장음표시 사용
11쪽
Gai Sallusti Crispi, qui Romanorum primus historiam
artifice stilo composuit, scripta vel ad novissima mediae aetatis tempora non modo frequenter lectitata sunt et excerpta, sed etiam illustrissimis rerum scriptoribus proposita fuerunt ad imitandum. Quid ego hic commemorem itechindum o briensem, quid Hersfeldensem Lambertum, quid Adamum Bremensem, quid multos alios, apud quos lectionis Sallustianas Vestigia reperiuntur, unum liceat mihi hoc loco paullo pluribus laudare Othonem Frisingensem, quippe qui homines doctos etiam ea tempestate, qua litterae Germanicae florere coeperunt, in rebus componendis Sallustium imitatos esse testetur. Sed ut nunc tandem ad ipsius Sallusti aetatem accedamus,
jam aequales eum ad summam admirationem sui convertisse
apparet. Quod ita fuisse cum Seneca auctor est, qui in epist. 118 14 L. Arruntium propter nimiam Sallusti imitationem graviter vituperat, tum inde colligimus, quod multos ille habuit obtrociatores, qui non insectantur nisi qui insigni
aliquo opere gloriam adepti sunt Lenaeum enim acerbissima Sallustium satira lacerasse et vita scriptisque monstrosum, praeterea priscorum Catonisque Verborum ineruditissimum
larem appellasse et Sueton de illustr. gramm. 5 ed Baum-garten - Crustus Τitumqus Livium Sallustio iniquissimum fuisse comperimus h. Sen. controv. p. 249 d. Burs. Multum tamen abfuisse, ut auctoritas Sallusti infringeretur, Curtius docet Rufus, quem multa o Sallustio et Livio in libros suos domestis Alexandri Magni transtulisse usumque eorum dicendi
imitatum esse ledemannus inihilol. vol. XXXI p. 756 - 760 luculenter demonstravit. At multo majorem imitationis Sallustianas gloriam sibi comparavit Τ. Cornelius aestus,
12쪽
qui non modo rerum Romanarum florentissimum auctorem fuisso Sallustium praedicat Α ΙΙΙ, 30 et sermonem suum ad dicendi quo ille usus fuerat genus accommodat cis Woelmini Philol. vol. XXVI, p. 122 cet. sed etiam, quo studiosius eum amplexu est, eo majore ipse eminuit arte. Atque quamquam Frontonem quoque, A. Gellium, L. Apuleium, Hegesippum Exuperantium scir. Bursiani libell. academ. Τurici 1868 gonus dicendi Sallustianum minime despexisse
permultis illustrare possumus exemplis, tamen propter studiorum nostrorum rationem non respiciemus nisi Lucium optimium, qui graecam se Dictyis Cretensis ephemenida belli Trojani in linguam latinam transtulisse dicit in epistola ad
Quintum quendam Aradium, prologo totique rerum narrationi praefixa. Quam epistolam non ejusdem Scriptoris esse atque prologum inde elucet, quod in partibus quibusdam narrationis alterum prooemium ab altero recedit; sed utrum epistolam prius idem verum ephemeridos prooemium habeamus an prologum, equidem dijudicare non ausim. In prooemii autem,
quamquam nonnulla varie narrantur, congruenter tamen tr
ditur Di et Cretenso bellum rotanum, cui Idomenei comes interfuerit, literisiunicis descripsisse ejusque opus, insepulcro inventum, jussuque Caesaris in graecum sermonem conVersum esse. Ut ero in tempore artem nesciendi exercere utilius est, quam arroganter inceria proferre prolataque
defendere, ita nos quoque Dictys ille quis fuerit ignorare libenter fatemur. Quid quod ungerus die ago vomΤrojan-Κriog in de Bearbeltunge des Mittelalter und throantihen uellen, p. 18 ephemerida, quoniam nulla graeci exempli exstant vestigia, graeca lingua unquam conscriptam fuisse prorsus negat, idque ea potissimum de causa recte statuisse videtur, quod sententiae dictaque Sallustiana haud rar repetuntur, quae Septimio, si graecam quandam ephemerida in linguam latinam transferre debuisset, ut narrationi suae insereret, nusquam contigisset. Sed quoquo modo resse habet, id prorsus certum esse videtur, illum qui historias illius auctor est, sive grammaticus sive quilibet alius, quo magis fidem saceret, dedita opera tenebras sibi obduxisse. Jam de scriptoris Hus, qui nomen sibi addidit Septimii, aetate certum judicium prolaturis duae respiciendae videntur
13쪽
res, nomen Q Aradii, cui epistola inscripta est, et dicendi quo scriptor utitur genus. Aradios quidem duos saeculo quarto fuisse Teusse in histor liti rom. p. 57 ostendit neque tamen ad alterum eorum epistolam illam datam esse demonstravit. Quae cum ita sint, mihi quidem in tota quaestione dijudicanda e sermone Septimi proficiscendum esse Videtur. Qui sermo, e dicendi generibus cum aliorum tum Sallusti confusum, quamquam non caret iis quae scriptoribus quarto vel quinto saeculo florentibus sunt familiaria, tamen mea quidem sententia, quare ne fines huic disputationi o stitutos egrediar non plenius exponam, non tam impuruS St, ut cum euml Septimium Theodosii demum aequalem fuisse credam. Exeunti autem secundo vel ineunti tertio saeculo tribui sum maluerim. atque haec hactenus. Neque minus scriptores ecclesiastici Sallustium amplexi usumque ejus dicendi imitati sunt. Sed longum est ire per Singula hoc unum commemorabimus, in scriptis Aurelii
Augustini si vel maximo in libris do civitato Dei multos locos Sallustianos laudatos esse cla I 5. II l. III 10, 14, 17 21 cet. Sulpiciumque Severum quitanum, cujus praeter
libros a mundi exordio duos - quem verum chronicorum illorum
titulum ess Bernaysius in appendice disputationis suae de chronicis Sulpicii Severi Berol. 1861 statuit vita Sancti Martini, dialogi tres totidemque epistolae nobis manserunt,
ut Sallusti Tacitique aemulum satis innotuisse. Severum autem cum omne se tempus in Stiliconem consulem direxisse
ipse testetur C. II 9 7 initio quinti saeculi floruisse constat.
Jam vero quoniam libri manu scripti, quibus opera Sallusti tradita sunt, cujusque generis non modo erratis Sed etiam corruptelis plena sunt, quibus vitiis accedit quod ipsi codices haud raro multum inter se discrepant et quoniam historiarum non habemus nisi fragmenta eaque de causa quae fuerit verborum et locutionum Sallusti copia non plane perspicimus, qui scriptis ejus in lucem edendis Operam navarunt quaecunque Sallustiana cum alii scriptores tum grammatici memoriae prodiderunt undique summo studio collata in rem Suam converterunt. Neque desunt qui locos Sallusti ad aliorum scriptorum manum restituendam adhibuerint. Equibus praeter ceteros nominandus est oelfflinus, quem
14쪽
Tacitum e Sallustio emendare videmus in hilol. ol. XXVI, p. 12 seqv. et Benaysium qui in Mus Rhen vol. XVI, p. 17 Severum locis Sallustianis adhibitis sanare conatus est. At contra praeter Wiedemanum ch. hilol. XIX, p. 154-155 nemo ni salior exstitit, qui contrariam rationem
ingressus vitiis eis, quibus ipse aegrotat Sallustius, imitatoribus tamquam medicis arcessitis mederi instituerit. Quae cum ita sint, quamvis intra prima nos staturos initia neque vires rei magnitudini suffecturas bene meminerimus, tamen, si quaestionem in L. Septimio et Sulpicio Severo continuerimus, lare speramus, ut pro virili quidem portione ad rem dismciliorem expediendam conseramus. Quo in negotio quoniam interest, nos universum locorum Sallustianorum quos imitatores illos ante oculos habuisse suspicari possumus numerum cognoscere atque in uno conspectu positum perlustrare itarem instituemus, ut cunctis Sallusti locis, quorum similes apud imitatores reperiuntur, in prima quaque pagina conscriptis, in secunda Septimii, in tertia Severi consignemus imitationes. Ceterum, quamquam jam ortium utrumque imitatorem saepenumero respexisse, Bernaysium in disputatione sua quam supra laudavimus annot 50 Severum cum Sallustio contulisse, multo plures locos Sallustianos et Dederichum in
edition Soptimii p. 241 - 378 et sisterum p. ΙΙΙ-X
collegisse non ignorabam, tamen, quia multa etiam ab eis omissa esse videbam, non peperci labori meo, quin cunctos locos, quibus singula qua Sallustius usurpavit verba, quot quidem in indice Diotschiano collata sunt, etiam apud imitatores reperiuntur, perscriberem, perfectoque negotio molesto taediique pleno, cum denuo Sallustium tractarem, in singulis ejus verbis, nonne simili contextu ab imitatoribus posita ESAent, perscrutarer. Cujus laboris, si contigit mihi ut
numerum Xemplorum augerem, satis magnum percepisse
ditione Sallusti Dietsehiana Lips. 1859 , Moistoriana Septimii Lips. 1872ὶ Balmiana Soveri Vindobon 1866 usi sumus.
15쪽
3 dux atque inperatorvitas mortalium ad gloriam virtutis via grassatur
3 . . extrema dementia est nisi sorte quem . . . lubido ieest potententiae paucorum decus atque libertatem suam gratificari.
geni exercentur, in primis magno usui est nemoria rerum gesturumnam saepa ego audiVi . . praeclaros viros solitos ita diare cum majoriri limagines intuerentur, Vehementissumo sibi animum ines virtutem adcendia Solicet . . . dmoria aerum inestarum sam iammam egregiis viris in pectore crescere neque prius sedari, quam virtus eorum famam atque gloriam adaequarit.
3ymemet studium meum laudando extollere 8 alia ... per se ipSa- clara et magnificas verum ego liberius altiusque processi, dum me civitatis morum piget taedetque; nunc ad inceptum redeo.
1 variaquo victoria fuit 5 amiottia Masinissae
bona atque honesta nobis Permansit eodem cultu quo liberos
auos domi habuit Diet. r. I 35 dux atque
perator militias Io cum in gloriam . . sestinarent S. Sev. - ΙΙ dum et concitatore conjurationis II 19 egregia laborum ejus facinora IV 32 postremae desperationis atque amentiae I 4 divinis patriis virtutibus propriam gloriam aequiparaverat IV 16 virtutemque ejus Commemorando efferre laudibus I 19 ipsi clari atque magnifiei III 16 varia semper victoria certaverat III fidoles atque amboissimi nobis ad hoo tempus permanserunt 1 secum eos habuerat neque minus quam regius educaverat CΙ. 32, 3 plano insigni exemplo amentia praeoptabat libertatem sedivitio mutare Μ. I, 1 - 2 Pleriquo
mortales . . . exinde Perennem, ut putabant,mEmoriam nominis sui quaesierunt, si vitas i rorum virorum stilo inlustrassent quae res non perennem quidem, sed aliquantulum tamen comeeptae spei lanctum adinserebat, quia et sum, licet incassum memoriam Propagabant, et Propositis magnorum virorum exemplis non pRrva aemulatio legentibus exest batur
CI. 23 7 sed longiusquam volni egressus sum, dum me temporum nostrorum piget taedetque: ad incepture redeo.
cI. I 3, 3 nutriendum pro filio Gravit
16쪽
ah qui ubi primum adolavit pollens viribus, decora facio, set multominum ingenio validus, non se luxu neque inertia conrumpendum
dedit, et equitare, a-oulari, cursu cum aequalibus certaro, et cum omnia gloria anteiret, omnibus tamen carus esse,
ad hoo et pollens viribus, decora facio, set multo maxume ingenio validus cis Cat.
Primus aut in primis serim 3-7,1yterrebat eum ..., ad hoc studiaNumidarum in Iugurtham adcensa: e quibus, si talem virum dolis interfecisset, ne qua seditio aut bellum oriretur anxius erat. Eis difficultatibus circumventus ubi videt neque Per vim nequo insidiis obprimi posse hominem tam acceptum popularibus, quod erat Jugurtha manu promptus et adpetens gloria militaris, statuit eum objectare pinriculis et eo modo sortunam temptare 3 praeceps ad explendam animi cupidinem spe praedae transversos
quod erat . . . statuit 2 sperans vel ostentando virtutem vel hosti um saevitia facile eum Oeensurum praefecit Numidia quos in Hispaniam mittebat. 3 Set ea res longo aliter metatus erat
Dict. r. Ichio in primis adulescentiae annis, Proc rus, decora facie studio rerum belli arum omnes jam tum virtute atque gloria superabat, neque tamen aberat ab eo vis quaedam inconsulta tessera morum inpatientia II procerus corpore Ropollens viribus III 1 cursu longo ceditantibus II 3 primi aut inter primos bellantes I 8 eupidine animi prae ceps 7 prasida atquo tibi, diu transu agebantur Ι acceptus POpu laribus 3 quod erat ... aufert
sed moribus quam vultu illustriore Ι 34, 6 multus circa David avor invidiam
regis Recenderat timens autem tam carum omnibus cum invidia et pedinicie necare, Objectare eum periculis statuit 1. 34. 7 a primum tribunum eum secerat, ut rem bellicam curaret: indo, sperabat enim juvenem Periculosa audentem facile periturum. sed longe aliterio ratus
17쪽
evenit. Nam Jugurtha, ut erat inpigro atque acri ingenio, et
inperator erat d o proelio strenuus erat et bonus consilio 6 quippo cujus neque oonsilium neque inceptum ullum frustra erat.
honestoque potiores erant Romae omnia aenalia
4 morbo atque aetate oonfectus cum sibi finem vitae adesse intellegeret, eorum . . . dicitur hujusco modi verba . . . a buisse 10. I neque ea res falsummo habuit 3 nunc quoniam mihi natura finem vitae facit 5 quis auis amicior, quam frater fratri aut quem alienum fidum invenies, si tuis hostis sueris Τ7 ceterum ante hos te, Jugurtha, quia aetate et sapientia prior es, ne aliter quid veniat providero decet
11 ad ea Iugurtha, tametsi . . . agitabat, tamen pro tempore benigne respondit 2 more regio postquam illi iusta
magnifice lacerant reguli in unum On- Venerunt 3 natura ferox et
jam antea ignobilitatem Jugurthae despiciens III 10 Echinatibus imperator I 25 cum virtute tum consilio bonus I 15 cujus neque con silium umquam neque virtus frustra fuit Ι 2 quibus cupiditas utilitato potior est Ι 37 quae res non frustra eos habuit se. I, 1 IIII 6 ceterum sibi optatissimum adpropin quar naturae finem ΙΙ 22 quis frater rates aditum patefaciet quis hospitem aut cognatum non tamquam hostem cavebit 'I 22 quapropter dum adhuc res integra in maenibus vobis est, etiam atque etiam providete II 5 ad ea elophus,
etsi . . . amictabatur, bonigno tamen respon
II 52 regio Orct 6 ubi justa pueris facta sunt cis Ι 8,
in unum conveniunt erat venit: nam, ut proposuerat, inpigre David et Ces 29, 5 aula bello Judas dux fuit Ces , 5 quibus illicita potius desiderio erant C I 49, 3 cuncta ibi
vaenalia erantcq 51. aeger corpore morbo incubuerat, cumque Isaias . . . annunti set vitas ejus finem adesse, flesse rex traditur
UI 12 2 more regio C I 12, 7 lanus magnifico curatum cla II 25. 2M 20 1 sorocis lagonii virum et bellorum is, lium victoria elatum
18쪽
4 aetati concederet 5 consulta et decreta
8 quae ubi tardius procedunt ..., statuit quovis modo inceptum perficere neque lenitur animus serOX12. 3 cam acceptusquΘ13. I sam . . per omnem
Asricam brevi divolgatur in duas partes discedunt 2 urbis partim vi, alias
voluntate inperio suo adjungit, omni Numidiae inperare parat 3 parabat armis Ontendered facinus suum cum animo reputans 6 veteres amicos muneribus expleant 7 quorum ea tempestate in senatu auctoritas
se ubi ..., tanta commutatio incessit, ut 14.3 quoniam eo miseri
7 deformatus aerumnis 9 numquam ergo samilia nostra quieta erit semperne 4n sanguine ferro fuga vorsabitur 3 10 lasti pacem agitabamus1IDregnum ejus sceleris aut praedam socii
extorrem patria domo, inopem et opertum miseriis effecit 15 clausi in tenebris,
oum maerore et luctu morte graviorem vitam
verecundiam concedens II 2 ubi animus non lenitur cis Ι 10 20 jucundus acceptusque Ira per omnem insulam fama in majus divulgatur 1 studio in partes discedunt II 22 reputate cum
animis vestris 15 singulos quam maximis donis replet 6 cujus maxime ea tempestate domi bellique consilium valuit I 42 tanta . . mutatio
nostra . . . ad requiem emersit, usquamne nobis
desuere fletus aut sociis imminutas calamitates γW11 pacem atque amicitiam agitavere universam domum ejus in scelus proprium convertit
II 38, 1 tum vero Ariani, ubi doli parum
processerant, vi agere decernunt CI 2, carus acceptusque D. 1. 25, 1. I 35,2 ΙΙ , CG 24, 1 subactis aut per deditionem acceptis gentibus imperitabatCI 21, 4 paratus armis
contendere II 45 8 quorum ea tempestate summa auctoritas erat 1. I. 7 tantus . . incesserat ardor animorum
per orbem terrarum dispersi cernuntur Μ 16, 4 moritur misero genere languoris, et quod ipsa est morte crudelius
19쪽
18 si huic inperio sortuna mutaretur, una Occidendum nobis esse 21 in has miserias projectus sum 22 tibi . . . unde minum decuit, vita erepta est laetandum magis quam dolendum puto casum tuum 23 se fugam exilium egestatem, et omnis has
quae me premunt aerumnas cum anima simul amisisti. At ego infelix, in tanta mala praecipitatus ex patri regno, rerum humanarum spectaculum praebeo oujus vitae necisque PO- testas ex opibus alienis Pendet 15
depravata pars, gratia . . nitebantur
casum mutaret, una atque eadem sepultur . . .
Contegi III 2 in hasce miserias deduxit III 5 circumventus aquibus minime decuerat indigno modo interiit ΙΙ 22 dolendam hercule vicem vestram puto, qui III 1 oui misero On-
sectoque maeroribus Omnes Rerumnas, quibus nunc depressus infelicissimum specta ulum Ortalibus praebeo, cum hoc exiguo spiritu simul auferes
versa gentis suae et ruinam civitatis deflere, quae . . . Sol Strata malorum testimonium SP
ctaculum inimicis praeberet 3 at contra pauci quibus bonum et aecum divitiis carius erat, severe vindi candum censebant, set X Omnibus maxume M. Aemilius Scaurus
lactiosus callide occultans 16.3 dando et pollicendo multa perfecit, uti anteferret 17.2h de iis haut facile
IV 5 at contra Graecim 10 1 per omnia
ad nutum illius potestatemque pendere II 5, 2 quod cum certatim ab omnibus, depravatis adulatione omnium animis, fieret C II 30, 7 at contra alii CII 37, 7 pauci, quibus fides cara et veritas potior erat injustum judicium non receperunt inter quos aulinus
Ces 40 4 homo inpotens et factiosus II 12, 2 callide dissimulans
bestiis interiere V 14 singulos ambiundo
orandoque ad postremum persecerat, uti VI morsu serpentium interierat
et ambiendo extorquerent largiendo . cupita 1 9 neque me quicquam nisi conpertum et probatum scripsisse arbitrentur cla DI 15, 1 DI 16, 2 cum vomitus
CII 26, 2 laniatu canum interirent
20쪽
18.2 vagi palantos quas nox ooegerat aedes habebant 7 si paulatim per conubia Gaetulos secummis erct 8 aedificia . . oblonga, incurvis lateribus tecta, quasi navium carinae sunt
s mutaro res inter se instituerant II res Persarum brevi adolevit12 finitumos armis aut
metu sub inperium suum coegere in gentem momenque inperantium concessere 19.2 nam do Carthagine
silero melius puto quam parum dicere, quoniam alio properare tempus monet 6 loca exusta solis ardoribus 20
2 oportunus injuriae 3 pleraquo loca hostiliter . . adcedit, deinde cum omni multitudine
Vortit 4 existumans Adherbalem . . . injurias suas manu vindicaturum 6 qui tametsi contumeliosa dicta retulerunt, prius tamen omnia pati decrevit bellum sumere 7 itaque non, uti Rntea, cum praedatoria manu, sed . . . Perictri ceterum qua Perge bat, urbis agros actiam, praedas agere II conmutare res cum accolis sueti
12 ertamen brevi adolevit cis V 15 S. SemDI 15, 2 nullo umqu-
certo loco consistunt quas nox coegerit, sedes
habent C I 2, 7 angeli matrimoniis a mortalibus miscuerunt Ι tugurium . ., cujus tectum quasi carina navis erat, contiguum terrae firmis tabulatis constratum I 27 cunctis qua Per gebat in fugam Versis, ubi tempus visum est, cum magna praeda ad suos convertit
II 1 injuriam manu vindicandum ratices 15, 2 urbes ut vi capit aut metu in deditionem compellit II 8, 2 in potestatem ditionemque ejus con
. . attingere non usus, ne quid sorma praecisi Operis rerum dignitatibus deminueret, reliqua eXω quar
I. 43, 2 loca omnia adusta solis ardoribus I 10, 6 oportunus injurias fuit
Ori46, 4 multam Praedam in regnum suum convertit
bellum ante sumptum III ceterum qua Per
gebat agri reserti jugi paces depraedati oninb I 44, 3 sed tam injustis conditionibus extrema perpeti satius vi
I 19 7 ne sorte . . . bellum sumerentC II 40, 1 intorea Arriani non Occulte, ut antea, sed palam ac publice. D.