장음표시 사용
71쪽
storia sive vastula , cujuslibet materiae fuerint. dieerentur Nartheeia . Narthecis nomine posterioris aevi Seriptores appell*runt vexillum, quod antiquiores dixere Laharum , Iieet variata nonniis hil forma figuraque . Ut enim ohservat Cangius in D;ssen. d. inferioris aevi Num sinatis, Labarum constahat ex panno quadrato ct fimbriato irisiqnitoque Christi Domini Monogrammate et Narthex verb exhibebat speciem solidae ferulae , quae longior esset . quam latior. Idem ibidem angius tradit Narthecis figuram exhiberi in hulla plumbea Balduini li. Imperatoris Constanti no politani appensa diplomati anni 1 i. Visitur autem ibi Balduinus Imperatorio sedetis habitu, gestansque virgam, ex qua quadratus oblongior pannus dependet, per edi tremos angulos glo lis quibusdam seu margaritis excurrentibus. Sed vide de hoe vexillo plura apud memoratum Can4gium. NasAta , s s. Pars illa ea isdis , quae nasum tegit et nas intectorium . AEgidius de Royar Hahita hae Φictoria dam uasaie eoodiis a pro respirata et maret, iuramὸ violante sagitta seeabais. Usu
pata etiam ea vox a vetustis poetis Gallieis. NATO , as . Non solum tuendae ualetudinis studio, verum etiam ex usu bellies discipling secerunt Romani veteres prudenter . instituendo ut natandi laborem tyrones Oeeu parent . ideo Camnum Nartitim υieinum Tiberi delegerunt, ubi iuvenistus mih sudorem & pulverem , ae lassitudinem. cursu contractam . corpora natando reficeret. Id verh non hominibus sollim , vertim etiarnaequis S iumentis vehementer esse proscuum omisnium docet gentium experientia. Ha hatur auistem sumniae imperitiae R dedecori natundi artem ignorare, ex quo tactus proverbio lotus: Ae mora quIdem fit. Quanta autem ponderis & mciis menti natatum callere sit in arte militari, praee ruth ostendit Veget. lib. I. cap. 1 o. NMaιῶ ultim sisIa mensus omnis debet aequaster ora eouA-βeνe; non enim pontibus semper sumiua Iranseamiari sed O rarius ct i sequens natore esitis frequenter exerritur. Saepe repexιὰκἱs imspisse eat vitutis solent reduvdare torrentes, O la -
ssiserimen inear t. Id autem multo maxime ne-eessarium es e liquet in pugnis navalibus. ubi natati di imperitia multis exitio . eiu silem artis tertia plurimis siluti. . Xenophon euth valda imminutum tradit exercitum Cyri propter ignorantiam natandi. Contra verti Iulium Caesarem handi peritissimum scribit Suetonius in eius vitareumque , militum multitudine nauigio demerso , per natandi peritiam. liciteroe vasisse memorat Nietius de Beli. Alexandri Rerum etiam Millea eum apprime gnarus Cato filium suum nataridi laborem. a pueritia voluit condiseere , ut scribit
Plutarctus in eius vitar Ritam stium praeisii ct Heni/ ipse nou solam iactitari , aut armis depuis opst ρο eqsitare: sed O psa illatum exerrare , O aesta, ae sp us ferre, se reisum viniessa,
ast rapida natando DDerare aerean istere. Nec verb ad genus vel robur duntaxat explorandum, verum etiam ad rudimentum & quale unquae a natatus institutionem pertinuisse crediderim non paucarum gentium morem, nudos inmies inta.
amnes gelidos demergendi. Non praeteriit Numanus apud Virgilium lib.f. ubi de rigida Latino. Tum educatione gloriatur, id recensere:
Ne vero quisquam rem novam a Numano dictam accipiat, is stlat, Posidonium etiam Ae Aristo telem commemorare usitatum id suisse apud antiquos Ligures. Et plane nescio, an ullum apud Omnes gentes latilis ohservatum fuerit educatio nis puerilis genus. Celtae primum Omnium hune magnopere morem illustrarunt. iniantibus et Dpeo impostis , proiectisque se in gurgitem Rheni fluminis. Sie enim genuinam sobolem explorabant, in amnem demersari adulterinam & spuis riam. Eadem insuper consuetudine de intantuI rum uirtute uel ignavia sumebant experimen, tum . in tae quippe verba utrunque coniungit
Aristoteles lib. . Politici Prodes satIm ct Gn- ira frigora assuefiere a parvi a pueris. Ime enimo ad via eludiae, O ad heli ea faesa maxIme ae
commodatam es . Quadie apud martoi Barbaros mos es is fames frigidam . ames mergere, vetuli ciuis . Caeterum de eo more Celtarum testiis monium habemus ex veteri Graeco Epigrammate in Antholog. quod ita Latinὴ redditum legitur :Audaeas rapido mirae ima pignora Rheno Explorant: non hos aeuirridi prias ubere largo Alma foetet, Oitreassam i quam .enit ad an-
Damnat adulteri . Idem se eleganter enarrat Iulianus Caesar in Epistola ad Maximum Philosophum. Nuliam omu -
fantes sedis atripla. tanquam impuri Iecti . a.dex et quos aiarem ex para sem ne ortos agnovit,
ἐκ me perflaviis . Nec eum morem in Germanis sdnotare neglexit Galenus lib. I. de tu eiad. Sanit. Quti eorum h5misum. qui apad nos sant, feratio intulum Heres eritum . adhue calentem abstero ad fames ferre . ibique . quod Germanssseera fuist, veru ferram eandJesus , in flandam humorem me ere, quo O periculum a M
a Medi rum Principe institutionem stinandi eorro radidique insintulos in amne rigido. Id vero se aecipias , ut tibi ante oculos Oh verset valetudinis eurandae magister, non artis bellieae institutor . sed neque a Graecis eam consuetudinem praetermissam liquet. Arripuere illam The hani eum de Hercule ita seripserit Claudianus ream rotis bruma rigerat
Nadam pν elidis duranda firmat in andlli. sed & spartanis stiisse eum ritum iami. iarem evLyeurgi se ilieet disti plina . doeet seneca Re horsuasi. ubi ita de Soarta loquitur. Hι ne Faro ras amnis eireumfuit, qui pueritiam indurat adfutura mititiae par;entiam: Mihi Deilh persuadeo eum morem ad Gra eos pervasse ex Thracibus , de quibus ita scribit Sidon. lib. a. Exeiph hie natos glaeiet, ct matνἱs ah also Antii infantam molies nix Cimbriea durat. Ubi tamen non inoli seruatam relinques Poetae
duritiem, qui de Thraeibus loquens ad Cimbroa abiit.
72쪽
abiit. I.udovieus de la Cerda, ut emolliat si monem asperum , corrigit loeum, legendumque existimate nix eiviea durat. Equidem mihi quacunque horeali nive seigidior est Cerdana correctio , qua Poetae sensus planἡ languestit ac deficit . Ut quoquomodo Poetam excusem, conjicios gurate illum fuisse loeutum, & nivem Cimbricam pro qualibet nive rigidissima posuisse . viis deo hoe etiam duriusculum, nee satis apte quam dixi figuram eadere in eum locum ς sed malo es malus , ut inquit ille , quaerendus cuneus . Redeo in eircum, utque a Thracibus, atque adeo Cimhris ad Graeeorum institutiones revolvar; plurimi laetenda est Solonis Atheniensium legisla toris authoritas , qui duo illa eiu es suos praecepita pueritia addistere 4 natare &literas; ut legimus apud Anonymum ad Aphtonium. Quant pere ver h eadem exercitatio Romanis arriserit, non solum ostendit, quod superitis expendi, de-sgnatio Campi initii 4d ipsum Tiberim , ut Romana iuventus , quemadmodum loquitur Vegetius lib. i. eap.ro. Post exerestium armorum sudorem miseramque diiserae , ct Iassitudinem eursus
natandi lasore deposiset: verum etiam ipsa balneorum eonstitutio, ut vel domi haberent Romani opportunitatem nandi , & ad uitanda helliae praesertim navigationum pericula per otium in ipsis aedihus exereerentur superandis aquis, Scorpore quaquaversus agendo ac sublevando.
Tetigit id plinius Iunior Epist. s. lib. s. Inde πο- teritim haiae; laxam ct hilare exeipit edita friagidaria . In qaa ἔπι seriam amplam atque Opaeum : s natare Iuttas ase reputas velis, in arespisina es , in proximo pateas, ex quo pos' radijus abstergi , si paxiteat taporis . hiusmodi haI
neas domestieas ad nandum adeommodatas ne
cesse est privatim habuise etiam Augustum , de quo legitur apud Suetonium cap.6 . Nepotes Olitteras ct natare , aliaque rassimenta per se pre-ranque domuis. Tiberium etiam periti simum nandi fuisse idem tradit Historicus cap. . euius ut reti ceam verba, quae infamis turpissimique flagitii
exemplum continent, meus tuusque. Lector, admonet pudor. sed nusquam lueuienti ha Romani quanti eam facultatem facerent ostenderunt,quam
eum Horatius Coeles io Tiberim se diseisso ponis te eum armis deieeit, Etruseis eum Rege Porsena sortiter retardatis r & Caesar ipse. eum apud Alexandriam in mare desiliit. nandoque per dueenistos passus se ad proximam nauim eυasit, ut laeva commentarios extolleret, ne fluctibus madeferent , mordi eus ureb paludamentum traheret, ne Imperatorio spolici potiretur hostis. Virgilius etiam lib.f. nandi peritum Turnum indueiti
Tum iamum praevssasta sese omnibas armis D Moiam dessit . Et Metabum Camillae patrem . de quo lib. II. Dee fugae medio summIs Amafisus a urina Damabat ν'is . tanta se uabibas imbre Ruperati uis innare parans infamis amore
is Metabar, magna propus iam urgeste ea-
sed & alias nationes bellieas diligentiae pIurimum eolloeasse in addiscendo natatu pro comperisto exploratoque traditur . Sie enim de Gallis io
quitur Hareellinus lib. a s Edieit Mnesar agmen,
uerearent: ut iis magnitudine saeuiarum ahreis
piis , residuorum pertinaeia fraveretur; aut Fid perseelsent in oeui, transitus Mentior tecta reιar . Eis 3 que sum ad id negotiam habitis. qtia maxima sumina transmeare in regionibus genuinita prima pseritia sani instituti . De iisdem Dau sanias in Phoci eis: LM inferiores amnis pariet tritam derem milita,natandi peritu iam quemque,ct emporis flatura cassant GaIta prae eaeteris
hominuas eximia eo oram magnitariae eminem alismum isset.Germanorum vero tanta fuit nandi exeellentia, ut etiam supra Romanos elaruerit,
teste Tacito lib. s. Histor. Miles Romanas armis gramis, ct nandi palidus: Gomanos fumini theroi lethar armorum O proceritas erep tim spoliis . Tam ardens & studiosa sedulitas apud omnes sere nationes in ea sibi a pueris arte comparanda prorsus testificatur non tam oblecta mei, ti gratia. aut valetudinis tuendae eausa , quam ad confirmanda in usus bellieos eorpora id fuisse exeogitatum. Illud verb inprimis permovit viros nohites S ingenuos, ut amni hus nando tr iiciendis assuescerent, quoniam palam invaluit, vilissimum & viro tarti prorsus indignum mortis genus esse, quod in aquis contingeret, ut a no- his alibi est prolis ilis explicatum. Eam porrbpersuasionem eo altius hauserant animis, quo niam pro certo haberent perire prorsus animas extinctorum in aquis , neque illis ullam sere adheatas Elysiorum sedes accessionem. Quare non semel contigit, ut, exorta tempestate, multi ex peditis nudatisque gladiis incumberent, ut atro- Cicire mortis genere redordiendae dei neeps uitae seriem in seliethus eampis redimerent. Quanti reserat nandi artem eallere,aliis illustrat exemplis Cornaranus rei militaris striptor non indilia gens , rebusque magis, quam verbis 8e loeutione aestimandus. sic autem eanit lib. . Capit. Metiretra te viistit non mi vergo nomper notis, μ'ogni Romanspma ,
73쪽
mandi exerellatione Hispaniae populos: Isque
expertum suisse Annibalem cum Rhodanum amonem trajiceretr
HAvaxa , is . Locus est, uhi aedificantur naves , vel longo usu aut ventorum impetu quassatae reficiun eur . Ibidem etiam machinae helheae , hodie vero eormenta muralia Omnis generis confici compararique sistent. Virgil. lib. Irneid. Diripientque rares alii Numalibus 2De huius loei constructione haee seripsi vitruuius lib. s. cap. xx. His perfeAIs, Naiatiam ea eris ratἱo , ut eonsstuantur spectantia maxime adf-ptentrJonem , Eam meridianae regiones Wopter aptis, eariem, tueam, teredines. resiqvagae bes aram noeenitam genera praereant, alendoque eon
servant et eaque aediseia minima sunt materianda propter Iseeudia.De magnitudinibas ostem his utilia esse debet,sed Deianda ad maximam nasiam modum: uti, O si majores Moes Dbdactasseriat. habeant eam laxamento ἐει eia rationem. Longe eeleberrimum S instructissimi m Nauala Uenetiis visitur. Eius porth praestantia non hodie sollim,
erum etiam ante aliquot laeula admirationi suit. Sie eoim de illo seripsi Dantes Inlaeti. Cavi. II.
Chi terremoto , ed animos rintona. Quam comparationem nos ita Latinam secimus , versum pro versu illam reddentes : Si litassiritia Comed. di Dans. tracton.
li Venetis ubi lata plagis navalia surgunt, Bfumos lanitis pia tempore fervet ahenis . Ωaesutasse suis reseit Ariante earinas . Usto tibi masta tieet rigidam properare per an
Navale apud Suetonium , ut iciter pretatur Be xoaldus, dicitur Armamentarium . quhd non armorum duntaxat, verum etiam nauium est re ceptaculum. Arma enim non solum dicimus. quet hostem laedunt , sed quae ad multarum artium . opera construenda sint necessaria . Hinc arma nautica, arma rustica, appellamus instrumenta nautarum propria & millieorum. Addo mem
randum apud Antiquos fuisse Navale Atheniea. sum, quod mille nauium capax Philon Ahin
vit , ut indieat idem Beroaldus in superilis memorat loco suetonii . a. Ego verh antiquissimum Navale, vel mistius eiusdem rudimentum existimo fuisse in Phry gia , ubi Ida mons caedendae materiae opportunitatem praehebat. Nee nis Navale quoddam evtitisse opinor in urbe Antandro, ubi elassen suam AEneam struxisse sub ipsum a patria diseensum, author est Virgilius lib. . AEneid.
tundra, ct Phogia morimur montisas Idae. Huius porro Navalis prope ldam heneseio nos occurrere posse, ae mederi facile reputo Virgiliano lapsui, ut Castelυitrus S alii notarunt equasi Poeta exiguo satis tempore, Graecis per Captum Ilium excurrentibus , & in proΝimo degente hoste, AEneam induxerit novam e lasem moliri,& eam quidem navium Omninb viginti, ut idem Ioneas satetur apud Venerem matrem lib. I. Bis ianis 'vetiam eos fiendi natibus aquor . Eam proinde Troianae elassis aedifieationem inter figmenta a ratione aliena, quae Graeci dicunt reponit Caste luitrus. Non sum ignarus Tarqui nium Gallutium Virgil. Vindie. ad lib. . AEneid.
multa conari ut commentum illud Virgilianum. defendat. Condonanda primum errata quaedam Poetis arbitratur, quoniam ea eompensantur majoribus eorum virtutibus . Longe quippe absurdius ese apud Homerum , Ulysem consopitum ad Ithaeam mitti a I heaeensibus, postquam hospitem illum & eiectum summis honoribus & eon vivio regio excepissent. Vertim adaperta haec ad excusandum Poetam via minimum Deit ad eui pam diluendam. Addit Tarquinius fabricandae
commemoratae classi intercedere potuisse machi nam ct opitulationem divinam , quoniam arbores illae . quibus contextae naves erant, sacrae
dieataeque suerint Bereunthiae, euius Deae auxilio iuvari potuerint Trojani ad molitionem viginisti navium tam modieo temporis spatio. Siquidem uhi potestas divina & vis immensa Superum
intervenit, minimo temporis intervallo perfici possunt opera , quae eaeteroqui maiorem temporis diuturnitatem efflagitarent. Quo nomine , S Opis divitim aeeessione exeusatur etiam Areo stus, apud quem Astollas cum navium penuria Iahoraret, coniectis in mare frondibus arborum, quas manu collegerat totidem navigia eonti- nub procreavit, ut legitur Cant. 3s.
74쪽
Ruelli, eh'eutraro is mar . eomati foro Reui3sei miti, egente d'o isorte. Dadon auri per Cupitano laro, G IIo suggio, an imma e ὰπ aequa forte . Verlim haee ipsa desensionis ratio non satis firmo adminieulo nititur; nec facit quin merith exagitari possit tanquam audax & in lens Uirgiliisgmentum , & eommemoratae classis repentina constructio . Liret enim obiectu machinae , Seecelestis auxilii sustineri possit commentum Areosti, qui Astollam Moannis Apostoli patrocinio non semel communitum S servatum perhibuit, ut sicil δ eiusdem ope potuerit conspersione Donis dium cladem aequirere et certe ne vestigium quidem similis tutelae in Berecynthia spondere sibi AEneas potuit, qui nusquam apud virgilium legitur in tutela matris Deum, sed in Veneris solum modb parentis & Duorum Penatium spem Sc fiduciam habuisse . Et quidem Berecynthia de sacratarum sibi naυium duntaxat cui odia se licitata Eneid. lih.s. filium Jovem precatur, ut immunes illas neeret a suminis Rutulorum , ne uerbum quidem addens de AEnea Duce servando, ut pci te cujus patrocinium eius matri reliquerit . Nihil verb, meo iudicio , facilius ad Maronem vindieandum ab omni censura Criticorum, quam ut conjecturam facilem sequentes affrmemus ni 1,eam labrieaseelassem in Navali ut his Antandri, quae ei vitas triginta millia passuum , ut docet Strabo , ab Ilio distabat . Aio itaque in urbe Antandro , quae ad radices Idae montis constata erat, Deilh fuisse Navale S repositorium ampli Dsimum rei nauticae a praecipue eum materiam cs-duam Ida praestaret, juxta illud Ovidii Epist. Pa
elae ad Helen. In merasque muἱ longa dat Ida trabes . Ouidni vero potuerit . Eneas nonnullas saltem .eompactas persectasque naves illic naneisti; alias porth se inchoatas, ut sociorum auxilio aptare navigationi potuerit ρ Fateor quidem non siis
de disseultate aliqua conatuque tur hae accurrentis , pro angustia potissimum temporis , metuisque atque periculo excurrentis undique Graeeani-
ei exercitus , id potuisse peragi et verum id ipsum di Maeone indicatur verbis illis r essem molimur. Noliri quippe apud Latinos est non sine dissiculatate & labore aliquid agere . Navale Itali dieunt Aoenale , quae Menaetio vox est Tureicae origi ianis. Ferrarius quasi Arae navalis. Existimo esse
amplius indagandum in hac origine. Confunde re videtur Ferrarius Arsenale cum Darsenae ve-estin Darsena ex usu receptaculum est navium , non armamentarium. Darsua est originis Arabicae ex Covarruvia. NA Atas socii . Commemorantur interdum a Livio ; & licet plerique procul dubio accipiantur
pro remigibus, videtur tamen Historieus alleuahi indicare inseriorem saltem militiae navalis gradum aliquem eos Ohtinuisse, ut notavimus in Ti tuto Culsurii. De illis autem Liv. lib.6. Postero de militibus , M libus ue sociis e voeatis, primiam Diis Gmortalutis laudes gratiasque egit. Et ibidem: Num unde, eum pecunia in aerario non esset,paraturos Navalis setos 7 Et iterum ibidem: Cum Tarraconem Mothas venIsset, expositi ueni eviis , O natibus subductis, festis quoque
Natales misittidinis augendae eausa armalet Oe. Est etiam apud Livium lib. D. loeus in haec ueris ha r Sed momento temporis, O nasiam virtus , O usas rei maritimae seriorem omnem moriis iampsit: Ubi Joannes Clericus Art. Criti c. P. . cap. I I. miratur viros doctos non vidisse pro Nu- tum legendum esse Navastim, nempe Qeiorum navalium, de quihus alias Livius. Fateor duri ustulam esse sententiam Livianam, quomodo eircumsertur in vulgatis exemplaribus. Ex aptius eam fluere lectione Clerici. Sed quoniam Livius
nusquam, quod ego advertere potuerim , nava
Ies abstissa & solitari h posuit, sed perpetuo cum
adiuncto sociorum , ideo retinendam lectionem vulgatam putaverim , & veterum exemplariumsdei standum potius, quam maioris aliquanto perspicuitatis rationem esse ducendam . vide Epibata. NAυλ his CORONA. Ea donabatur qui primus in hostilem nauem, maritimo proelio , per vim armatus ascendisset. Proeul duhio aurea haec etiam suit. Assirmat id Gellius : Murarit, eastrensis , O na iis sol ex auro sunt. Corona navalis S rostrata eonfunduntur serδ a seriptori hus. Inister illas tamen Lipsus multum putat interesse discriminis . Navalis quippe existimatione longl
erat in rior, utpotci quae tradebatur primum
insilientibus in hostica nauigia: neque erat rostris distincta; aut eerte alia nota a rostrata diis sternehatur. Haec autem semper. rostris exornata erat; iique illam obtinebant, qui praeclaro quopiam naυali saei nore illustris victoriae deeus si hi eomparabant. Ouod autem ait Dio lib. s. Aerippae ab Augusto coronam auream rostris. distinctam fuisse traditam, idque nee antea, nec postea alii cuiquam eontigisse et id scilicet mani sestae salsitatis arguitur ex Plinio lib. 6. cap. 4.
ubi se serihil de corona eiulea: Cedunt Hie o rostratae quamvis is daobas maxime ad Me aevi Glebras , M. Varrone e pisatiris heliis , dante Magno Pompeio et Demque Mareo inr0pa, tribuente Caesare e Si sis. Dixi coronam navalem , aut non sui se rostratam , aut ali. nota ab eadem dictinctam. Videtur tamen Virgilius omisninb rostratam sacere eoronam navalem lih. 8.etii heliι insigne superbam ,
Tempora natusi fatent rostrata eoraua. Haec, quod de aliis dixi praemiis militari hus, etiam pacis tempore, in privatis aedi hus , uel intemplis a victoribus asservabantur. sie enim Suetonius de Claudio in huius vita cap. I . N Oriem
αν-am fastigio Palatinae domus iuxta eis eam μωis , traiecti, O quasi domisi Geani insena .
Non huius duntaxat, sed aliarum etiam coronarum usum, quae sunt , ut cum Poeta loquar . vivictricum praemia frontium, ad inserius aevum, ac rὸ ultimos durasse Caesares liquet ex Ammiano,
qui lib. st . de Juliano Caesare haee seribit i Rui appellans plerassae nominatim, quos subiti mente
75쪽
navali bai donatiit reronis. O eisitas, ct ea. fransibas. Graecos etiam coronam navalem in pretio hahuisse & usurpasse dubitare non sinunt Xenophon, & Demosthenes. Vide coronae rostratae apud Steuveehium iconismum. NAvARe Rus , i. Qui in navi. nautis , atque adeo militibus ipsis imperat. Latini praesectos navium, vel navium magistros appellant. Horum ministe
rium & procurationem omnem distincte exposuit Vegetius lib. . cap. 3 a. Sinaiae liburnae suasis varastis, idest . quasi nati larios hahebant, qui
exceptis erueris nautarum ossetIs . Phernatoribas atque remigibus edi militibus exereendis quotidia-mam caram i, jugem exhibebant industriam. Na- archorum erat, ubi primum proelium instabat, expedire omnia in triremi et loca & munera non nautis sollim . vertim etiam militi hus attrihuere. Iidem stipendia , frumentum , aliaque nautis Spropugnatoribus erogabant. Sie autem dicti qui singulis navi hus praeerant, nam qui hus in univer sam classem erat imperium , Consules , Pr:etores, vel Prie dii es assis nominabantur. NAVaGATIO , onis. Nisi mortalium ambitio ct ava
tilia , insatiabili quadam eupiditate divitias cumulandi , maria solicitasset, quieta illa & lis
ventorum flatibus obnoxia haberemus. Sed postquam nihil hominibus moderatum , intentatum nihil esse erepit, pro anata primum Pelagi securitas est, tum glistente ambitu sitique rerum potiendi , nulla non parte everberatum mare, nulla non parte lacerum , ae saepe immensi sanguinis effusone sis dum deturpatumque fecimus . I icet autem multis illa incommoda sarciantur emolia mentis , in quorum possessionem solo navigationis heneficio venimus . adhue tamen tot humani
generis excidia . tot naufragia. rerum e pre
tiosissimarum jacturam, innumera verb pericula, ct infortunia nostri generis reputanti exclamare cum Poeta libet.
Audax nImium qui freta primas Ra te tam fragili perfri rapit et Grrusque Das post terga videns .
mum graeiti limite dat 3ο. Quid enim 2 postquam inexplebili , D nullis i horum diffeultatibus satigata regnandi cupiditas , non terrae particulam ullam, aut latibulum armis intactum , uacuum helici reliquit, maria etiam postmodum classibus texit . eonflictibus mi Quit, stragibus cruentavit. sed hane cothurnorum materiam tragicis dessendam in stenis, pueris declamandam in scholis relinquimus. Nos ad rem nostram propius accedentes illud eum primis nautico Duci prospiciendum ducimus eum vegetici lib. eap.rs. ut nonnis e mmoda &Idonea anni temperie e portibus elasses edueat. Debet autem pern seere, quinam menses aptissimi, quinam dubii, quinam minus idonei navi gationi snt./statis tempore secura creditur navigatio; nam caloris beneficio venti mitigantur,
qui etiam propitii me Id tempus solent adest .
Ah exitu aestatis usque in tertium Idus Novem hris navigatio incerta, ct periculosa propter Arcturum , quod sydus est summae vehementiae:
a Novembri ad Martium mensem clausa maria dixere veteres , nam , ut tradit vegetius , Lau nima , noxque prelisa, nubiam densitas. aerit obscaritas , ventorum imbri vel nititas ge nata omitu , non flum elasses a petito , Ied etiam
commeantes a terrestri itincte deturbat. Hi ne tempus illud, quod post hyemis sevitiam aperiebatur . prima ah Antiquis dicebatur navigatio
Cic. lib. a. Epist. atri Iidem Hebant nant a re te prima navigatioκου esse transmissurum . At que idem iterum ibidem e Tu, mi frater , simia
ae illo tenerIs, prIMam natigationem, dammodo idonea tempesas erit, ne om*Θris . Id voci tempus natale navigationis a Vegetio vocatur, solemni husque ludis & certamini hus eelebrari sole-hat. Equidem non ita paucis populis Regibusque assatim earti stetit serox & inconsulta temeritas marinis fluctibus obiiciendi elases alieno tempore ac prope renuentibus signis ecelestibus. Polyhius lib. i. tradit Romanos , cum e tremum at que importu sum Siciliae latus, nequidquam nautis ae peritissimis quibusque repugnantibus, . traiieere obstinassent animum , quo anni tempore O-ionis sydus navigantibus iniqui simum domi. nabatur . pulcherrimae classis amissione suisse mulsi atos , vix pauet si in is , iisque extremum
spiritum trahentibus , ad litus perductis . Ideir-ed meritti Ameae Dido exprobrabat lib. q. apud viretis. Pata e iam hibereo oloris sideri elassem. Fi med is properas Aqui ouisas Ire per altam. Huc speetat illud eiusdem Poetur lib. a. saepe illos a pera pontIIntereluo Dems, O terraii Aaser eaures. Nee absimile illud Horatii lib. 3. Od. ar. Sed Iris quanto treρ det tumaltu
Hostiam uxores, puerisese caecos Sentiant ,rtitus ιri ext s Haedi, ori acris κῖ' fremittim, O tremeates Vertere ripas.
Caeterum de diebus ad navigandum propitiis vel iniquis videndus eli Steuvechius ad Vsget. lib. q.
α. Quis autem mortalium primus nauigandi artem commonstraverit. Scriptores vari h declinant . sunt qui Neptunum Saturni filium eam invenisse memorent, primumque ei:s m iustituisse , eique fuisse praesectum a etenitore; quam Oh causam Deus maris postea est habitus . Plerique tamen eam iuventionem reserunt ad Iasonem. qui eum aliis Argonautis , ut suo in loco expli cavimus, ad expeditionem Colchi eam, ut aureum vellus diriperet . prosectus est. Ph enicibus qui . dam, Tyriisque, alii Britannis eam inventionem attribuunt. Vide Plinium lib. . ca s. Conci
liari autem facile possunt diversae huiusmodi seri
piorum opiniones ἔ vel quoniam maiorum lona
garumque navium reneri res alii fuerint, cum
primi minores leuioresque invenissent: vel quo niam plures in sua quisque provincia eandem artem ostenderint, qui omnes a suis popularibus
eius in artis inventores habiti creditique sunt.
76쪽
Cetth Britannos nauigiis eorto ei reumsutis navigasse Plinius docet lib. . cap. 16. Idem author est. Egyptios ex papyro, scirpo, Sc arundine n viculas primum habuisse. Solinus autem vimineis nauibus usos fuisse Britannos memorat perhaee verba cap. a s. Navlaant in mi nes, aloeis . quos eireumdant amsis; e tergorum halatiram . Ubi nota Ohiter ambitionem pro operimento per
ambitum , sve per orbem ducto positam . No.tanda etiam sunt illa Festi Avieni Non earinas bi quippe pina texere
Fecere morem, non abiete, ut usus es,
Cumant phaselis, sed rei ad miraetitum , iuia iunctis semper aptant pellibus, GHοque vastam saepe pereurrunt Iulum .
Nee illum reticuit morem Lucanus lib.
Sie Venetus flagrante Pado, fas ae Britannus
Conseritur bibula Memphitis lamba papyo.
Inveniuntur etiam apud Solinum , qui hubulis utribus pro navibus uterentur . Sie enim habet voluehistori eap. 6o. Subtilis utrihus eontabulatas rares superponunt, tetratique hoe ratIs genere, exeratis sagittis praetereantes petunt. verum de hoe argumento videndi sunt qui rem nauticam prolixi tractant. a. Quod de Typhi, vel Iasone seriptores an ii qui , praesertim Poetae literis consignarunt, ab
alterutro eorum attentatum mare , quod pri Da
t emis inagitatum fuerat, id scilicet de sola Mei piendum est Graecia. Et in hanc sententiam ex
ponendi praedicti Seriptores, ac praesertim Seianeea in Medea de Typhi Nondum quisquam Ididera norat,
Nondum Boreas, nondam zephoras Nomen habebant.
Has ophis pandere viso Curbasa ponto , legesque nolo
Seribere ventis. De lasone vero iidem Poetae passim . ut eorum testimonia recensere supervacaneae sit operae. Constat nimirum Phoenices, qui multo ante Troisianam oppugnationem maria navigarunt, eam
laudem Graecis praeripuisse : addit Strabo lib. 1. eosdem ultra Herculis columnas navigando fuisse progressos. Eius rei omnem adimit dubitatio nem s. Job , quem liquet superiorem fuisse aetate Iasonis & Argonautarum, ubi indieat ab iisdem delatum in Arabiam aurum gemmasque ex insula Ophie, quae ad Indiam pertinet. Idem adhue planius redditur ab ejus nomenclatura maris, quod vulgo dicitur Ruhrum . Neque enim aliud Rubrum est mare quΛm Puniceum , vel Phoeni-eium , se nuneupatum a Poenis, vel Phoenicibus, qui eiusdem littora tenuerunt, coloniis in eas regiones elise deductis. Sed nihil immorandum in reliquis , eum constet primam navem fuisse arcam Noe, ut ex Bercisci, Josepho & aliis optiomst advertit Tirinus ad illa verba sapient. Abluitu eam perirent superbi Gigantes, spei orbis ternarum ad ratem eo cliens, remiDDeatis-
m/s uat iliatἱs. Vide Moh I. InvaluIt autem apud Priscos opinio de oceano innavigabili: quti respexit seneea Suasor. lib. i. Geiu bufinum tar , quia Oeeanas nai; ri non potes . Certi
Plinius lib. a. cap.η . ad Augusti tempora resere eeanum Borealem classibus cognitum t A Gaiadibus , eolumni que Hoetidis Hispaniae ct Ga
Iuram eis ita totus hossie naOigataν oeeidens. Septentrionalis Φου ineanas majore ex parte nais
istatus es Disi Antist; otiolaias , Germaniam
elusa eiseum Aa ad Cimirarum promontorium ,
ct iuri Immenso mari prestem aut fama eognito ad Sothiram plagam.Quod porro attinet lacessitimaris tentataeque navigationis causas , ut missa faciam, quae de aureo vellere, & expeditione Argonautarum commenti sunt Graeei sabulat res , duae potissimum fuere , necessitas , & utilitas primorum mortalium . Cum perpauci in terris homines degerent, satis illis alimentorum suppeditabat natalis regio. Eadem magis magis. que subinde auctos nee alere, nec capere satis poterat. Quare angustis clausi eoarctatique limitibus de novis aedibus quaeritandis agitare primam coeperunt. Cum vero id nitentibus obiicerentur flumina & maria, consita sociarunt, siqua ratione posent ad ulteriores disiunctasque terras appellere, sufferatis aquarum spatiis, quae eommunia vota ac studia remorabantur. Ex quo factum ut rudibus primhm excavatisque truncis oppositos aquarum fluvialium obices conarentur transmittere e adapertusque in hane formam ah exiguis , ut solet, initiis in interiora regionum penetrandi aditus , operos e lignorum nexu , ct contabulatis aserihus ostensa patefactaque mortali hus fluviorum marisque navigation a . Utilitas navigationi eoniuncta , incredibile me
moratu est . quanta perit inerementa , nexis
commercio scederatisque terris, quas immensa intercapedine natura dissociaverat. Cie. de Nati
Deor. lib. 1. Navigiorum earmat suppessitantur omnes tinvique ad vittam eopiae, plurimisque rebas
maritim7s fruimur atqae titImur propter nautiearum rerum fientiam. Emporia hine & capacissimi portus extructi ad Omnia generis merees distraahendas commutandasque. Theodoretus Crat.2.
Per mare unginquas peregrinat oues faedmus, ct ea, quilas indigemus a uobis ἰutieem petiamus , smulque aliis , quae Usu Meessaria sunt, rependimas. Nee enim aliquam terea partem summat .lia νream A Insratis eritoritas suis omnia simia ad Uum Φictumae Meessaria prose re passus es, ne nullias indigent evia mutuae
amieitiae noeerat. Ad mmmemoratam commeris
Ei utilitatem & eommodum retulit Servius navigationis originem. Phoenices autem Tyriosque prae caeteris Asae populis transvehendarum meria elum studio induisse, ex eoque opimos cepisse fructus, inter caeteros tradit Pomponius sabinus ad lib. I. AEneid. Phaeniees rendidere oram ἰn mari propter merees, primi mortalium negoriatores in marina alea . Nee vero negotiatores primi, verum etiam nauigationis authores Phoen iees & Tyrii apud Catullum :Prima rarem .entis eradere dona Tros . . Potentiae insuper imperiique proserendi vetustissima orito & eausa non alio eertius ex sonis te est Meersenda. Quae aviditas regni amplifieandi paulatim effecit, ut quae ad generis humatii societatem nectendam navigatio videbatur in in
77쪽
venta , abrupto paulatim pudore innumera di seordiarum semina S atrocissimas clades inve-tierit . Thuel dides lib. i. aut elassibus operam de derant ingentem potentiam sibi compararunt , tum ipso peeuniarum redita o me ligaritas, quum imperio , quod in alios exereesunt: nam hae Oillae navigantes jubigebam iasulas cte. Is verbardor imperii producendi , ostentandaeque potentiae usque adeo quasdam nationes illexit Sirretivit, ut cum apud Carthaginienses ageretur de positu urbis mutando , mori potius plerique statuerint, quam a mari recedere , ac desereredite endi opportunitatem , ct gloriam quomodolibet sese supra fortunam aliarum gentiun propter rei maritimae commoda efferendi. Nego autem Graecos aut Romanos , nego ullam prae- elat) sactis illustrem nationem singulare in armis deeus invasisse , quae non erebris nauigationibus maria circumierit. Eo nramine Alexandrini cele-hres in AEgypto, Carthaginienses in Africa . , Massiliensis in Gallia . Cert E florentissima Hollandorum Respublica non satis amplis in Europa snthus eaeteroquin adstricta in re maritima potentiae suae, quae Omnes iam serὴ rerum universitatis partes compleetitur . proram ac puppim constituit. Adstrue his nulla promptias atque
commoditis exercitatione comparari solertiam animi, peritiam artium . experientiam reruuia humanarum . Prototypon habes ab Homero
exhibitum in Ulysse . quem postquam diuturnis
navigationum laboribus , & longo maris errore fortuna defatigavit, tum demum Duceni solertissimum morumque omnis serὰ nationis gnarum . Se in On ni ingenua laude versatum , nee tam hostium , quam ad .ersorum easuum victorem virtus lath omnibus suspiciendum proposuit. Consectanea est admodum eo, uel bilis autera utilitas valetudinis tuendae reparandaeque ,
eui maxime deseruit favetque nauigatio praesumtim diuturna. Quare apud scriptores Romanos saepissime legimus ohstinatissimis morbis conflictatos egregi h convaluisse post obitam navigationem in AEgyptum , quae a Romanorum medicis imperabatur aegrotis ab omni caeteroqui spe ultra vivendi deiectis . Habentu, id ex Plinio lib. a i. cap.6. ubi apertὸ signis eat volutationem ipsam navis , Sc excitas vomitiones conserre plurimum omnibus serδ depellendis morbis rnineipatis molaaadi ustis phthisi asses)s , aut saviunem exerent har. seati proxime Anneum Gallionem feeissis post eo alatum Meminimus . Neque enim Prastas propterse petitur sed propter longinquitatem Moigandi. 2ain or vomisionei tuae lumbiti oblatatione commotae plaribus
omnibusque, propter quae hel Horum Mittar. Item alius Plinius Epist. 1 f. lib. s. te atiquot annos,du mus libertat meus intentὸ insanterque pronunciat sanguinem MDeit, atque os hseis ATD-piti missas a me,pos langam peregrinationem etin 'mami rediit nuper. Celsus etiam lib. 3. cap. ao. ubi agit de tabis curatione. ita seribiti Optis emsi lires patiuntur, longa nasstari a r ἱd quo api. M Auxandriam ex Italia itur. Postrem binter animi oblectamenta merit1 reponitur navigatio per laeus & flumina , pacatosque maris sinus . comparatis instructisque navigiis Orariis ad fructus percipiendos iucundissimae voluptatis . Phaeaces ad hane formam fuere navigationis stu-
dios: eam squidem exereehant animi gratia,
non inserendo iniurias , aut nauticum Martenia soli eitantes . Sie enim de illis Homerus t
Sed re , tabulis se ratIs eom Ahis aeqati . Testantur id creberrimae Romanorum naυiga tiones ad snum Baianum . Notandum etiam , quod de Iulio Caesare & Cleopatra seribit Suetonius eap. sa. ubi etiam si mentio thalamegi. quae navis erat eum mollissimis stragulis te eloque ad luxuriam composito. Insuper quae de fossis Alexandrinis memoriae tradidit Straho in haec vera ha : Super omnia memorabilis est tuna eorum ,
rum plena e9, tiros pariter ae maseres venan tium , qui eantant ae tripudiant eum extrema Imse vita . Aeeedit quod a Plauto seribitur in Rudelite : Ahi. q. AnJmi estis mihi natem Deiam, atque i talor Stratιnicam roppida eireum e Iabcr. Idem tamen Plautus alibi adve lis navigationis inventum illa seribit: areisbe miseram ct menssicum volet, I plano eredat se atque aetatem suum. Cui concinit Propertius: Ah pereat quicunque rates O feta paravit Primat, i, ἰnvito gurgite fecit iter.
super hoc argumento multis lasciviunt omnes se-rh Poetae, avaritiam praesertim mortalium execrantes, qui lucri gratia , sortunas suas . atque
ipsum saepissmd spiritum arbitrio committunt
ventorum marisque. Hi ne potentissimae classes submersae, merces deperditae, oppleta cadaveri-htia lit ea. Ilae stili tillae sunt lacrimae . Merith propterea Vates Etruscus.
o tu ue poni temerario tigno Pellemini fomenti riperear nostro , Hasbiati in talo iIuar, Neistino a s ligno .
Vulgatum etiam illud Juvenalis satyr. 1 a. I nune ct ventis animam eommitte . dolatociis is ligno, digitis a morte remotus
sua tuor, ast septem, syst titit a Iada.
Adhue deteriora ex navigatione in animos homi num damna proveniunt, ubi ea quis prave &perperam utitur. Luxum inprimis navigatio gignit , omniumque gentium colligit vitia, mollisique uitae ae degeneris instrumenta comportat . Straho lib. 7. Nomades probatissimae prius vitae populos , maritima re tentata , deteriores iactos testatur. Plato vero optimae honestissimaeque Reipublieae institutor urbem suam quam longissim Φ a mari semovit, ut defugeret vitiorum inquinamenta, quae peregrὰ navigantes in patriam solent in serre. s. illud postrem h non erit alienum animadia vertere, humani generis navigationes, & omnem maria excurrendi audaciam intra Gadita. num fretum olim fuisse conelusam . Geminas illie Nereulem columnas extulisse, quae S peragratae a se rerum universiatis .essent testimonium, &reliquis constium . aut imperium ne ultra pergerent , vetus fama oecupavit. Post longos verb ambitus se lorum ab Herculeo illo monuismento D Gadium freto in alteram orbis terrarum partem, selieissimam navigationem Duce
Christophoro Columbo, auspiratae sunt naves Livi
78쪽
gures, Hispanaeque. Divinasse navigationem ilis Iam visus Seneca Medea Aα α..ensent annis
eauseris, quibas Oeeanas Vineati rerum laxes ct ingens Pateat telus, Nph que novos Detegat orbes, nee sit terris Disima Thais. Eam expeditionem item per vaticinii modum se eecinit Torquatus noster Cant. I s.
Navigantes multa discere , sermo est popularis. Optima eorum magistra est varietas ipsa regio
num quas obeunt, quae diversis commonstratis
moribus ad vitam probh instituendam mith proseit . Addo vel maxime idoneum vitae institui rem esse mare ipsum, quod illis ante oculos semia per expanditur. Minimum esse fidendum rebus humanis docent aquae quam latissimh navigiolo Circumfusae , quarum ne ipsa quidem sne agitatione tranquillitas. Audi se eam di Nn haIerraagaillitati eoufidere et momento mare meri;tam eodem die abi laserunt navigia, sorbentur. Arriispe Propertii monitum rinatorum es quod sqae paras et haud alia earina
Nullam porro nobis sinceram voluptatem conia tingere aquae marinae admonet amarities. Ost
deeunt id Poetae , qui Nereo sponsam adiunxerunt Doridem , quam Veteres illi amaritiem interpretantur, ut prolixh tradit Licetus de Gemm. anui. I 8o. tibi exponit gemmae anularis sthema, quae Doridem repraesentat. Vitiorum inquinamenta & scedam illuviem exhorresces atque resu gies , si eo laveris mare sentinam esse, quoniam illue terrarum omnium sordes confluunt. Fam ob eausam illud AEgyptii , tanquam rem unam omnium contaminatissimam, usque adeo religi ni habebant & aversabantur, ut ne sal quidem marinum adhiberent in sacrificiis , sed ex Mnis Hammonis, ut stribit Plutarchus, eius eopiam aceerserent. Contra verb idem pelagus erit tibi prototypus stimulusque ad asserendum vitae canadorem e purgamenta quippe illud omnia seruosaque procul reiicit & depellit in littora. Eam ob
eausam ab Euthymio lavacrum nuneupatur et Aditi hane sententiam viri docti exponunt verba Niehaeae e. r. Projietet is profundam maris omnia pereata vestra. NAvroiula, ii. Pro quocunque navis genere, notum est dictionem esse proh δ Latinam. Caesar. m
pedisham . Sed navigium pro classe, seu multitudine navium helliearum . dictum passim reperies apud mediae & infimae Latinitatis seriptores et nee tamen sne aut horitate & exemplo Latii purgatioris r Tacit. Annal. Mittit Nero , qui velut paratam praedam addeherent. Dantar Disemes es.
thaeus Paris an. Iso. Cum venisent in mare
ratum est ab ini rem in momesto. Itali etiam, licet pro navi singulari dieant Na νῖο , nihilo minus v em Natilio usurpant tum pro singulari navi,tum pro navium multitudine.Joannes vi ab
Sardigna NAvIctuM, ii. Pro navigatione. Dicitur ad palatum optimae Latinitatis. Nauigium siquidem est qliasi navi agium , ut remigium remi agium , litigium liti agium , ct similia: quae omnia actionem rei potias , quam rem ipsam signi seant. Pandeactae. Idque eraditum es ἰου omnes naulati Aes .
abseederent, edi eam ratis posulasset, sine mina . De eis θω, ad omses mundi partes natigia
pervenirent. NAvico, as . Florus II h. a. cap. I. M. Altino Re
salo mee jam in Afri hesiam nasuabat . Uhi navigare bellum dixit per audaciam poeticae ansnem. Neque enim ab Historicis alienum est colores quosdam mutuari a Poetis , quod parce eommodὸque factum ad stili maiestatein splendo. remque saeit. NAvis , is . Vel a N- , quod apud Graeeos est fas,eκ quo navium collectionem diei ab Italis Hotta alibi notavimus, vel a verbo Latino No , quod est nato: vel demum ah allo uerbo Nam, quod est eurare. Operamque dare sedulam: quas navis moderatorem navum, idest Meuratum, strenuum,& diligentem depcistat. De sabulosa eius origine quaedam tetigimus in diei ione Nati tu . Sed veri illa , neque Neptuni, neque Iasonis est inventum . Ad servandas reliquias humani generis in sola Noemi Patriarchae samilia, commonstra ta hute a supremo rerum omnium Architecto &Machinario fuit. Primus eiusdem usus non fuit auri Colehiei depraedatio, sed parta salus moris talibus, post orbem terrarum perpetua imbrium eluvione demersum . Praestantissimum ct ad mirabile inventum , ipsisque urbibus atque adeo praemagnis par, nonnisi Deum repertorem & in. direm postulabat. Vide Nat; atJo . Sive enim oneraria, sive belliea perpendas navigia, & utro rumque usum , ae derivata inde in mortales eo mismoda, ad trutinam strid revoces , nihil in uni. - Κ et ver-
79쪽
versa nasura excellentius , nihil ad regiones di stantissimas ecim mereio nectendas Opportunius, nihil ad speciem visumque magnificentius & augmstius est excogitatum . De innumeris navium generibus , ct appellationibus , de totidem porrὼ navis partibus non est hie agendi locus . Nimirum hee sola tractatio doctissimorum virorum. studia exercuit, volumina explevit. De hellieis
verra navibus , quae rem nostram propius spectant, vide quae diximus separatim . sussciat hie in uni .ersum subjieere oeulis mobilia illa & naia
tantia . ut videntur, castella . Eo videlicet molimine, ea molis magnitudine, eaque pollent rerum omnium varietat ut ad unicum consormam dum instruendumque navigium architectura , ardi scatoria , mechanica, omnesque sere Mathe- matteae facultates suam conferre operam, manusque subsidiarias admovere videantur. Quidqubdoperosissimas comportant machinas , copias in tetras peditum equitumque , vim annonae reique cibariae ineredibilem, armorum uerli eam struem D multitudinem , ut ad unam krh communiendam hellatricem navem solidas aetates sudare navalia necesse sit. Fκ quo admiratio omnis adi mitur, cum equestris pugnae imaginem a navium
agilitate, & nauarchorum disciplina referri te. gimus . Florus lib. I. cap. r. Romana elegis promta . Im7s. expedita . O quodam genere eastren .
ad similitudinem pugnae equestris. sie remis , quas habenis a satis , ct in hos, vel in tuos mohiliare Dassiperiem Uientium praeserebant. Dicit ad
similitudinem equestris pugnae certare ἰ cum nauarchi S remiges modo propellunt, modb retrὼ abducunt naves, quod sessores in equis faciunt ritem assiliendo urgendoque, ac tempori sese reis cipiendo , nune obversis lateribus, nune elatiore
fronte adamussim repraesentantes equestria comis
si Elus imaginem . id enim ver h est, quod dicit Livius ad Cannas minimξ equestris proelii more fui se pugnatum. id iterum est, quod in Salustii fragmento legitur, naves modh sumptis tergis , modὼ redditis deeertare ad speetem scilicet equitum pugnantium. Non aliam citi causam navium gubernatores appellatos alicubi legas aurigas.υel equisones. Varro : p uteis euensendimus pa-ὶ rem, quam nautici equisnes per viam eondueerent . uerlim hic potius ias est agnoseere nautas fune ad collum & humeros religato ductare naves adverso flumine. Clarius vetus author
apud Charisum: Typhin atirigam eeseris Deera earina Et OVid. Trist. I. 3. Asrieam tiris vela dedisse rur7.
sed & Plautus equos ligneos, Lucretius ventorum currus, alii aquaticum elephantum navi gium appellaverunt. Turribus quippe atque mi istitibus eommunitum a gubernatore velis ae sunt
hiis quibusdam quasi regitur frenis, utque adiaministrandi gerendique proelii ratio postulat .
nune in Orbem agitur, nune latera Obvertit , instit, invadit, recedit, avolat, nulloque n nsungitur munere equi ad omnes belli eas exeurso
nes , sexusque , & gyros iterandos diuturn pulυere & peritia moderatorum edocti.
a. Cum vero talem tantamque uni eum prae suspeeiem navigium strat; quid de legitima, quid
de numerosissima , cuiusmodi plures maria verberant, elasse praedicem Ohambulantes merito. imo excurrentes, ct transvolantes dixeris
civitates; vagantes arces, atque hue illue iactatas , cum illis antennarum malorumque silvis. eum tot turritis puppibus , ae praecipue expansis turgentium velorum sinibus, quibus, quasi magnitudinis roborisque sui consciae, intumescunt. Atqui omiseram de navium tes eris ,.ct insigni-hus dicere, Festus quidem author est bello paratarum navium insigne suisse galeam : earum , quae summa agerentur celeritate petasum Mercurii 1 paeis eatorias verb eaduceum pro symbolo extulisse. Id vero insgnium S tesserarum genus omne, ex quibus sua sere singulae naves nomina sortiuntur , in puppi praesertim proraque pictorici opere, vel inauratis caelaturis exprimi Obtendique solet. Iam belli earum solummodo nomenclaturam ineunti immeabilis earum oboritur series . Ad genus hoe pertinent, de quibus explieatilis alias disputavimus et rostratae. aeratae. igniariae , piraticae , speculatoriae, tormentariae. hallistariae, catapultariae, praetoriae , classiariae:
Ad haee Liburnicae, Rhodiae , AEgyptiae , aliaeque innumerae , a locis populisque, ubi sunt exaediscatae, nomen sortitae . Ab ordinibus etiam reis morum die ae . hiremis . triremis, quadriremis, penteres , hexeres , hepteres , aliaeque . Adde dromones, cursorias , celoces, seu celeres , &celetia , turritas , salcatas , quarum omnium
apud praestantes Authores occurrit mentio r &haee quidem vides non privatarum esse navium nomina , sed bellicorum summa quaedam genera
ac veluti capita navigiorum. Picturatis vero oris Namentis non solum . apud veteres praesertim , s mulaera navium symbolica deeorabantur, quales erant essgies in proris arietis , eeti, delphinis . tauri, vel imagines Deorum, Meroumque tutelarium, quae navibus p erunque dabant nomina: sed titii, sa serδ Daυium eompago imbue-hatur. Utebantur verti ad hoe Ueteres eo en is
caustices genere , quod resolutis igne ceris, pennicillo fiebat. Id autem tum ad speciem pomis pamque visu pulcherrimum, tum advers is lignorum putredinem S uim mordaeem salsorum suctuum, idoneum maxime & opportunum habebatur remedium. Ilorat. lib. a. Od. I .
Fidit. Disertissim δ verb Plinius lib. 33. cap. 7. Ceratingantur ii siem eoloribus ad eas pie3tiras, quae .narunttir alieno parietistis genere , sed et latis familiari, jam ωσο O onerariis navibus , quοκJam o perieula expingisas . xequis miretis ct rogos pingi: iuvamque pagnaturos ad myrtem, aut eertὸ eadem Deciuia misi .
. Tria praecipue requiruntur, ut longinquae praesertim expeditioni idonea sit navis, cumpri mis verti, quae bellicas machinas gestare debet vel exereeret magnitudinis iustae modus , levitas ct agilitas . Et robur materiae comparatae .
Videndus inprimis ea super re Joannes Schesserus de Milit. Naua l. lib. i. cap. s. Quod magnitudinem attinet, dubium est utrum peccari magis soleat in eonseiendis nimiae molis navigiis, an iis, quae ad iustam de tamque magnitudinem . non perueniant. Id lieet in omni nauium genere sit Observandum, attentilis tamen ne diligentilis est praecavendum in instruenda elasse & navigiis bellieis compingendis . Qum legitimam excedunt mensuram nec regi satis possimi, nec ullo
modo solent usui esse: obstat quippe ipsa proceritas
80쪽
ritas eorporum de machinarnm expeditae partium
exercitationi; ac nihilo secius naves, atque Ipsa militarit tum corpora, si prae magna suerint , nee agilem sortiuntur motum, nee oppugnationi
sunt satis idonem. ideirco Aristoteles Politic. lib. r. μυῖt palmi unius prorsus non erit nash, si nee horam sis rumali tia; quia ait a propter parvitatem, aetera propter magnitudinem es uamigationem Musullinet. Ouantum
.dub maritimis conflictibus Oseere soleat ac retardare victoriam enormis quaedam & immoderata navigiorum moles testatissimum fecit et assis AEgyptia , qua Cleopatra Sc M. Antonius depugnarunt in mari AEtiae , adversus Romanorum
S Augusti elashm . sie autem de illa Florus lib.
η. cap. t r. Nob7s quari ventae amplius nates, sa-eentae non minus h6 ium; sed numerum magnituri presbat. R ippe a senis in moenos remorum oranibus : ad hoe ttirritas atque tabulat;s alie--tae capellaram ct urstam Detae, non sine gemitu maris ct labore mentoram ferebantur : quae quidem ipsa meses exitio fuit. Dignum etiam momoratu quod ad Alexandrum dictum est apud Curtium lib. 6. Videsne ut nouia, quae modo
ex edtint, regi nequeunt ξ Hie quippe etiam, ut seph in caeteris . compar est atque per similis conditio navalis terrestrisque considius : ae quem admodum copiarum numerus supra modum legia
timi Martiq eomparatus & eductus ad usus hellieris flecti circumagique non potest; se praegrandis Sh vasta classis ad flexus r ursiasque, aliosique usus nauticos propter ipsam grauitatem &excessum molis invenitur incommoda,sibique pollux, quam hosti perniciem assert. id potiis munil eum habet, ubi suprema necessitas fugam, velitineris expediti is mi laborem integrum suadet . Adnotaυit id Lucanus lib. 3. , ubi loquitur classe Massiliensium. qui suarum navium levitati, S peritiae gubernatorum cotis si minimo negotio eludebant naves Romanorum graves,& suo ipsa rum pondcre praepeditas.
S d Gratis habiles pugnamque laeessere pisas
Et tentare fugam, nee longo fraetere ora Cursam, flee turia semus; te sera elato . Quae ver exiguitate corporis precant navigia , adhue damnosiora sunt . Vis enim inibi satis spatii relinquitur ad usus nauticos, ct explieanda machinamenta, & omnis generis arma quihus repentina praesertim indiget oppugnatio . aut
desensio. Piratae quidem , quibus vis invii claneularia, a ad sallendum potius, quam ad pugnandum moris est maria excurrere, parvitatem
potius ac levitatem , quam magnitudinem in suis navigiis consectantur. Sed lough alia est ratio congredientium classium Marte aperto graduque stabili Et quas statario
4. Devitabitur damnosa navium gravitas, si primum omnium habeatur lignorum delectus, quae non sunt indiscriminatim caede illa , nec reiaeens caesa atque compacta pelagi fluctibus com
mittenda , Etiam in hoc Vlyses apud Homerum si tacitatis suae dedit experimentum , de cujus navi hiis se Poeta. Iam 7dem are Aae ut vallaarent lolaee. Nee omittendum illud Caesaris lib. i. Boll. Cluis N Zri gravisate e- tarssitate nae Iam impe He Mutar οῦ factae enim Iasito ex humida materia , non eundem alum celeritatis habebant . Vegetius lib. η, cap. 3 1. & 3 6. praecipit observandum
praecipue esse, ut eaedantur trabes post Ru3itium aestivumaexarescit quippe iis mensibus humor in
genitus, quo deficiente ligna validius robur a eipiunt. Iterum quae adhue virides compinguntur, post exudatum nativum humorem eontrahunt seis se adstringuntque, ct patulis rimis satistunt, quti nullum praesentius aut incommodum, aut perieulum inignitur navigantibus . Ex eodem disci mus praecidendas arbores a luna quintadecima us que ad vigesimam tertiam: aliis nimirum diehu praeelsae cariem progenerant, aliosque vermimis ros , quibus exesae corrotaeque saeilh eomputrescunt. In arborum veph praecidendarum delectu nonnihil seriptores variant. Lucanus lib. a. iliacem, quercum, ornum, alnumque promiscua habet:
Proeambunt ornI, nodosa ἰmpeltitur ἱlex , oreaque Dodones , ct fluctibas aptiis alnus. Abies ex Plinio & vitruvio minime teredini est obnoxia . I leavit id etiam vigilius Ita a.
east ablar Φῖyara marinos. De pinu navibus eonficiendis aptissima uulgatis ma sunt poetarum lora. Catullus in Num. Pel . Pellaeo quondam prognatae verilae pinus
Dieantur ι;quidas Neptunἱ nassa per undas Phasiri, adsultas ct Mes Atathaeos.
virgil. si h. s. maria ante exarare Turno xtiam seras dabitur pinas. Cum aliud sit in navibus earinae, remorum , se gubernaculi nunisheeium . idonea iis, eaeteris αpartibus aptanda materies. Notavit id Claudian lib. . de Rapr. Pros me laeta est, tamUti praesebis eor a mellaressae sint;s, elaus potior , qai lenta, famelis
Remigio , pun/ par ens aptanda carina .
s. Per immensos pelagi fluctus praetervolana lignum , tentisque remis, ae velis expansis mode, avium modo piscium figuram referen tantopere demirati sunt primi mortalium, ut ad peregrinum, ct inustatum spectaculum obstupescentes, opina
lique belluas aut monstra marina naves esse, eeristarent passim ex avibus vel pistibus eissiem nomina imponere . Ad hanc sormam non equus . ut mythologi tradunt, sed naυigium Pegasus nil talasque illi Poetae attrihuerunt, quoniam expli-eata vel a , vel potius sublati remorum ordine alarum effigiem adumbrarent. Doeent id expres. αδ de Pegaso Aristophanes , R Artemidorus. Phoenix etiam nulla certe avis suit; planδque eommentitium est , quod de eadem in odora. mentia , ct peregrinis olentibusque herbis aut traneis nidifieante proditur. Tyrii Phoenicit sine populi; qui eum ad varia aromatum genera eo vectanda quotannis insulas Indiae proficistereniatur, ansam sabulatoribus praebuere, ut Phoenicem voluerem singulis exstructa odoramentis pyra revivistentem saeculis nohis intruderent T adit id Fulieres Misceli. Sacri lib. cap. et
sumtiIa ex νemollismὰ India ias Is aramata ista j am Arabieum deferentia. insuper Gruphes seu Gryphi aves , qui aurum dicuntur eustodire id
losi integumenti exeuttamus , deprehendenturo ab suisse naves , quibus Gryphi populi meis