Francisci Mauri hispellatis minoritae Francisciados libri 13. annotationibus historicis et criticis inlustrati a Raphaele Francolinio ... addito nunc primum Hymno Italico Dantis Alighierii in laudem D. Francisci Asisinatis cum selectis variorum atque

321쪽

LIBER Tr. A 287 Conventum ae virdin ingenies eoiisse sub alis Nominis Ausonii, et iam nosti a edicta vel eri. Bine lanti causa a citus : hinc me ardoi hahebat 'Vos simul , o proceres , coram spectare vOCatos iConcilium iii magnum c curas, de more, qui Uuscum 220 Partiri ingentos possem, durosque laboreq. Inobis

Principio haud temere iiij ipianto magis ardua

Res versanda liodie . nos tanto impensIus illam Consiliis , animisque bonis onerare necesse ΘSt. Sunt alii coetus hominum , pia castra per orbem Melantes la1μ et sunt et sacra agmina passi in ;quae domitor rerum honus . assertorque Piarum,nomulides genitor fovet, obnubilisne capaci obtentu sacrae clamydis , dextriique tuetur. . 'Sunt itidem leges sanctae , ritusque verendi , 230 quos alii posuero viri et tenetisque dederunt . ' i tDuctores sese silos c*aventibus ultro , quaesitosque pii natos aluere magistri Servitio . monitisque sacris , atque ore venusto Lambentes placide . simiai et linxere recentes. quae vero ex tompto , hi evibusque Θx aucta diebus, Ut nostra haec . legio surrexerit, ulla profecto Haud nobis spoctanda venit: non coetibus ulla , Ocyus hac expleta saetis , respublica constat: Ductor adhuc nullus sacer alta insignia tollens. 240Τam subito explevit cuneis nova castra vocatis. Quare, agite haud animos res tanta exposcit inertes Nunc vos in Curas acres, pari inque laborum i Accipiam, sinite. O proceres: date corda volentes communi versanda , atque exercenda labore. Privata ne vos adeo sub pace quietos Esse juvot: vocat utilitas en publicae ne vos Dissimulate animis, neve exhorrescite munus. Adspicitis nostro , longe lateque per orbem, ut ae gens , quam magni lustrentur nomine coetus: 250Ductorumque manus quam crobra , Subasia tollens

322쪽

Sgna , novis iam tum stipet densa agmIna castris. os autem, dederim quae iussa ab origine vobis,

Et memores estis , reor , et meminisse necesse est. Namque unum esse du em, summum plebs cuncta mini-

quem dicat, docilisque animo veneretur, ametque, strum Jussimus. Huic sas omne olim, imperiiquo suturum Nascentis regimen, totiusque ordine geniis Tradidimus: riusum plena trieterido , functollite gubernacla, cedendum ediximus illi: 260 Perpetuoque alios, alios tuo indo ordino, tantae

Molis obire viges , et mox suceedere pulso. Nac vero me summa tenus custodia coetus ,

Et labor exhausit. noctesquo diesque satigans. Iam tum adeo estbetae vires , lassique labore stainquam animus viget ipse, suoquo in robore perstat Dosciunt, crebrisque Cadunt languoribus artus: Rino ine posse graves ultra tolle sero labores ,

Credite ne, moneo; ne vos spes ducat inanis. quin potius numexo in omni . tantisque necesse est 270 Exsiugia vestrum quamprῖmum e coetibus unus; qui reinnis subeat molem , et cervice subacta . I asco sub host sudet, et munia compleat ardens; Atquo gubernacis custos datus haexeat at lo Intereae sed etii in vestrum so singero multos Ruguxou exsortesquo onexum, tinmunesquo laborum, Ac prorsum indignos tanto se ducere honoror

Conciliae haeo, aulinosque probo, votisque benignus Pauco verecundisia At si modo publica passim Rex desexta gemat, nec iam mmunia curet 2

quisquam Ubi fas aeqriumque ut Rura verendaῖ ubi lege Tand em uni, quo premitur vertiin levis impetus. et quo molestes animῖ di umque, hoininumque tonent Concordes , aeternus amor quippe ire necesse est

Cuncta simul pessum, civilibus incita bellis quare , agite , o nostra haec animis advertite dicta Racatis: et jam quisquam contrarius obstet

323쪽

LIBER XI.

Iudiciis ne, quaeso , meis. Stat protinus unum D ligere e numero , et tota secernere gente Nec reor invito tantum mons Numine votum 290Versat) Iolitant legio liunc simul audiat omnise

Hunc pariter Suminum patrem vene 'aminor unum. Contra a ratem saevi sceptrum ditione superha

Polluat imperii , im inanique turannide foedet ;Arat tumidus , tantique exsultatiundus honore tu ne i is . et aliam sese serat ille . cavetor Quippe ministerium tenui cum nomine magnum

Traditur huic hodie . non imperiosa potestas. Hinc agedum , auxilio legio ne tanta supremi Ca ssa ducis , posthac gemat, atque ignara pericli, 300

Et tuta es male certa viae , palantibus erret Grossibus , et vitam sine more , sine ordine vulgo

Mollis agat ; tu dux , praeceptor , et arbiter esto Soliis . Iollia . totius provide gentis. Te premere imperio tramidos, attollere dextra Des jectos, liumilosque decet ς linguaque potenti ,

Et mulcere simul corda , alque essingere mentes Ignaras , placidosque animis committere mor's. Nec . te adeo victum tantarum exterreat ingens B, ctrum Onuq; aut acres curae, durique laboros 310 Dejiciant: audendum animis: nam vivida duris NUsqueadeo virtus gaudet; seseque protervis Casilius ultro offert . obnixa haud cedere retro. Hinc victrix . hinc illa micans . semperque Coronis Vincta caput niveis . summi nn quam inalga honoris, Nusquam laudis egens: olli sed gloria circum , Et clara effulgent decora immanesque friumphi. Pra Pter a nostrae nec vobis lucis segentom ,

obscuramque hodie . proceres . rom pandimus urbis Moenia jam pridem trinis innixa recumbunt 320Prinei piis ; equidem numero . reor , auq pice iactis Impare: quo tandem dolapsus ab nolliore credi Hic labor hic ritus, nostra haec vigilantia posse li

324쪽

Iam vero adspicἰtis, quantis landamina moIis Pulsibus hostis atrox quatiat; quibus ardua tranda

Moenia tormentis ς qua dehinc struat art' ruinam. Semifer una Orci monstr6rrim exercitias omnis , Undique collectris, Demitu cirpumstrepit atro :Exquiritque aditus nunc hos . nunc impetit illos et Iurorumque arces , atque alta cacumina molis , 330 Assurgens Ilae . si emensque premit; nunc ima suburgens Limina . portarumque ingentia robora quassat. Ac veluti immancq . si qua stahola alta coacti

Invasere lupi . auditis balatibus , a fros Infringunt dentes, et saevo postibias ungues ἰMille obeunt morsus, produnt mille oris hiatus ἔcrudescit rabies . faucesque irritat inaltyse Sic furibunda cohors . monstra in solicis Avern I, Sulphureis ardens facibus, mali iliusque erueritis , Territ ilos implexa angues, assultibus instans . 340 Moenibus his tales parat insidiosa ruinas. Nos ergo excubiis , antinisque, et lai libus ausis Contra stare opus est, hostesque inhibere furentes.

Tutari quo novum vallum , muros IUD POCctntes. Praecipuo vero multum explorare ne Cosse est

Fundam nia urbis; vigilique expendere Cura qui constent, qua vi sedeant, quo rohore subsint Molibus impositis; utque illis haereat ingens Machina ; num praeceps sit formidanda ruina. Praeterea rogina potens, fidissimaque urbis 3 so Paupertas sedeat qua majestate , tuendum estς Atque olli num clarus honor . num gloria summi Iuncta comes sceptri. soliis affulgeat altis.

quippe deae so proceres . mihi credit in protinus uni

Si regere hos coetus, si rerum nec toro habenas Huic olim detur et nullos haec moenia Circum Non frustra assultus quondam struet irritus hostis

Tartareus c nullas non cassis nisibus urgens

Insidias tendet: eadet hae mox praeside cunctP

325쪽

LIBER B, 29 Hostilis rabies: cedent bella horrida: eedent 36o B llorum fremitusque graves , trepidique pavores. Nec temere id et tantis animi dux inclyta pollet

Viribus; isque ardor . virtus ea pectore regnat Coelesti; magnae tanta est prudentia divae.

Quis vero illius. digna quis laude triumphos

Egregios memoret, meritoque attollat honore ZAn non , ipsa sibi celsa quos arce Iocavit , Ex aviae immanes , atque alia trophaea , penates Ornant praeclaros t an non insignibus alti Effulgent postes raptaeque Ox hoste coronae 370 Devicto innumerae pendent' fastigiaque armis Sumina domus celsae mille insignita renidedi Ipsa inter decorum radiantia lumina , ridens

Degeneres hominum curas, Actsct ardua coelo

Attollit , nitidosque astrorum intermicat ignes. Imo. age, tolle acies geminas, atque adspice. pubes, Nunc per nubi vagos tractus diva excita quales

Exagitet currus ; quam multos ardua secum Sublimes vehat heroas. Primum ordine gentes

Mitte hic Serranos, tacitosque, age, Musa, relinque 380

Fabricios ; quos tu feralibus eximis tarnis . Si ibvectosque effers vivacibus ardua pennis Cerne simul iunctas aeterno laedere pacis.

Praecipue vero ante omnes agnOSCe Supi Cmum

Heroa , insignem mentum, longaeVaque multa Tempora canicie niveum Q comitumque sequentem

Undenum tum cerne aciem: hi , quos altus Olympi Rex olim , mortalis adhuc. hominumque Magister, Humida dum reparant subductis retia cymbis , Evocat extemplo . atque undis abducit amatis 390 Et prorsum ignaros divinas edocet artes ;Nec mora , diductos opera ad maiora relegat. Interea premere heroas mala Coepit egestas: Retia iamque animis subeunt, cymbaeque relictaeet Jam subeunt artes udae ; fessosque laborum ,

326쪽

292 TE AN e IsCI AD IJam piget incoeptae vitae, tentant i Io rΡgPPestis. Hic vero exsurgit senior , coramque Magistio Sidoreo intrepidus constans , sic voCe Prosatur.

O bone Rex, quicquid fortuna , quicquid a vili

Iuris erat nobis , ultro conterlapsi inus olim. 400 quin et desertae deserto in littor cymbae Retiaque , et remi , magnae , Rex optime , no tractSortis opes, modo cuncta jacent: teque Omnium egenum os inopes sequimur . tua iussa sacossimus. Ergo Dic quondam quae digna manent nos praemia Z nostros qua mercede levas , qua spe solaro labores Zo felix vestra haec Rex excipit) o hona rerum, O frugi iactura i hominum gens a gra beatas

qu1 sedes parat, et summum in rcatiar Olympum. Hae tantum effatus, plausu stropit ilicset omnis 41 0 Cum sene turba virum , lucris gavisa ι'ypcti tis. Hos ergo primos . alios dehinc mille sequentes Evehit excelsos sublimibus arar a bigis Paupertas, quos deinde honis coelostibus explet. Quare, agite, o proceres monitus ne temnito nostros Observate animis divam . sacrisqu' volentes

Parete imperiis: ne prodite signa potentis Reginae: vincti quin vos stipe , sortibus ausis Circum state , ingens solium si a te frequentes; Tendite iter durum pedibus , duco tendito magna. 420 Aspera. dissicilisque via est, aditusque maligni, Qua nos diva rapit ἔ sed inexsuperabilis ardor Virtutis, nil non penitus domat. Addimus acres, Sollicitosque , olim consolatura labores Praemia. quid, quod nos, superato in vortice montis Certa quies , tritaeque domus certissima sedes Expectant sessos Et adhuc nos tristis inertes Torpor habetZ Deo tanta animis asstamus antietis Muneraῖ promissis divae non fidimus almae 3 Ei. . agite , insani ne vana horrescite vulgi 430 Ludibria: incoeptae ne, quaeso, incommoda vitae

327쪽

Dura . aut angustos casus , aci esque Iabores Formidate animis victis. Nil vilis egestas, Tendere ad astra vetat; COelique capesse e sedes

Nil prolithetur inops. Sed licii ia in dives Olympum

Araro emit: ius antes tantum, ignara Silue profana Culpae animas i ieta accipiunt pota tralia divum. O ino quis superum taut a digno lur lion Oi O quis, ubi alma suos parco rogina clientes Munere alit tenuis victus, jam sistat, ut alta 440 Artioris exceptum foveat ine d vn sub umbi a ZO vos, quaeso, duc in me me sectari inor ultro et Mi mstrantemque viaia, et monitus, legesque serent in Accipite: O post hae nostris De ubsistite signis; Trii pia ne quisquam vostrum divortia tentet e Neu tropidis quae dicam animis horresciteς quod tri Nune opus ipse agito mocum, intractabile nostris Viribus, O pubes, ne instrer audacibus aeter Ipse lavet; coeptis divum Pater annuit altis. Ergo, age, tolle animos, aude mecum, arripe casus d 0Nunc primum oblatos tibi; de suetique pericli

Tenta trienta Obdias. Iam iam majoribus urget Res angusta malis: dura ac mule Commoda vertim

Conditio, viden' ut premat, a C Circumdet ego DOqUndique nost Iam tum inam sitiae satis excita 1 chii Cura hominum veniat par lautisὶ aut labor aequet 'uis plenum innumera mensae Cum plebe paratumῖ)Et rerum novitas, et Divum certa voluntas Nos omnem victus longe depellcro cogunt Ex animis curam; et divina sorte levandus ' η60 Quamprimum ostendunt. Eia ergo, insurgite momam,

O socii et nunc nune animis opus: alta voCut rys. Speria 're OP s, auriunque nocens mandavitnus olim:

Nulli a jussa quidem haec: amor hic violontior in tui; Altiuq ingredimur; iam nunc graviora jubemus . II imiis altiquere solum qua rarius olim Maj orum plantae; et qua mox labor excipii acci '

328쪽

2 4 ν arrat se I a nos Audaces, perque immanes asperrima casus

Semita agit captos, perque alta pericula versat. Nos ergo aut cultus. aut victus cuia parandi 430 Sollicitet posthac sea sumina) cavebimus ulla. At vos ni pigeat monitus audire salubres)Obscenamque famem , et saevos ridebitis aestus rNecquicquam rigidas hyemos . Demitusque nivosi Insanos horeae, subitosque horrebitis imbres. Urget foedus amor. stimulatque, incendit, et urit omne adeo pecudum genus, alituumque, hominumque. Inde suror sensus ciet , inde insania mentes Praecipitat: non dura gelu . non aspera Ventis Terret hyems animos . non emera mortis imago, 480 Non acies servi movet ς altius ossibus haesit

Cum semel ignis edax. Coeli jacet axe sub udo, Nocte puer media , nivibus persusus, et imbri;

Munera ueC cereris , nec sedula Cura Parentum, Nec serae revocant umbrae , trepidique timores.

At si hic tantus amor . quis tum divinitus altis Mentibus insidens ardor, qualisque cupido Securae prorsus vitae, et flammantis Olympi λNempe haec una mali contemptrix , una dolorum Victrix, una expers aerumnae , et turbinis omnis. 490naec , si qua aethereae conceptis ignibus aurae Sustulerit sese , et coelesti lumine fulgens Constiterit qua nulla polos premit invida nubes,

Sed late astrorum circum micat aureus ordo ἰDespicit insanos hominum pacata tumultus , Spemque, metumque domat, casusque, et gaudia ridet; Fortunamque premit, satiaque insultat iniquis ;Nescit quid poseat natura , quid utile vitae,

quidve nocens misere veniat , quid corpora curet. Nos ergo, o socii , non hianc optabimus ignem y 500Non corda aethereae labefacta cupidinis aestu Fervere, divinisque animos ignescore flammis que adeo juvet, et magno tabescere amore

329쪽

LIBER Rr. 2ς 5 Ite modo . ela . alias quampi imum e pretore curus Μi ttite: solus amor , tantae lite cupidinis ardor

Insidens animis , vos coelo asSuescere COgat. Interea sed enim vestros non aura labores

Discerpate memores di sunt rectique, piique: Est honor, est Ol in laus, sunt et praemia sactis Digna hominum: aut quid non oculis bonus Arbiter 510 Coelicolum, rerumque Sator despectat ab altoὶ uitiluisImo e luidem dicam laudem in illi credi te incine, Credite , numen agit ; versoque in pectore numera Noti prius Hesperiis ii odia stabulabit in undis De sessis sol pronus equis nox humida late

Haud ante obnubet terras, coelumque tenebris: Quam Pater e summo haec bonus agmina lustret O-Εt tantae miserans extrema incommoda gentis, lxiiipος

Muneribus laetis , improvisique paratus Nos levet auxilio , et molisis soletur opimis. 520 At nos o nimium felices, si bona , quae jam . .

Paupertas nobis urget dux optima , detur Nosse modo J Namque, etsi non soccunda coloui Fortes arva domant rastris, et vomere nol is ς Nec lata ingonios distendunt horrea messos ἰNec constant Pariis sublimia lectu colum uis cBaibaricoque auro laquearia summa renident ;Si non et Tyrios sensit decocta colores

Nostra , sed horris eis vestis riget hispida setis :At mores sancti nobis , at nescia fraudum 530

Pectora. divinoque ustratae niamine mentes: .

At nitidi spes certa poli ; sedis lue bcalae , Laetitiaeque fides, hic nos per dura saligans,

Raptat inexhaustu 2: nos avia per loca Sucrae Acer agit virtutis amor: quo Iue alia petamus i

Sidera , flammanti lue viam elicet citriis Olympo , Stcrnit iter , monstratque aditus, atque ostia pandit. At tu , paupertas , una hujus muneris auctoι, Tu requiein nobis dux una ostendis amatam.

330쪽

296 FRANCIACI aD squippe una aetherei tu coniunctissima Regis , Cunarum custos primis vagitii,us adstas: Prima foves ortum: teneris , prima , ubera labris Insertas: Pelusiacas tu sida per oras Extori Em sequeris: reducem tu reddis avitis Sedibus: esurientem animam tu nectaris liau sfuDivi te, laeta reples, trino dum confodit anguem Tartat ouin OraClo: summo tu denique malo , Pulver o assixum libentia liraclita tabo . Suspicis , atque avidis nudatum amplecteris ulnis. Salve , magna parens, coeli quae sola colonis 55ο Atria torrigonis gemmata recludis , et alta Sede locas , opibus lue augos , regni filiae superbis: Salve , nosque tuos ne dedignare clientes. En laeti l nos laeta vG tua castra subimus ἰAbnuimus ille bonis posthac servire caducis. Tu vero, o mater , nos tandem intersere diust mConciliis: daque aethereis accumbere mPnSis. Haec postquam tantis edixit , voce repressa Conticuit , sandique modum dedit inclytus heros. Tum caveam linquit: procorum sim id omnis eunt em 560 Prosequitur numerus: longa dehinc Caotora pubes It pompa , et Divae sedem de more vovisunt. Ventum ubi non magna ct sacratum limen ad aedis ,

Primoraim Coelus mediam cinxere coriana Supplice mox aram. Tum vero . Ox agmine toto,

Ad cantus hi ne inde chori simul ordine I cti

Assistunt: Superis meriti instaurantur honores et Et voce alterna templi sacra tecta restaliant.

Interea divum Pater , ac Rex ultus Oh inpi iderat timuinoris servet e Subasida terram 570 Agminibus; pati tot que novae tot millia gentis Tegminibus collecta aegre stabulare sub arctis. Tum vero arcano secum ille ita coide loquutus. Eequid magnus amor coelestia pectora lictuit. Nostra ne jam primum miseris addicta luendis Di iitrod by Corale