Disputatio chemica inauguralis de acidorum muriatici et oxymuriatici constitutione : quam annuente summo numine : ex auctoritate reverendi admodum viri, D. Georgii Baird, SS.T.P. Academiae Edinburgenae Praefecti : necnon amplissimi senatus academici

61쪽

nio pendenti, inflammationem SuStinere, monstrari videtur. Si gas acidum Oarymuria licum, Solum quia eior genium inest, flammam Su8tineret, orygento aucto, hanc quoque Vim augeri oportet. In euchlarino autem, secundum rationem Gallicam, acidum muriaticum multo majori copiae orygenii adjungi existimatur, quam in acido Ozymuriatico ; in illo quoque olygenium in statu densato eXistit, pariter ac in acido olymuriatico ;et denique in euchlarino, sa genium, Propter Copiam Suam auctam, vi minori, quam in aci Da muriatico, retineri necesse est. Ab euchlorino igitur, flammam melius quam ab acidooz uriatico sustineri prorsus eXpectandum est. Res tamen longe aliter se habet: metalla omnia in gase acido olymuriatico sponte sua ardentia in euchlorino, nisi calor adhibeatur, immutata et intacta manent. Calore equidem admoto flamma sequitur ; hoc autem haud accidit, nisi calor ad euchlorinum in gasa acidum 0a muriaticum atque orygenium resolvendum

sussciat; quo facto, ut in his gasibus invicem

62쪽

mistis metalla accenduntur. Chemici autem, qui opinionem Gallicam sequuntur, cur euchlorinum orygenium ad flammam sustinendam non daret, dum id ab acido olymuriatico, Cui parcius inest, tam facile praebetur, etiamsi Se Cau-Sam OStendere non pO8Se Confiteantur, hanc rem tamen suis opinionibus haud tantum re- Pugnare, quantum primo forte intuitu videatur, assirmant, quia exemplum unum aliud huic con-yimile repererunt. In orydo nitroSo Corpora accensa ardent; sed in orydo nitrico, quod copiam majorem ozygenii habet, flamma extinguitUr. Si acidum orymuriaticum eX Oa geni0 atque acido muriatico conStitui Credatur, acidi muriam

siet basis ignota corpus Simplex, quod nunquam nisi orygeni0 adjunctum invenitur, perhibenda

est. O genii copiae minimae acidum muriaticum, majUSculae acidum O. murialicum, majori euwhlorinum, adhuc majori orydum alterum chlorini, et maXimae acidum chloricum ait mictu constituit. Composita haec Omnia acida appellanda esse Satis est in aperto ; acidum enim

63쪽

Muriaticum, cui Oarueriti copia minima inest, omnibus acidorum Viribus gradu insigni pollet. Hanc tamen doctrinam haud veritati esse similem minime sane negandum est; nullum enim, chemiae scientia tota, plurium acidis duobus ex o genio eidem bati adjuncto nascentium

exemplum praebet. Corpora equidem nonnulla Cum orygenio sociata composita plura essormant, horum autem CompoSitorum duo solum. modo orygenii abundantissima sunt acida ; caetera, neque propter dotes nec constitutionem hoc nomine digna, o da nominantur. Haec

tamen hypothe3i3 longius adhuc a verisimilitudine abesse videbitur, si ad proprietates sub- citantiarum, quaS eX orygenio et basi ignota astidi muriatici compositas depingit, animus adhibeatUr. Quando orygenium basi cuivis adjunctum uno acida pluria constituit, haec acida, pro ratione quantitatis orygenii quod iis continetur, vires acidas validiores vel debiliores nunquam non Ostendunt. Acidum, verbi gratia, Sulphuri--

cum Sulphur030 fortius est, quia illi quam huic

64쪽

o genium copiosius inest; et pari ratione, ph0Sph0r080 ph03phoricunt, nitr0So nitricum Sunt Validiora. Huic legi quod non paret acidum nullum est. Acidum ergo muriaticum, acidum ory- muriaticum, euchio inum, o dum alterum chlarini atque acidum chlaricum ordine, quo jam enumerabantur, vires acidas magis magisque potentes eXercere oportet ; quam longe autem hoc a vero abest vix opus est ut dicam. Acida muriaticum et chlaricum sola viribus acidorum gaudent, etiamque eorum vires acidae inter se- Se Comparatae nequaquam cum lege supradicta concordant. Acidum muriaticum, quod omnium compositorum Oa genii copiam minimam habet, acidum est fortius quam chlaricum, Cui o genium est copiosi88imum. Composita ilia alia aciditate prorsus carent. Euchlorinum equidem, quod ad actionem ejus in colores plantarum attinet, paululum acidum similare dicitur. Ab eo, uti a chlarino, colores plantarum penitus delentur, caeruleus autem evanescens leni rubore tinctus apparet. Hanc igitur dotem ac,

HS propriam quodammodo ostendit, sed, hae

65쪽

ΕΤ OXYΜURIATICI CONSTITUTIONE.

de causa, loco inter acida nequaquam dignum esse Videtur, quia omnibus aliis proprietatibus

acidorum omnino est eXpers. Neque habet saporem acidum, neque Clam Ullo alcati, aut ter

ra, aut orydo metalli sociari potest. Gemici, qui opinionem Gallicam amplectuntur, quantum haec omnia Suae sententiae obstant videntes, eXempla alia hisce consimilia multa Cura inter acida quaesiverunt; frustra autem, nullum acadum enim exemplum his ullo pacto Comparandum praebet. Ab alcalibus tamen quaedam supradictis quodammodo similia phaenomena nasci hi iidem affirmant, quibus rite perpensis, horum Corporum proprietates rationi Gallicae eorum constitutionis haud adeo repugnare Videntur. PotaSSium et Sodium, cum quadam quantitate Oa genii sociata, pota Sam et Sodam formant; olygenii autem copiae

majori adjuncta, composita nullis dotibus alca-lini3 gaudentia constituunt. Lasis ignota acidi muriatici ab orygenio adjecto primum aridita tem adepta fuit, dein amisit, et denique iterum recepit. In hoc igitur exemplo mutatio ex

66쪽

aliqua parte similis enicitur; metallum enim, Oxygerito accepto, alcati sit, copia autem Ozy nii aucta alcatinitatem amittit. Haec tamen illius, quod objicitur, nequaquam

Vim auferunt; duo enim eXempla non inter Se consimilia esse videntur. Hi chemici respondentes manifeste pro Concesso Sibi assumpSerVnt, O genium CaUSam esse SiVe rem genetricem et

aciditatis et mi linitatis ; haec autem est Dpothesis admodum dubia, quae nec comprobata fuit, nec comprobari potest. Quando acida duo ex orygenio, eidem baSi adjuncto, nascuntur, illud, cui o genii copia maxima inest, a nitates validiores quam alterum Semper exercet. Huic legi, a ni illa hypotheSi pendenti, sed observationibus omnibus ultra dubium stabilitae, credere

nece8Se QSt, Seu O genium Causam esse aciditatis concedatur, Seu non; ideoque acida omnia, quae reperiuntur, hac lege astringi expectantur. In alcalibus lex talis nequaquam reperitur; e contrario, ex alcalibus tribus cognitis, uni orygenii nihil omnino inest, et nullum est exemplum alcasinitatis ab Oingenio addito auc-

67쪽

ΕΤ OXYMURIATICI CONSTITUTIONE. 5T

tae. Etiamsi igitur pota8Sii et 30dii seroa da vires okalinas non OStendant, quoniam hoc nulli legi est contrarium, exemplo disputato, quod legi firmatae repugnat, Comparari nequit. Si chlorini et substantiarum, quas id orygenio et hydrogeni0 adjunctum constituit, proprietates ita sententiae Davianae faveant; Vis earum ad hanc opinionem firmandam auctior fiet, si iodini usque compositorum dotes quoque Contemple

Adinum est corpus nuper Galliae chemicis inventum, quod miris modis acido olymuriatico consimile est. Acida duo omnino discreta, Ozygenio unum, hydi Ogenis Iube alterum, adjunctum format ; quorum illud acidum iudicum, hoc hydriodicum nominatur. Horum tamen phaenomen0rum, aliorumque omnium, quae haec substantia corporibus aliis Coiens ostendit, prout i0dinum Corpus simplex vel compositum perhibeatur, ratio duplex reddi potest. Si ratio Gallica de ac 0a muriatico antes eratur, idque ex sa geni0oci Ille murialico constitui credatur, i0dinumeX 0rygenio atque acido hydri0dic0 Constare pari

68쪽

ratione perhibendum est. Hanc secundum sententiam acidi hydriodici basis ignota, ut acidi Sis muriatici, corpus est simplex, quod nunquam adhuc ab orygenio disjunctum fuit, cum eo autem sociatum Composita complura gignit. Haec phaenomena opinioni Davianae haud parum favere satis patet, et quia, praeter eXemplum jam a chlorino ejusque compositis praebitum, aliud rationi Gallicae pariter repugnans ostendunt, et quia haec duo eXempla adeo inter sese sui t Consimilia. Corpora haec eadem sententiae Davianae convenienter ordinata nunc

lustremUS.

Si chlorinum elementorum in ordinem accipiatur, una cum i0dino atque Stilphure ponendum est; et hisce corporibus simillimum esse reperietur. Horum trium ab utroque phaenomena inflammationis interdum nascuntur: quando enim Cum substantiis quibusdam aliis, orygenio penitus eX- cluso, Sociantur, et luX et calor emittuntur. Inchlorino corpora plurima ardere diu apud osemicos compertum fuit; e Sulphure atque cupro,

69쪽

ferro, tinCo, Stanno, p0ωSSio Vel Sodio coeuntibus, lucem et calorem evolvi, Satis etiam norunt; et ab iodino se cum potaSSio Vel ph0sphoro soci-

ante eadem phaenomena nasci eXperimenta nupera LuSSacrana monStrmerunt.

Chlorinum, iodinum et Sulphur, quod ad actionem eorum in colores plantarum attinet, etiam inter se mira similitudine sociantur. A chlorino hos colores penitus deleri satis apud omnes cognoscitur ; et iodino vim prorsus eandem, etiamsi debiliorem, inesse, chemici omnes inter Se Consentientes dicunt. Acida etiam ex chlorino atque iodino cum orygemio sociatis orientia eadem facultate pollent. In chlorino igitur vis delendi colores est fortissima, in iodino sit debilior, et in

Sulphure fere prorsus evanescit. Sulphur ipsum in Colores mutandos nil valet; neque equidem in aqua solvitur, neque formam aeriam induendi est potens, ideoque ad colores plantarum, ut chlorinum vel lodinum, admoveri nequit. Suia phur autem, orygeriti pauxillo accepto, acidum Sulphurosum sit, cui colores expositi non, uti ab aliis acidis admotis, rubescunt, sed, quasi ab

70쪽

acidis ex Oarygenio atque chlorino vel lodino inter se Consociatis nascentibus, penitus delentur. Haec tria corpora, cum principiis aquae dum 8ociantur, consimilitudinem inter sese adhuc

ConSerVant; utrumque enim acida duo, Cum hydro genr0 Uniam, Cumque Oa genio alterum,

Sociatum praebet. Chlorinum hydrogenio acidum muriaticum, et Oa genio chloricum, iudinum hydrogenio acidum hydriodicum, et orygenio iudicum, atque Sulphur hydrogenio acidum hydro- sulphuricum vel hydrogenium Sulphuratum, et om nenio acidum Sulphuricum, adjuncta gignunt. Haec acida ita constitui I UssAC Us notavit, ut quo illa, quibus hydr0genium ineSt, arctius, eo illa, quibus o genium continetur, elementa sua laxius invicem consociata habent; aut, ut alias loquar, quo Vel chla inum vel lodinum vel sulphur in hydrogenium nitatem validiorem, eo in o genium debiliorem eXercet. Sulphur igitur ab i0dino, i0dinet utile a Chlorino, orygenium abripiunt ; ex alteia autem parte, chlorinum ab i0din0, r0 imumque a Stilphure, hydrogenium auferunt. Haec acida denique vires