장음표시 사용
181쪽
Lib. XIII. Pandectarum Tit. IV. TIT. IV.
De eo quod certo loco dari oportet.
r Iouis se certo loco soluturum promiterit, summodi iure alibi in stricti Iuris negotiis convenirI nequIt. Ne tamen inutilis fiat promissio, introducta est ex aequitare amo de eo auod certo loco t. 1 f. h. 3. quae in p-'m arbitraria in personam, qua res negotio civili stricti Juris certo Ioeo praestanda alibi petitur, lacta tamen mentione loci, ne plus Leo petatur. g. 33. --ῶ-ut Judex pro locorum cliversitate pluris vel minoris rem condemnet; cum alitia fruellior. alibi dissicilior lit rei vel etiam ipsius pecuniae erae--o. I i. f. in. .1. LQuἰulsi ex negotio bonae fidei reseerto loeo debeatur, huic actIoni locuS non est. l. 7. st. h. t.
2. Datur eontra eum, qui certo loeo dare promisit, si ei
non det tempore constituto ; vel, si nulla temporis hi facta mentio, intra tale tempus, quo commode ag locum defi-nnatum pervenire poterat. t. a. s. merb.ul. etiam contra fideiussorem ex mora propria. i. g. f. h. e. non ex mora debitoris principalis 3 lichi ex mora principalis ad usuras teneatur m stipulatum deductas in casum morae, si in omnem causam hdejusserit et est enim inter usuras ct id quod interest hac actione petendum ratio differentiae in eo, quod in stricti Iuris Iudi s s de quibus hie agitur 3 usurae considerentur non ut accessoriae , sed tanquam novum debitum ex nova stipulatione, ad inducen-ὰam in strictis Judiciis usurarum obligationem necessaria εid vero quanti interest, tantum sit accetarium unius debiti seu ligationis. Unde ct soluti parte principalis d hi i , id quod interest tantum peti potest respectu partis adis huc persolvendae; cum tamen usurae in stipulatum deductae etiam post sortem solutam peti possint, qui plenus sensus
sciliod si duo 'loca alternativε promissioni adjecta sint,
velut Ephesi aut Capua centum, debitoris electio est, in quo velit loco solvere, sed eo cessante, creditoris est electio , innuo ex duobus locis velit petere, etiam sine alterius Ioci mentione. G. q. si facta fit alternatio rerum & locorum, ut cenIum Capua veι equum creditor,cessante promitare, non modo loci, sed S rei electionem habet propter locum. d. ι sed si extra duo loca, promissio- .
182쪽
De eo quod certo loro dari oportet. I I
ni alternatim adiecta, creditor alibi petere velit, utriusque Ioci facienda mentio. .. f. a. f. a.d. h. t. s IV. Jl . Conveniendus autem promissor non in aIio quocunque loco,sed eo tantrim, in quo λrtiretur quoque forum competens, si loci ad jectio facta non esset, ne alioquin durioris sit conditionis quam illi, qui sine loci mentione promiserunt; quales tantum in foro competente conveniuntur. arga. I'. f. ult. F. vi iudiciis. sicut in L 43. A. iudie . de Lis. s. I. 1. constiti pecvn. Vocabulum ubique designare videatue
omnia ea loca , in quibus ex generali lesum dispositione actiones intentari possiant. t v. l . s. Praecipue vero inaestimando eo quod interest inqui rendum, in euius gratiam adjectio loci facta sit : etenim, si
actoris causa, etiam maximὶ ejus habenda ratio , ut cons quatur quanti interest; ut tamen reus ex aequitate plerum
que fit absolvendus, ubi cautionem de re in loco destinat, persolvenda praestiterit. i. 4. s. ut .1- ἡ- r. Sin rei promissioris gratia, id maxime curandum, ne ille in damno versetur lichi forte in mora sit, ct sui copiam non faciat in loeo ad jecto. t. a. pr.1. h. t. f VI. I 6. Quod si quis alibi extra loeum appositum rem debitam acceptaverit,id quod interest ultra nequit exigere. l. 8. Luit in .s h. t. Obst. l. a. s. 7. o h. ι. Resp. ibi fautio facta erae adiecto,dc non secundum formam stipulationis in ipse Ioeo constituto : ac proinde non ipso jure,sed tantum exreptione tutus erat solvens: cui post solutionem ita factam excipienti opponi jure poterat replicatio,quod ad jestiis solutioni alio loco contra formam stipulationis aeceptans creditoris ius respectu ejus quod interest immutare non potuerit. Invitus tamen creditor cogi nectuit, ut alio quam convento Ioco
promissum acceptet, nisi simul id quod interest praestetur. L pen. F. h. t Obst. l. a 37. s. a.j da verb. obi. Resp. deditior ubique quidem solvere potest, sed volenti creditori. f vs i. J7. Caeterum temporis adjectio non facit, actionem dari arbitrariam, ut quidem loci mentio, licEt id quod interest,
ibi ex mora peti possit. l. 4.ffis. r. nam nec Judex arbitratur, iitrii mactoris an rei intersit respectu temporis, sed hi in considerat quanti intersit actoris: nec secundo actor prohibetiir post tempus agere summo jure,uti alio loco quis agere . prohibitus est ; sic ur in tempore non militet eadem actionis
arbitrariae ex necessitate introducendae ratio. I viii , Ix'Js. Nisibus. Si Quis certo loco se daturum promiserit, non '
183쪽
x L ' Lib. XIII. Pandectarum Titi V.
potest ibi conveniri, nisi illic inveniatur aut bona habeat, quae arresto graventur, licet fori privilegio renunciasset, de se specialiter Judicis illius jurisdictioni subiecisset. Quod si quis plus loco petat, reus ab instantia absolvitur,ct actor in
expensas condemnatur. Adde ex Cod. libr. a. tit. I 8. Mi conveniatur , qui ereto loco ro promisit.
onstitutum est conventio praetoria citra stipulatio- nem , qua quis promittit se soluturum, quod ipse vel alius debet, idque inter praesentes Vel absentes , nuncio , Iitteris. l. r . g. 3. t. s. F. h. L. Quod si quis, cum stipulari vellet, non servaverit formam stipulationis, id quod actum est non valet jure constituti. t. s. f. 4- F. h. t. Obst. l. 8. 1 daareeptiti Lx .f. 9. f. depact. Resp. ibi agitur de liberatione, quae favorabilior. I, II. r. Constituere possunt omnes, qui possunt obligari. Illis, quibus aliquid est debitum, non alteri pro altero, ne procu ratori quidem,sic ut alteri,quam ei cui constitutum est,quaereretur obligatio. l. s. g. a. Θι6, Τ. h. t. exceptis tutoribus, euratoribus, actoribus, ct eo, qui magis nuncii ac ministri quam procuratoris munere fungitur. l. 7. l. h. t. Potest tamen Titio constitui quod Maevio est debitum , eoeonsentiente, ita ut ipsi Titio quaeratur actio. l. s. f. a. 6.1.
a. In constitutum deduci potest omne debitum, sive corporalium 11ve incorporalium. t. a. C., t. in totum vel pro parte: mimis enim,quam est debitum, constitui potest,non plus, ct quod excedit, non debetur, ac solutum condicit . LII. D. 33 ,. h. t. nisi quis sciens plus constituerit, & solverit; donasse enim Videtur, arg. ι. I. f. do reg. iur. Nec refert purum sit anconditionale. i. I9.1. h. r. an in diem, adeo ut in diem debens possit constituero, se vel statim vel citeriore die, id est, maturius soluturum. ι 3. in D. l. 4. f. h.t. Uti nec interest, utrum naturale tantum subfit debitum,an naturale ἐκ civile simul , modo tale sit, quod per exceptionem elidi
4. Quod si is debeat, qui ab hostibus captus est, hoc quo- . ' que
184쪽
que debitum constitui ab alio, nihil impedit, cum maneat obligatio, non obstante captivitate , respectu bonorum captivi quae ad eundem redeuntem reversura Jure postliminii. LM.1. h. i. Obst. l. s. GMoug. Resp. alia in deportato ratio est, cujus bona cum oneribus ita fisto codunt, ut nulla contra deportatum obligatio Vel quantum
ad personam vel quantum ad bona supersit. VI II. s. Ubi autem in universum deficit principale debitum,
non valet constitutum, nec erronea constituentis confessio ei obest. l. s. g. g. l. ult. f. h. L a. C. eo . ut tamen iussiciat ad
constituti validitatem, quod principalis subsit obligatio, cujus respectu oc fidejussiores ct pignora, licEt non promissa,
recte constituuntur. l. I . s. 3I h. t. Quodque ea subfuerietempore constituti celebrapi, licet postea evanuerit , antequam existeret conditio constituto apposita , dum fortε constitutum erat conditionale. t. 38. s. l. 1. b. t. IX. 6. Hinc nascitur actio de constituta pecunia, competenset, eui constitutum est & haeredi contra constituentem αhaeredem. Si plures constituerint, divisionis beneficio locus est. Luit. C. h. e. Si quis dixerit daibitur a me ct Nuis, pro parte dimidia sed si ita, . ma aut Titio , in solidum constituens tenetur : nullo vero modo obligatus videbitur, si impersonaliter dixerit satisfiat aut. siquando. C. h. t. quamvis aliud in stipulatione servetur, in qua, cum praecedat solenis Dis interrogatio, facilius fieri potest applicatio verbi Dii set. Arg. L I. g. a. f. V. O. quam ubi interrogatio haud antecedit, ut est constitutum xi. . Tendit ad id ut praestetur quod constitutum seu pro
missium esti ut tamen induciae modicae, non miniis decem dierum, ad solvendum, etiam pure constituenti sint indulgendae. l. a I. g. Singulare autem est in constituto, quod si creditor tempore faciendae solutionis in mora fuerit acceptandi totum debitum oblatum ; vel etiam ante diem constituto appositum recusaverit oblatum,nullam iustam habens recusandi causam , postmodum ultra nequeat ex constituto agere,eique sola principalis actio supersit. l. I . 8. f. h. t. cum alioquin mora prior per posteriorem pu
8. Qui autem pro alio constituit S solvit, exemplo fide-jussorum habet mandati vel negotiorum gestorum act i nem. απ. g.-In i. de fideiuss. l. ao. g. i .F. mandati. s. Moribus. Constitiati oc stipulationis eadem hodie vis est, cum ex omni nudo pacto serio prolato actio detur : adeo
185쪽
que pro alio constituens effectu a fidejussore non dissere.
Λdde ex Cari libr. 4. tis. I 8 .da constiι ut a pecunia.
t. ommodatum est contractus bonae fidei re constans, quo res alteri gratis ad certum tempus S modum utenda traditur, ea lege ut sinito usu vel tempore restituatur in specie. Commodari autem possunt res mobiIes,immobiles, & incorporales, ut habitatio. t. I.st. h. t. l. 32. F. 2. II. δε r. l. '.sf. de prascr. ωιrb. Propriae ct alienae. ι. 3 s . F. h. e. non fungibiles, niti dicis causa ad ostentationem forte. l. 3. s. ult. ι. . r. h. t. cI. inst. Hinc commodati actio nascitur, directa S. contraria. Directa datur commodanti, etiam furi vel praedoni. i. I s. r. A. t. lichthis non detur actio furti poenalis; cuius diversaratio est. l. 32. f. I.1. do furtis. Contra commodatarium ejunque haeredes finito tempore vetui.Contra pupillum tamen in iuriosum non alite quam ii is locupletior inde factus sit, icet iam pubes factus dolum commiserit. ι. r. F. uti. f. h. r. quem tamen propter dolum post pubertatem commissum ad exhibendum conveniri posse,probabile est. ars. La. Is h t. lunct. t. I 33 .st. de reg. iur. Si pluribus res commodata sit, con' era singulos in solidum actio datur. L- . uir. f. h. t. nisi sommuni periculo plures rem utendam acceperint, id est,ut periculum rei inter eos esset divistim, quo casu singuli pro
Parte tantum conveniendi. I. 23. s. I. f. b. t. II, m.
3. Tendit haec actio directa ad id, ut restituatur res comismodata cum accessionibus. t. s. f. s. g. h. t. Vel si perierit, ejus praestetur aestimatio. LII. g. uir. 2. h. t. aut id quod interest, si facta sit deterior. I. g. h. r. sive dolo rive qua vis culpa commodatarii : nam &levissimam praestare tenetur ex ratione. t. s. g. a. r. h. t. nisi aliud actum sit. Quod si utriusque gratia, tam commodantis quam commodata xii, contractus hic celebratus fuerit,tantum levis; si solius commodantis causa, solus dolus S lata culpa eraestanda venit. ι. s. S. I A L is .pr.st. h. t. Casus plane fortuitus in re commodata domino nocebit,non commodatario; quippe qui casum non eraestat,nisi ita convenerit, vel culpa praecesserit, vel res aestimata ad usum concessa fuerit. i. s. g. 3. s
186쪽
λλι 3. Cod. eod. s. a. is, quib. mod. re constraώ. ou Annumerandum vero casui factum quoque tertii. l. 3 ρ 1. h. t. junct. 4 I. 1. locati. Obst. q. f. I.ulf h. r. Resp. agit de damno per Correum seu concommodatarium, non ext neum dato.
modantem , ad id quod ei abest ex vitio rei commodatae, dum servus, qui fur erat, aut dolia mucida , quibus vinum corruptum, a sciente ad usum eoncessa sunt. l. pen.f
ctas, non modicas, quas cum usu commodatarius pensare dc ipse ferre debet. t. I 8. g. a. f. h. t. Etiam ad pretium recu- Perandum , quod commodatarius commodanti loco rei amisse praestiterat, si ea postmodum in commodantis reversa sit potestatem. l. II. I. ult. 1. h. t. Ut tamen commodantis electio sit, an rem an pretium Velit restituere. d. L ns uis. nisi commodatarius non hac actione contraria agere , sed pretium condicere malit condictione sine causa; . quo Casu rem recipere non cogitur. L 2.1f. de oondi '. sina causa , vel a contrario rem malit utiliter Vindicare , Velut emptione translatam; quo casu pretio non tenetur contentus esse. t. 63 F. de rei vind. Denique etiam ad id quod interest commodatarii, si usus ei ante tem pus sit ablatus sive ab extra- meo sive ab ipso commodante. l. 17. g. 3. I h. t. Nec comm dantem excusabit , quod doceat, se re commodata ante tempus ex inopinata causa ad proprios usus indigere; id
enim licet in locatione obtineat. L 3 C. de locaι. ad conimo- 'datum tamen nequaquam trahendum est: cum conductor usu carens mercedem retineat, at commodatarius nihil
sibi retinens gravius damnum subeat; ut proinde sit dispar
ratio. LVI II, I x. J . . Caeterum haec omnia quae commodatarius contrario
Petit judicio, etiam jure compensationis sibi servare potest, si vicissim ob damnum in re commodata datum quid
debeat. l. I 8. s. ult. f. h. t. quamvis corporum ipsorum commodato concessiorum retentionem non possit exercere, qui
sensus est Iegis ult. C. h. t. x, 6. Moribus. Commodatarium hodie praetextu debiti cujus-eunque rem sibi commodato datum retinere posse receptum est; dum Judicis autoritate rem commodatam arre- 1io gravat : lichi verum sit, arrestum praestita cautione r
Acide ex Cod. libri . tit. 13. da commodato.
187쪽
1 m Lib. XIII. Pandectarum Tit. VII. TIT. VIII. -
I. T Unus en contractus Donae fidei re constans, quo cre- l ditori res traditur in securitatem crediti, ea lege , ut soluto debito idem in specie restituatur. Pignori dari possunt res omnes mobiles,immobiles, incorporales, pyopriae, non alienae, de quibus latius ad tit qua res pign. dari 367. f i. JAma. Caeterum e X pignore actio nascitur pignoratilia directa Ee contraria. Di recta datur debitori, vel ei, qui pignus de- γ' contra creditorem, non tertium possessorem cum quo unon est contractum: ad id ut restituatur pignus S creditor praestet dolum ac levem culpam. l. 23. U. de reg. iur. non leVis simam , nisi solius creditoris gratia pignus contractum sit, atque ita simile sit commodato. L i. I. h. i. g. vlt IV.quib. moc re conrr.obL multoque minus casum fortuitum d. g. uis. Inst. nisi id actum sit expressε vel tacite: ut α in I.o. C. h. t. nsuper ut restituantur fructus rei pignoratae, licet forte, praedo rem de facto pignori dedisset. l. aa. f. a. F. h. t. nisi pa- ctum antichresios adjectum fuerit, ut Q. fructus creditori' cederent in vicem usurarum quo casu, si quidem ex pre sumsit pactum antichresios Ec incertus fructuum pro Ventus, nihil reddendum ex fructibus, licit illi legitimum ex-
cedant usurarum modum. l. II. C. de usuris. sin tacitum me rit, vel etiam in expresso certus sit fructuum proventus, id quod supra legitimas usuras ex fructibus pignoris redactum est; domino pignoris est restituendum. arg. l. I . C. de usuri4. . S.I. in quib. caus pign. tac. contrah. II, III, IU, V.)
3. Quod si creditor pignus jam distraxerit, ad id, quod
Iupra debitum ex pignore redactum est, haec actio directa pignoratilia debitori datur; nec liberatur creditor debito rem emptora delegando. L .ss. h. t. Obst. I. a 4. g. a, b Resp. non aliud illa l. dicitur, quam, credixorem suo peri culo posse mandare actiones debitori contra emptorem, si debitor expectare nolit, donec creditor ab emptore prς tium consecutuS fuerit. IV, . Non aliter tamen huic actioni directae locus est,quam ii integrum debitum creditori solutum sit,aut aliter ei Latissa in . ctum, non si pro parte. l. o. s. s. st . h. t. licet debitum perio nale inter plures debitoris haeredes divisum esset ipso jurς ν
188쪽
De Pignoratilia Actione. III& unus eorum partem sua in iam persolvisset. I. r. v. C.de u. Qu. Pro sorte tamen sua obligatum pignus , ea soluta, pro uiris 1 creditore retineri nequit. t. II. g. II. h. t. quae non est correcta per l. un. C. etiam ob ehirograph. pec. Aun. ret. Sat IS- factum autem creditori videtur, ita ut pignorat illa hac de
bitor pignus recu Perare possit, si ei volenti aliud pignus loco prioris, aut ii defutares animo liberandi pignus dati fuerint ; non vero eo invito. ι. 0 g. 3.F b, t- ἰ. 6. s. i. st qui mod. ρign. Div. nisi evidens sit, sine dispendio creditoris hoe posse neri. arg. l. 38. F. de evict. UI. s. Quandoque tamen, de antequam solutum creditori vel satisfactum fuerit, haec actio debitori competit : puta, si creditor pignore abutatur, Vel impediat, quo minus de bitor in re pignorata utatur iure suo, ad id quod interest. I. ult. 1 h. t f viii, ix )6. Contraria actio creditori datur contra debitorem ad recuperandas impensas necessarias l. 8. f h. t. etiam utiles si non sint ipsi debitori nimis graves. l. as. fώ. t. α ad dam num reparandum, creditori ex re pignorata datum. I 3t. . h. t. ae deniquevit id, quod interest, prautetur , si aes pro auro, vel res altem jam obligata, aut aliena, pignori data
sit creditori ignoranti. L i . g. ult. i. 9, t. 36. I. F.h. t. ix, xi.ὶ ' Adde ex Cod. libr. 4. tit. a. . de pignorat. action. '
r. m π Agister navis dicitur,ad quem quotidiana navis cura sinetat, sive liber homo, sive servus sit. LVA Exercitor vero, ad quem quotidianus quaestus
pertinet. Qua occasione prodita est actio exercitoria praetoria perpetua ex contractu magistri vel substituti, competens iis, qui cum magistro contraxerunt vel cum submagistro, etiamsi eum invito exercitore magister sub. statuerit. l. i. g. S. f. o. f. oc eorum haeredibus : non tamen illis, qui contraxerunt cum nautis. l. 1. g. a. h. t. Contra M exem
189쪽
1 s Lib. XIV. Pandectarum Tit. I.
exere itorem , ct si plures sint, contra singulos in solidum, quamvis unius praestatione caeteri liberentur. l. 3. 3. uti. 2. 3. fh. e. Nisi finguli per se navem exerceant sine magistro ;quo easu singuli tantum pro rata conveniendi L pr. Τ. h. t. Quod si exercitor sit filiusfamilias, ipse quidem conveniri potest l. r. 3. zz. e. h. t. sed nihilominus contra patrem quoque actio dari potest in solidum , si consenserit ; de peculio, si consensus desit. l. 3. S. 39. 2.. J. b. t. I, II, III sIV, V. a. Datur ad id, ut persolvatur quod magistri vel substituti contractu comprehensum est, ut ex supradictis manifestum est : si modo ejus rei gratia magister contraxerit, cui fuit praepositus , etiam si postea creditum inutiliter consumpserit. I. I. 9. F. h. t. modo etiam navigatio tale ac tantum creditum desideraverit: nam si ad navim armandam, quae jam armata erat, quis crediderit, nihil ab exercitore recuperat; aut si plus justo crediderit, id soluin repetit, quatenus credi necesse erat. t. I. g. 7. 8. l. ult. Τ. h. t. nisi in pretiis rerum magistor creditorem dolo decepisset: tunc enim in solidum tenetur exercit r. l. i. F. lo. F. h. t. Quod si pIures ejusdem navis magistri sint, si quidem divisis ossiciis sint praepositi , non ultra obligatur exercitor, quam quatenus quis' ue eorum intra officii terminos conistraxit. Sin conjunctim , ex singulorum contractu conveniri potest, nisi in iis constituendis id actum sit, ne unus sine altero contrahat. t. l. s. II. I , is h. t. VI, VII.
quod cum eo qui in alien. potest. potest quoque ipse magister , si homo liber sit. l. i. f. 37. f. h. t. lichi ex aci veri exercitor cfri venire nequeat eum, qui cum magistro contraxit , nisi in subsidium , cum a magistro suum nequit consequi. d. l. s.f. 13.1. b. t. LVI II. J4. Moribas. Nec exercitores singuli hodie in solidum tenentur ex facto magistri; nec omnes exercitores simul ultra ae stimationem navis ct eorum,quae in I vi sunt o diligantur, adeoque liberari possiant a solidi praestatione tum exercitores tum inititorem praeponentes solvendo id , quod communiter in societate habere comperiuntur.' Adde ex Cod. libr. 4. tit. χΙ. vi institoria is exercitoria actione.
190쪽
.Ad Legem Rhodiam de Iactu. 279T 1 T. II.
t. Elebres navigandi peritia Rhodiense, de rebus nau- P ticis leges varias tulerunt, quas Romani tanquam aquas probarunt; eam praecipuε quae de iactu agit.Qua cautum, ut si obtempestaterri merces quaedam navis levandae gratia jactae fuerint, damnum ex rebus salvis pro rata reparetur. aequum se. visum fuit,ut contribuam, qui per jacturam alienarum suas conserVariam. l. I. l. 2. pr. ,3. 1. . h. t. nec obst. l. ι f. de prascr. verb. cum propter lactu in non teneatur,quod tantum innuit. d. t. 14. sed quia res suas sal vas habet quibus non salvis ex iactu non esset obligatus. II, Ii. J1. Jactui autem aequiparatur, si jacturae occasione merces aliae detectae atque ita aquae asper sione corruptae sint : nam ct corruptionis nomine dominis mercium corruptarum contribuendum est, si plus sit in damno seu corruptione , quam in contributione . etenim si plus sit in contributione, quam est in damno per asperitonem illato , ipsi mercium corruptarum domini adhuc aliis, quorum res proiectae, prorata contribuunt. l. . . s. ult. g. b. t. Sed α jaeturae simile est, si merces quaedam in scapham conlectae sint, ut navis portum facilius intraret, &scapha perierit. l. 4. F. ιν. t. im, Iv. J3. Nulla interim actio prodita est domino mercium iacta-xum contra salvatarum dominos, sed ipse potius contra navis magistrum actione locati conducti experitur, ut is a caeteris contributionem exigat Vel retentione mercium vel actione conducti. t. a. st h. r. Si tamen magister actiones mer eium jactarum domino cedere velit, audiendus UIdetur. arg. L 11.1 depeculio. cum non teneatur praestare ut caeteri solvenis do sint. arg. l. 2. s. 6.1. h. t. I II. J i4. Contribuunt autem omnes,quorum res per jactum aliarum mercium salvatae sunt etiam dominus navis. l. 1.
g. a. h. t. imo ct ipse mercium projectarum dominus; quippe cui pro rata tanto minus tribuitur, quantum caeteris ex contributione decessit seu abest, s xH, xm, xiv. l s. Non aliter tamen contributioni locus est, quam si navis ipsa salva sit, & justum sine culpa nautae subfuerit peri culum; ac denique ex conteni H ac Voluntate merces projectae sint aliudve damnum rebus illatum periculi communiscvitandi gratia, non vi aut casu. M a