장음표시 사용
151쪽
8 4o Lib. X. Pamlectaram Tit. IV.
adeo ut , si quid novi per alterum socium aItero invito factum sit is cogi possit ad id in pristinum statum restituendum. Quod si extraneo quid novi faciente,alter sociorum id passus sit, cum prohibere posset, opus quidem destruere haud cogitur : sed hoc judicio tenetur ad damni inde dati reparationem. I. 28 f h. t. Quin tamen socitis invito socio de sua parte possit disiponere , nequaquam dubium. l. 3. a.
C. h. to ι. . 1 pro socio. VII. Adde ex Cod. libr. I. iit. S γ. communi dividundo.
2. TI Xhibere est facere in publico potestatem, ut ei quillis agit, experiundi sit copia. t et .st. h. t. Actio vero ad exhibendum est personalis, in rem scripta,perpetua,arbitraria. quae datur omnibus quorum interest peculiariter t. 13. F. h. t. ex iusta ct probabili causa. t. pen Τ h. t. oc ex iure in re: lichi postea personali non reali actione experiri velint; veluti pignoratilia, aut interdicto aut furti, aut noxa li iudi
qua agitur, argumenta dicat L 34 h. t. ac eius intersit S litis eontestatae ct rei iudicatae tempore. ι 7. f. uti 1 hi de eoque Judici constet. adhibita summaria cauta cognitione; ad principale judicium rejectis illis quae altiorem desiderant inariaginem, adeλ ut Iudex rem interi m exhiberi iubeat. l. 3 g. p. t Τ. h. t. facili namque exhibitio iniungitur possidenti, cum ei non sit gravis aut damnosa, si actor in principali negotio probando defecerit. Quod si plurium intersit,singulis experiun8i potestas est. l. p. I. 12.1fh t f I, ri. a Gonvenitur hic amone quivis possessor & detentor rei, sive singularis persona sit sive collegium. l. 3, vis. l. 4. l. s. t. q. I. f. h. t. modo possideat tempore rei iudicatae. l. 7. f. . i. h ε. vel dolo possidere desierit. L .F. a. l. . h. t. quanis doque & sine dolo, si res tali perierit casu fortuito, quo non periisset. si statim fuisset exhibita, g q. t. I 2. g. 4. st h. t. Conveniuntur & haeredes eius,qui dolo possidere desiit,qua tenus facti locupletiores. l. ia. uis. 1. b. t. l ID. 3. Tendit ad id, ut res exhibeatur; quae tamen exhibitio quand que restitutionem in se habet, qu itenus exhibens s spe post iactam exhibitionςm ccdit, nec principali iudicio
152쪽
audet eoia tendere, causaesuae diffidens. Quomodo intelligenda. t. 9. f. pen. δ. b. t. . Exhibenda vero res cum omni sua causa,id est utilitate, i partu, foetu, fructibus α accessonibus, i. 9. 3 pen. s. 3. Inst. de osc. iud. etiam in eadem causa: quod non G, fires exhibeatur medio tempore usucapta, L '. s. d a. h. e. 'Inst. de c. iud. Secus quam obtinet, si deteriorata exhibea, itur ; tunc enim cessante ad exhibendum actione Iocus est actioni ex Lege Aquilia. l. 7. 1. b. ι. Quod si quis in praesens exhibere nequeat, cautio ejuS de re intra modicum temporis spatium arbitrio Judicis exhibenda admittitur.d. g. 3. In ae Usc. iud. l. s. s. ult. l. . f. 1. h. r. Sin contumaciis ter nolit, aut dolo suo nequeat restituere, contra eum in litem iuratur. L 3. 2. g. 3.1. b. r. IV, V. s obtinet autem haec actio non in immobilibus, sed solis . mobilibus t etiam illis, quae rebus alienis iuncta fiant: nisi sit tignum aedibus alienis junctum. t. o. p. 1. h. t. quo tamen casu extrinsecus ad exhibendum agi contra mala fide jun- 31 sentem,adeoque ad exhibendam tigni aestimationem, nihil vetat. I. r . in D. I. g. . da tigno iunct. 6. Moribus. Per mandatum compulsoriale solent Judices
exhibitionem iniungere. i. ' Adde ex cod. 5br. 3. tit. 42. ad exhibendum. ι
De Interrogationibus in jure faciendis
P. YE actor plus petendo peccaret , ct superfluis probationibus lis protelaretur, interrogationes olim λ factae in jure ante litem contestatam, veluti, an ocpro qua parte haeres esset, an servuin possideret, Sc. I. 3.7. 3. f. h. r. Idque vel per Praetorem vel per adversari um. l. I s. i. L 3I. 9. f. h. r. Et hoc in actionibus in personam obtinuit, non in rem , excepta haereditatis petitione. t. 3 r. c. de eeri omMM. ι. r. h. t. ι73 F. da rei vind. Obst. l. ao. s. I. I h. r.
153쪽
Resp. ibi interrogatur is, cum quo non agitur socius neminpe rei conventi reὶectu fundi communis , quo innotescat, quae fundi pars ad reum pertineat ; ut in eam non deiansam actor mittatur. lI, II. 2. Rogatus autem respondere tenetur, nisi iussam ipse dubitandi causam habeat. l. 6. I. s.ff. b. t. vel interrogetur de facto alieno. ι. 94. I.L 3 p. f. h. t. imo & de suo rogatus facto, tempus deliberandi recth petit, ne temeri respondeat. ἐ. h. t. sua enim responsione sibi praeiudicat, sive ver. sve falso responderit. l. 4. 7. 8. F. h. t. modo iuri de naturae rei eonsentanea sit, ct iusta non subsit erroris causa. l. 11.
s. s. I .ι. I A. F. h. t. Si rogatu S contumaciter respondere no-
it, silentium contra eum interpretari oportet t. . I I. I, 4. 1.ω. t. si vero generalius aut dubiὲ respondeat, itorum rogari
Potest. AEU. L 9. f. o. f. h. t. V, VI, VII, VIII, IX.
3. Ex responsione quae ad interrogationem iecuta est, s vel etiam fine praevia interrogatione. t. p. pr.f. h. a. in actio datur interrogatoria, quali ex ipso contractu leu negotIo princi-Pali , quae proinde non nova actio est, sed nova qualitas actioni principali accedens. t. a r. f. s. F. h. a. Obst. confessiri Pro condemnato habetur, ut non sit danda haec actio. ι. I. s. vi consess. Resp. id verum si de principali negotio confessisssiti non atem liquaedam praelim maria fateatur ue veluti se haeredem esse: ulterius enim eo casu probandum actori incumbit , defunctum debuisse, legasse, oce, fui, x. I . Sed jure novo hae in iure interrogationes non obtinent , eo quod actorem oportet instructum veri ire, non instructionem a reo petere. l. i Τ h. t. Ut tamen judex possit adhuc ct interrogationes facere S ad respondendum coget re, quoties id aequitas postulat. ιμα. st h. t. I IV. S. Morabus. Nonnunquam pendente lite concipiuntur ab tino litigantium positiones seu articuli, ad quos per ludi'Cem examInatus adversarius respondere cogitur per ver hum eredit vel non eredit. Ejusque responsa pro veris habon tur, donec contrarium probatum fuerit.
3 . E dividatur caui, continentia dum plures diversis in. ι locis agunt aut Oonveniuntur,omnes quandoquς ad eundem i
154쪽
2 a qui Ius rebus adeundem, tra. I 3
eundem Judicem ire oportet; quales sunt socii, eohaeredes, confines, de haereditate, rebus aut finibus communibus contendentes, ct contutores ad rationum redditionem
conventi. l. l. f. h. r. L S.C. HrAtr. m. I.
2. Ex eadem ratione prorrietatis di possessionis eausam apud eundem judicem terminari necesse est. l. io. C. d. iudie. Iicet enim possessio nihil habeat commune eum pro primtate, quatenus magna inter utriusque naturam ct effectus eit differentia. lia. f. a. Σ. vi acquir. possess. in ordine tamen
judiciorum sibi invicem cohaerent di, an quantum finia iuditicii possessorii plerumque initium est petitorii. si 1.)3 Moribus. ita demum plures ad eundem iudicem voeari possunt, ii saltem mediath subsint eidem judici: alioquin in alio degentes territorio ad suum ordinarium iudicem vo
T i T. III. De Servo Corrupto.
a. R Ctio de servo corrupto est personalis, praetoria eomia petens domino α. ejus haeredibus in perpetuum , L 3 3.F. h. r. ut oc jus pignoris , usu ructus aliudve simile
habentibus. I s. g. 3. I. 34. g. 3. . F. h. t. non tamen bonae fidei possessori. l. r. f. 3 ff. h. t. Contra eum qui mores servi dolo corrupit, suadendo vel laudando atque ita augendo servi malitiam, aliisque modis. ι 3. 3, 3. t. a. f. h. talaEt coris rumpens sit dominus aut fructuarius servi corrupti, aut creditor cui servus fuit pignori obligatuS. t. 9. g. I. I. I 4. l. I. f. h. e. vel putaverit hominem esse liberum, cuius mores corrumpebat i s. g. r. f h. t. No amen contra bonae fidei possessorem. d. t r. g. r.Τ h. t. nec contra haeredes c G3.F. A.ι. Ad id ut praestetur duplum damni corrumpendo dati, ct reorum quas servus fugiens secum abstulit. io.Lib.r.aut in quia bus damnum dedit. L I4.L6. 7.1 F.ι. non earum,quas,dum in fuga erat, furto sustulit, aut in quibus postea quadam quasi consuetudine petcavit. l. D. pr. σ3. I. j. h. r. Quod,si Dxor servum corruperit, in simplum tantum actio haec com Petit. I. ult.1. h. t. s i. J1. Caeterum haec actio non infamat. i. s. s. . l. 6.1. vi obsee .
parent. Θ pair. prast, licti enim turpis actio dicatur in L sc is pro Ibeio , quatenus doli vel fraudis mentionem habet, non tamen ideo infamans est : Plurosquς turpes, famose pau-
155쪽
1 4 Lib. XI. Pandectarum Tit. III.
ciores sunt actiones. Obst. l. s. pr. F. h. t. Resp. notare nori
semper est idem, quod infamare, sed quandoque idem designat quod coercere, ct facere ut quis teneatur ac obligatus sit. a. l. 3 st. b. t, II. ., . . , . . q. Non etiam mere poenalis est, ut praeter duplum superesset rei persecutio; sed magis poenalis mixta, ut duplo insitIpsa res. l. 34. g. s. . h. t. Multo minus est tantum rei petae cutoria, neque id dictat l. i 3. g. 1. l. - .st h. t. cum in ea haec
actio non agi mitetur haereditati, petitioni, sed magas petitio huic actioni de servo corrupto ; sic Mi & i pia haereditatis petitio hoc casu poenalis sit. sui, I v. J . Est S actio utilis de servo corrupto, patri accommodata ob corruptoS mores tiliis aut filia: f. adversus carrumpentem in id quod interest. l. 34. g. 3 .F. h. t quae ct ad maritum videtur extendenda propter corruptos uxoris mores agere Volentem. are. l et .st . de liberis exhib. etiam a DD.ad sub. ditorum, monachorum, aliorumque, moreS corruptOS
' Adde ex cod. libr. o. tit. a. de furtis ct servo corrupιλ
I. T Ugitivus est, qui fuga eausa extra domum domini moratur Γ ea mente ne redeat. Error dicitur , qui frequenter sine eausIvagatur , is temporibus in res nugatorias eo umptisseri, domum redit. L I . pr.3 3. Θ I. I F. daadit. edict, Qui squis autem fugitivum celaverit dolo malo, jure Pand. furti tenetur. . i. F. h. t. sed jure novo' servus fugitivus cum altero taIi,
vel viginti solidis prestandus est vel cum duobus aliis aut solidis quadraginta propter repetitam occultati ΟΠgm. l. q. C. h. t. Si tamen celatus fuerit servus fiscalis, cum duodecim argenti libris restituendus est, quas qui non habet maere, in pelle luet ι. 4 .pen. C. h. t. Nec fugitivi restitutionem impedit , quod is in arenam sese dederit. Lult. f. h. t. I, II,
156쪽
I. r Udi apud Romanos vel liciti fuerunt , vel iIliciti. Lis . citi in quibus ars dominatur, α de virtute certamen est. l. 2. S. I. l. 3 F. 6 r. quales quinque recensentur in I. ouis. C. h. t. Illiciti stini, in quibus sors praedominatur, qualis alearum ludus. ιώθ. C. h. t. cuius variae poenae sunt et
nam qui domum ad ludendum praebuit, si pulsatus , damnum aut iniuriam passus sit, nec poenalem nec rei persecutoriam habet actionem. L l . pr. θ s. 3.st h. t. licet collusori bus haec pallis adtio detur. l. i. s. 3 t. Nec tamen ita quisque ad delinquendum invitatur , sed magis ad delietum
vindicandum : cum enim ad coercendum hunc ludum propter frequentiam non sussiceret praetor reliquique m gistratus , singuli ad id puniendum autoritate publica per edictum praetoris fuerunt armati : eo ferε modo, quo id contingit in tot. tit. α praecipuε in ι. ult. f. quod qui que tu . in alter. stor. I , II, r Ir.) a. Insuper domus in qua lusum eis, publicatur Luis.C. B t. pecunia in alea amissa repetitur per ludentem aut patrem Vel dominum , aut defensorem civitatis, qui in publi cos usus eam erogabit, vel denique per quemvis h populo, intra annos quinquaginta. LL C. h. t. Quod si filiusf. aut servus quid in alea lucratus fuerit, pater vel dominus tenentur restituere, quatenus ad eos Inde pervenerit. t. ulta s. i. r. λι. Ad haec cogens alterum ad ludendum vel in D Ictatur, vel in latumias aut vincula publica ducitur, pra toris arbitrio. l. r. g. vlι. 1 h. t. Et si contractus in alea gestus sit, non praestanda eit rei , de qua contractum , eVi
3. Alea species eth olla seu urna fortunae, vulgo ut & sponsio de futuris dubiis rest enim mutua stipulat oconditionis de re, cujus dubius est eventus et re in qtia nora est de virtute certamen ; ac proinde illicita, t. 3 1. 1 Obit. valent stipulationes conditionatis. ιio P. de verb obi. Rei P. non tamen vaIet reciproca ista stipulatio , per quam latsponsio , eo quod in aleae . speciem cadit ; quae prohibita. Obst. . ι . s. ult. st deprastri . verb. Resp. intelligi potest devia sponsione in qua de virtarin certamen est, pTopter Verba. ult. d. l. 17. VIII , IX,
157쪽
i 6 Lib. XI. Pandectarum Tit. VI.
. Moribus. Aliquanto mimis licidie cum alcatoribus agitur; nam nec receptatoribus eorum impunἡ furtum aut
iniuria infertur nec domus in qu Huditur, publicationisiibiacet; nec id quod in alea amissum ac solutum est, repetitur, nasi dolus in ludo iit adhibitus. Si quid tamen in alea amissum ac nondum solutum fit, peti nequit, nec is, qui sciens alteri ad ludendum credidit, id potest repetere; nec de spontionibus exceptis a isecurationibusὶ jus dici solet, si qui super sponsione litigare velint.
. .s Mensior falsum modum dixerit.
Ensor in finibus regundis aliisque multis negotiis I adhibetur ac modum seu mensiiram renuntiat ἡproque eo salarium recipit, non mercedem, cum hic non, iit locatio. l. i. f. h. e. Si tamen falsus modus renuntiatus fuerit, act io in faetum praetoria subsidiaria datur in perpe-Tuum. l. - Τ h. t. illis quorum interest, sive emptores lintsi ve venditores ct eorum haeredibus ad id quod interest.
3-3. I. ct .F. h. t. Contra mensorem falsum modum dolo vel lata culpa renuntiantem, non levi, nisi mercedem ac- Eeperit, nec levissima. I. i. s. r. F. h. t. sive per se sive Per alium renuntiaverit : ex subitituti enim dolo tenetur. i. g. vlt.r. h. t. Nec refert, mensor machinarius sit , an alius; nec utrum propter Judicium an aliter fuerit adhibitus. i. 3. f. . Luis. g. r. 1. h. t. nec denique, utrum in agris, an in aliis rebus mensurandis aut calculo ineundo fefellariuatque hinc est quod ocoperum redemptores, calculatores, architecti ac similes hac actione teneri possunt. l. s. s. ust. ι. o. 7.1 h. t. s I, II. 2. Non aliter tamen conveniendus hac actione mensor, lsuam si aesiis alia actione consequi nequeat ab alio, id quod interest, cum naec subsidiaria sit. L 3. g. a. 3. t. s. g. I. I b. salioquin laesus potius ex empto vel indebiti condictione set, utra voluerit. ι s. g. s. f. h. t. ι i s. F. s. f. de Glo. Sic nec lhuic actioni locus erit, ii mensor non renuntiaverit, sed tantum mensus fuerit. arga. i. g. vis. F. h. t. Si tamen dolo malo renuntiationem protraxerit, ct inde laesus fuerit em Pror aut vendator, actio de dolo dari potest. ι f.pr.F. h. r. i
ubi pro liberetur lagendumlesse suadri legis sensus.
158쪽
De Religiosis sumptibus Funerum ,
1. 1 ocus Religiosus eli, in quo cadaver , aut praecipua D ejus pars, puta caput, eit reconditum perpetuae sepulturae causa. L3s, 4 r. la modo quis intulerit in locum proprium , aut alienum domino permittente , vel communem locum purum socio consentiente. f. s. v. dare . divis. quandoque re eo invito , ii socius ipse sepeliendus sit, alio loco commodo destitutus. l. I Τ. b. t. Quibus omnibus in casibus locus desinit esse in commercio, si ve homo liberii ve servus illatus sit. t. a. Lia. f. ι .d. h. r. ut tamen is, qui locum religiosum fecit, alteri per legatumaut actum inter vivos concedere possit mortui inserendi lus. ι. I in. C. de luatio. I, IV.
a. Si commune pluribus sepulchrum sit, in ilIud unus re
Iiquis invitis mortuum inferre non prohibetur. d. 9. s. IV. de reri divis. Sunt autem sepulchra loca supulturae destinata: eaqMe vel haretraria stant, quae quis sibi haeredibusque suis ἔves familiaria, quae quas sibi ct familiae suae constitim. t. s. 6.1. h. t. Carterum cenotaphium puris potius quam religiosis locis fuit annumeratum. ι. 6. s. ult. F. h. f. L 6. in D. l. 7. F. ἀσνὸν divis i II , V., ' . .
3.Quod ii quis mortuum intulerit in socum, in quem inferendε ius non habebat, locus quidem ipse religiosus
non fit. L 6. 3. 6. f. commin. divid. non tamen loci dominus ossa inde fine Principis alit Pontificis autoritate potestertiere talioquian iniuriarum tenetur. i. 8. r. h. s. Sed potius ob .ialam illationem prodita est in factum L 2. f. h. t. perpetua, haeredibus ει in haeredes competens ad id ut cadaver tollatur, aut loci pretium prauietur. kr.'. qua experitur dominus loci ct fructuarius. aet. LI. g. 7. g. b. r. ct socius. ι. 6. s. o. V. comm . divid Obito ι t. s. I. ff. b. r. Resim quaeritur ibi generaliter an socius Ob 1llationem socio teneatur dichtur c um teneri familiae erciscundae vel communi divid rido iudicio,non tamen exclusa hac in factum actione , quam etiam dari, aliunde constat ex d. i. o 6. quo modo re actio pro fiato hie Poeteli concurrere. t. ῖς. is prosocio. Non tamen bona fide . ac x possessor,
159쪽
. I s Lib. XL Pandectarum Tit. VII.
possessori aut creditori, cui fundus oppignoratus, haec actio competit. l. 2. I. I.o' ult.F. h. t. s m. 4. Potest dc inferens in locum alienum quandoque ad poenam pecuniariam condemnari, etiam modicε coerceri,n dolo malo intulerit , praecipuὸ in locum publicum. l. 2.3. a. in M. l. s. s. a. st. h. t. Defunctum autem regulariter funerare tenetur haeres, I. n. s. 4. I. 14. s. a. e. h. ν. vel is cui id mandaverat defunctus; qui si cesset, amittit relicta sibi eum in finem,ut funeraret; aut si jam acceperit, a praetore extra ordinem ad funerandum cogitur. I. I 2. f. q. d. l. I 4. s. a. r. h. t. Quod si nullus e
rum ad quos funus pertinet, illud curet, atque ita extraneus cadaver ad se non pertinens pietate ductus sepelierit suis impensis,habet actionem funerariam subsidiariam, aliis demum actionibus cessantibus concessam. l. 34. 3. I a. F. b. e. Quae est actio bonae fidei ex quasi contractu , species scilicet actionis negotiorum gestorum. t. I . g. 9. ct 3 3. f. h. t. com petens ei qui in funus impendit aut impendi mandavit; soli enim mandanti datur haec actio, non mandatario, nisi pupillus mandaverit sine tutoris autoritate. ι 3 s. s. h. t. 1ὶ modo impenderit animo repetendi, non donandi seu pi tatis intuitu. ι 34. g. 7. s.f. b. t. Contra haeredem ejus,cujus funus ductum,lichi id haeres ipse prohibuisset. ci 4. g. 3 e. h.ti aut licEt sumptus faciens ab initio se haeredem esse credidisset,atque ita suo nomine defunctum funerasset. L L.F. - etiam contra maritum quatenus saltem facere potest,si uxor eius sepulta sit,cui nec dos erat, nec haeres extiterat. L ag. rh. t. aut etiam quatenris dotem maritus lucratus est, licet tunc uxor haeredes habeat. ι ιο. 37.f. h. r. VII, um. 6. Datur haec actio ad id, ut restituantur impense, sine vibus honesth duci funus non poterat: neque enim immo- iee,rec etiam nimis parch impendendum, sed pro facultatibus & dignitate defuncti. Lax. g. s. L i4. I. 3. 4. g. 6.as h. s. etian ii forsan aliter praecepisset defunctus; quippe cuius 4 dicio ha d nandum est, ii illud ridiculum aut stolidum a
Dareat. L 34. s. s. f. h. t. Het. I. 3 3. 3. μθ.F. delegat. I. Nec in hanc actionem veniunt sumptus in morbum,sed tantum in funus facti. arg. l. I . I. 6. f. h. s. Obst. l. 6. C. de perit. hareas.
Resp ibi impensas immoroum defuncti factas compeniari quidem posse per haereditatis posse rem,asseritur; at nomeas, hac actione funeraria peti posse, quae adeo priviIegia ea vit,uc ea agens omnibus aliis sive irographariis sive hypo-
160쪽
thecariis praeferatur creditoribuS. t. peu.Τ. h. r. iunct. l. 14.f. i. F. h. r. IX, X, XI, XII, XII , XIV, XV.
m. Quod si privatus nullus sit, qui funus curat, magistra-lsis ossicium est procurare, ut defunctus funeretur ex pecunia rebusve haereditariis, ne cadavera maneant insepulta. I. I 2. g. vis. t. I 3 ff. b. t.
S. Moribus. Nulla propriὶ loca religiosa apud nos esse, de sepulchra alienari posse ad instar aliarum rerum in comis mercio constitutarum, eis. derer. divis dictum. Unde S eadavera ex solo oeconomorum templi consensu de loco in locum transferri posse receptum est. Licet autem maritus exstatuto vel pacto partem dotis luemur, soli tamen muIieris haeredes in solidum ferre tenentur funeris impensas. Caeterum ad sumptus funeris non pertinet impensa in vestem lugubrem coniugis superstitis ς quippe quam de suo potitus superstes conjux in Holiandia comparat. Veniunt tamen in actionem funerariam privilegiatana hodie ea quoque, quae Occasione morbi postremi medicis ac chirurgis debentur, si de concursu S praelatione inter creditores quaestio sit. Adde - Cod. libr. s. eis. 44. vi religio ii θsumptibus fune
De Mortuo inferendo ου Sepulchro
1. Ut quis prohibitus sit a quoquam inferre mortuum in I eum locum in quem inferendi ius est, potest agere altione in factum contra prohibentem ad id quod interest,
si in alium locum cadaver intulerit. t. 8. f. iat. I. s.1 de rel1g. quae actio nec haeredi nec contra haeredem , inter prohiberiis
tum tamen & prohibitum ipsum perpetuo datur. d. l. v. f. dare . Sed si alius forth commodus ad inferendum mortuum. locus tepefienti non suppetat, liberum ei est protinus experiri interdieto prohibitorio. d. ι.ε. M. uis. d. l. p. quo casti praetor vim fieri vetat mortuum inferenti. L s.f. ιν. e. cI,l Ii.)1. Utile tamen hoc interdictum nonnunquam ct illis dat tur,qui Iure mortuum inferendi sunt deititura; veluti nudis propristariis aut sociis coNtra socios aut fructuarios, tum favore religionis, tum quia in interdictis non ita plenε, sed K et tantum