, mo nec verba sic dicta sunt partes, nec cogitatio totu. Verbum Dian eam cogitationem transtuli, & non intcllectum, nam
intellectus est Blum intelligibiliu, dianora et sensibilium, est. n. dia noea intellectus eum imaginatione coniunctus, ut dicit Themistius in libro de memoria & reo miniscentia. Sed contra haec obij ciet iunior, quia si proferens verba se dicta sistit diano eam, tunc verba signis carent esse vel non esse, hoc est assrmatione vel negationem. Respondet Ariaeu, ille qui dicit verbum sistit intellictum quo ad operatione, quε est sim-psicium intelligentia .hac. n. rone quiescit audiens, non
aut sistit ad dia noeam siue cogitatione quo ad stlam, . quae est esse vel noesse intelligere. Inquit. Sed si est aut non in stibaudi tu proserens verba per se, nondum si-- m- - de per consequens sistit intellectu quo ad pri- ' operationem &non quo ad scdam,' in intriligere esse vel non esse. Quod aut Arist. hic soluati citam hanc dubitationem particula illa aduersativa. sed=denotat,qux est obiectioni ad uinans. Responsionem hanc probat de inquit, qm subaudi tu prolatu illud sic per se non est signum rei esse, vel non esse , hoc est non signiscat re esse vel non esse, sed r